Đặt vấn đề Chương 2: Tổng quan cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Giải pháp, kiến nghị và kết luận Tóm tắt C ƣơng 1 Qua nghiên cứu thực tiễn và các lý thuyết khoa học, tôi lựa chọn đề tài “Các nhân tố tác động đến hiệu quả làm việc của nhân viên thuộc DNNN trực thuộc UBNDTPHCM” từ đó đặt ra mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng đƣợc chọn khảo sát nghiên cứu là nhân viên tại một số DNNN trực thuộc UBND TPHCM. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 HƢƠN : TỔN QUAN Ơ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU TRƢỚC 2. Các khái niệm liên quan 2.
Văn óa doan ng ệp Văn hoá là gì? Hiện có rất nhiều khái niệm về văn hoá doanh nghiệp “Văn hoá được khái niệm hoá như một hệ thống các biểu tượng và ý nghĩa được chia sẻ” (Greertz, 1973) và “Văn hóa không chỉ là nét đặc trưng hay di sản của một dân tộc mà còn là một dạng quyền lực mềm” (Joseph Samuel Nye, 1990). Về văn hoá trong tổ chức: Một trong những định nghĩa phổ biến nhất của văn hoátổ chức là “liên quan đến một tập hợp giá trị, niềm tin và các mẫu hành vi hình thành bản sắc cốt lõi của các tổ chức và hình thành hành vi của nhân viên” (Deal và Kennedy, 1982; Deshpande và Farley, 1999; Jones, 1983; Schein, 1992). Mở rộng Schein (1992) định nghĩa với khái niệm về sự hiểu biết, Daft (2005) xem xét tổ chức văn hoá “như một tập hợp các giá trị chính, giả định, định mức và sự hiểu biết được chia sẻ bởi các thành viên của một tổ chức và giảng dạy cho các thành viên mới”. Trong lý thuyết hành vi tổ chức, (Pool, 2000) cho rằng “văn hóa doanh nghiệp có thể được xem như là một hệ thống các giá trị, các niềm tin và các khuôn mẫu hành vi ứng xử mà hình thành nên các đặc tính cốt lõi của các tổ chức và giúp định hình hành vi ứng xử của nhân viên” hoặc “Văn hóa doanh nghiệp được thừa nhận như là một quan niệm có sức thuyết phục mà miêu tả nhiều khía cạnh của một môi trường làm việc” (Saeed và Hassan, 2000); “văn hóa doanh nghiệp bao gồm các chuẩn mực đạo đức, hệ thống giá trị, niềm tin và bầu không khí tại môi trường làm việc của công ty”Luthans (2011) hoặc “Văn hóa doanh nghiệp là một phương pháp quản lý kinh doanh được xây dựng và thực thi bởi tất cả các thành viên, thể hiện một bản sắc, phong cách riêng, có thể nhận biết nhờ những dấu hiệu đặc trưng, thể hiện những ý nghĩa, hình ảnh và giá trị nhất định đối với các đối tượng hữu quan, và doanh nghiệp sử dụng để tạo lập lợi thế cạnh tranh bằng thương hiệu khi hoạt động trong nền kinh tế toàn cầu” (Hồ Trọng Lai, 2018).
Nhƣ vậy, có thể nói văn hoá doanh nghiệp bao gồm hệ thống thống nhất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 những chuẩn mực hành vi, giá trị, nhận thức, phƣơng pháp tƣ duy mang tính đặc trƣng cơ bản, ảnh hƣởng lớn đến nhận thức và hành vi của mỗi cá nhân trong doanh nghiệp. Sự hình thành văn óa doan ng ệp Hầu hết các doanh nghiệp khi mới khởi nghiệp thƣờng không chú ý đến việc xây dựng, bảo tồn và phát triển văn hoá doanh nghiệp. Khi đó, tự thân văn hóa doanh nghiệp sẽ tự hình thành, phát triển và doanh nghiệp sẽ gặp nhiều rủi ro. Văn hoá doanh nghiệp hình thành từ chủ đích xây dựng hay do tự hình thành thì đều chịu tác độngchủ yếu từ ba nhân tố: Văn hóa dân tộc,lãnh đạo và sựtích luỹ.
Văn óa dân tộc: Theo lý thuyết văn hóa đa chiều của Hofstede, (Adeoye, B., 2014), văn hoá dân tộc đƣợc coi là khuôn khổ cho sự giao tiếp đa quốc gia. Bằng việc phân tích nhân tố, mô hình Hofstede miêu tả sự ảnh hƣởng của văn hóa xã hội lên các thành viên trong xã hội và làm thế nào mà các giá trị này liên quan đến hành vi của họ từ năm 1967 đến 1973 và mô hình đã hoàn chỉnh vào năm 2010 với năm nhân tố văn hóa cơ bản bao gồm: “Tính cá nhân tập thể, khoảng cách quyền lực, mức độ e ngại rủi ro, nam nữ tính, định hướng ngắn dài hạn” (Hofstede, G. Ngƣờ lãn đạo: Lãnh đạo là những ngƣời đem tƣ tƣởng, quan niệm, triết lý kinh doanh, quan điểm, nhân sinh quan, hệ tƣ tƣởng về văn hoá, tính cách và cá nhân con ngƣời của mình vào quản lý doanh nghiệp. Qua quá trình xây dựng doanh nghiệp, mỗi thế hệ lãnh đạo sẽ để lại dấu ấn, phản chiếu tài năng, tính cách cá nhân lên văn hoá doanh nghiệp.
Khi thay đổi lãnh đạo,doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với sự thay đổi về định hƣớng, chiến lƣợc phát triển, cơ cấu tổ chức… và những điều này sẽ dẫn đến thay đổi văn hoá của doanh nghiệp. Sự tích luỹ: Trải qua nhiều giai đoạn hình thành và phát triển, văn hoá doanh nghiệp có thể tích luỹ những kinh nghiệm của mình, học hỏi từ các tổ chức khác, từ các TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 thành viên mới mang lại hoặc từ các xu hƣớng, trào lƣu xã hội… Những giá trị đó nếu phù hợp với văn hóa của doanh nghiệp sẽ đƣợc giữ lại, phát huy, truyền bá và trở thành văn hóa của tổ chức. Cấu trúc của văn oá doan ng ệp Cấu trúc của văn hoá doanh nghiệp bao gồm: Tầm nhìn Theo Peter Senge “Tầm nhìn là bức tranh trong tương lai mà bạn muốn tạo ra”. Tầm nhìn là nền tảng cho mọi quyết định và hành động của văn hoá doanh nghiệp.
Bắt đầu từ tầm nhìn, doanh nghiệp sẽ xây dựng tiếp mục tiêu, xác định định hƣớng và tiến hành thực hiện theo từng bƣớc một. Giá trị doanh nghiệp Giá trị của doanh nghiệp là cốt lõi của văn hoá doanh nghiệp. Các mục tiêu của doanh nghiệp sử dụng giá trị doanh nghiệp làm tiêu chuẩn thực hiện hành vi, quan điểm để đạt đƣợc tầm nhìn. Giá trị của các doanh nghiệp có thể là sự phục vụ khách hành, tính chuyên nghiệp, thái độ đối xử với đồng nghiệp, những nguyên tắc, chính sách, quy định nội bộ…tại doanh nghiệp.
Hoạt động thực tiễn Các giá trị doanh nghiệp đƣợc xây dựng dựa trên hoạt động thực tiễn của doanh nghiệpdựa trên các tiêu chí đánh giá, chính sách hoạt động của doanh nghiệp, từ đó biến chuyển các giá trị ấy thành hiện thực. on ngƣời Một trong những nhân tố quan trọng nhất để xây dựng văn hoá doanh nghiệp là con ngƣời. Con ngƣời đƣa ra tầm nhìn, giá trị cốt lõi, mục tiêu, định hƣớng của doanh nghiệp. Con ngƣời sẽ gắn bó và tích cực xây dựng nền văn hoá doanh nghiệp khi đƣợc làm việc trong môi trƣờng văn hoá yêu thích và phù hợp.
