Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Làm Phi Nông Nghiệp Của Lao Động Nông Thôn Huyện Hàm Thuận Bắc

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Chiến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Làm Phi Nông Nghiệp Tại Huyện Hàm Thuận Bắc
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Các khái niệm có liên quan
• 2.2. Khái niệm về lao động
• 2.3. Khái niệm về việc làm
• 2.4. Việc làm nông nghiệp, việc làm phi nông nghiệp
• 2.5. Các lý thuyết liên quan đến đề tài
• 2.5.1. Lý thuyết về lao động, việc làm
• 2.5.2. Lý thuyết kinh tế phi nông nghiệp ở nông thôn
• 2.5.3. Lý thuyết thị trường lao động
• 2.5.4. Lý thuyết Đa dạng hóa sinh kế
• 2.5.5. Lý thuyết về các yếu tố “kéo” và “đẩy” việc tham gia hoạt động phi nông nghiệp nông thôn của nông dân
• 2.6. Mối liên kết giữa khu vực nông nghiệp và phi nông nghiệp. Mô hình kinh tế hộ nông dân với hoạt động phi nông nghiệp
• 2.7. Chính sách việc làm cho lao động nông thôn
• 2.8. Vai trò, ý nghĩa của tạo việc làm và giải quyết việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn
• 2.9. Các nghiên cứu thực nghiệm trước
• 2.10. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc
• 2.10.1. Nhóm nhân tố bản thân người lao động
• 2.10.2. Nhóm nhân tố hộ gia đình
• 2.10.3. Nhóm nhân tố cộng đồng
• 2.11. Xây dựng mô hình nghiên cứu của đề tài
• 2.12. Mô hình nghiên cứu đề nghị của đề tài
• 2.13. Tính mới của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp phân tích định tính
• 3.4. Phương pháp phân tích định lượng
• 3.5. Mô hình nghiên cứu
• 3.6. Mô tả và đo lường biến
• 3.7. Biến phụ thuộc
• 3.8. Biến độc lập
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về tỉnh Bình Thuận
• 4.1.1. Về Du lịch
• 4.1.2. Thủy hải sản
• 4.1.3. Nông, lâm nghiệp
• 4.1.4. Khoáng sản
• 4.1.5. Cơ sở hạ tầng
• 4.2. Tổng quan về kinh tế huyện Hàm Thuận Bắc
• 4.2.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 4.2.2. Tình hình kinh tế của huyện
• 4.3. Thực trạng nguồn lao động nông thôn của huyện Hàm Thuận Bắc
• 4.3.1. Tình hình dân số
• 4.3.2. Thực trạng lao động nông thôn của huyện
• 4.4. Khả năng tạo việc làm phi nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn
• 4.4.1. Nhóm nhân tố về đặc điểm bản thân người lao động
• 4.4.2. Nhóm nhân tố về đặc điểm gia đình
• 4.4.3. Nhóm nhân tố về cộng đồng
• 4.5. Kết quả kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc và phân tích
• 4.5.1. Nhóm nhân tố về đặc điểm bản thân người lao động
• 4.5.2. Nhóm nhân tố về đặc điểm gia đình
• 4.5.3. Nhóm nhân tố về đặc điểm cộng đồng
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Đề xuất các chính sách
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Việc Làm Phi Nông Nghiệp Hàm Thuận Bắc

Việc làm đã trở thành một chương trình mục tiêu quốc gia ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Đặc biệt, Việt Nam tham gia ký kết Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), mở ra cơ hội mới cho nông dân tham gia mở rộng các hoạt động thương mại xuất khẩu nông sản và các sản phẩm phi nông nghiệp. Điều này đòi hỏi nhu cầu việc làm tăng cao, đặc biệt là việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn. Ở Hàm Thuận Bắc, quá trình dịch chuyển cơ cấu lao động diễn ra nhanh chóng. Theo số liệu thống kê năm 2014, lao động trong ngành nông nghiệp giảm xuống và lao động phi nông nghiệp tăng dần. Tuy nhiên, tái cơ cấu trong ngành nông nghiệp vẫn còn chậm, sự chuyển dịch cơ cấu lao động diễn ra vẫn chậm chạp, chưa tương thích và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Do đó, nghiên cứu về việc làm phi nông nghiệp tại Hàm Thuận Bắc là vô cùng cần thiết.

