Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Tiếp Cận Bằng Mô Hình Trọng Lực

Luận văn phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản Việt Nam qua mô hình trọng lực, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nguyễn Trần Huy
• Người hướng dẫn: PGS, TS Bùi Thị Lý
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Thương mại quốc tế
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam: Tiếp Cận Bằng Mô Hình Trọng Lực
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI XUẤT KHẨU NÔNG SẢN
• 1.1. Lý thuyết về nông sản
• 1.1.1. Khái niệm nông sản
• 1.1.2. Đặc điểm của nông sản
• 1.2. Lý thuyết về xuất khẩu nông sản
• 1.2.1. Một số học thuyết về thương mại quốc tế
• 1.2.2. Khái niệm và vai trò của xuất khẩu nông sản
• 1.2.3. Lý thuyết về những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản
• 1.2.4. Mô hình trọng lực trong thương mại quốc tế
• 1.3. Những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản
• 1.3.1. Một số công trình nghiên cứu đã công bố
• 1.3.1.1. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.3.1.2. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3.2. Một số kết luận rút ra từ những công trình đi trước
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về tình hình xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu
• 2.1.2. Thị phần xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 2.1.3. Hệ số so sánh biểu hiện RCA
• 2.1.4. Những thị trường xuất khẩu chính
• 2.1.5. Những mặt hàng xuất khẩu nông sản chính
• 2.1.6. Cơ hội và thách thức đặt ra đối với hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 2.2. Thuận lợi và cơ hội
• 2.3. Khó khăn và thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
• 3.1. Những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 3.1.1. Nhóm yếu tố ảnh hưởng tới cung nông sản Việt Nam
• 3.1.2. Nhóm nhân tố ảnh hưởng tới cầu nước nhập khẩu
• 3.1.3. Nhóm nhân tố hấp dẫn, cản trở
• 3.2. Áp dụng mô hình trọng lực để lượng hóa những tác động của các nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 3.2.1. Xây dựng mô hình
• 3.2.2. Mô tả dữ liệu
• 3.2.3. Đề xuất giả thiết nghiên cứu
• 3.2.4. Lựa chọn mô hình
• 3.2.5. Phân tích kết quả hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG ĐỀ XUẤT VỀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
• 4.1. Các giải pháp rút ra từ mô hình
• 4.1.1. Giải pháp liên quan tới quy mô nền kinh tế Việt Nam và đối tác
• 4.1.2. Giải pháp liên quan tới dân số của Việt Nam và đối tác
• 4.1.3. Giải pháp liên quan tới nhân tố diện tích đất nông nghiệp
• 4.1.4. Giải pháp dựa trên khoảng cách địa lý
• 4.1.5. Giải pháp dựa trên khoảng cách kinh tế
• 4.1.6. Vượt qua rào cản thương mại của thị trường nhập khẩu
• 4.1.7. Các giải pháp cho những thách thức đặt ra đối với mặt hàng nông sản Việt Nam
• 4.1.7.1. Áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp
• 4.1.7.2. Cơ sở hạ tầng và pháp lý
• 4.1.7.3. Nâng cao hiệu quả công tác phòng chống thiên tai
• 4.1.7.4. Bảo hộ hợp lý nông sản Việt Nam trước sự cạnh tranh của nước ngoài
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam

Xuất khẩu nông sản Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi nhằm nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Các yếu tố như chính sách thương mại, chất lượng sản phẩm và thị trường quốc tế sẽ được xem xét kỹ lưỡng.

1.1. Khái Niệm Xuất Khẩu Nông Sản Và Tầm Quan Trọng

Xuất khẩu nông sản là việc chuyển giao hàng hóa nông sản ra thị trường quốc tế. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo công ăn việc làm cho người dân. Theo Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu nông sản năm 2016 đạt hơn 15 tỷ USD.

1.2. Các Nhân Tố Kinh Tế Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu

Các nhân tố kinh tế như quy mô nền kinh tế, thu nhập bình quân đầu người và tỷ lệ dân số đều có tác động lớn đến xuất khẩu nông sản. Mô hình trọng lực sẽ được áp dụng để phân tích mối quan hệ này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng xuất khẩu nông sản Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm, rào cản thương mại và cạnh tranh toàn cầu đang ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu. Việc nhận diện và giải quyết những vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Chất Lượng Sản Phẩm Nông Sản

Chất lượng sản phẩm nông sản Việt Nam chưa đồng đều, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cần có các tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng và quy trình kiểm tra nghiêm ngặt.

2.2. Rào Cản Thương Mại Quốc Tế

Các rào cản thương mại như thuế quan, quy định kiểm dịch và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là những thách thức lớn. Việc hiểu rõ các quy định này sẽ giúp doanh nghiệp nông sản Việt Nam tiếp cận thị trường dễ dàng hơn.

III. Phương Pháp Phân Tích Xuất Khẩu Nông Sản Qua Mô Hình Trọng Lực

Mô hình trọng lực là một công cụ hữu ích để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản. Phương pháp này giúp lượng hóa tác động của các yếu tố như khoảng cách địa lý, quy mô kinh tế và chính sách thương mại.

3.1. Cơ Sở Lý Thuyết Của Mô Hình Trọng Lực

Mô hình trọng lực dựa trên lý thuyết rằng lượng hàng hóa xuất khẩu giữa hai quốc gia tỷ lệ thuận với quy mô kinh tế của họ và tỷ lệ nghịch với khoảng cách địa lý. Điều này giúp giải thích tại sao các quốc gia gần gũi thường có kim ngạch xuất khẩu cao hơn.

3.2. Dữ Liệu Và Phân Tích Kết Quả

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và phân tích bằng phần mềm thống kê. Kết quả cho thấy các yếu tố như GDP và khoảng cách địa lý có ảnh hưởng rõ rệt đến xuất khẩu nông sản Việt Nam.

IV. Giải Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam

Để nâng cao kim ngạch xuất khẩu nông sản, cần có các giải pháp cụ thể. Những giải pháp này bao gồm cải thiện chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng cường hợp tác quốc tế.

4.1. Cải Thiện Chất Lượng Sản Phẩm

Cần đầu tư vào công nghệ sản xuất và quy trình kiểm tra chất lượng. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp sản phẩm nông sản Việt Nam dễ dàng thâm nhập vào thị trường khó tính.

4.2. Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu

Việc tìm kiếm và phát triển các thị trường mới là rất quan trọng. Các hiệp định thương mại tự do sẽ tạo cơ hội cho nông sản Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường hơn.

V. Kết Luận Về Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam

Xuất khẩu nông sản Việt Nam có nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Việc áp dụng mô hình trọng lực giúp hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. Tương lai của xuất khẩu nông sản Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến của ngành nông nghiệp.

5.1. Tương Lai Của Xuất Khẩu Nông Sản

Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, xuất khẩu nông sản Việt Nam có thể đạt được những bước tiến mới. Tuy nhiên, cần có sự đồng bộ trong chính sách và hành động từ các cơ quan chức năng.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho ngành nông sản, từ việc đào tạo nhân lực đến việc cải thiện cơ sở hạ tầng. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế gắn liền với chủ trương phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Theo Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội năm 2016 của Tổng cục Thống kê, khu vực nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 16,3% trong cơ cấu kinh tế; dân số nông thôn là 60,6 triệu người (chiếm 65,4% tổng dân số); và lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên hoạt động trong lĩnh vực này chiếm 41,9%. Dù giữ vai trò trụ cột về an sinh và việc làm, hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2012 – 2016 lại bộc lộ dấu hiệu giảm sút tốc độ: trong khi tổng kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước duy trì mức tăng trưởng bình quân 12,8%/năm, xuất khẩu nông sản chỉ đạt mức tăng 2,4%/năm. Hệ quả là tỷ trọng hàng nông sản trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước đã giảm từ 13% (năm 2012) xuống còn gần 8,6% (năm 2016), đạt trị giá hơn 15 tỷ USD. Thực tế này đòi hỏi phải xác định rõ các yếu tố chi phối nhằm tìm ra giải pháp cải thiện kim ngạch xuất khẩu đến năm 2020.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu, phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản Việt Nam; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp rút ra từ mô hình nhằm thúc đẩy hoạt động này đến năm 2020 – mốc thời gian Việt Nam hướng tới mục tiêu cơ bản trở thành nước công nghiệp.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và các nghiên cứu thực tiễn về những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản.
   • Phân tích thực trạng xuất khẩu cùng những cơ hội, thách thức đối với nông sản Việt Nam.
   • Chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng, từ đó thiết lập và vận hành mô hình kinh tế lượng nhằm lượng hóa mức độ tác động của chúng tới kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát từ kết quả mô hình và thực tiễn thương mại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến hoạt động xuất khẩu nông sản nói chung của Việt Nam, trong đó kim ngạch xuất khẩu nông sản đóng vai trò là chỉ tiêu đại diện cho quy mô xuất khẩu.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu quan hệ thương mại nông sản giữa Việt Nam và 152 quốc gia, vùng lãnh thổ có trao đổi thương mại thường xuyên, dựa trên danh mục phân loại của Ngân hàng Thế giới (World Bank - WDI 2017).
• Phạm vi thời gian: Tập trung trong giai đoạn 15 năm từ năm 2001 đến năm 2015 (bộ số liệu đầy đủ nhất tại thời điểm nghiên cứu tháng 4 năm 2017), có cập nhật một số chỉ tiêu thực tế năm 2016.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tổng thể luồng xuất khẩu nông sản chung của quốc gia, không đi sâu vào từng mặt hàng riêng lẻ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận đối tượng nghiên cứu dựa trên các lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển và hiện đại:

• Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo (1772 – 1823): Giải thích cơ sở phân công lao động quốc tế thông qua việc chuyên môn hóa sản xuất và trao đổi các sản phẩm có chi phí cơ hội tương đối thấp hơn.
• Chỉ số Lợi thế so sánh biểu hiện (Revealed Comparative Advantage - RCA) của Bela Balassa (1965): Công cụ đo lường mức độ chuyên môn hóa xuất khẩu thông qua tỷ số giữa tỷ trọng mặt hàng trong xuất khẩu của quốc gia với tỷ trọng mặt hàng đó trong xuất khẩu toàn cầu (với các ngưỡng phân loại: RCA > 2,5 thể hiện lợi thế rất cao; 1 < RCA < 2,5 thể hiện có lợi thế; RCA < 1 thể hiện bất lợi thế so sánh).
• Lý thuyết về sự ưu đãi của các yếu tố sản xuất (Mô hình Heckscher – Ohlin): Giải thích thương mại dựa trên mức độ dồi dào về nguồn lực (lao động, đất đai, vốn) và hàm lượng các yếu tố trong sản phẩm.
• Khái niệm và tiêu chuẩn phân loại nông sản: Tác giả tổng hợp định nghĩa từ Hiệp định Nông nghiệp của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), danh mục theo dõi của Tổng cục Hải quan Việt Nam, và áp dụng tiêu chí phân loại của Ban Giám đốc Thương mại Ủy ban Châu Âu (DG Trade) dựa trên Danh mục Tiêu chuẩn Ngoại thương phiên bản 3 (SITC Rev.3). Danh mục này bao gồm các nhóm: 0 (thức ăn và động vật sống), 1 (đồ uống và thuốc lá), 21 (da lông thú, da sống), 22 (hạt dầu và quả có dầu), 231 (cao su tự nhiên), 24 (bần và gỗ), 261 (lụa), 263 (cotton), 264 (đay và sợi lót dệt khác), 265 (sợi dệt thực vật), 268 (lông động vật), 29 (vật liệu động thực vật thô), và 4 (dầu mỡ động thực vật và sáp).
• Mô hình trọng lực (Gravity Model): Khởi xướng bởi Jan Tinbergen (1962), mô hình xác định luồng thương mại tỷ lệ thuận với quy mô kinh tế của hai nước (GDP) và tỷ lệ nghịch với khoảng cách địa lý (DIS). Phương trình tổng quát có dạng:

$$\ln(F_{ij}) = A + \beta_1 \ln(GDP_i) + \beta_2 \ln(GDP_j) + \beta_3 \ln(DIS) + u_{ij}$$

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện qua hai hướng:

• Phân tích định tính: Phân tích, tổng hợp các nhân tố phi số liệu như chất lượng sản phẩm, chính sách bảo hộ, rào cản kỹ thuật, rào cản phi thuế quan (NTMs), chuyển giao công nghệ và các hiệp định thương mại tự do (FTA).
• Phân tích định lượng: Sử dụng phương pháp so sánh số liệu thống kê mô tả; kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) bao gồm ước lượng bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Đặc biệt, tác giả ứng dụng phương pháp ước lượng khả năng giả ngẫu nhiên Poisson cao nhất (Poisson Pseudo-Maximum Likelihood - PPML) do Silva và Tenreyro (2006) đề xuất nhằm giải quyết vấn đề phương sai sai số thay đổi và giá trị kim ngạch bằng 0 (zero trade flows) trong dữ liệu thương mại song phương.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu thương mại, xuất nhập khẩu, thuế quan và thị phần từ Giải pháp thương mại toàn cầu tích hợp (WITS) và Cơ sở dữ liệu thống kê thương mại hàng hóa Liên Hợp Quốc (UN Comtrade, 2017).
• Dữ liệu kinh tế vĩ mô, dân số, diện tích đất nông nghiệp từ Chỉ số Phát triển Thế giới của Ngân hàng Thế giới (World Bank - WDI, 2017).
• Chỉ số Tự do Thương mại (Trade Freedom Index - TFI) và số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản

Chương 1 hệ thống hóa các định nghĩa, đặc tính kỹ thuật của sản phẩm nông nghiệp và cơ sở lý luận về thương mại nông sản. Tác giả chỉ ra 5 đặc thù cơ bản của nông sản: tính chất dễ suy giảm phẩm cấp cần bảo quản nghiêm ngặt, tính thời vụ sản xuất, phương thức canh tác phân tán, độ cồng kềnh tạo áp lực chi phí vận chuyển, và sự phụ thuộc chất lượng vào điều kiện tự nhiên, giống cây trồng, thổ nhưỡng.

Chương này phân loại các yếu tố tác động đến xuất khẩu nông sản thành 3 nhóm biến số chính:

• Nhóm yếu tố ảnh hưởng tới cung của nước xuất khẩu: Quy mô GDP nước xuất khẩu, quy mô dân số và diện tích đất nông nghiệp.
• Nhóm yếu tố ảnh hưởng tới cầu của nước nhập khẩu: GDP nước đối tác, dân số nước đối tác và diện tích đất nông nghiệp của nước đối tác.
• Nhóm yếu tố cản trở và thúc đẩy (hấp dẫn): Khoảng cách địa lý giữa các thủ đô/trung tâm kinh tế, khoảng cách kinh tế (chênh lệch tuyệt đối về GDP bình quân đầu người), tỷ giá hối đoái thực tế (RER), các hiệp định thương mại tự do (FTA), chính sách thuế quan và phi thuế quan (SPS, TBT), hạ tầng logistics, cũng như biến động giá cả nông sản thế giới và hiện tượng "giá cánh kéo".

Tác giả tổng hợp kết quả của 14 nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước (như Từ Thúy Anh, 2008; Đinh Thị Thanh Bình và cộng sự, 2011; Ngô Thị Mỹ, 2016; Sevela, 2002; Thai Tri Do, 2006; Rault và cộng sự, 2007; Erdem & Nazlioglu, 2008; Assem Abu Hatab và cộng sự, 2010...). Qua đó, chương 1 xác định khoảng trống nghiên cứu: phần lớn các công trình trước đây chỉ sử dụng mô hình OLS/FEM/REM bỏ sót quan sát có giá trị 0 và ít đưa biến số đo lường rào cản thương mại trực tiếp. Khóa luận khắc phục điểm này bằng cách đưa biến thuế quan nông sản từ WITS, chỉ số TFI và sử dụng phương pháp PPML.

Chương 2: Tổng quan về tình hình xuất khẩu nông sản Việt Nam

Chương 2 phân tích diễn biến xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2001 – 2015 qua 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 2001 – 2008: Kim ngạch tăng liên tục từ 4,32 tỷ USD (2001) lên 14,56 tỷ USD (2008), tăng hơn 3,3 lần. Năm 2008 ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất toàn kỳ (28,50%), một phần nhờ tận dụng cam kết mở cửa sau khi gia nhập WTO năm 2007.
• Năm 2009: Do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu và hiện tượng giá cánh kéo, kim ngạch giảm 7,92%, còn 13,41 tỷ USD.
• Giai đoạn 2010 – 2015: Kim ngạch phục hồi đạt 16,84 tỷ USD (2010), đạt đỉnh 25,76 tỷ USD (2014) và đạt 24,43 tỷ USD (2015). Tốc độ tăng trưởng không ổn định, trong đó có hai năm suy giảm âm là năm 2013 (-0,48%) và năm 2015 (-5,15%) do giá nông sản thế giới giảm sâu.

Tỷ trọng xuất khẩu nông sản Việt Nam trên thị trường thế giới tăng dần từ 0,81% (2001), 0,93% (2005) lên mức 1,63% trong giai đoạn sau. Tuy nhiên, chỉ số lợi thế so sánh biểu hiện RCA của nông sản Việt Nam lại suy giảm nghiêm trọng: từ 3,14 (năm 2001) giảm xuống 2,57 (năm 2012), tiếp tục rơi xuống 1,86 (năm 2013) và chỉ còn 1,53 (năm 2015) — tương đương mức suy giảm 51,27%, đưa vị thế xuất khẩu từ nhóm "lợi thế rất cao" xuống nhóm chỉ còn "có lợi thế".

Năm	Kim ngạch XK nông sản VN (tỷ USD)	Tốc độ tăng trưởng XK nông sản VN (%)	Hệ số RCA nông sản VN	Tỷ trọng XK nông sản VN/Thế giới (%)
2001	4,32	-	3,14	0,81
2005	7,58	24,03	2,80	0,93
2008	14,56	28,50	2,74	-
2009	13,41	-7,92	2,66	-
2010	16,84	25,57	2,47	1,63
2012	23,29	4,77	2,57	-
2013	23,40	-0,48	1,86	-
2014	25,76	10,14	1,78	-
2015	24,43	-5,15	1,53	1,63

Về cơ cấu thị trường, bảng thống kê Top 10 đối tác xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam năm 2015 cho thấy sự tập trung vào các thị trường lớn:

Quốc gia	Kim ngạch XK (tỷ USD)	Tỷ trọng trong tổng XK nông sản VN (%)	Tỷ trọng nông sản VN trong nhập khẩu của đối tác (%)
Trung Quốc	4,86	19,91	3,05
Hoa Kỳ	3,09	12,67	1,97
Nhật Bản	2,08	8,50	2,80
Hàn Quốc	1,21	4,96	3,67
Đức	0,77	3,14	0,78
Philippines	0,75	3,07	8,66
Malaysia	0,71	2,91	3,85
Hà Lan	0,67	2,76	1,09
Thái Lan	0,52	2,14	3,29
Vương quốc Anh	0,46	1,89	0,66

Xét theo khối thị trường, tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc tăng từ 14,67% (2001) lên 19,91% (2015); EU tăng từ 11,60% lên 15,10%; ASEAN tăng nhẹ từ 11,78% lên 13,32%; Bắc Mỹ giảm từ 15,07% xuống 14,05%; và Nhật Bản giảm từ 14,21% xuống 8,50%. Châu Phi chỉ chiếm xấp xỉ 3% thị phần. Về mặt hàng chủ lực, rau quả là nhóm hàng duy nhất duy trì tăng trưởng dương liên tục (từ 0,43 tỷ USD năm 2001 lên 4,63 tỷ USD năm 2015); cà phê tăng từ 0,39 tỷ USD lên 2,67 tỷ USD; hạt tiêu tăng từ 0,09 tỷ USD lên 1,26 tỷ USD; chè tăng chậm từ 0,08 tỷ USD lên 0,21 tỷ USD. Ngược lại, gạo giảm từ 2,90 tỷ USD (2008) xuống 2,81 tỷ USD (2015) và cao su thiên nhiên giảm từ 1,56 tỷ USD (2008) xuống 1,50 tỷ USD (2015).

Chương 2 cũng nêu rõ các thách thức: sản xuất nông nghiệp phát triển theo bề rộng, hao hụt sau thu hoạch cao; rào cản kỹ thuật phi thuế gia tăng; hạ tầng cảng biển quá tải (điển hình là cảng Tân Cảng – Cát Lái); xung đột văn bản pháp lý về logistics (giữa Nghị định 140/2007/NĐ-CP và Nghị định 89/2011/NĐ-CP); cùng rủi ro thiên tai (trung bình gây thiệt hại 470 người và trên 1,5 tỷ USD/năm).

Chương 3: Phân tích những nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản Việt Nam

Chương 3 thiết lập cơ sở dữ liệu và mô hình kinh tế lượng lượng hóa các yếu tố tác động. Tác giả xem xét mối liên hệ giữa kim ngạch xuất khẩu với GDP Việt Nam, quy mô dân số, diện tích đất canh tác, mức thuế quan trung bình có trọng số của thế giới đối với nông sản Việt Nam, và chỉ số giá nông sản quốc tế giai đoạn 2001 – 2015.

Tác giả xây dựng phương trình mô hình trọng lực mở rộng, xác lập các biến giải thích gồm: quy mô GDP và dân số của Việt Nam; quy mô GDP và dân số của nước nhập khẩu; diện tích đất nông nghiệp hai phía; khoảng cách địa lý; khoảng cách kinh tế; tỷ giá hối đoái thực tế; chỉ số tự do thương mại (TFI); mức thuế quan; và các biến giả hiệp định thương mại tự do (FTA). Các kiểm định kinh tế lượng được tiến hành nhằm lựa chọn giữa mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) và phương pháp Poisson pseudo-maximum likelihood (PPML). Kết quả ước lượng hồi quy lượng hóa cụ thể hệ số co giãn của từng biến, cung cấp căn cứ thực nghiệm chứng minh chiều hướng tác động của quy mô kinh tế, khoảng cách và các biện pháp bảo hộ tới dòng xuất khẩu nông sản Việt Nam với 152 đối tác.

Chương 4: Những đề xuất về giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản Việt Nam

Chương 4 kết hợp kết quả ước lượng từ mô hình kinh tế lượng và phân tích thực tiễn để đề xuất hai nhóm giải pháp:

Nhóm giải pháp rút ra trực tiếp từ mô hình trọng lực:

• Giải pháp liên quan đến quy mô kinh tế: Duy trì đà tăng trưởng GDP trong nước nhằm nâng cao năng lực cung ứng; đồng thời hướng mạnh xuất khẩu vào các nền kinh tế có quy mô GDP lớn.
• Giải pháp về dân số: Khai thác nhu cầu tại các thị trường đông dân có sức tiêu thụ lương thực, thực phẩm cao.
• Giải pháp về đất nông nghiệp: Quy hoạch lại diện tích đất nông nghiệp, hạn chế chuyển đổi mục đích sử dụng đất màu mỡ, tăng năng suất đất thay vì mở rộng diện tích thuần túy.
• Giải pháp khoảng cách địa lý và kinh tế: Tối ưu hóa chi phí vận tải đường biển và đường bộ; tập trung khai thác thị trường lân cận trong khu vực Đông Á, Đông Nam Á; tận dụng sự bổ trợ từ khoảng cách kinh tế giữa các đối tác phát triển để xuất khẩu nhóm hàng thâm dụng lao động và tài nguyên.
• Giải pháp ứng phó rào cản thương mại: Thúc đẩy đàm phán giảm thuế qua các FTA; nâng cấp quy chuẩn chất lượng để đáp ứng chỉ số tự do thương mại (TFI) và vượt qua các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS), rào cản kỹ thuật (TBT).

Nhóm giải pháp xử lý các thách thức thực tiễn:

• Khoa học kỹ thuật: Đẩy mạnh ứng dụng quy chuẩn VietGAP, công nghệ sinh học và công nghệ bảo quản lạnh sau thu hoạch để giảm tỷ lệ hư hỏng, gia tăng giá trị chế biến sâu.
• Hạ tầng và pháp lý: Nâng cấp hệ thống kho vận, cảng biển; giải quyết triệt để tình trạng chồng chéo giữa Nghị định 140/2007/NĐ-CP và Nghị định 89/2011/NĐ-CP để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải đa phương thức và logistics.
• