BỘ LAO ĐỘNG TB VÀ XÃ HỘI TRƢỜNG CAO ĐẲNG PHẠM NGỌC THẠCH CẦN THƠ Tài liệu tham khảo (Dành cho đào tạo Y sĩ đa khoa) Lưu hành nội bộ Năm 2021 MỤC LỤC Trang Bài 1. Nhu cầu cơ bản của con người và sự liên quan đến công tác điều dưỡng ……. Hồ sơ bệnh nhân và cách ghi chép …………………………………………………… 6 Bài 3. Tiếp nhận người bệnh vào viện, chuyển viện, ra viện ……………………………… 11 Bài 4.
Khử khuẩn- Tiệt khuẩn ………………………………………………………………… 17 Bài 5. Các phương pháp vận chuyển người bệnh ………………………………………… 25 Bài 6. Chăm sóc theo dõi dấu hiệu sinh tồn ………………………………………………. Vệ sinh đôi tay, mặc áo choàng, mang và tháo khẩu trang- găng tay vô khuẩn… 44 Bài 8: Kỹ thuật chườm nóng- chườm lạnh …………………………………………………….
Kỹ thuật băng ……………………………………………………………………………. Kỹ thuật thay băng- Rửa vết thương ………………………………………………… 73 Bài 11. KỸỹ thuật tiêm bắp- tiêm tĩnh mạch - Tiêm dưới da - Tiêm trong da …………… 81 Bài 12. Kỹ thuật tiêm truyền dung dịch đường tĩnh mạch - Truyền máu ………………… 98 Bài 13.
Kỹ thuật cho người bệnh dùng thuốc đường uống- Da - niêm …………………… 110 Bài 14. Nhu cầu dinh dưỡng- Kỹ thuật đưa thức ăn vào cơ thể …………………………. Kỹ thuật hút đàm nhớt cho người bệnh ………………………………. Kỹ thuật cho người bệnh thở oxy …………………………………………………… 129 Bài 17.
Kỹ thuật rửa dạ dày - Hút dịch dạ dày ……………………………………………… 136 Bài 18. Kỹ thuật thụt tháo- Thụt giữ …………………………………………………………. Kỹ thuật thông tiểu - lấy nước tiều 24 giờ …………………………………………. 149 Tài liệu tham khảo ……………………………………………………………………………….
156 Bài 1 NHU CẦU CƠ BẢN CỦA CON NGƢỜI VÀ SỰ LIÊN QUAN VỚI CÔNG TÁC ĐIỀU DƢỠNG MỤC TIÊU: 1. Trình bày được nhu cầu cơ bản của con người theo phân cấp của Maslow 2.Kể được 14 nhu cầu cơ bản của con người và công tác chăm sóc. Giải thích được mối liên quan giữa nhu cầu cơ bản của con người với công tác điêu dưỡng NỘI DUNG : 1. KHÁI NIỆM Ðối tượng của điều dưỡng là con người bao gồm người khỏe và người có bệnh tật.
Con người được tạo ra bởi các yếu tố thể chất, tinh thần và xã hội. Các nhu cầu cần thiết để duy trì các yếu tố tạo ra con người gọi là nhu cầu cơ bản hay còn gọi là các nhu cầu để tồn tại và phát triển của con người. Người ta cho rằng: mỗi một cá thể ở một phương diện nào đó giống tất cả mọi người, ở một phương diện khác chỉ giống một số người và có những phương diện không giống ai cả. Như vậy, con người vừa có tính đồng nhất vừa có tính duy nhất nên việc chăm sóc phải xuất phát từ nhu cầu và sở thích của từng cá nhân sao cho phù hợp với từng đối tượng.
Tuy nhiên, khi một nhu cầu thiết yếu được thỏa mãn, con người chuyển sang một nhu cầu khác ở mức cao hơn. Những nhu cầu ở mức độ thấp luôn tồn tại, cho đến khi những nhu cầu đã được thỏa mãn con người có khả năng chuyển sang những nhu cấu khác ở mức độ cao hơn. Khi một người (người bệnh) đòi hỏi có nhu cầu cao hơn, việc ấy chứng tỏ họ có sự khỏe khoắn trong tâm hồn và thể chất. Hệ thống thứ bậc của các nhu cầu rất hữu ích để làm nền tảng trong việc nhận định về sức chịu đựng của người bệnh, những giới hạn và đòi hỏi sự can thiệp về điều dưỡng.
NHU CẦU CỦA CON NGƢỜI: Nhu cầu cơ bản của con người phân cấp theo Maslow: MỨC CAO MỨC THẤP Hình 1. Bậc thang nhu cầu của MASLOW 2.1 Nhu cầu về thể chất và sinh lý: Là nền tảng của hệ thống phân cấp nhu cầu, và được ưu tiên hàng đầu. Nhu cầu thể chất bao gồm: oxy, thức ăn, nước uống, bài tiết, vận động, ngủ, nghỉ ngơi. Các nhu cầu này cấn được đáp ứng tối thiểu để duy trì sự sống.
Ðáp ứng nhu cầu thể chất là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc cho trẻ em, người già, người có khuyết tật và người ốm. Bởi vì, những nhóm người này cần sự hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu cho chính họ.2 Nhu cầu an toàn và đƣợc bảo vệ: Được xếp ưu tiên sau nhu cầu thể chất bao hàm cả an toàn về tính mạng và an toàn về tinh thần. An toàn về tính mạng nghĩa là bảo vệ cho người ta tránh được các nguy cơ đe dọa cuộc sống và an toàn về tinh thần là tránh được mọi sự sợ hãi, lo lắng. Người bệnh khi vào bệnh viện có sự đòi hỏi rất cao về nhu cầu an toàn và bảo vệ vì cuộc sống, tính mạng của họ phụ thuộc vào cán bộ y tế.
Ðể giúp bảo vệ người bệnh khỏi bị nguy hiểm, người điều dưỡng phải biết rõ tính chất, đặc điểm của bệnh nhân và nhận biết rõ bất kỳ những tai biến nào có thể xảy đến cho bệnh nhân, và nếu có biến chứng xảy ra, người điều dưỡng có thể xử trí một cách thông minh.3 Nhu cầu tình cảm và quan hệ: Mọi người đều có nhu cầu tình cảm quan hệ bạn bè, hàng xóm, gia đình và xã hội. Các nhu cầu này được xếp vào nhu cầu ở mức cao. Nó bao hàm sự trao - nhận tình cảm và cảm giác là thành viên của gia đình, đoàn thể, xã hội. Người không được đáp ứng về tình cảm, không có mối quan hệ bạn bè, xã hội có cảm giác buồn tẻ và cô lập.
Người điều dưỡng cần xem xét nhu cầu này của bệnh nhân khi lập kế hoạch chăm sóc.4 Nhu cầu đƣợc tôn trọng: Sự tôn trọng tạo cho con người lòng tự tin và tính độc lập. Khi sự tôn trọng không được đáp ứng người ta tin rằng họ không được người khác chấp nhận nên sinh ra cảm giác cô độc và tự ty. Ðiều dưỡng đáp ứng nhu cầu này của người bệnh bằng thái độ thân mật, niềm nở và chú ý lắng nghe ý kiến của người bệnh.5 Nhu cầu tự hoàn thiện: Là mức cao nhất trong hệ thống phân loại nhu cầu của Maslow và Maslow đánh giá rằng chỉ 1% dân số trưởng thành đã từng đạt đến mức độ tự hoàn thiện. Nhu cầu tự hoàn thiện diễn ra trong suốt đời, nó chỉ xuất hiện khi các nhu cầu dưới nó được đáp ứng trong những chừng mực nhất định.
Các nhu cầu cơ bản càng được đáp ứng thì càng tạo ra động lực sáng tạo và tự hoàn thiện ở mỗi cá thể. Người điều dưỡng cần biết đánh giá đúng những nhu cầu, kinh nghiệm, kiến thức và thẩm mỹ của người bệnh để từ đó có sự quan tâm và lập kế hoạch chăm sóc thích hợp. NHU CẦU CƠ BẢN CỦA NGƢỜI BỆNH VÀ CHĂM SÓC: Theo Virginia Henderson gồm 14 yếu tố: 1. Ðáp ứng các nhu cầu về hô hấp 2.
Giúp đỡ bệnh nhân về ăn, uống và dinh dưỡng 3. Giúp đỡ bệnh nhân trong sự bài tiết 4. Giúp đỡ bệnh nhân về tư thế, vận động và tập luyện. Ðáp ứng nhu cầu ngủ và nghỉ ngơi.
Giúp bệnh nhân mặc và thay quần áo. Giúp bệnh nhân duy trì thân nhiệt. Giúp bệnh nhân vệ sinh cá nhân hàng ngày. Giúp bệnh nhân tránh được các nguy hiểm trong khi nằm viện.
Giúp bệnh nhân trong sự giao tiếp. Giúp bệnh nhân thoái mái về tinh thần, tự do tín ngưỡng. Giúp bệnh nhân lao động, làm một việc gì đó để tránh mặc cảm là người vô dụng. Giúp bệnh nhân trong các hoạt động vui chơi, giải trí.
Giúp bệnh nhân có kiến thức về y học. SỰ LIÊN QUAN GIỮA NHU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC ĐIỀU DƢỠNG: 4.1 Nguyên tắc điều dưỡng xuất phát từ việc đáp ứng nhu cầu người bệnh. Người khỏe mạnh tự đáp ứng được các nhu cầu của họ. Khi bị bệnh tật, ốm yếu người bệnh không tự đáp ứng được nhu cầu hàng ngày cho chính mình nên cần sự hỗ trợ của người điều dưỡng.
Nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân dẫn đến sự ra đời của ngành y tế và cán bộ y tế.2 Nhu cầu của con người vừa có tính đồng nhất vừa có tính duy nhất nên điều dưỡng cần có kế hoạch chăm sóc riêng biệt cho từng bệnh nhân. Nhu cầu con người tuy cơ bản giống nhau nhưng mức độ và tầm quan trọng đối với từng nhu cầu ở từng người có khác nhau. Hơn nữa, trong cùng một con người nhu cầu này có thể mạnh hơn nhu cầu khác và thay đổi mức ưu tiên theo từng giai đoạn của cuộc sống, người điều dưỡng cần nhận biết được các nhu cầu ưu tiên của người bệnh để lập kế hoạch chăm sóc thích hợp.3 Nhu cầu giống nhau nhưng cách đáp ứng có thể khác nhau để thích hợp với từng cá thể. Việc chăm sóc người bệnh cần hướng tới từng cá thể, tùy từng trường hợp từng hoàn cảnh sao cho phù hợp.4 Sự tham gia của người bệnh vào quá trình chăm sóc: Chăm sóc xuất phát từ nhu cầu của người bệnh, thông thường người bệnh hiểu rõ nhu cầu của họ, trừ trường hợp bệnh nhân hôn mê, tâm thần.
nên khi lập kế hoạch chăm sóc điều dưỡng cần tham khảo ý kiến bệnh nhân và gia đình bệnh nhân để tạo cho họ tham gia tích cực vào quá trình điều trị, chăm sóc, phục hồi sức khỏe cho chính họ.5 Ðiều dưỡng cần tạo ra môi trường chăm sóc thích hợp để người bệnh được thoải mái, mau chóng lành bệnh hoặc nếu chết thì chết được thanh thản, nhẹ nhàng. KẾT LUẬN Nhu cầu cơ bản của bệnh nhân và các nguyên tắc cơ bản của việc chăm sóc, cơ bản giống nhau, nhưng không bao giờ có hai bệnh nhân có nhu cầu hoàn toàn giống nhau cả. Do đó, kế hoạch chăm sóc được xây dựng riêng biệt tùy theo tuổi tác, giới tính, cá tính, hoàn cảnh văn hóa xã hội và khả năng thể chất và tinh thần của người bệnh. Kế hoạch này còn bị ảnh hưởng bởi tình trạng bệnh lý sốt, nhiễm khuẩn, mất nước hay suy nhược.
Kế hoạch được thảo ra để đem lại sự chăm sóc đồng nhất và liên tục, nhưng nó cần thay đổi tùy theo sự thích ứng với nhu cầu của người bệnh. 3 Ðiều quan trọng và cần nhấn mạnh là trong lúc cung cấp sự chăm sóc điều dưỡng cơ bản, người điều dưỡng chuyên nghiệp sẽ có dịp nghe người bệnh và gia đình họ, để nhận định nhu cầu của người bệnh và để xây dựng mối liên hệ nhân sự bổ ích cần thiết cho việc điều dưõng bệnh nhân một cách hữu hiệu nhất. TỰ LƢỢNG GIÁ 1. Liệt kê các nhu cầu của con người.
Liệt kê các nhu cầu của người bệnh. Chọn câu đúng nhất: 3. Để đáp ứng nhu cầu an toàn cho người bệnh, chúng ta phải áp dụng các biện pháp sau: A. Phải biết rõ tính chất, đặc điểm của bệnh nhân và nhận biết rõ bất kỳ những tai biến nào có thể xảy đến cho bệnh nhân.