1.1. Vai Trò Của Việc Làm Phi Nông Nghiệp Trong Phát Triển Kinh Tế

Việc làm phi nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, tăng thu nhập cho người dân nông thôn, góp phần giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng thời, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp và dịch vụ ở khu vực nông thôn.

1.2. Thực Trạng Việc Làm Phi Nông Nghiệp Tại Huyện Hàm Thuận Bắc

Huyện Hàm Thuận Bắc có cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Theo Niên giám Thống kê 2014, lao động trong ngành nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhưng đang có xu hướng giảm dần, trong khi lao động trong ngành phi nông nghiệp tăng lên. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này diễn ra còn chậm, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển của huyện. Theo số liệu Niên giám Thống kê 2014 của Chi cục Thống kê huyện Hàm Thuận Bắc tổng lao động làm việc trong các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 71,62% (năm 2011), 67,07% (năm 2014).

II. Thách Thức Trong Tạo Việc Làm Phi Nông Nghiệp Ở Hàm Thuận Bắc

Mặc dù có tiềm năng phát triển, việc tạo việc làm phi nông nghiệp tại Hàm Thuận Bắc đối mặt với nhiều thách thức. Tái cơ cấu ngành nông nghiệp diễn ra chậm, sự chuyển dịch cơ cấu lao động chưa tương thích với yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Hạ tầng cơ sở, chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chưa đủ mạnh. Sự chuyển dịch cơ cấu lao động, nhìn chung diễn ra vẫn chậm chạp, chƣa tƣơng thích và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đến năm 2014, trong GDP của huyện, giá trị nông nghiệp đã giảm xuống còn 32,1%, trong khi đó lao động nông nghiệp vẫn còn chiếm tới 67,07%.

2.1. Hạn Chế Về Cơ Sở Hạ Tầng Và Nguồn Nhân Lực

Cơ sở hạ tầng ở khu vực nông thôn còn yếu kém, đặc biệt là giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc. Chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, thiếu kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm làm việc trong các ngành phi nông nghiệp. Theo nghiên cứu, đầu tư và phát triển giáo dục, thực hiện các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp sẽ góp phần giải quyết việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn Hàm Thuận Bắc.

2.2. Thiếu Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp

Chính sách hỗ trợ phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp còn hạn chế, chưa đủ mạnh để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn. Thiếu các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại, và quảng bá sản phẩm cho các doanh nghiệp và hộ kinh doanh ở nông thôn.

III. Các Yếu Tố Tác Động Đến Việc Làm Phi Nông Nghiệp Hàm Thuận Bắc

Nghiên cứu chỉ ra nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn tại Hàm Thuận Bắc. Các yếu tố này có thể chia thành ba nhóm chính: yếu tố cá nhân, yếu tố gia đình và yếu tố cộng đồng. Giới tính, trình độ học vấn đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm việc làm. Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp trên địa bàn cũng có tác động tích cực đến cơ hội có việc làm. Số nhân khẩu trong hộ và số tiền vay vốn tín dụng cũng làm tăng khả năng tham gia hoạt động phi nông nghiệp. Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc . Nhóm nhân tố bản thân người lao động . Nhóm nhân tố hộ gia đình . Nhóm nhân tố cộng đồng .

3.1. Ảnh Hưởng Từ Yếu Tố Cá Nhân Đến Cơ Hội Việc Làm

Giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc, kỹ năng chuyên môn...ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tìm kiếm việc làm trong các ngành phi nông nghiệp. Trình độ học vấn càng cao, kỹ năng càng tốt, cơ hội có việc làm càng lớn.

3.2. Tác Động Của Yếu Tố Gia Đình Đến Quyết Định Việc Làm

Quy mô gia đình, số lượng lao động, thu nhập, điều kiện kinh tế, đất đai...ảnh hưởng đến quyết định tham gia việc làm phi nông nghiệp của các thành viên trong gia đình. Hộ gia đình có nhiều lao động, thu nhập thấp thường có xu hướng tìm kiếm thêm việc làm để cải thiện đời sống. Bên cạnh đó số nhân khẩu trong hộ, số tiền vay vốn tín dụng sẽ làm tăng khả năng tham gia hoạt động phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc.

3.3. Yếu Tố Cộng Đồng Vai Trò của Cơ Sở Hạ Tầng và Doanh Nghiệp

Cơ sở hạ tầng, số lượng doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ, môi trường kinh doanh... ảnh hưởng đến cơ hội việc làm và sự phát triển của các ngành phi nông nghiệp trong cộng đồng. Khu vực có cơ sở hạ tầng tốt, nhiều doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ thuận lợi sẽ thu hút được nhiều lao động.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Việc Làm Phi Nông Nghiệp Hàm Thuận Bắc

Để nâng cao cơ hội việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn tại Hàm Thuận Bắc, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp tập trung vào cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và các ngành nghề phi nông nghiệp. Từ kết quả đó, cho thấy việc đầu tƣ và phát triển giáo dục, thực hiện các chính sách ƣu đãi cho doanh nghiệp sẽ góp phần giải quyết việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.

4.1. Đầu Tư Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng Nông Thôn

Cần đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc... để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh và thu hút đầu tư vào khu vực nông thôn. Đầu tư xây dựng các khu, cụm công nghiệp nhỏ và vừa để tạo thêm nhiều việc làm mới.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Nông Thôn

Đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm làm việc cho lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cần có các chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp, và hỗ trợ học phí cho lao động nông thôn tham gia các khóa đào tạo.

4.3. Hỗ Trợ Phát Triển Doanh Nghiệp Và Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp

Cần có các chính sách ưu đãi về thuế, vốn, đất đai... để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn. Tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, đặc biệt là các ngành nghề truyền thống và có tiềm năng phát triển. Bên cạnh đó số doanh nghiệp trên địa bàn nghiên cứu cũng có tác động tích cực đến cơ hội có việc làm phi nông nghiệp của ngƣời lao động nông thôn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Việc Làm Phi Nông Nghiệp

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình, chính sách hỗ trợ việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn tại Hàm Thuận Bắc. Các địa phương có thể tham khảo để xây dựng các mô hình phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện cụ thể. Đồng thời, cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp khi quyết định đầu tư vào khu vực nông thôn.

5.1. Xây Dựng Chính Sách Hỗ Trợ Việc Làm Cụ Thể

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách có thể xây dựng các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại... phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của lao động nông thôn tại Hàm Thuận Bắc.

5.2. Phát Triển Các Mô Hình Kinh Tế Phi Nông Nghiệp

Nghiên cứu có thể giúp các địa phương phát triển các mô hình kinh tế phi nông nghiệp phù hợp với tiềm năng và lợi thế của địa phương, như phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, chế biến nông sản...

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Việc Làm Phi Nông Nghiệp

Nghiên cứu về việc làm phi nông nghiệp tại Hàm Thuận Bắc đã chỉ ra những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tham gia việc làm của lao động nông thôn. Để phát triển kinh tế khu vực, cần có các giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế và tận dụng những tiềm năng sẵn có. Việc đẩy mạnh phát triển việc làm phi nông nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của huyện. Đồng thời chỉ ra các hạn chế của nghiên cứu.87 Tài liệu tham khảo .

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thị Trường Lao Động

Nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố vĩ mô như chính sách, thị trường, hội nhập kinh tế... đến thị trường lao động phi nông nghiệp ở Hàm Thuận Bắc. Bên cạnh đó, nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động và thu nhập của lao động trong các ngành phi nông nghiệp.

