Các Nhân Tố Tác Động Đến Xuất Khẩu Nhóm Hàng Điện Thoại và Linh Kiện Của Việt Nam

Luận văn phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam theo mô hình hấp dẫn, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Phạm Thị Thảo
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Huyền Phương
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Xuất Khẩu Nhóm Hàng Điện Thoại Và Linh Kiện Của Việt Nam: Tiếp Cận Theo Mô Hình Hấp Dẫn
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM VÀ MÔ HÌNH HẤP DẪN TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 1.1. Mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế
• 1.2. Một số mô hình đánh giá yếu tố tác động đến thương mại quốc tế
• 1.3. Lịch sử phát triển của mô hình hấp dẫn
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn
• 1.5. Những chú ý trong việc xây dựng mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế
• 1.6. Nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam
• 1.7. Mô tả nhóm hàng điện thoại và linh kiện
• 1.8. Ngành sản xuất điện thoại và linh kiện ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2010-2015
• 2.1. Tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 2.2. Sơ lược về tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam trước năm 2010
• 2.3. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 2.4. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo thị trường giai đoạn 2010-2015
• 2.5. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo mặt hàng giai đoạn 2010-2015
• 2.6. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện phân theo khu vực kinh tế giai đoạn 2010-2015
• 2.7. Đánh giá tình hình xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010-2015
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH HẤP DẪN ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỚI XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Thiết lập mô hình
• 3.2. Cơ sở dữ liệu
• 3.3. Đề xuất các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Quy mô nền kinh tế của nước đối tác
• 3.5. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam
• 3.6. Khoảng cách địa lý (DIS)
• 3.7. Tỷ giá hối đoái thực tế (RER)
• 3.8. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 3.9. Các cam kết thương mại BTA-FTA
• 3.10. Hiệu chỉnh mô hình
• 3.11. Phương pháp hiệu chỉnh
• 3.12. Kết quả hiệu chỉnh mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY
• 4.1. Kết quả hồi quy mô hình
• 4.2. Diễn giải kết quả mô hình hồi quy
• 4.3. Quy mô nền kinh tế nước đối tác (GDPj)
• 4.4. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam (GDPv)
• 4.5. Khoảng cách địa lý (DIS)
• 4.6. Tỷ giá hối đoái thực tế (RER)
• 4.7. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 4.8. Các cam kết thương mại BTA-FTA
• 5. CHƯƠNG 5: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM
• 5.1. Lựa chọn thị trường xuất khẩu phù hợp
• 5.2. Thu hút và quản lý hiệu quả vốn FDI
• 5.3. Phát triển công nghiệp hỗ trợ cho sản xuất nhóm hàng điện thoại và linh kiện ở Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố tác động đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam

Xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đã trở thành một trong những lĩnh vực chủ lực trong nền kinh tế. Sự phát triển này không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về sự tăng trưởng này, cần phân tích các nhân tố tác động chính đến hoạt động xuất khẩu. Các yếu tố như quy mô nền kinh tế, khoảng cách địa lý, và tỷ giá hối đoái đều có ảnh hưởng đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này sẽ giúp các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong việc thúc đẩy xuất khẩu.

1.1. Các yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến xuất khẩu điện thoại

Quy mô nền kinh tế của Việt Nam và các nước đối tác là yếu tố quan trọng trong việc xác định khả năng xuất khẩu. Nghiên cứu cho thấy rằng khi GDP của nước đối tác tăng, nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam cũng sẽ tăng theo. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sức mua của thị trường và kim ngạch xuất khẩu.

1.2. Tác động của khoảng cách địa lý đến xuất khẩu

Khoảng cách địa lý giữa Việt Nam và các nước nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khoảng cách lớn thường dẫn đến chi phí cao hơn, từ đó làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

II. Thách thức trong xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam

Mặc dù xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đang trên đà phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như cạnh tranh từ các quốc gia khác, biến động tỷ giá hối đoái, và các rào cản thương mại quốc tế đang gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Để duy trì và phát triển bền vững, cần có những giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết các thách thức này.

2.1. Cạnh tranh từ các quốc gia khác

Việt Nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc. Những quốc gia này không chỉ có lợi thế về chi phí sản xuất mà còn có công nghệ tiên tiến hơn. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Biến động tỷ giá hối đoái và tác động đến xuất khẩu

Tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng lớn đến giá cả hàng hóa xuất khẩu. Khi đồng Việt Nam giảm giá, hàng hóa xuất khẩu sẽ trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến lạm phát trong nước. Do đó, việc quản lý tỷ giá hối đoái là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định cho hoạt động xuất khẩu.

III. Phương pháp cải thiện xuất khẩu điện thoại và linh kiện Việt Nam

Để nâng cao kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ, cải thiện quy trình sản xuất, và mở rộng thị trường xuất khẩu là những giải pháp cần thiết. Ngoài ra, việc xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với các nhà nhập khẩu cũng rất quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sản xuất

Đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc áp dụng công nghệ mới trong quy trình sản xuất để tăng cường năng suất và chất lượng hàng hóa.

3.2. Mở rộng thị trường xuất khẩu

Việc tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu mới là rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần nghiên cứu và phát triển các chiến lược tiếp cận thị trường hiệu quả, từ đó gia tăng kim ngạch xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro từ việc phụ thuộc vào một số thị trường nhất định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu

Nghiên cứu về các nhân tố tác động đến xuất khẩu điện thoại và linh kiện đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình hấp dẫn có thể giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như quy mô nền kinh tế, khoảng cách địa lý, và tỷ giá hối đoái đều có tác động đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu. Những kết quả này có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược xuất khẩu hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả từ mô hình hấp dẫn

Mô hình hấp dẫn đã giúp xác định rõ ràng các yếu tố tác động đến xuất khẩu. Kết quả cho thấy rằng quy mô nền kinh tế của nước đối tác có tác động tích cực đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi khoảng cách địa lý lại có tác động tiêu cực.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các doanh nghiệp có thể sử dụng những kết quả từ nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược xuất khẩu của mình. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động sẽ giúp các doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn hơn trong việc lựa chọn thị trường và sản phẩm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của xuất khẩu điện thoại Việt Nam

Xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đang có nhiều triển vọng trong tương lai. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển này, cần có những chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự nỗ lực từ các doanh nghiệp. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường, và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong xuất khẩu.

5.1. Triển vọng phát triển xuất khẩu điện thoại

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng tăng từ thị trường quốc tế, xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển. Các doanh nghiệp cần nắm bắt cơ hội này để mở rộng thị trường và gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

5.2. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để thúc đẩy xuất khẩu, bao gồm việc cải thiện cơ sở hạ tầng, giảm thuế xuất khẩu, và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Sau hơn 30 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế nổi bật: thoát khỏi tình trạng kém phát triển, trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với GDP bình quân đầu người đạt 2.200 USD vào năm 2016 và tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao (giai đoạn 2001–2005 đạt 7,33%/năm; 2006–2010 đạt 6,32%/năm; 2011–2015 đạt 5,91%/năm). Một trong những động lực then chốt của sự tăng trưởng này là hoạt động ngoại thương, đặc biệt là xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng từ 789,1 triệu USD năm 1986 lên 175,9 tỷ USD năm 2016 (gấp khoảng 223 lần), đưa cán cân thương mại chuyển từ nhập siêu thường niên sang xuất siêu vào các năm 2012, 2013, 2014 và 2016.

Trong cơ cấu hàng xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến đóng vai trò chủ đạo, tăng tỷ trọng từ 78,9% năm 2015 lên 80,3% năm 2016 (đạt 141 tỷ USD), phù hợp với định hướng của "Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011–2020, định hướng đến năm 2030". Nổi bật nhất trong nhóm này là mặt hàng điện thoại và linh kiện. Kể từ năm 2010, ngành hàng này ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhảy vọt, chiếm gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và giữ vị trí mặt hàng mang lại kim ngạch ngoại tệ lớn nhất cho Việt Nam từ năm 2013.

Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về các yếu tố tác động đến tổng kim ngạch xuất khẩu hoặc các mặt hàng truyền thống (nông sản, dệt may, thủy sản, đồ gỗ), tại thời điểm thực hiện đề tài, chưa có công trình nào đi sâu định lượng các nhân tố tác động riêng biệt đến xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu đề tài mang tính cấp thiết về cả mặt lý luận và thực tiễn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của khóa luận là phân tích, lượng hóa các nhân tố tác động đến kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam thông qua mô hình hấp dẫn, từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm thúc đẩy xuất khẩu ngành hàng này.

Để đạt được mục tiêu trên, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế và tổng quan ngành hàng điện thoại và linh kiện.
2. Phân tích thực trạng xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010–2015 theo kim ngạch, thị trường, mặt hàng và khu vực kinh tế.
3. Thiết lập mô hình kinh tế lượng, thu thập dữ liệu bảng và thực hiện kiểm định hồi quy nhằm lượng hóa ảnh hưởng của các nhân tố.
4. Đề xuất các giải pháp và khuyến nghị chính sách dựa trên kết quả hồi quy nhằm phát huy nhân tố thuận lợi và khắc phục các bất cập.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố tác động đến kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá thực trạng và lượng hóa tác động của các biến số kinh tế vĩ mô, khoảng cách địa lý, tỷ giá, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và cam kết hội nhập (FTA/BTA) tới xuất khẩu nhóm hàng.
• Phạm vi không gian: Hoạt động thương mại song phương giữa Việt Nam và 30 quốc gia/vùng lãnh thổ nhập khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện lớn nhất từ Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2010–2015 (sử dụng dữ liệu thứ cấp cập nhật theo năm; mốc 2010 được chọn vì trước năm 2009 xuất khẩu mặt hàng này chưa đáng kể).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Khóa luận tổng thuật các công cụ phân tích thương mại quốc tế, bao gồm mô hình cân bằng tổng thể (GTAP), mô hình cân bằng từng phần (SMART) và mô hình hấp dẫn (Gravity Model). Trong đó, mô hình hấp dẫn được đánh giá là công cụ tối ưu để phân tích luồng thương mại song phương nhờ khả năng xem xét đồng thời ba nhóm nhân tố: yếu tố cung, yếu tố cầu và các yếu tố xúc tác/cản trở.

