Chương 1: Tổng quan về các nghiên cứu trước Chương 2: Cơ sở lý thuyết Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chương 5: Kết luận và kiến ngh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC Trên thế giới kế toán quản tr h nh thành và phát triển rất mạnh mẽ, kéo theo đó cũng có rất nhiều nghiên cứu về kế toán quản tr được th c hiện. Từ việc nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống kế toán quản tr cho đến nh ng hạn chế còn tồn tại trong các doanh nghiệp ảnh hưởng đến công tác tổ chức th c hiện kế toán quản tr. Ngoài ra còn có rất nhiều nghiên cứu nhằm xác đ nh các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản tr cũng như mức độ áp dụng kế toán quản tr ở nhiều quốc gia khác nhau. Để có cái nh n tổng quát hơn về các nghiên cứu này, tác giả xin tổng hợp nh ng nghiên cứu theo hai nội dung chính đó là: nh ng nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến xu thế th c hiện kế toán quản tr hiện nay và nh ng nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản tr trong doanh nghiệp.
Những nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến u thế thực hiện ế toán quản trị hiện nay Nghiên cứu thứ nhất, nghiên cứu của Xiaosong Zheng (2012) Management Accouting Practices in China: Current Key Problems and Solutions. Bài nghiên cứu đưa ra các vấn đề chính về kế toán quản tr đang tồn tại ở Trung Quốc và từ đó đề xuất các giải pháp cho nh ng vấn đề đã xác đ nh này. Các nghiên cứu trước đây cho thấy các nhân tố ảnh hưởng đến xu thế th c hiện kế toán quản tr ở Trung Quốc đều là các nhân tố thuộc về phong tục tập quán và nguyên tắc quản lý truyền thống (Liu và Zhang, 1996); nhân tố thuộc về kinh tế như t nh h nh kinh tế vĩ mô và mức độ cạnh tranh trên th trường (Child, 1994); các nhân tố thuộc về quốc gia như hệ thống pháp luật, hệ thống chính tr , tr nh độ của l c lượng lao động, mức độ cạnh tranh,… (O’Connor, 2004); nh ng nhân tố thuộc về doanh nghiệp như quy mô, ngành nghề, thời gian hoạt động của doanh nghiệp (Firth, M. Theo Wu và các cộng s (2007) xác đ nh các nhân tố ảnh hưởng đó là nhân tố về kỹ thuật và loại h nh doanh nghiệp (doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp hợp danh), trong đó loại h nh doanh nghiệp là nhân tố ảnh hưởng trọng yếu hơn nhân tố kỹ thuật.
Trong một nghiên cứu khác cũng của Wu và Boateng (2010) cho thấy quy mô doanh nghiệp và tr nh độ của nhà quản lý cấp cao ảnh hưởng đến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 s thay đổi trong việc th c hiện kế toán quản tr. Do đó, tác giả của bài viết này đã tiến hành nghiên cứu để xác đ nh nh ng vấn đề cốt l i ảnh hưởng đến xu thế th c hiện và s thay đổi của kế toán quản tr ở Trung Quốc. Từ đó xác đ nh các giải pháp để xử lý nh ng vấn đề đang tồn tại. Trong ba thập kỷ qua, Trung Quốc đã phát triển hệ thống kế toán quản tr trong hầu hết các doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp hợp danh.
Trọng tâm của kế toán quản tr đã chuyển từ kế toán chi phí truyền thống và lập d toán ngân sách sang kế toán quản tr d a trên giá tr tăng thêm và kế toán quản tr chiến lược. Mặc dù có s phát triển đáng kể nhưng còn tồn tại một số vấn đề trong công tác tổ chức th c hiện kế toán quản tr. Từ nh ng nghiên cứu trước đây, một vài vấn đề quan trọng được tác giả của nghiên cứu này xác đ nh có ảnh hưởng tr c tiếp đến xu thế th c hiện kế toán quản tr bao gồm bốn vấn đề chính: Thứ nhất, hạn chế của lý thuyết và việc tổ chức thực hiện kế toán quản trị: Nh n chung cho đến nay không có lý thuyết kế toán quản tr phù hợp toàn diện trên thế giới. Nhiều nội dung riêng biệt của kế toán quản tr đã đặt ra nh ng thách thức trong việc áp dụng.
Ví dụ: Cần sử dụng nh ng lý thuyết hay nh ng kỹ thuật kế toán quản tr nào? Nh ng lý thuyết hay kỹ thuật nào là tốt hơn? Đây cũng là khó khăn để xác đ nh giá tr và thông tin từ kế toán quản tr cho việc ra quyết đ nh và mục đích quản tr chiến lược. Ngược lại, kế toán tài chính là lĩnh v c của một lý thuyết thống nhất và có khuôn khổ chung cho việc phân tích đ nh lượng. Tính rời rạc và chất lượng chưa tốt dẫn đến s đánh giá thấp vai trò của kế toán quản tr trong việc quản lý và ra quyết đ nh ở Trung Quốc. Thứ hai, thiếu sự quan tâm và ứng dụng hệ thống kế toán quản trị: Trong thời điểm nghiên cứu, kế toán quản tr không được sử dụng rộng rãi ở toàn Trung Quốc, chỉ được sử dụng chủ yếu trong doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp hợp danh ở các thành phố duyên hải của Trung Quốc.