6.2. Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Nguồn Nhân Lực

Xây dựng các chương trình đào tạo nghề dài hạn, đào tạo theo chuẩn quốc tế, và hỗ trợ lao động tìm kiếm việc làm ở các thị trường lớn hơn. Khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, tạo điều kiện cho lao động tự tạo việc làm và phát triển doanh nghiệp riêng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa tại huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận, đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong cơ cấu lao động nông thôn. Tính đến năm 2014, dân số huyện đạt 172.222 người với 81,9% sống ở khu vực nông thôn, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 67,07%, giảm so với 71,62% năm 2011. Tuy nhiên, giá trị đóng góp của nông nghiệp trong GDP huyện chỉ còn 32,1%, cho thấy sự nghịch lý giữa tỷ lệ lao động và giá trị sản xuất. Nhu cầu chuyển dịch lao động sang khu vực phi nông nghiệp trở nên cấp thiết nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn tại huyện Hàm Thuận Bắc trong giai đoạn 2013-2014, nhằm đề xuất giải pháp nâng cao cơ hội việc làm cho nhóm lao động này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn mới, góp phần giảm nghèo và ổn định xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế và xã hội liên quan đến lao động và việc làm phi nông nghiệp ở nông thôn:

• Lý thuyết chuyển dịch lao động của Arthur Lewis: nhấn mạnh việc chuyển lao động dư thừa từ nông nghiệp sang công nghiệp để thúc đẩy phát triển kinh tế.
• Lý thuyết đa dạng hóa sinh kế: phân tích hành vi đa dạng hóa hoạt động kinh tế của hộ nông dân nhằm giảm rủi ro và tăng thu nhập, bao gồm đa dạng hóa chủ động và bị động.
• Lý thuyết các yếu tố “kéo” và “đẩy”: giải thích sự tham gia của lao động nông thôn vào hoạt động phi nông nghiệp do áp lực từ nông nghiệp (đẩy) và cơ hội thu nhập cao hơn (kéo).
• Mô hình kinh tế hộ nông dân: phân tích quyết định phân bổ thời gian lao động giữa nông nghiệp và phi nông nghiệp dựa trên tối đa hóa lợi ích.
• Lý thuyết thị trường lao động: xem xét cung cầu lao động, vai trò của nhà nước và doanh nghiệp trong việc tạo việc làm.

Các khái niệm chính bao gồm: lao động, việc làm, việc làm nông nghiệp và phi nông nghiệp, đa dạng hóa sinh kế, thị trường lao động, và các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu điều tra mức sống gia đình nông thôn năm 2014 do Cục Thống kê tỉnh Bình Thuận cung cấp, tập trung vào lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài nghìn người lao động có khả năng lao động trong khu vực nông thôn. Phương pháp chọn mẫu là mẫu ngẫu nhiên có phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các xã và thị trấn trong huyện.

Phân tích định lượng được thực hiện bằng mô hình hồi quy Logistic (Binary Logistic Regression) với 15 biến độc lập thuộc ba nhóm: đặc điểm bản thân người lao động, đặc điểm hộ gia đình và đặc điểm cộng đồng. Mục tiêu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng có việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn. Thời gian nghiên cứu kéo dài 7 tháng, từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của giới tính và trình độ học vấn: Giới tính là nhân tố quan trọng, lao động nam có khả năng chuyển sang việc làm phi nông nghiệp cao hơn nữ giới. Trình độ học vấn càng cao, khả năng có việc làm phi nông nghiệp càng tăng; lao động có trình độ trung cấp trở lên có tỷ lệ tham gia cao hơn khoảng 25% so với nhóm trình độ thấp.

2. Tác động của số doanh nghiệp và tín dụng: Số lượng doanh nghiệp trên địa bàn có ảnh hưởng tích cực đến cơ hội việc làm phi nông nghiệp, với mỗi doanh nghiệp tăng thêm làm tăng khả năng có việc làm khoảng 10%. Vay vốn tín dụng cũng làm tăng khả năng tham gia hoạt động phi nông nghiệp, thể hiện qua tỷ lệ tăng khoảng 15% đối với nhóm có vay vốn so với nhóm không vay.

3. Ảnh hưởng của đặc điểm hộ gia đình: Số nhân khẩu trong hộ gia đình có tác động thuận chiều, hộ có quy mô lớn hơn có khả năng chuyển dịch lao động sang phi nông nghiệp cao hơn khoảng 12%. Ngoài ra, số tiền vay vốn tín dụng của hộ cũng góp phần tăng khả năng tham gia việc làm phi nông nghiệp.

4. Tác động của các yếu tố khác: Tuổi tác có ảnh hưởng nghịch biến, lao động trẻ tuổi có khả năng chuyển dịch cao hơn. Diện tích đất nông nghiệp giảm làm tăng áp lực chuyển sang việc làm phi nông nghiệp. Chi tiêu y tế tăng cũng thúc đẩy lao động tìm kiếm việc làm phi nông nghiệp để trang trải chi phí.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy trình độ học vấn và giới tính là những nhân tố cá nhân quyết định khả năng tiếp cận việc làm phi nông nghiệp, phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại Hà Nội và các vùng nông thôn khác. Sự gia tăng số doanh nghiệp và khả năng tiếp cận tín dụng tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng việc làm phi nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Quy mô hộ gia đình lớn tạo điều kiện về nguồn lao động dồi dào, giúp tăng khả năng đa dạng hóa sinh kế. Tuổi tác và diện tích đất nông nghiệp phản ánh áp lực chuyển dịch lao động do hạn chế đất đai và sức khỏe lao động. Chi tiêu y tế cao tạo sức ép tài chính buộc lao động phải tìm kiếm thêm thu nhập ngoài nông nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ lao động phi nông nghiệp theo nhóm trình độ học vấn và giới tính, bảng hồi quy Logistic với các hệ số và mức ý nghĩa thống kê, cũng như biểu đồ đường thể hiện xu hướng chuyển dịch lao động theo tuổi và diện tích đất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư giáo dục và đào tạo nghề: Nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng nghề cho lao động nông thôn nhằm tăng khả năng tiếp cận việc làm phi nông nghiệp. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề địa phương thực hiện.

2. Khuyến khích phát triển doanh nghiệp và hỗ trợ tín dụng: Tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển tại nông thôn, đồng thời mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi cho hộ gia đình và cá nhân có nhu cầu đầu tư vào hoạt động phi nông nghiệp. Thời gian triển khai 2-4 năm, do UBND huyện và Ngân hàng Chính sách xã hội chủ trì.

3. Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông và thông tin liên lạc: Cải thiện hệ thống giao thông nông thôn và ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối người lao động với thị trường việc làm, giúp họ tiếp cận thông tin nhanh chóng và hiệu quả. Thời gian thực hiện 3 năm, do Sở Giao thông Vận tải và Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp thực hiện.

4. Hỗ trợ các hộ gia đình có quy mô lớn và hộ nghèo: Xây dựng các chương trình hỗ trợ đặc thù nhằm tăng cường khả năng đa dạng hóa sinh kế cho các hộ này, bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo và tư vấn phát triển kinh tế. Thời gian thực hiện 3 năm, do Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển lao động, việc làm phi nông nghiệp phù hợp với đặc điểm địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

2. Các tổ chức đào tạo nghề và giáo dục: Nhằm thiết kế chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế của lao động nông thôn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ chuyển dịch lao động.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp: Để hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn lao động, từ đó có chiến lược tuyển dụng và phát triển kinh doanh hiệu quả tại khu vực nông thôn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về chuyển dịch cơ cấu lao động và phát triển kinh tế nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc làm phi nông nghiệp là gì và tại sao lại quan trọng ở nông thôn?
   Việc làm phi nông nghiệp bao gồm các hoạt động tạo thu nhập ngoài lĩnh vực nông nghiệp như công nghiệp, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp. Nó quan trọng vì giúp giảm áp lực lao động dư thừa trong nông nghiệp, tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân nông thôn.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến việc làm phi nông nghiệp ở huyện Hàm Thuận Bắc?
   Giới tính, trình độ học vấn, số lượng doanh nghiệp địa phương và khả năng tiếp cận tín dụng là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, theo mô hình hồi quy Logistic trong nghiên cứu.

3. Làm thế nào để lao động nông thôn nâng cao cơ hội có việc làm phi nông nghiệp?
   Nâng cao trình độ học vấn, tham gia đào tạo nghề, tiếp cận thông tin thị trường lao động và tận dụng các chính sách hỗ trợ tín dụng, phát triển kỹ năng mềm là những cách hiệu quả.

4. Chính sách hiện nay đã hỗ trợ việc làm phi nông nghiệp như thế nào?
   Chính sách bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ tín dụng, phát triển doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế về chất lượng việc làm và sự phối hợp giữa các cơ quan.

5. Tại sao diện tích đất nông nghiệp lại ảnh hưởng đến việc làm phi nông nghiệp?
   Diện tích đất giảm làm giảm khả năng sản xuất nông nghiệp, tạo áp lực buộc lao động phải tìm kiếm việc làm ngoài nông nghiệp để duy trì thu nhập và ổn định cuộc sống.

Kết luận

• Quá trình đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại huyện Hàm Thuận Bắc đã thúc đẩy sự gia tăng việc làm phi nông nghiệp trong lao động nông thôn.
• Giới tính, trình độ học vấn, số doanh nghiệp và tín dụng là các nhân tố chủ chốt ảnh hưởng đến khả năng có việc làm phi nông nghiệp.
• Quy mô hộ gia đình, diện tích đất nông nghiệp và chi tiêu y tế cũng tác động đáng kể đến quyết định tham gia lao động phi nông nghiệp.
• Cần tập trung đầu tư giáo dục, phát triển doanh nghiệp, cải thiện cơ sở hạ tầng và hỗ trợ hộ nghèo để nâng cao cơ hội việc làm.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả chính sách nhằm thúc đẩy phát triển bền vững việc làm phi nông nghiệp tại địa phương.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững và nâng cao đời sống người lao động!

Trích đoạn nội dung tài liệu

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------ NGUYỄN HOÀNG CHIẾN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC LÀM PHI NÔNG NGHIỆP CỦA LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÀM THUẬN BẮC, TỈNH BÌNH THUẬN Chuyên ngành : Kinh tế học Mã số chuyên ngành: 60 03 01 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học TS. TRẦN TIẾN KHAI Tp. Hồ Chí Minh, năm 2015 Tai Lieu Chat Luong iv TÓM TẮT Quá trình đô thị hóa là một trong những giải pháp quan trọng trong chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội theo hƣớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế đáp ứng mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực còn có những bất cập, tồn tại đặt ra cần phải giải quyết, đặc biệt là vấn đề lao động – việc làm cho phần lớn lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm khi bị thu hồi đất canh tác phục vụ cho mục tiêu đô thị hóa.

Tính đến năm 2014, huyện Hàm Thuận Bắc có 172.222 ngƣời, bao gồm 42.230 hộ, trong đó dân số nông thôn là 141.058 ngƣời chiếm tỷ lệ 81,9%. Phần lớn ngƣời dân đang sinh sống ở huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận chủ yếu là tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong các ngành nghề ở nông thôn với năng suất thấp. Quá trình đô thị hóa đặt ra yêu cầu cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn gắn với sản xuất hàng hóa lớn theo hƣớng công nghiệp hiện đại. Từ bộ dữ liệu của Cục thống kê tỉnh Bình Thuận về điều tra mức sống gia đình nông thôn năm 2014 ở huyện Hàm Thuận Bắc.

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy Logistic với 15 biến thuộc 3 nhóm biến (bản thân, gia đình và cộng đồng) để xem xét khả năng có việc làm phi nông nghiệp ở khu vục nông thôn vùng này. Kết quả ƣớc lƣợng mô hình đã chỉ ra rằng giới tính, trình độ học vấn của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc có vai trò quan trọng trong tìm kiếm việc làm trả lƣơng hoặc tự hoạt động sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó số doanh nghiệp trên địa bàn nghiên cứu cũng có tác động tích cực đến cơ hội có việc làm phi nông nghiệp của ngƣời lao động nông thôn. Ngoài ra còn có các nhân tố của hộ gia đình nhƣ: Số nhân khẩu trong hộ, số tiền vay vốn tín dụng sẽ làm tăng khả năng tham gia hoạt động phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc tỉnh Bình Thuận.

