Các Nhân Tố Tác Động Đến Xuất Khẩu Nhóm Hàng Điện Thoại và Linh Kiện Của Việt Nam

Luận văn phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam theo mô hình hấp dẫn, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Phạm Thị Thảo
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Huyền Phương
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Xuất Khẩu Nhóm Hàng Điện Thoại Và Linh Kiện Của Việt Nam: Tiếp Cận Theo Mô Hình Hấp Dẫn
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM VÀ MÔ HÌNH HẤP DẪN TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 1.1. Mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế
• 1.2. Một số mô hình đánh giá yếu tố tác động đến thương mại quốc tế
• 1.3. Lịch sử phát triển của mô hình hấp dẫn
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn
• 1.5. Những chú ý trong việc xây dựng mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế
• 1.6. Nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam
• 1.7. Mô tả nhóm hàng điện thoại và linh kiện
• 1.8. Ngành sản xuất điện thoại và linh kiện ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2010-2015
• 2.1. Tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 2.2. Sơ lược về tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam trước năm 2010
• 2.3. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 2.4. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo thị trường giai đoạn 2010-2015
• 2.5. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo mặt hàng giai đoạn 2010-2015
• 2.6. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo khu vực kinh tế giai đoạn 2010-2015
• 2.7. Đánh giá tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH HẤP DẪN ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỚI XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Thiết lập mô hình
• 3.2. Cơ sở dữ liệu
• 3.3. Đề xuất các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Quy mô nền kinh tế của nước đối tác
• 3.5. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam
• 3.6. Khoảng cách địa lý (DIS)
• 3.7. Tỷ giá hối đoái thực tế (RER)
• 3.8. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 3.9. Các cam kết thương mại BTA-FTA
• 3.10. Hiệu chỉnh mô hình
• 3.11. Phương pháp hiệu chỉnh
• 3.12. Kết quả hiệu chỉnh mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY
• 4.1. Kết quả hồi quy mô hình
• 4.2. Diễn giải kết quả mô hình hồi quy
• 4.3. Quy mô nền kinh tế nước đối tác (GDPj)
• 4.4. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam (GDPv)
• 4.5. Khoảng cách địa lý (DIS)
• 4.6. Tỷ giá hối đoái thực tế (RER)
• 4.7. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 4.8. Các cam kết thương mại BTA-FTA
• 5. CHƯƠNG 5: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM
• 5.1. Lựa chọn thị trường xuất khẩu phù hợp
• 5.2. Thu hút và quản lý hiệu quả vốn FDI
• 5.3. Phát triển công nghiệp hỗ trợ cho sản xuất nhóm hàng điện thoại và linh kiện ở Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố tác động đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam

Xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đã trở thành một trong những lĩnh vực chủ lực trong nền kinh tế. Sự phát triển này không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về sự tăng trưởng này, cần phân tích các nhân tố tác động chính đến hoạt động xuất khẩu. Các yếu tố như quy mô nền kinh tế, khoảng cách địa lý, và tỷ giá hối đoái đều có ảnh hưởng đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này sẽ giúp các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong việc thúc đẩy xuất khẩu.

1.1. Các yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến xuất khẩu điện thoại

Quy mô nền kinh tế của Việt Nam và các nước đối tác là yếu tố quan trọng trong việc xác định khả năng xuất khẩu. Nghiên cứu cho thấy rằng khi GDP của nước đối tác tăng, nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam cũng sẽ tăng theo. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sức mua của thị trường và kim ngạch xuất khẩu.

1.2. Tác động của khoảng cách địa lý đến xuất khẩu

Khoảng cách địa lý giữa Việt Nam và các nước nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khoảng cách lớn thường dẫn đến chi phí cao hơn, từ đó làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

II. Thách thức trong xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam

Mặc dù xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đang trên đà phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như cạnh tranh từ các quốc gia khác, biến động tỷ giá hối đoái, và các rào cản thương mại quốc tế đang gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Để duy trì và phát triển bền vững, cần có những giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết các thách thức này.

2.1. Cạnh tranh từ các quốc gia khác

Việt Nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc. Những quốc gia này không chỉ có lợi thế về chi phí sản xuất mà còn có công nghệ tiên tiến hơn. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Biến động tỷ giá hối đoái và tác động đến xuất khẩu

Tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng lớn đến giá cả hàng hóa xuất khẩu. Khi đồng Việt Nam giảm giá, hàng hóa xuất khẩu sẽ trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến lạm phát trong nước. Do đó, việc quản lý tỷ giá hối đoái là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định cho hoạt động xuất khẩu.

III. Phương pháp cải thiện xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam

Để nâng cao kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ, cải thiện quy trình sản xuất, và mở rộng thị trường xuất khẩu là những giải pháp cần thiết. Ngoài ra, việc xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với các nhà nhập khẩu cũng rất quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sản xuất

Đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc áp dụng công nghệ mới trong quy trình sản xuất để tăng cường năng suất và chất lượng hàng hóa.

3.2. Mở rộng thị trường xuất khẩu

Việc tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu mới là rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần nghiên cứu và phát triển các chiến lược tiếp cận thị trường hiệu quả, từ đó gia tăng kim ngạch xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro từ việc phụ thuộc vào một số thị trường nhất định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu

Nghiên cứu về các nhân tố tác động đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình hấp dẫn có thể giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như quy mô nền kinh tế, khoảng cách địa lý, và tỷ giá hối đoái đều có tác động đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu. Những kết quả này có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược xuất khẩu hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả từ mô hình hấp dẫn

Mô hình hấp dẫn đã giúp xác định rõ ràng các yếu tố tác động đến xuất khẩu. Kết quả cho thấy rằng quy mô nền kinh tế của nước đối tác có tác động tích cực đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi khoảng cách địa lý lại có tác động tiêu cực.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các doanh nghiệp có thể sử dụng những kết quả từ nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược xuất khẩu của mình. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động sẽ giúp các doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn hơn trong việc lựa chọn thị trường và sản phẩm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của xuất khẩu điện thoại Việt Nam

Xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đang có nhiều triển vọng trong tương lai. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển này, cần có những chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự nỗ lực từ các doanh nghiệp. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường, và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong xuất khẩu.

5.1. Triển vọng phát triển xuất khẩu điện thoại

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng tăng từ thị trường quốc tế, xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển. Các doanh nghiệp cần nắm bắt cơ hội này để mở rộng thị trường và gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

5.2. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để thúc đẩy xuất khẩu, bao gồm việc cải thiện cơ sở hạ tầng, giảm thuế xuất khẩu, và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động thương mại quốc tế đóng vai trò động lực cốt lõi trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam sau hơn ba thập kỷ đổi mới. Từ mức kim ngạch xuất khẩu 789,1 triệu USD năm 1986, tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước đã chạm mốc 175,9 tỷ USD vào năm 2016, tăng trưởng gấp 223 lần. Điểm nhấn nổi bật trong bức tranh ngoại thương giai đoạn 2010–2015 là sự bứt phá thần tốc của nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo (mã ngành VSIC 2630 và 2610), trong đó nhóm hàng điện thoại và linh kiện (Harmonized System - mã HS 8517) vươn lên thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị kim ngạch lớn nhất quốc gia từ năm 2013, chính thức vượt qua các ngành truyền thống như dệt may và giày dép.

Kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam tăng từ 2,017 tỷ USD (năm 2010) lên 30,2 tỷ USD (năm 2015), tương đương tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 71,78%/năm. Tỷ trọng của nhóm hàng này so với tổng giá trị xuất khẩu toàn cầu đã tăng từ 0,91% (xếp hạng 18 thế giới) lên 7,62% (vươn lên vị trí thứ 3 thế giới, vượt qua Hàn Quốc và chỉ đứng sau Trung Quốc cùng Hồng Kông).

   Xuất khẩu Điện thoại & Linh kiện VN (2010 - 2015)

Mặc dù đóng góp gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, sự tăng trưởng này bộc lộ nhiều điểm nghẽn và rủi ro cấu trúc:

• Phụ thuộc tuyệt đối vào khu vực FDI: Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm trên 99% tổng giá trị xuất khẩu nhóm hàng (đặc biệt là tổ hợp Samsung Electronics tại Bắc Ninh và Thái Nguyên).
• Giá trị gia tăng nội địa thấp: Việt Nam chủ yếu đảm nhận khâu gia công, lắp ráp công đoạn cuối; tỷ trọng nhập khẩu linh kiện (HS 851770) luôn chiếm từ 85% đến 87,78% tổng kim ngạch nhập khẩu của toàn ngành do công nghiệp phụ trợ trong nước còn non trẻ (tính đến đầu năm 2017 mới có khoảng 20 doanh nghiệp Việt Nam đạt chuẩn nhà cung ứng cấp 1 cho Samsung).
• Thiếu hụt mô hình lượng hóa chuyên biệt: Các nghiên cứu kinh tế lượng trước đây tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào tổng kim ngạch hoặc các ngành thô (nông sản, thủy sản theo mã SITC 0, 2, 3), hoàn toàn chưa có công trình lượng hóa đa biến xác định lực đẩy và lực cản vi mô - vĩ mô đối với nhóm hàng điện thoại và linh kiện.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận của mô hình hấp dẫn (Gravity Model) trong phân tích thương mại song phương quốc tế.
2. Phân tích thực trạng cơ cấu thị trường, cơ cấu sản phẩm (HS 851711, HS 851712, HS 851770) và thành phần kinh tế của ngành hàng giai đoạn 2010–2015.
3. Xây dựng và kiểm định mô hình hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) nhằm lượng hóa độ co giãn của các biến: quy mô GDP nước đối tác ($GDP_j$), GDP Việt Nam ($GDP_v$), khoảng cách địa lý ($DIS_{vj}$), tỷ giá hối đoái thực tế ($RER_{vj}$), dòng vốn đầu tư trực tiếp ($FDI_{vj}$) và cam kết hội nhập ($BTA_FTA$).
4. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao giá trị gia tăng nội địa và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu bền vững.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu: Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu bảng cân bằng (Balanced Panel Data) gồm 30 quốc gia và vùng lãnh thổ đối tác nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam giai đoạn 2010–2015 (180 quan sát tổng thể), chiếm trên 85% tổng thị phần xuất khẩu nhóm hàng.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Để giải thích và dự báo dòng luân chuyển thương mại quốc tế, các nhà kinh tế lượng ứng dụng ba khung mô hình chính: mô hình cân bằng tổng thể (GTAP), mô hình cân bằng bộ phận (SMART), và mô hình hấp dẫn (Gravity Model).

Tiêu chí	Mô hình GTAP (Global Trade Analysis Project)	Mô hình SMART (World Bank / UNCTAD)	Mô hình Hấp dẫn (Gravity Model - Đề tài áp dụng)
Bản chất lý thuyết	Cân bằng tổng thể (General Equilibrium)	Cân bằng bộ phận (Partial Equilibrium)	Kinh tế lượng không gian & dữ liệu bảng (Econometric Panel)
Phạm vi tác động	Đa ngành, liên kết bảng I/O toàn nền kinh tế	Một ngành hàng đơn lẻ, bỏ qua tương tác chéo	Song phương giữa các cặp quốc gia theo ngành mục tiêu
Yêu cầu dữ liệu	Rất lớn, phức tạp, đòi hỏi ma trận hạch toán xã hội	Dữ liệu vi mô về thuế quan và độ co giãn thay thế	Dữ liệu vĩ mô: GDP, khoảng cách, CPI, FDI, FTA, Tỷ giá
Xử lý đặc thù quốc gia	Hạn chế do giả định tĩnh nghiêm ngặt	Bỏ qua các cú sốc vĩ mô ngoài thuế quan	Kiểm soát được hiệu ứng cố định/ngẫu nhiên theo quốc gia
Độ phù hợp đề tài	Thấp (thiếu số liệu ma trận ngành điện tử VN)	Trung bình (chỉ xét biến động thuế quan)	Tối ưu (phân tích đa biến đồng thời cung, cầu, rào cản)

Phân tích yêu cầu nghiên cứu theo ma trận ưu tiên MoSCoW:

• Must-have: Kiểm soát tính không đồng nhất giữa các quốc gia (Country-specific heterogeneity) qua kiểm định Breusch-Pagan LM và Hausman Test; chuẩn hóa công thức tính tỷ giá hối đoái thực tế (RER) thông qua CPI.
• Should-have: Phân rã cơ cấu xuất khẩu theo 3 phân nhóm mã HS chi tiết (HS 851711, HS 851712, HS 851770) trên hệ thống TradeMap.
• Could-have: Đánh giá hiệu ứng trễ thời gian của dòng vốn FDI và hiệu ứng đường cong J khi biến động tỷ giá.
• Won't-have: Khảo sát cấp vi mô từng doanh nghiệp lắp ráp linh kiện đơn lẻ (sử dụng dữ liệu thứ cấp cấp quốc gia).

Thiết kế hệ thống

Mô hình hấp dẫn áp dụng dựa trên nền tảng định luật vạn vật hấp dẫn của Newton kết hợp khung lý thuyết ngoại thương Heckscher-Ohlin (Deardorff, 1995) và lực cản thương mại đa phương (Anderson & Van Wincoop, 2003).

   [ Yếu tố CUNG ]      [ Yếu tố CẦU ]     [ Xúc tác / Cản trở ]
   - GDP Việt Nam       - GDP Đối tác      - Khoảng cách (DIS)
   - Vốn đầu tư FDI     - Dân số đối tác   - Tỷ giá thực tế (RER)
                                           - Cam kết BTA/FTA

Phương trình kinh tế lượng dạng hàm Log-Log được đặc tả như sau:

$$\ln(EXP_{vjt}) = \beta_0 + \beta_1 \ln(GDP_{jt}) + \beta_2 \ln(GDP_{vt}) + \beta_3 \ln(DIS_{vj}) + \beta_4 RER_{vjt} + \beta_5 \ln(FDI_{vjt}) + \beta_6 BTA_FTA_{vjt} + u_{vjt}$$

Trong đó:

• $EXP_{vjt}$: Giá trị kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng HS 8517 từ Việt Nam sang nước $j$ tại năm $t$ (Đơn vị: USD, nguồn TradeMap).
• $GDP_{jt}, GDP_{vt}$: Tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa của đối tác $j$ và Việt Nam tại năm $t$ (Đơn vị: USD, nguồn World Bank WDI).
• $DIS_{vj}$: Khoảng cách trắc địa đường bay giữa thủ đô Hà Nội và thủ đô nước $j$ (Đơn vị: km, nguồn CEPII GeoDist).
• $RER_{vjt}$: Tỷ giá hối đoái thực tế song phương, chuẩn hóa theo biến động giá cả: $$RER_{vjt} = \left(\frac{E_{vt}}{E_{jt}}\right) \times \left(\frac{CPI_{jt}}{CPI_{vt}}\right)$$ (Trong đó $E_{vt}, E_{jt}$ là tỷ giá danh nghĩa so với USD; $CPI_{jt}, CPI_{vt}$ là chỉ số giá tiêu dùng).
• $FDI_{vjt}$: Giá trị dòng vốn đầu tư trực tiếp từ đối tác $j$ vào Việt Nam năm $t$ (Đơn vị: Triệu USD, nguồn ASEANstats/MPI).
• $BTA_FTA_{vjt}$: Biến giả nhận giá trị 1 nếu hai nước đã ký kết và thực thi hiệp định thương mại song phương/đa phương tại năm $t$, nhận giá trị 0 nếu ngược lại.

Methodology

Quy trình xử lý dữ liệu và ước lượng kinh tế lượng tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn phân tích dữ liệu bảng theo Park (2011) trên nền tảng phần mềm Stata phiên bản 14.0/15.0:

---

Implementation và kết quả

Development process

Kịch bản thực thi xử lý dữ liệu, kiểm định giả định và chạy hồi quy được triển khai thông qua ngôn ngữ lệnh Stata:

* Khai báo môi trường và cấu trúc dữ liệu bảng (30 quốc gia, giai đoạn 2010 - 2015)
clear all
import delimited "export_phone_vietnam_2010_2015.csv", clear
encode country_code, gen(id)
xtset id year

* Tạo các biến logarit tự nhiên và tính toán tỷ giá thực tế RER
gen ln_exp = ln(exp_val)
gen ln_gdpj = ln(gdp_partner)
gen ln_gdpv = ln(gdp_vn)
gen ln_dis = ln(distance_cepii)
gen ln_fdi = ln(fdi_inflow + 1)
gen rer = (er_usd_vnd / er_usd_partner) * (cpi_partner / cpi_vn)

* 1. Ước lượng mô hình Hồi quy gộp (Pooled OLS)
reg ln_exp ln_gdpj ln_gdpv ln_dis rer ln_fdi bta_fta
estimates store pols_model

* 2. Ước lượng mô hình Tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM)
xtreg ln_exp ln_gdpj ln_gdpv rer ln_fdi bta_fta, fe
estimates store fem_model

* 3. Ước lượng mô hình Tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM)
xtreg ln_exp ln_gdpj ln_gdpv ln_dis rer ln_fdi bta_fta, re
estimates store rem_model

* 4. Thực hiện các kiểm định lựa chọn mô hình
* Kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier cho REM
xttest0

* Kiểm định Hausman Specification Test
hausman fem_model rem_model

Testing và validation

Kết quả thực thi chuỗi kiểm định thống kê chuyên sâu:

1. Kiểm định F-test (FEM vs. POLS): $F(29, 144) = 18.42$ với giá trị $p\text{-value} = 0.0000 < 0.05$. Giả thuyết $H_0$ (các hệ số chặn bằng nhau giữa các quốc gia) bị bác bỏ, khẳng định mô hình POLS không phù hợp.
2. Kiểm định Breusch-Pagan LM Test (xttest0): Thống kê $\bar{\chi}^2(1) = 215.34$ với $p\text{-value} = 0.0000 < 0.05$. Bác bỏ giả thuyết phương sai của sai số riêng biệt bằng 0 ($\sigma_u^2 = 0$), chứng minh có hiệu ứng ngẫu nhiên đặc thù theo quốc gia.
3. Kiểm định Hausman Test: Giá trị thống kê $\chi^2(5) = 5.23$ với $p\text{-value} = 0.3885 > 0.05$. Không đủ bằng chứng bác bỏ giả thuyết $H_0$ (phần dư ngẫu nhiên không tương quan với các biến giải thích).

Do đó, Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) là lựa chọn hiệu quả nhất (Best Linear Unbiased Estimator - BLUE), cho phép ước lượng chính xác tác động của các biến bất biến theo thời gian như khoảng cách địa lý $\ln(DIS_{vj})$.

Kết quả đạt được

Bảng tổng hợp kết quả hồi quy theo 3 phương pháp ước lượng:

Biến độc lập	Ký hiệu	Pooled OLS (POLS)	Fixed Effects (FEM)	Random Effects (REM) - [Tối ưu]	Mức ý nghĩa thống kê
Quy mô GDP đối tác	$\ln(GDP_{jt})$	$0.842^{***}$ (0.091)	$0.724^{**}$ (0.312)	$0.816^{}$ (0.114)*	$p < 0.01$ (Tác động tích cực)
Quy mô GDP Việt Nam	$\ln(GDP_{vt})$	$1.945^{***}$ (0.354)	$1.521^{***}$ (0.421)	$1.682^{}$ (0.365)*	$p < 0.01$ (Lực đẩy cung rất mạnh)
Khoảng cách địa lý	$\ln(DIS_{vj})$	$-0.612^{***}$ (0.125)	(Bị loại bỏ do đa cộng tuyến cố định)	$-0.584^{}$ (0.178)*	$p < 0.01$ (Rào cản vận tải)
Tỷ giá thực tế	$RER_{vjt}$	$0.0014^{**}$ (0.0006)	$0.0011^{*}$ (0.0006)	$0.0012^{}$ (0.0005)**	$p < 0.05$ (VND giảm giá thúc đẩy XK)
Vốn FDI đối tác	$\ln(FDI_{vjt})$	$0.218^{***}$ (0.052)	$0.115^{*}$ (0.068)	$0.187^{}$ (0.056)*	$p < 0.01$ (Đầu tư kéo theo xuất khẩu)
Cam kết FTA/BTA	$BTA_FTA$	$0.485^{**}$ (0.211)	$0.294$ (0.245)	$0.412^{}$ (0.198)**	$p < 0.05$ (Ưu đãi thuế quan có lợi)
Hệ số chặn	Constant	$-32.145^{***}$ (6.21)	$-24.118^{**}$ (10.54)	$-28.452^{}$ (7.12)*	$p < 0.01$
Số lượng quan sát	$N \times T$	180	180	180	Balanced Panel (30 nước $\times$ 6 năm)
Hệ số xác định ($R^2$)	Overall	0.684	0.421	0.652	Mô hình giải thích 65.2% biến động

Ghi chú: Giá trị trong ngoặc đơn là sai số chuẩn (Standard Errors). Dấu $^{}, ^{}, ^{}$ tương ứng mức ý nghĩa 1%, 5%, 10%.

   Độ co giãn của các nhân tố đến Xuất khẩu Điện thoại (REM Model)

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại ba đóng góp học thuật và thực tiễn mang tính then chốt:

1. Tiên phong nghiên cứu chuyên ngành công nghệ cao: Khắc phục khoảng trống học thuật tại Việt Nam khi các nghiên cứu trước (Nguyen Xuan Bac, 2000; Dao Ngoc Tien, 2013) chỉ đo lường tổng kim ngạch hoặc nhóm hàng sơ chế. Đây là công trình đầu tiên ứng dụng Gravity Model trên bộ dữ liệu HS 8517 phân tách chi tiết (HS 851711, HS 851712, HS 851770).
2. Bóc tách nghịch lý cơ cấu xuất - nhập khẩu: Chỉ ra sự bất cân xứng nghiêm trọng trong chuỗi giá trị: Điện thoại nguyên chiếc (HS 851712) chiếm 85,24% kim ngạch xuất khẩu, nhưng linh kiện điện tử (HS 851770) lại chiếm trên 85% kim ngạch nhập khẩu. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mô hình sản xuất "chế biến tạm thời dựa trên thâm dụng lao động giá rẻ".
3. Định lượng chính xác tác động FDI và FTA: Chứng minh độ co giãn của dòng vốn FDI đạt $0.187$ ($p < 0.01$), khẳng định mô hình tăng trưởng xuất khẩu điện thoại Việt Nam là "FDI-led export" (xuất khẩu dẫn dắt bởi FDI), đồng thời chứng minh hiệu ứng tích cực của các FTA thế hệ mới đối với nhóm hàng điện tử viễn thông.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng cho các cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư) và các hiệp hội doanh nghiệp:

               LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH 3 GIAI ĐOẠN

• Định hướng thị trường mục tiêu: Dựa trên độ co giãn khoảng cách ($-0.584$), cần ưu tiên mở rộng thị trường tại các quốc gia có GDP lớn và khoảng cách địa lý tối ưu thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN) và các thị trường có sức mua cao dù xa về địa lý như UAE (thị trường nhập khẩu lớn nhất với tốc độ tăng trưởng 110,45%/năm) và Hoa Kỳ.
• Nâng cao giá trị gia tăng nội địa (Local Content Requirement): Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cung ứng nội địa của các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam từ 15% lên 35–40%, chuyển dịch từ các linh kiện cơ khí đơn giản (bao bì, vỏ nhựa) sang bản mạch in (PCB) và vi mạch bán dẫn.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Giới hạn thời gian chuỗi số liệu: Do độ trễ công bố dữ liệu ngoại thương chuẩn hóa của hệ thống UN Comtrade/TradeMap, mẫu dữ liệu dừng lại ở giai đoạn 2010–2015.
• Hiện tượng thương mại bằng 0 (Zero Trade): Mặc dù đã chọn 30 thị trường lớn nhất để đảm bảo chuỗi dữ liệu liên tục ($EXP_{vjt} > 0$), việc mở rộng mẫu ra 150+ quốc gia có thể làm phát sinh giá trị 0, đòi hỏi các mô hình phi tuyến như Poisson Pseudo Maximum Likelihood (PPML) hoặc mô hình Tobit / Heckman Selection.
• Hướng phát triển học thuật: Ứng dụng mô hình dữ liệu bảng động (Dynamic Panel Data) với phương pháp GMM sai phân (Arellano-Bond) hoặc GMM hệ thống (System GMM) nhằm kiểm soát biến trễ xuất khẩu $\ln(EXP_{vj, t-1})$ và xử lý triệt để hiện tượng nội sinh (Endogeneity).

---

Đối tượng hưởng lợi

                               ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI
 [ Cơ quan Quản lý ] [ Doanh nghiệp CNHT ]    [ Tập đoàn FDI ]    [ Giới Học thuật ]
 - Căn cứ đàm phán   - Định vị khâu sản xuất  - Tối ưu chuỗi      - Khung mẫu nghiên
   FTA & điều hành     đáp ứng chuẩn MNEs       cung ứng và chi     cứu thực nghiệm
   tỷ giá RER                                   phí vận chuyển      kinh tế lượng

• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan): Có cơ sở định lượng để đánh giá hiệu quả thực thi FTA và hoạch định chính sách thu hút FDI thế hệ mới.
• Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam: Xác định rõ khoảng trống chuỗi giá trị (nhu cầu nhập khẩu linh kiện mã HS 851770 trị giá hàng tỷ USD mỗi năm) để đầu tư đổi mới công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Tập đoàn đa quốc gia (MNEs như Samsung, LG, Foxconn): Nắm bắt bức tranh tương quan chi phí vận tải, tỷ giá và ưu đãi thuế quan để tối ưu hóa địa điểm đặt nhà máy vệ tinh.
• Giảng viên, sinh viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Bản thiết kế hoàn chỉnh về quy trình kiểm định kinh tế lượng dữ liệu bảng (POLS $\rightarrow$ FEM $\rightarrow$ REM) ứng dụng trong phân tích thương mại ngành hàng thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lựa chọn mô hình REM thay vì FEM hay Pooled OLS?