Về mặt lý thuyết, mô hình hấp dẫn khởi nguồn từ định luật vạn vật hấp dẫn của Newton, được Jan Tinbergen (1962) đưa vào kinh tế học và lần lượt được củng cố nền tảng lý luận qua các công trình của Linnemann (1966), Leamer và Stern (1970, với giả định "The Potluck Assumption"), Anderson (1979), Helpman (1987), Bergstrand (1989, 1990), Deardorff (1995 - gắn với mô hình Heckscher-Ohlin), Anderson và Van Wincoop (2003 - đưa vào biến cản trở thương mại đa phương), Chaney (2008) và Melitz & Ottaviano (2008).

Nhóm hàng điện thoại và linh kiện được định danh theo phân loại của Luật Viễn thông Việt Nam (2009) và Hệ thống mã HS (Harmonized System):

Mã HS	Mã SITC	Tên mặt hàng theo phân loại hải quan	Tên gọi quy ước trong khóa luận
851711	76411	Bộ điện thoại hữu tuyến với điện thoại cầm tay không dây	Điện thoại hữu tuyến
851712	76432	Điện thoại cho mạng di động tế bào hoặc mạng không dây khác	Điện thoại vô tuyến
851770	76490	Bộ phận của các thiết bị trên (bo mạch, cổng sạc, khe SIM...)	Linh kiện

Phương pháp nghiên cứu và quy trình ước lượng

Khóa luận kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính (phân tích, tổng hợp, thống kê mô tả) và nghiên cứu định lượng trên dữ liệu bảng (Panel Data) gồm 30 đối tượng qua 6 năm (180 quan sát).

Mô hình hồi quy dạng log-tuyến tính được thiết lập: $$\ln(EXP_{vjt}) = \beta_0 + \beta_1 \ln(GDP_{jt}) + \beta_2 \ln(GDP_{vt}) + \beta_3 \ln(DIS_{vjt}) + \beta_4 RER_{vjt} + \beta_5 \ln(FDI_{vjt}) + \beta_6 BTA_FTA + u_{vjt}$$

Quy trình lựa chọn phương pháp ước lượng tuân thủ hướng dẫn của Park (2011) qua 3 kỹ thuật: Hồi quy gộp (Pooled OLS - POLS), Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM). Thứ tự kiểm định bao gồm:

1. Kiểm định F-test / Wald test để kiểm tra tính phù hợp của FEM so với POLS.
2. Kiểm định nhân tử Lagrange của Breusch-Pagan (Breusch-Pagan LM test) để kiểm tra tính phù hợp của REM so với POLS.
3. Kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM (kiểm tra giả thiết về sự tương quan giữa sai số ngẫu nhiên và các biến độc lập). Kết quả kiểm định xác định REM là phương pháp ước lượng hiệu quả nhất cho bộ dữ liệu.

Nguồn dữ liệu thu thập

Bộ dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn chính thức:

Biến số	Diễn giải biến	Đơn vị tính / Bản chất	Nguồn dữ liệu
$EXP_{vjt}$	Kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam sang đối tác $j$ năm $t$	Nghìn USD	Trademap (ITC)
$GDP_{jt}$	Quy mô GDP danh nghĩa của nước đối tác $j$ năm $t$	USD	World Development Indicators (WDI) - World Bank; Cục Thống kê Đài Loan
$GDP_{vt}$	Quy mô GDP danh nghĩa của Việt Nam năm $t$	USD	WDI - World Bank
$DIS_{vjt}$	Khoảng cách địa lý giữa thủ đô Hà Nội và thủ đô nước đối tác $j$	Kilomet	Cơ sở dữ liệu GeoDist của CEPII
$RER_{vjt}$	Tỷ giá hối đoái thực tế giữa đồng tiền nước $j$ và VND ($RER = ER \times \frac{CPI_j}{CPI_v}$)	Chỉ số	Tính toán từ WDI, NHTW Đài Loan
$FDI_{vjt}$	Vốn FDI từ nước $j$ đầu tư vào Việt Nam năm $t$	Triệu USD	Cơ sở dữ liệu thống kê ASEAN (ASEANstats)
$BTA_FTA$	Biến giả tham gia hiệp định thương mại song phương/tự do (nhận giá trị 1 nếu có hiệu lực, 0 nếu không)	Biến giả (0/1)	Trung tâm WTO - VCCI

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam và mô hình hấp dẫn trong thương mại quốc tế

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về luồng thương mại quốc tế và các mô hình đánh giá (GTAP, SMART, Gravity Model). Phân tích chi tiết mô hình trọng lực qua các thời kỳ, giải thích cơ chế tác động của 3 nhóm yếu tố: cung (GDP, quy mô lao động), cầu (GDP, dân số bên nhập khẩu) và yếu tố cản trở/thúc đẩy (khoảng cách, tỷ giá, FDI, biên giới, hiệp định thương mại).

Đồng thời, chương này định hình bức tranh kỹ thuật và phân loại mã ngành sản xuất điện thoại và linh kiện tại Việt Nam theo hệ thống ngành kinh tế VSIC 2007 (thuộc ngành C - chế biến chế tạo, gồm ngành 2630 - sản xuất thiết bị truyền thông và 2610 - sản xuất linh kiện điện tử). Các đặc điểm kinh tế - kỹ thuật chính của ngành gồm: thâm dụng lao động lớn ở khâu lắp ráp, đòi hỏi chuỗi cung ứng linh kiện công nghệ cao, chi phí R&D lớn và vốn đầu tư ban đầu cao từ các tập đoàn đa quốc gia (Samsung, Foster, Jahwa Vina, Viettel, Fushan...).

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010–2015

Chương 2 phân tích chi tiết dữ liệu thực nghiệm xuất khẩu giai đoạn 2010–2015:

• Quy mô và tốc độ tăng trưởng: Trước năm 2010, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này không đáng kể (dưới 1 tỷ USD/năm, chiếm không quá 1% tổng xuất khẩu). Từ năm 2010, khi Samsung Electronics đưa nhà máy tại Yên Phong (Bắc Ninh) vào hoạt động hết công suất, xuất khẩu tăng vọt từ 2,017 tỷ USD (2010) lên 30,2 tỷ USD (2015), tăng gấp 15 lần sau 5 năm với tốc độ tăng trưởng bình quân 71,78%/năm. Năm 2013, nhóm hàng này chính thức vượt qua dệt may để trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn nhất Việt Nam.
• Thứ hạng quốc tế: Vị thế xuất khẩu của Việt Nam tăng từ hạng 18 thế giới (chiếm 0,91% thị phần toàn cầu năm 2010) lên vị trí thứ 3 thế giới (chiếm 7,62% thị phần toàn cầu năm 2015, vượt qua Hàn Quốc và chỉ đứng sau Trung Quốc, Hồng Kông).

Chỉ tiêu	2010	2011	2012	2013	2014	2015
Kim ngạch xuất khẩu (Tỷ USD)	2,02	6,55	12,71	21,27	24,08	30,20
Tốc độ tăng tương đối (%)	-	224,92	93,98	67,39	13,20	25,40
Tỷ trọng trong tổng XK Việt Nam (%)	2,80	6,80	11,10	16,10	16,00	18,62
Thứ hạng xuất khẩu thế giới	18	8	6	5	4	3
Tỷ trọng xuất khẩu so với thế giới (%)	0,91	2,47	4,28	6,05	6,43	7,62

• Cơ cấu thị trường: UAE là thị trường nhập khẩu lớn nhất (chiếm bình quân 11,82% giai đoạn 2010–2015), tiếp theo là Hoa Kỳ (đạt 2,776 tỷ USD năm 2015), Đức và các nước EU.
• Cơ cấu mặt hàng và khu vực kinh tế: Điện thoại vô tuyến (HS 851712) chiếm tỷ trọng áp đảo trung bình 85,24% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi linh kiện (HS 851770) chỉ chiếm khoảng 11%. Ngược lại, cơ cấu nhập khẩu lại chủ yếu là linh kiện (chiếm hơn 40% kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng) phục vụ gia công. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nắm giữ trên 99% tổng giá trị xuất khẩu nhóm hàng và chiếm xấp xỉ 85% tổng giá trị nhập khẩu.

Chương 3: Xây dựng mô hình hấp dẫn đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố tới xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam

Chương 3 thiết lập mô hình hồi quy gồm 6 biến giải thích cho 30 thị trường đối tác. Tác giả xây dựng hệ thống các giả thuyết nghiên cứu dựa trên lý thuyết thương mại:

1. Quy mô kinh tế đối tác ($GDP_j$): Tác động cùng chiều đến xuất khẩu do cầu tiêu dùng và cầu linh kiện trung gian tăng.
2. Quy mô kinh tế Việt Nam ($GDP_v$): Tác động cùng chiều do năng lực sản xuất và cung ứng mở rộng.
3. Khoảng cách địa lý ($DIS$): Tác động ngược chiều do chi phí vận tải và rào cản logistics.
4. Tỷ giá hối đoái thực tế ($RER$): Tác động cùng chiều khi VND giảm giá thực tế so với đồng tiền đối tác.
5. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ($FDI$): Tác động cùng chiều nhờ bổ sung vốn, công nghệ và mở rộng mạng lưới xuất khẩu.
6. Cam kết thương mại ($BTA_FTA$): Tác động cùng chiều nhờ giảm thuế quan và rào cản phi thuế quan.

Chương này cũng trình bày chi tiết phương pháp thu thập, làm sạch số liệu và các bước kiểm định kinh tế lượng để xử lý hiện tượng dữ liệu bảng.

Chương 4: Kết quả mô hình hồi quy

Chương 4 trình bày kết quả ước lượng từ Stata, so sánh giữa ba mô hình POLS, FEM và REM. Sau khi thực hiện kiểm định F, kiểm định Breusch-Pagan LM và kiểm định Hausman, mô hình REM được lựa chọn làm mô hình chuẩn để diễn giải ý nghĩa kinh tế của các hệ số hồi quy:

• Quy mô kinh tế đối tác ($GDP_j$): Có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê; khi GDP nước nhập khẩu tăng 1%, xuất khẩu của Việt Nam tăng tương ứng theo hệ số co giãn.
• Quy mô kinh tế Việt Nam ($GDP_v$): Tác động tích cực rõ nét tới kim ngạch xuất khẩu, phản ánh năng lực cung ứng ngày càng tăng của nền kinh tế trong nước.
• Khoảng cách địa lý ($DIS$): Thể hiện mối tương quan ngược chiều, cho thấy chi phí vận chuyển và khoảng cách không gian vẫn là rào cản đối với hoạt động xuất khẩu.
• Tỷ giá hối đoái thực tế ($RER$): Thúc đẩy xuất khẩu khi có sự điều chỉnh giảm giá thực tế của tiền tệ trong nước, hỗ trợ khả năng cạnh tranh về giá.
• Dòng vốn FDI ($FDI$): Là động lực trực tiếp và mạnh mẽ thúc đẩy quy mô sản xuất và kim ngạch xuất khẩu của ngành.
• Biến giả hiệp định thương mại ($BTA_FTA$): Đóng góp tích cực vào tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường có ký kết thỏa thuận thương mại tự do.

Chương 5: Một số khuyến nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam

Dựa trên kết quả định lượng, chương 5 đưa ra ba nhóm khuyến nghị chính:

1. Lựa chọn và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Tiếp tục duy trì các thị trường có quy mô GDP lớn (Mỹ, EU, UAE), mở rộng khai thác các đối tác có FTA và các thị trường tiềm năng gần về địa lý nhằm tối ưu hóa chi phí vận tải.
2. Thu hút và quản lý hiệu quả nguồn vốn FDI: Chuyển trọng tâm từ thu hút FDI bằng nhân công giá rẻ sang các dự án công nghệ cao, đi kèm cam kết chuyển giao công nghệ và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực.
3. Phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước: Xây dựng chính sách nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp cơ khí, điện tử nội địa; tạo liên kết giữa doanh nghiệp FDI (như Samsung) và doanh nghiệp nội địa nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa và nâng cao giá trị gia tăng (khắc phục thực trạng đầu năm 2017 chỉ có 20 doanh nghiệp Việt Nam là nhà cung ứng cấp 1 cho Samsung).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa thành công các yếu tố quyết định tới hoạt động xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam giai đoạn 2010–2015:

• Xác định mô hình hiệu chỉnh REM là mô hình tối ưu để ước lượng luồng thương mại ngành hàng điện thoại.
• Chứng minh bằng thực nghiệm rằng xuất khẩu nhóm hàng này chịu tác động thuận chiều mạnh mẽ bởi quy mô kinh tế của Việt Nam ($GDP_v$), quy mô kinh tế đối tác ($GDP_j$), dòng vốn đầu tư nước ngoài ($FDI$), sự giảm giá thực tế của VND ($RER$) và việc tham gia các hiệp định thương mại tự do ($BTA_FTA$). Khoảng cách địa lý ($DIS$) tác động tiêu cực đến kim ngạch xuất khẩu.
• Làm rõ cấu trúc ngành: Xuất khẩu mang tính chất gia công lắp ráp cao độ (FDI chiếm >99% xuất khẩu, >85% nhập khẩu; xuất khẩu 85,24% là thành phẩm nguyên chiếc nhưng nhập khẩu trên 40% là linh kiện).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Định hướng thị trường: Ưu tiên khai thác các đối tác quy mô lớn và đẩy mạnh tận dụng ưu đãi từ các khối liên kết kinh tế mà Việt Nam là thành viên.
• Chính sách FDI: Nâng cao tiêu chuẩn chọn lọc dự án, khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia thành lập trung tâm R&D tại Việt Nam.
• Công nghiệp phụ trợ: Hỗ trợ vốn, công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng cấp 1 và cấp 2 của các tập đoàn FDI.

Đóng góp mới của khóa luận

Đây là công trình nghiên cứu học thuật đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng mô hình hấp dẫn để phân tích định lượng chuyên sâu cho riêng nhóm hàng điện thoại và linh kiện – ngành hàng chiếm tỷ trọng xuất khẩu số một của quốc gia nhưng chưa từng được đánh giá kinh tế lượng độc lập trước đó.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do độ trễ trong việc công bố số liệu thống kê thương mại và kinh tế vĩ mô của các tổ chức quốc tế, chuỗi số liệu của khóa luận chỉ dừng lại ở năm 2015. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở 30 đối tượng đối tác thương mại trọng điểm, chưa bao quát toàn bộ các thị trường nhỏ lẻ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khung thời gian thu thập dữ liệu sang các năm sau 2015; đưa thêm vào mô hình các biến số thể chế, rào cản kỹ thuật (TBT), chi phí logistics chi tiết hoặc áp dụng mô hình dữ liệu bảng động (Dynamic Panel Data / GMM) để kiểm soát tác động của kim ngạch xuất khẩu trễ.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế: Cung cấp phương pháp luận và quy trình thực hành kinh tế lượng ứng dụng mô hình hấp dẫn trên phần mềm Stata với dữ liệu bảng hoàn chỉnh.
• Các nhà nghiên cứu chính sách thương mại và công nghiệp: Cung cấp số liệu chi tiết và góc nhìn thực chứng về cấu trúc chuỗi giá trị ngành điện tử, vai trò của khối FDI và điểm nghẽn của công nghiệp phụ trợ Việt Nam giai đoạn bản lề 2010–2015.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tác giả chọn mốc thời gian nghiên cứu bắt đầu từ năm 2010 mà không sớm hơn?