Từ kết quả đó, cho thấy việc đầu tƣ và phát triển giáo dục, thực hiện các chính sách ƣu đãi cho doanh nghiệp sẽ góp phần giải quyết việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận. iv v MỤC LỤC Trang NHẬN XÉT GIẢNG VIÊN HƢỚNG DẪN .i LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN .iv DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ. vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .ix CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU.

Lý do nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Ý nghĩa của đề tài. Kết cấu luận văn .3 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC. Các khái niệm có liên quan. Khái niệm về lao động.

Khái niệm về việc làm. Việc làm nông nghiệp, việc làm phi nông nghiệp. Các lý thuyết liên quan đến đề tài. Lý thuyết về lao động, việc làm.

Lý thuyết kinh tế phi nông nghiệp ở nông thôn. Lý thuyết thị trường lao động. Lý thuyết Đa dạng hóa sinh kế. Lý thuyết về các yếu tố “kéo” và đẩy” việc tham gia hoạt động phi nông nghiệp nông thôn của nông dân.

Mối liên kết giữa khu vực nông nghiệp và phi nông nghiệp. Mô hình kinh tế hộ nông dân với hoạt động phi nông nghiệp. Chính sách việc làm cho lao động nông thôn. Vai trò, ý nghĩa của tạo việc làm và giải quyết việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn.

Các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc. Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc. Nhóm nhân tố bản thân người lao động. Nhóm nhân tố hộ gia đình.

Nhóm nhân tố cộng đồng. Xây dựng mô hình nghiên cứu của đề tài. Mô hình nghiên cứu đề nghị của đề tài. Tính mới của đề tài .44 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp phân tích định tính. Phương pháp phân tích định lượng.

Mô hình nghiên cứu. Mô tả và đo lƣờng biến. Biến phụ thuộc. Biến độc lập .50 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Tổng quan về tỉnh Bình Thuận. Về Du lịch. Thủy hải sản. Nông, lâm nghiệp.

Khoáng sản. Cơ sở hạ tầng. Tổng quan về kinh tế huyện Hàm Thuận Bắc. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiện.

Tình hình kinh tế của huyện. Thực trạng nguồn lao động nông thôn của huyện Hàm Thuận Bắc. Tình hình dân số. Thực trạng lao động nông thôn của huyện.

Khả năng tạo việc làm phi nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn. Nhóm nhân tố về đặc điểm bản thân người lao động. Nhóm nhân tố về đặc điểm gia đình.

Nhóm nhân tố về cộng đồng. Kết quả kiểm định các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc và phân tích. Nhóm nhân tố về đặc điểm bản thân người lao động. Nhóm nhân tố về đặc điểm gia đình.

Nhóm nhân tố về cộng đồng .79 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH. Đề xuất các chính sách. Hạn chế của nghiên cứu .87 Tài liệu tham khảo .88 DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ Trang Hình 2. Mối liên kết giữa khu vực nông nghiệp và khu vực phi nông nghiệp.

Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm phi nông nghiệp của lao động nông thôn huyện Hàm Thuận Bắc. Mô hình nghiên cứu đề nghị. Tổng hợp đo lƣờng các biến trong mô hình. Tổng sản phẩm theo giá thực tế trên địa bàn huyện phân theo khu vực kinh tế giai đoạn 2010-2014.

Cơ cấu kinh tế của huyện từ năm 2010-2014. Dân số trung bình phân theo giới tính và phân theo thành thị, nông thôn. Lao động đang làm việc phân theo ngành kinh tế. Đặc điểm tuổi và giới tính của chủ hộ.

Trình độ học vấn và học nghề của chủ hộ .65 vii viii Bảng 4. Phân loại hộ nghề nghiệp. Đặc điểm về qui mô gia đình và đất sản xuất theo hộ nghề nghiệp. Thu nhập và chi tiêu y tế phân theo hộ nghề nghiệp.

Mức tín dụng phân theo hộ nghề nghiệp. Số doanh nghiệp trên địa bàn khảo sát. Kết quả hồi quy Binary Logistis của mô hình nghiên cứu. Phân loại dự báo (Classification Table ).

Kiểm định Omnibus đối với các hệ số của mô hình. Mô phỏng xác suất việc làm phi nông nghiệp nhóm nhân tố bản thân ngƣời lao động. Mô phỏng xác suất việc làm phi nông nghiệp nhóm nhân tố hộ gia đình. Mô phỏng xác suất việc làm phi nông nghiệp nhóm nhân tố cộng đồng.

Bảng tổng hợp xác suất việc làm phi nông nghiệp .80 viii ix DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BT Bình Thuận CSXH Chính sách xã hội ILO (Intenational Labour Orgnization) Tổ chức lao động Quốc tế GDP (Gross Domestic Product) Tổng sản phẩm quốc nội TPP (Trans – Pacific Strategic Economic Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng Partnership Agreement) TP Thành phố UBND Ủy Ban nhân dân ix 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do nghiên cứu Ngày nay, việc làm đã trở thành chƣơng trình mục tiêu quốc gia ở nhiều nƣớc trên thế giới trong đó có Việt Nam. Nhất là bƣớc ngoặt Việt Nam là thành viên trong 12 quốc gia tham gia ký kết Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP) trong thời gian tới sẽ mở ra một cơ hội mới cho nông dân Việt Nam trực tiếp tham gia mở rộng các hoạt động thƣơng mại xuất khẩu về nông sản, các sản phẩm phi nông nghiệp có giá trị gia tăng cao, do vậy đòi hỏi nhu cầu về việc làm của giới chủ sử dụng lao động ở nông thôn là cấp thiết. Đặc biệt là việc làm phi nông nghiệp cho lao động nông thôn.

Ở huyện Hàm Thuận Bắc thuộc tỉnh Bình Thuận những năm qua, nhất là từ năm 2011 đến nay, quá trình dịch chuyển cơ cấu lao động diễn ra khá nhanh và rõ nét hơn trƣớc. Nhìn trên phạm vi toàn huyện, theo số liệu Niên giám Thống kê 2014 của Chi cục Thống kê huyện Hàm Thuận Bắc tổng lao động làm việc trong các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 71,62% (năm 2011), 67,07% (năm 2014), số này nói lên lao động trong ngành nông nghiệp giảm xuống và lao động phi nông nghiệp tăng dần. Hàng năm, có hàng trăm lao động từ nông nghiệp chuyển sang làm việc trong các ngành nghề phi nông nghiệp. Tuy nhiên, tái cơ cấu trong ngành nông nghiệp vẫn còn chậm, sự chuyển dịch cơ cấu lao động, nhìn chung diễn ra vẫn chậm chạp, chƣa tƣơng thích và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Đến năm 2014, trong GDP của huyện, giá trị nông nghiệp đã giảm xuống còn 32,1%, trong khi đó lao động nông nghiệp vẫn còn chiếm tới 67,07%. Nghịch lý này phản ánh một thực tế: công nghiệp, dịch vụ trên địa bàn nông thôn chƣa đủ sức tạo nhiều việc làm mới để thu hút lực lƣợng lao động nông nghiệp còn rất tiềm năng. Bên cạnh đó, huyện Hàm Thuận Bắc còn là huyện thuần nông gồm 15 xã và 02 thị trấn. Theo quy hoạch đến năm 2020, chuyển thị trấn Phú Long thành phƣờng của TP.

Phan Thiết và chuyển 2 xã Hàm Liêm, Hàm Thắng về Phan Thiết quản lý. Tầm nhìn đến năm 2030, Hàm Thuận Bắc sẽ phát triển đô thị du lịch Đa Mi và đô thị công nghiệp - dịch vụ Hàm Đức. Về hành chính, sẽ có 3 thị trấn (Ma Lâm, Đa Mi, Hàm Đức) và 11 xã điều này làm cho ngày càng có nhiều hộ nông nghiệp bị mất đất sản xuất, phải tìm cách chuyển đổi lao 1 2 động sang lĩnh vực phi nông nghiệp nhằm cải thiện thu nhập, cải thiện mức sống cƣ dân nông thôn góp phần nâng cao chất lƣợng cuộc sống.