Theo Charles Ellis: “Một công ty tốt là luôn có những kế hoạch tuyển dụng các nhân sự không chỉ giỏi mà còn phù hợp với công ty, vì chính họ sẽ góp phần tạo dựng nên một văn hóa doanh nghiệp” (Charles Ellis, 2013). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Lịch sử của doanh nghiệp Bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng có những câu chuyện lịch sử riêng biệt. Những bài học qua những câu chuyện lịch sử là di sản giúp từng cá nhân trong doanh nghiệp rút kinh nghiệm những sai sót và tiếp tục phát triển những thành công, những thành tựu trong quá khứ. Môi trƣờng làm việc Môi trƣờng làm việc hiệu quả mang lại nền văn hóa doanh nghiệp thành công.
Hiện với môi trƣờng làm việc ngày càng chuyên nghiệp và sáng tạo thìnhững thói quen, lề lối làm việc, kỷ luật, sự tƣơng tác, phong cách ứng xử, phƣơng thức xây dựng giá trị nội tại… là những cách sáng tạo giúp công việc đạt hiệu quả cao hơn. Các cấp độ văn óa doan ng ệp: Theo Edgar. Schein (2010), văn hóa doanh nghiệp đƣợc cụ thể ở 3 cấp độ sau: Sơ đồ 2.1 :Cấu trúc văn óa doanh nghiệp (Nguồn: Schein, E. ặc đ ểm văn óa doan ng ệp Theo Gibson, J.
(2010), văn hóa doanh nghiệp bao gồm 04 loại hình: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Văn hóa quan liêu (Bureaucraticculture) Văn hoá quan liêu xem trọng quy tắc, chính sách, nghi thức, chuyên quyền và ra quyết định dựa vào ý muốn của lãnh đạo có cấp bậc cao nhất. Các doanh nghiệp có văn hoá quan liêu thƣờng có bộ máy tổ chức chắc chắn, theo cấp bậc tôn ti nghiêm khắc và bảo thủ. Văn hóa gia đình (Clan culture) Mỗi cá nhân trong doanh nghiệp nhƣ một thành phần của gia đình cùng làm việc theo truyền thống và lề lối, nhiệt tình giúp đỡ nhau và tự quản khi làm việc nhóm. Văn hóa doanh nghiệp (Entrepreneurial culture) Văn hóa doanh nghiệp luôn đổi mới, sáng tạo, chấp nhận rủi ro để tìm kiếm cơ hội.
Nhân viên làm việc với sự năng động, sáng tạo và tự giác. Văn hóa thị trường (Market culture) Văn hoá thị trƣờng chú trọng phát triển kinh doanh, ổn định về tài chính, tăng lợi nhuận và thị phần. Nhân viên thƣờng làm việc độc lập và sự gắn kết không bền chặt với doanh nghiệp. 2: Bốn loạ ìn văn óa (Nguồn: Gibson, J.
, 2010) Nhƣ vậy, hầu hết các doanh nghiệp có thể có một hoặc có các thành phần của nhiều loại văn hoá, có thể bị chi phối bởi một loại hoặc có thuộc tính nhiều loại TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 văn hoá bởi vì “chúng ta sống trong một thế giới vô tận và thay đổi không ngừng” (Hargreaves, 2002). Vai trò và tác động của văn óa doanh nghiệp Về vai trò: Theo Robbins, S. (2012) “Thứ nhất, văn hóa có vai trò xác định ranh giới, tạo ra sự khác biệt giữa các doanh nghiệp. Thứ hai, nó bao quát một cá tính chung cho thành viên doanh nghiệp.
Thứ ba, nó tạo điều kiện cho việc đưa ra cam kết đối với một điều gì đó lớn hơn ngoài sự tư lợi cá nhân. Thứ tư, nó củng cố sự ổn định hệ thống xã hội. Văn hóa sẽ tạo sự kết dính, đoàn kết giữa các thành viên cùng thực hiện một chuẩn mực chung trong tổ chức. Cuối cùng, nó là một cơ chế hiệu quả trong việc quản lý, hình thành quan điểm và hành vi của nhân viên”.
Mỗi doanh nghiệp muốn phát triển phải xây dựng chiến lƣợc, qua đó định hƣớng sản xuất kinh doanh, kế hoạch triển khai thực hiện chiến lƣợc cụ thể. Để thực hiện điều đó, văn hoá doanh nghiệp đƣợc xây dựng thành những quy tắc hành động thống nhất để hƣớng dẫn, chi phối mọi hoạt động của tất cả các thành viên, tạo động lực cho nhân viên và sự đoàn kết trong doanh nghiệp.