Trước năm 2010, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam ở mức rất thấp (chưa từng đạt 1 tỷ USD/năm và chiếm dưới 1% tổng xuất khẩu cả nước). Từ sau khi Samsung đưa nhà máy sản xuất quy mô toàn cầu đầu tiên tại Bắc Ninh vào hoạt động cuối năm 2009, kim ngạch xuất khẩu ngành này mới tăng trưởng đột biến từ năm 2010, tạo ra bước ngoặt về dữ liệu thống kê.

2. Sự mất cân đối trong cơ cấu xuất nhập khẩu mặt hàng này tại Việt Nam thể hiện như thế nào?

Việt Nam chủ yếu xuất khẩu điện thoại thành phẩm nguyên chiếc (mã HS 851712, chiếm 85,24% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng), nhưng lại nhập khẩu chủ yếu là linh kiện, phụ tùng (mã HS 851770, chiếm hơn 40% tổng nhập khẩu nhóm hàng). Điều này phản ánh thực trạng các doanh nghiệp tại Việt Nam tập trung vào khâu gia công, lắp ráp giai đoạn cuối để tận dụng chi phí nhân công.

3. Tỷ trọng đóng góp của khối doanh nghiệp FDI trong ngành này lớn đến mức nào?

Trong giai đoạn 2013–2015, khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tiêu biểu là Samsung Electronics Việt Nam, luôn chiếm trên 99% tổng kim ngạch xuất khẩu và khoảng 85%–87,78% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của cả nước.

4. Tại sao mô hình REM được lựa chọn thay vì POLS hay FEM trong phân tích định lượng?

Sau khi tiến hành kiểm định Breusch-Pagan LM (cho thấy có hiệu ứng ngẫu nhiên giữa các quốc gia, bác bỏ POLS) và kiểm định Hausman (cho thấy không có sự tương quan có ý nghĩa thống kê giữa phần dư và các biến độc lập), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) được xác định là phương pháp ước lượng hiệu quả và không chệch nhất.

5. Thực trạng ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đối với chuỗi sản xuất điện thoại được văn bản ghi nhận ra sao?

Văn bản chỉ ra rằng ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước còn rất yếu kém; tính đến đầu năm 2017, toàn Việt Nam chỉ có 20 doanh nghiệp đủ điều kiện trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho tổ hợp Samsung Electronics Việt Nam.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thảo đã hệ thống hóa bức tranh toàn diện và xác thực về sự tăng trưởng vượt bậc của ngành hàng điện thoại và linh kiện Việt Nam giai đoạn 2010–2015. Bằng phương pháp kinh tế lượng với mô hình hấp dẫn dữ liệu bảng, công trình đã lượng hóa rõ nét vai trò của quy mô GDP, dòng vốn FDI, tỷ giá và các hiệp định thương mại đối với kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, nghiên cứu thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn về giá trị gia tăng nội địa và sự phụ thuộc lớn vào khối FDI, làm cơ sở vững chắc cho các khuyến nghị phát triển công nghiệp hỗ trợ trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÓM HÀNG ĐIỆN THOẠI VÀ LINH KIỆN CỦA VIỆT NAM VÀ MÔ HÌNH HẤP DẪN TRONG THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ. Mô hình hấp dẫn trong thƣơng mại quốc tế 1. Một số mô hình đánh giá yếu tố tác động đến thương mại quốc tế Để tìm ra cũng nhưng đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến luồng thương mại quốc tế có thể sử dụng mô hình cân bằng tổng thể, mô hình SMART Mô hình GTAP (Global Trade Analysis Project) – phương pháp cân bằng tổng thể phản ánh những tác động qua lại của cả nền kinh tế bằng cách kết nối các ngành thông qua bảng đầu ra – đầu vào và kết nối tất cả các nước thông qua các luồng thương mại (MUTRAP, 2010). Mô hình này giúp đánh giá các tác động trong tương lai của các cú sốc chính sách (thay đổi chính sách), sự thay đổi công nghệ và các yếu tố bên ngoài khác đến nền kinh tế (Ngô Thị Mỹ, 2016).

Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi rất nhiều số liệu cũng như các kĩ thuật phức tạp trong tính toán. Bên cạnh đó, mô hình cũng đưa ra các giả định và đặc điểm có thể không phản ánh đúng hoặc đầy đủ thực tế. Mô hình SMART (Software for Market Analysis and Restrictions on Trade) – phương pháp phân tích cân bằng từng phần được sử dụng nhiều trong nghiên cứu vi mô để đo lường tạo lập thương mại, chuyển hướng thương mại, mức thu thuế và tác động đến phúc lợi trong trường hợp thuế suất của một sản phẩm thay đổi, vì vậy phương pháp này phù hợp với các nghiên cứu đánh giá phân tích đối với các hiệp định thương mại tự do (FTA). Mô hình này tập trung xem xét các tác động của các cú sốc chính sách tới các thị trường hàng hóa chịu tác động trực tiếp, bỏ qua sự tương tác giữa các thị trường với nhau trong nền kinh tế (Từ Thúy Anh và Lê Minh Ngọc, 2015).

Ưu điểm của mô hình này là tập trung vào một ngành hàng cụ thể và không đòi hỏi khối lượng dữ liệu lớn như với mô hình cân bằng tổng thể (do chỉ xét một ngành hàng và bỏ qua sự tác động qua lại giữa ngành hàng đó với các ngành hàng khác). Tuy nhiên, mô hình này có nhược điểm là không thể hiện được tác động của các yếu tố khác tác động đến thương mại ngoài các yếu tố kể trên; đồng thời mô hình sử dụng phương pháp cân bằng bộ phận, bỏ qua tương tác của thị trường riêng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 lẻ đó với các thị trường khác nên chỉ phù hợp với các thị trường không có quan hệ với nhau. Bên cạnh đó, kết quả của mô hình cũng phụ thuộc nhiều vào các giả định và các hệ số đặt ra cho mỗi mô hình ước lượng cụ thể (Ngô Thị Mỹ, 2016). Mô hình hấp dẫn (mô hình trọng lực – gravity model) đang được sử dụng ngày càng rộng rãi trong việc phân tích các nhân tố tác động đến thương mại cũng như chuyển dịch thương mại quốc tế.

Ưu điểm của mô hình là có thể xem xét đồng thời tác động của các nhóm nhân tố khác nhau (ảnh hưởng đến cung, cầu và khuyến khích hoặc hạn chế thương mại) đến thương mại giữa hai nước. Tuy nhiên, kết quả của mô hình có thể sai lệch nếu như thiếu đi các biến quan trọng khác có thể có ảnh hưởng tới thương mại. Từ việc phân tích làm rõ các mô hình nghiên cứu tác động đến thương mại cho thấy, mô hình hấp dẫn được xem là sự lựa chọn tối ưu trong phân tích hoạt động thương mại giữa các quốc gia (Bac Nguyen Xuan, 2000). Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu sử dụng mô hình hấp dẫn để đánh giá tác động của các nhân tố đến xuất khẩu nói chung và xuất khẩu một mặt hàng nói riêng.

Bài Khóa luận cũng sẽ sử dụng mô hình hấp dẫn để tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện của Việt Nam. Lịch sử phát triển của mô hình hấp dẫn Giống như tên của mô hình, xuất phát điểm của mô hình hấp dẫn là định luật trọng lực hấp dẫn của Newton: F=G Theo đó lực hút giữa hai vật thể phụ thuộc vào khối lượng (đồng biến) và khoảng cách giữa hai vật đó (nghịch biến). Carey đã áp dụng định luật này trong nghiên cứu hành vi của con người (di chuyển lao động, bệnh nhân, khách hàng,…) (I-Hui Cheng và Howard J.1) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Trong đó: Tij là giá trị thương mại giữa hai quốc gia Yi và Yj tương ứng là biến số đại diện cho độ lớn nền kinh tế nước i và nước j Dij là khoảng cách giữa hai quốc gia Aij là các yếu tố khác có thể tác động đến thương mại song phương uij là số hạng sai số, còn các β là hệ số. Tuy nhiên, vào thời gian đó, mô hình này chưa được giới nghiên cứu chính thống thừa nhận do sự không đầy đủ về nền tảng lý thuyết của mô hình này (Gita Gopinath và cộng sự, 2014).

Sau công bố của Tinbergen, đã có nhiều nhà kinh tế học đưa ra các lý thuyết để giải thích cho mô hình hấp dẫn. Linnemann (1966) đưa thêm biến dân số để thể hiện cho quy mô của nền kinh tế, Leamer và Stern (1970) đã đưa ra một vài nền tảng lý thuyết cho mô hình này, trong đó lý thuyết được đánh giá cao nhất là “The Potluck Assumption”, theo đó sản phẩm tạo ra của toàn thế giới được tập trung lại, sau đó mỗi quốc gia sẽ sử dụng một phần theo tỷ lệ thu nhập của quốc gia đó so với toàn thế giới. Giá trị hàng hóa mà quốc gia i nhập khẩu từ quốc gia j sẽ bằng tích của tỷ trọng GDP của hai quốc gia so với thế giới. Anderson (1979) được coi là người đầu tiên đưa ra một lý thuyết nền tảng cho mô hình hấp dẫn một cách rõ ràng, tuy nhiên việc giả định mỗi quốc gia chỉ sản xuất một loại hàng hóa duy nhất và không thể thay thế khiến cho lý thuyết này trở nên kém thuyết phục.

Helpman (1987), Bergstrand (1889,1990) đã đưa ra nền tảng lý thuyết trên cơ sở kết hợp các lý thuyết kinh tế cổ điển và mới. Đây là giai đoạn nhiều nghiên cứu được thực hiện để tìm ra nền tảng lý thuyết cho mô hình hấp dẫn, từ việc không có khung lý luận rõ ràng, mô hình hấp dẫn đã được chứng minh bởi rất nhiều các lý thuyết khác nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Sau đó, Deardorff (1995) tìm ra cơ sở lý luận của mô hình này chính là nội dung của lý thuyết Hechscher-Ohlin về thương mại quốc tế. Anderson và Van Wincoop (2003) thể hiện thương mại song phương phụ thuộc quy mô nền kinh tế và khoảng cách, ngoài ra còn thêm biến các rào cản thương mại đa phương (multilateral resistance).

Chaney (2008), Helpman và cộng sự (2008), Melitz và Ottaviano (2008) kết hợp các nghiên cứu trước đây về doanh nghiệp sản xuất hàng cá biệt (heterogeneous firms) với các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương. Các nghiên cứu này giúp xây dựng phương pháp để đo lường sự khác biệt giữa cận biên về độ lớn và độ dài của các điều chỉnh trước các cú sốc kinh tế. Ngoài việc tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết cho mô hình hấp dẫn, các nhà nghiên cứu còn đi theo hướng nghiên cứu các vấn đề phát sinh cũng như cách giải quyết trong quá trình xử lý kinh tế lượng. Có thể kể đến các bài nghiên cứu của Egger (2000) về vấn đề dạng dữ liệu sử dụng, Joakim Westerlund và Fredrik Wilhelmsson (2009), Joao Santos Silva và Silvana Tenreyro (2006) về vấn đề thương mại có giá trị bằng 0 (zero trade),… Cho đến nay, mô hình hấp dẫn đã được sử dụng rộng rãi trong việc đánh giá tác động của các chính sách, bao gồm khu vực thương mại tự do, liên minh tiền tệ, quyền sáng chế, hiệp định thương mại tự do,…và được đánh giá là công cụ hữu hiệu trong đánh giá thương mại quốc tế.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn Như đã nhắc đến trong phần tổng quan nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng đến thương mại song phương trong mô hình hấp dẫn có thể nhóm thành 3 nhóm yếu tố: (i) nhóm yếu tố ảnh hưởng đến cung, (ii) nhóm yếu tố ảnh hưởng đến cầu, và (iii) nhóm yếu tố xúc tác hoặc cản trở, các yếu tố được trình bày trong hình 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thƣơng mại quốc tế trong mô hình hấp dẫn Nguồn: Từ Thúy Anh và Đào Nguyên Thắng, 2008 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu Các yếu tố tác động đến nhu cầu của một nền kinh tế có thể kể đến như sau: Tổng thu nhập của người dân nước đó (đo lường bằng GDP /GDP bình quân đầu người/ tổng sản phẩm quốc dân/ tổng thu nhập quốc dân): khi thu nhập của người dân một nước tăng, sẽ dẫn đến nhu cầu về hàng hóa nói chung và hàng hóa nhập khẩu nói riêng tăng lên.

Vì vậy, khi thu nhập của người dân một quốc gia tăng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 thì dẫn đến nhu cầu tăng, tức là làm tăng khối lượng hàng hóa nhập khẩu vào quốc gia đó. Tổng dân số: Khi dân số tăng cũng sẽ có tác động tương tự là làm tăng nhu cầu về hàng hóa nói chung và hàng hóa nhập khẩu nói riêng, từ đó làm tăng khối lượng hàng hóa nhập khẩu. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung Tương tự với cầu, các yếu tố tác động đến khả năng cung ứng hàng hóa ra thế giới của một nền kinh tế bao gồm: Tổng thu nhập của người dân nước đó (đo lường bằng GDP/GDP bình quân đầu người/tổng sản phẩm quốc dân/tổng thu nhập quốc dân): khi thu nhập của người dân một nước tăng, đồng nghĩa với đó là khối lượng hàng hóa được sản xuất trong nước đó tăng lên (trong kinh tế vĩ mô, tổng thu nhập của toàn bộ nền kinh tế bằng với tổng sản lượng của toàn bộ nền kinh tế), sẽ dẫn đến khả năng xuất khẩu hàng hóa của quốc gia đó tăng lên. Vì vậy, khi thu nhập của người dân một quốc gia tăng thì có thể dẫn đến khả năng xuất khẩu tăng.

Tổng dân số/ lực lượng lao động: Khi dân số tăng thường dẫn đến sự tăng của lực lượng lao động. Với số lượng lao động càng lớn thì khả năng sản xuất của nền kinh tế cũng sẽ tăng, từ đó tăng cung xuất khẩu ra nước ngoài.