CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1. Một số khái niệm về lao động và việc làm Khái niệm lao động Khái niệm về lao động có nhiều cách tiếp cận khác nhau nhưng suy đến cùng, lao động là hoạt động đặc thù của con người, phân biệt con người với con vật và xã hội loài người và xã hội loài vật, bởi vì: khác với con vật lao động của con người là hoạt động có mục đích, có ý thức tác động vào thế giới tự nhiên nhằm cải biến những vật tự nhiên thành sản phẩm phục vụ cho nhu cầu đời sống của con người.Mác viết: “Con nhện làm những động tác giống như động tác của người thợ dệt, và bằng việc xây dựng ngăn tổ sáp của mình, con ong còn làm cho một số nhà kiến trúc phải hổ thẹn. Nhưng điều ngay từ đầu phân biệt nhà kiến trúc tồi nhất với con ong giỏi nhất là trước khi xây dựng những ngăn tổ ong bằng sáp, nhà kiến trúc đã xây dựng chúng ở trong đầu óc của mình rồi” [2,21-22].
Lịch sử phát triển của xã hội đã chứng minh vai trò quyết định của lao động với quá trình tiến hoá của loài người và quá trình phát triển kinh tế xã hội.Mác: “Lao động là một điều kiện tồn tại của con người không phụ thuộc vào bất kỳ hình thái xã hội nào, là một lịch sử tất yếu tự nhiên vĩnh cữu là môi giới cho sự trao đổi giữa con người với tự nhiên, tức là cho bản thân sự sống của con người” [6,61]. Thật vậy, quá trình sản xuất vật chất bao giờ cũng được kết hợp bởi 3 yếu tố: Lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Trong bất kỳ nền sản xuất nào, kể 7 cả nền sản xuất hiện đại, lao động bao giờ cũng là nhân tố cơ bản, là điều kiện không thể thiếu của sự tồn tại và phát triển đời sống xã hội của loài người. Khái niệm lực lượng lao động Theo quan điểm của tổ chức lao động quốc tế ILO: Lực lượng lao động là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định, đang có việc làm và những người không có việc làm đang tích cực tìm kiếm việc làm.
Bộ lao động thương binh và xã hội Việt Nam thì cho rằng: Lực lượng lao động là những người đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và những người thất nghiệp. Lực lượng lao động đồng nghĩa với dân số hoạt động kinh tế [5,38]. Từ những quan niệm của các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam có thể rút ra kết luận về lực lượng lao động như sau: Lực lượng lao động bao gồm toàn bộ những người trong độ tuổi lao động đang có việc làm hoặc không có việc làm, nhưng có nhu cầu làm việc và sẵn sàng làm việc và độ tuổi này tùy thuộc vào điều kiện văn hóa, kinh tế, chính trị xã hội của từng quốc gia. Điều 6 và 145 của Bộ luật lao động nước CHXHCN Việt Nam quy định độ tuổi tối thiểu và tối đa của người lao động: Đối với nam từ 15 – 60 tuổi; đối với nữ 15 – 55 tuổi (trừ một số trường hợp đặc biệt khác do chính phủ quy định).
Khái niệm việc làm Việc làm là mối quan tâm số một của người lao động và giải quyết việc làm là công việc quan trọng của tất cả các quốc gia. Cuộc sống của bản thân và gia đình người lao động phụ thuộc rất lớn vào việc làm của họ.