Các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp phía Tây và trung tâm của Trung Quốc hiếm khi áp dụng kế toán quản tr. Theo Yang (1999) kế toán quản tr không được chú trọng trong quan điểm của cả chính phủ và doanh nghiệp. Nhiều cơ quan chính phủ và các nhà quản lý doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 nghiệp không hiểu được tầm quan trọng và lợi ích của hệ thống kế toán quản tr. Việc đào tạo chuyên ngành kế toán không đề cập đến kế toán quản tr và nhiều người làm công tác kế toán cũng không nhất thiết phải có kiến thức và kỹ năng để th c hành kế toán quản tr.
Ngoài ra, cũng còn thiếu nh ng phần mềm cần thiết để hỗ trợ tính toán kế toán quản tr và ra quyết đ nh. Thứ ba, thiếu sự nghiên cứu và phát triển có hệ thống theo từng trƣờng hợp cụ thể: Một số trường hợp đã áp dụng thành công trong l ch sử kế toán quản tr ở Trung Quốc, chẳng hạn như các hệ thống ngân sách nội bộ, hệ thống ngân hàng nội bộ và hệ thống chi phí nội bộ. Tuy nhiên, nh ng trường hợp áp dụng hệ thống kế toán quản tr thành công này đã không nhận được nhiều s quan tâm, không có hệ thống nghiên cứu gi a các cộng đồng kế toán cho từng trường hợp thành công đã nêu ở trên. Từ đó, kiến thức về việc tổ chức th c hiện kế toán quản tr thành công được biết đến thông qua nh ng trường hợp đơn lẻ này.
Trong các tài liệu kế toán Trung Quốc cũng không có các nghiên cứu về kế toán quản tr thành công trong từng trường hợp, từng lĩnh v c cụ thể. Thứ tƣ, thiếu những chuyên gia về kế toán quản trị: Kế toán như một chuyên ngành nghiên cứu chính và phổ biến ở các trường đại học Trung Quốc. Tuy nhiên, vẫn tập trung chủ yếu vào đào tạo kế toán tài chính. Có s mất cân bằng gi a đào tạo kế toán quản tr và kế toán tài chính cũng như số lượng chuyên gia trong hai lĩnh v c này.
Trong th c tế, ngay cả trong chương tr nh giảng dạy của chuyên ngành kế toán, phần lớn các khóa học kế toán là các khóa học kế toán tài chính. Do đó, cần có một chiến lược để tạo ra nhiều khóa học và các chuyên gia về kế toán quản tr tại Trung Quốc, phục vụ cho việc hoạch đ nh chiến lược và quản lý ở cấp độ doanh nghiệp và thậm chí cả ở cấp độ từng lĩnh v c. Từ việc xác đ nh được nh ng vấn đề cốt l i, tác giả của nghiên cứu này đã gửi một bảng khảo sát để thu thập d liệu liên quan đến sử dụng hệ thống kế toán quản tr trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Trung Quốc. Thông tin thu được ban đầu cho thấy so với các doanh nghiệp lớn th nh ng doanh nghiệp vừa và nhỏ có mối quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 hệ tương đối yếu với việc sử dụng và tổ chức th c hiện kế toán quản tr.
Điều này đã được chứng minh bằng kết quả khảo sát. Với câu hỏi đầu tiên tác giả đưa ra đó là Công cụ kế toán quản tr hoặc bộ phận nào có áp dụng kế toán quản tr trong doanh nghiệp của bạn? kết quả cho thấy rằng hầu hết các doanh nghiệp (61%) có sử dụng kế toán quản tr cho các mục đích phân tích tài chính nội bộ, điều này phù hợp với vai trò cơ bản của kế toán quản tr. Phân tích chi phí - lợi nhuận (57%) là công cụ thứ hai có nhiều doanh nghiệp sử dụng kế toán quản tr. Quyết đ nh đầu tư vốn là công cụ thứ ba (55%) mà các doanh nghiệp sử dụng kế toán quản tr.
Các công cụ áp dụng khác bao gồm tính giá cả sản phẩm, kế toán trách nhiệm, d toán ngân sách, quản lý chi phí trên cơ sở hoạt động và các công cụ khác như tính chi phí hàng tồn kho. Với câu hỏi thứ hai Liệu quá tr nh ra quyết đ nh đầu tư của bạn có liên quan đến kế toán? kết quả có 89 doanh nghiệp (70%) nói Có và 38 doanh nghiệp (30%) nói Không. Câu hỏi thứ ba được đưa ra đó là: Nh ng phương pháp được sử dụng trong việc đưa ra quyết đ nh đầu tư vốn? kết quả cho thấy có bốn phương pháp được l a sử dụng, đó là: tỷ giá hạch toán lợi nhuận (41,42%), thời gian hoàn vốn (37,38%), giá tr hiện tại ròng (14,15%) và tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (5,5%). Với câu hỏi thứ tư Các nhân tố gây cản trở việc áp dụng và phát triển của một hệ thống kế toán quản tr tại Trung Quốc là g ? kết quả cho thấy có 70% doanh nghiệp trả lời rằng nếu các nhà lãnh đạo doanh nghiệp không cho thấy s quan tâm đến hệ thống kế toán quản tr và công tác tổ chức th c hiện, sẽ không có việc áp dụng kế toán quản tr ở tất cả các doanh nghiệp.
Mức độ quan tâm và kiến thức của nhà lãnh đạo là động l c chính cho việc áp dụng hệ thống kế toán quản tr. Kết quả này phù hợp với nh ng phát hiện của Wu và Boateng (2010).