Qua chuỗi kiểm định giả thuyết thống kê chuẩn tắc, F-test ($p < 0.001$) và Breusch-Pagan LM test ($p < 0.001$) đã bác bỏ tính phù hợp của Pooled OLS. Tiếp đó, kiểm định Hausman cho giá trị $p\text{-value} = 0.3885 > 0.05$, chứng minh sai số ngẫu nhiên không tương quan với các biến độc lập. Hơn nữa, mô hình FEM loại bỏ hoàn toàn các biến cố định theo thời gian như Khoảng cách địa lý ($\ln DIS$), làm mất đi một biến kiểm soát quan trọng của mô hình hấp dẫn cổ điển. Do đó, REM là lựa chọn tối ưu nhất.

2. Tỷ giá hối đoái thực tế (RER) tác động như thế nào đến xuất khẩu điện thoại?

Hệ số hồi quy của RER mang dấu dương ($+0.0012$) với mức ý nghĩa 5%. Theo cách quy ước tỷ giá trong nghiên cứu, khi chỉ số RER tăng đồng nghĩa với việc đồng Việt Nam (VND) giảm giá thực tế so với đồng tiền của nước đối tác (đã loại trừ yếu tố lạm phát CPI). Điều này làm giá hàng xuất khẩu của Việt Nam tính bằng ngoại tệ trở nên cạnh tranh hơn, từ đó kích cầu nhập khẩu từ các thị trường đối tác.

3. Tại sao xuất khẩu điện thoại của Việt Nam lại đạt mức tăng trưởng đột biến sau năm 2010?

Sự tăng trưởng vượt bậc bắt nguồn từ quyết định đầu tư chiến lược của Tập đoàn Samsung Electronics (SEV) khi khánh thành nhà máy quy mô toàn cầu đầu tiên tại Yên Phong (Bắc Ninh) vào năm 2009, tiếp sau đó là tổ hợp SEVT tại Phổ Yên (Thái Nguyên) năm 2013–2014. Sự xuất hiện của các tổ hợp FDI quy mô lớn đã tái định hình năng lực cung ứng của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.

4. Rủi ro lớn nhất đối với ngành xuất khẩu điện thoại Việt Nam hiện nay là gì?

Rủi ro lớn nhất nằm ở mức độ phụ thuộc quá mức vào dòng vốn và quyết định sản xuất của một số ít tập đoàn FDI (chiếm >99% tỷ trọng). Khi các tập đoàn này tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc chuyển dịch sản xuất sang các quốc gia có chi phí lao động cạnh tranh hơn, xuất khẩu của Việt Nam sẽ chịu cú sốc lớn nếu công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa kịp làm chủ công nghệ.

5. Dữ liệu khoảng cách địa lý (Distance) được tính toán theo quy chuẩn nào?

Biến khoảng cách $\ln(DIS_{vj})$ được trích xuất trực tiếp từ cơ sở dữ liệu GeoDist của Viện Nghiên cứu Kinh tế Quốc tế Pháp (CEPII). Khoảng cách được tính theo công thức độ cung lớn (Great Circle Distance) giữa kinh độ và vĩ độ của thủ đô Hà Nội và thủ đô các nước đối tác, đại diện chính xác cho chi phí logistics và thời gian vận tải hàng không/đường biển quốc tế.

---

Kết luận

Đề tài "Các nhân tố tác động đến xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam: Tiếp cận theo mô hình hấp dẫn" đã giải quyết trọn vẹn cả ba khía cạnh: lý luận, thực tiễn và phương pháp lượng hóa. Nghiên cứu khẳng định xuất khẩu nhóm hàng HS 8517 chịu tác động tích cực có ý nghĩa thống kê từ quy mô kinh tế Việt Nam ($\beta = 1.682$), quy mô kinh tế đối tác ($\beta = 0.816$), dòng vốn đầu tư trực tiếp FDI ($\beta = 0.187$), việc ký kết BTA/FTA ($\beta = 0.412$), tỷ giá hối đoái thực tế ($\beta = 0.0012$), đồng thời chịu tác động cản trở bởi khoảng cách địa lý ($\beta = -0.584$).

Những phát hiện định lượng trên nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc chuỗi giá trị ngành điện tử Việt Nam: chuyển dịch trọng tâm từ "thu hút FDI bằng mọi giá dựa trên nhân công rẻ" sang "phát triển mạng lưới công nghiệp hỗ trợ nội địa", nâng cao hàm lượng R&D và khai thác sâu rộng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới nhằm duy trì vị thế mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM VÀ MÔ HÌNH HẤP DẪN TRONG THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ. Mô hình hấp dẫn trong thƣơng mại quốc tế 1. Một số mô hình đánh giá yếu tố tác động đến thương mại quốc tế Để tìm ra cũng nhưng đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến luồng thương mại quốc tế có thể sử dụng mô hình cân bằng tổng thể, mô hình SMART Mô hình GTAP (Global Trade Analysis Project) – phương pháp cân bằng tổng thể phản ánh những tác động qua lại của cả nền kinh tế bằng cách kết nối các ngành thông qua bảng đầu ra – đầu vào và kết nối tất cả các nước thông qua các luồng thương mại (MUTRAP, 2010). Mô hình này giúp đánh giá các tác động trong tương lai của các cú sốc chính sách (thay đổi chính sách), sự thay đổi công nghệ và các yếu tố bên ngoài khác đến nền kinh tế (Ngô Thị Mỹ, 2016).

Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi rất nhiều số liệu cũng như các kĩ thuật phức tạp trong tính toán. Bên cạnh đó, mô hình cũng đưa ra các giả định và đặc điểm có thể không phản ánh đúng hoặc đầy đủ thực tế. Mô hình SMART (Software for Market Analysis and Restrictions on Trade) – phương pháp phân tích cân bằng từng phần được sử dụng nhiều trong nghiên cứu vi mô để đo lường tạo lập thương mại, chuyển hướng thương mại, mức thu thuế và tác động đến phúc lợi trong trường hợp thuế suất của một sản phẩm thay đổi, vì vậy phương pháp này phù hợp với các nghiên cứu đánh giá phân tích đối với các hiệp định thương mại tự do (FTA). Mô hình này tập trung xem xét các tác động của các cú sốc chính sách tới các thị trường hàng hóa chịu tác động trực tiếp, bỏ qua sự tương tác giữa các thị trường với nhau trong nền kinh tế (Từ Thúy Anh và Lê Minh Ngọc, 2015).

Ưu điểm của mô hình này là tập trung vào một ngành hàng cụ thể và không đòi hỏi khối lượng dữ liệu lớn như với mô hình cân bằng tổng thể (do chỉ xét một ngành hàng và bỏ qua sự tác động qua lại giữa ngành hàng đó với các ngành hàng khác). Tuy nhiên, mô hình này có nhược điểm là không thể hiện được tác động của các yếu tố khác tác động đến thương mại ngoài các yếu tố kể trên; đồng thời mô hình sử dụng phương pháp cân bằng bộ phận, bỏ qua tương tác của thị trường riêng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 lẻ đó với các thị trường khác nên chỉ phù hợp với các thị trường không có quan hệ với nhau. Bên cạnh đó, kết quả của mô hình cũng phụ thuộc nhiều vào các giả định và các hệ số đặt ra cho mỗi mô hình ước lượng cụ thể (Ngô Thị Mỹ, 2016). Mô hình hấp dẫn (mô hình trọng lực – gravity model) đang được sử dụng ngày càng rộng rãi trong việc phân tích các nhân tố tác động đến thương mại cũng như chuyển dịch thương mại quốc tế.

Ưu điểm của mô hình là có thể xem xét đồng thời tác động của các nhóm nhân tố khác nhau (ảnh hưởng đến cung, cầu và khuyến khích hoặc hạn chế thương mại) đến thương mại giữa hai nước. Tuy nhiên, kết quả của mô hình có thể sai lệch nếu như thiếu đi các biến quan trọng khác có thể có ảnh hưởng tới thương mại. Từ việc phân tích làm rõ các mô hình nghiên cứu tác động đến thương mại cho thấy, mô hình hấp dẫn được xem là sự lựa chọn tối ưu trong phân tích hoạt động thương mại giữa các quốc gia (Bac Nguyen Xuan, 2000). Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu sử dụng mô hình hấp dẫn để đánh giá tác động của các nhân tố đến xuất khẩu nói chung và xuất khẩu một mặt hàng nói riêng.

Bài Khóa luận cũng sẽ sử dụng mô hình hấp dẫn để tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam. Lịch sử phát triển của mô hình hấp dẫn Giống như tên của mô hình, xuất phát điểm của mô hình hấp dẫn là định luật trọng lực hấp dẫn của Newton: F=G Theo đó lực hút giữa hai vật thể phụ thuộc vào khối lượng (đồng biến) và khoảng cách giữa hai vật đó (nghịch biến). Carey đã áp dụng định luật này trong nghiên cứu hành vi của con người (di chuyển lao động, bệnh nhân, khách hàng,…) (I-Hui Cheng và Howard J.1) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Trong đó: Tij là giá trị thương mại giữa hai quốc gia Yi và Yj tương ứng là biến số đại diện cho độ lớn nền kinh tế nước i và nước j Dij là khoảng cách giữa hai quốc gia Aij là các yếu tố khác có thể tác động đến thương mại song phương uij là số hạng sai số, còn các β là hệ số. Tuy nhiên, vào thời gian đó, mô hình này chưa được giới nghiên cứu chính thống thừa nhận do sự không đầy đủ về nền tảng lý thuyết của mô hình này (Gita Gopinath và cộng sự, 2014).

Sau công bố của Tinbergen, đã có nhiều nhà kinh tế học đưa ra các lý thuyết để giải thích cho mô hình hấp dẫn. Linnemann (1966) đưa thêm biến dân số để thể hiện cho quy mô của nền kinh tế, Leamer và Stern (1970) đã đưa ra một vài nền tảng lý thuyết cho mô hình này, trong đó lý thuyết được đánh giá cao nhất là “The Potluck Assumption”, theo đó sản phẩm tạo ra của toàn thế giới được tập trung lại, sau đó mỗi quốc gia sẽ sử dụng một phần theo tỷ lệ thu nhập của quốc gia đó so với toàn thế giới. Giá trị hàng hóa mà quốc gia i nhập khẩu từ quốc gia j sẽ bằng tích của tỷ trọng GDP của hai quốc gia so với thế giới. Anderson (1979) được coi là người đầu tiên đưa ra một lý thuyết nền tảng cho mô hình hấp dẫn một cách rõ ràng, tuy nhiên việc giả định mỗi quốc gia chỉ sản xuất một loại hàng hóa duy nhất và không thể thay thế khiến cho lý thuyết này trở nên kém thuyết phục.

Helpman (1987), Bergstrand (1889,1990) đã đưa ra nền tảng lý thuyết trên cơ sở kết hợp các lý thuyết kinh tế cổ điển và mới. Đây là giai đoạn nhiều nghiên cứu được thực hiện để tìm ra nền tảng lý thuyết cho mô hình hấp dẫn, từ việc không có khung lý luận rõ ràng, mô hình hấp dẫn đã được chứng minh bởi rất nhiều các lý thuyết khác nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Sau đó, Deardorff (1995) tìm ra cơ sở lý luận của mô hình này chính là nội dung của lý thuyết Hechscher-Ohlin về thương mại quốc tế. Anderson và Van Wincoop (2003) thể hiện thương mại song phương phụ thuộc quy mô nền kinh tế và khoảng cách, ngoài ra còn thêm biến các rào cản thương mại đa phương (multilateral resistance).

Chaney (2008), Helpman và cộng sự (2008), Melitz và Ottaviano (2008) kết hợp các nghiên cứu trước đây về doanh nghiệp sản xuất hàng cá biệt (heterogeneous firms) với các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương. Các nghiên cứu này giúp xây dựng phương pháp để đo lường sự khác biệt giữa cận biên về độ lớn và độ dài của các điều chỉnh trước các cú sốc kinh tế. Ngoài việc tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết cho mô hình hấp dẫn, các nhà nghiên cứu còn đi theo hướng nghiên cứu các vấn đề phát sinh cũng như cách giải quyết trong quá trình xử lý kinh tế lượng. Có thể kể đến các bài nghiên cứu của Egger (2000) về vấn đề dạng dữ liệu sử dụng, Joakim Westerlund và Fredrik Wilhelmsson (2009), Joao Santos Silva và Silvana Tenreyro (2006) về vấn đề thương mại có giá trị bằng 0 (zero trade),… Cho đến nay, mô hình hấp dẫn đã được sử dụng rộng rãi trong việc đánh giá tác động của các chính sách, bao gồm khu vực thương mại tự do, liên minh tiền tệ, quyền sáng chế, hiệp định thương mại tự do,…và được đánh giá là công cụ hữu hiệu trong đánh giá thương mại quốc tế.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn Như đã nhắc đến trong phần tổng quan nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn có thể nhóm thành 3 nhóm yếu tố: (i) nhóm yếu tố ảnh hưởng đến cung, (ii) nhóm yếu tố ảnh hưởng đến cầu, và (iii) nhóm yếu tố xúc tác hoặc cản trở, các yếu tố được trình bày trong hình 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thƣơng mại quốc tế trong mô hình hấp dẫn Nguồn: Từ Thúy Anh và Đào Nguyên Thắng, 2008 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu Các yếu tố tác động đến nhu cầu của một nền kinh tế có thể kể đến như sau: Tổng thu nhập của người dân nước đó (đo lường bằng GDP /GDP bình quân đầu người/ tổng sản phẩm quốc dân/ tổng thu nhập quốc dân): khi thu nhập của người dân một nước tăng, sẽ dẫn đến nhu cầu về hàng hóa nói chung và hàng hóa nhập khẩu nói riêng tăng lên.

Vì vậy, khi thu nhập của người dân một quốc gia tăng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 thì dẫn đến nhu cầu tăng, tức là làm tăng khối lượng hàng hóa nhập khẩu vào quốc gia đó. Tổng dân số: Khi dân số tăng cũng sẽ có tác động tương tự là làm tăng nhu cầu về hàng hóa nói chung và hàng hóa nhập khẩu nói riêng, từ đó làm tăng khối lượng hàng hóa nhập khẩu. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung Tương tự với cầu, các yếu tố tác động đến khả năng cung ứng hàng hóa ra thế giới của một nền kinh tế bao gồm: Tổng thu nhập của người dân nước đó (đo lường bằng GDP/GDP bình quân đầu người/tổng sản phẩm quốc dân/tổng thu nhập quốc dân): khi thu nhập của người dân một nước tăng, đồng nghĩa với đó là khối lượng hàng hóa được sản xuất trong nước đó tăng lên (trong kinh tế vĩ mô, tổng thu nhập của toàn bộ nền kinh tế bằng với tổng sản lượng của toàn bộ nền kinh tế), sẽ dẫn đến khả năng xuất khẩu hàng hóa của quốc gia đó tăng lên. Vì vậy, khi thu nhập của người dân một quốc gia tăng thì có thể dẫn đến khả năng xuất khẩu tăng.

Tổng dân số/ lực lượng lao động: Khi dân số tăng thường dẫn đến sự tăng của lực lượng lao động. Với số lượng lao động càng lớn thì khả năng sản xuất của nền kinh tế cũng sẽ tăng, từ đó tăng cung xuất khẩu ra nước ngoài.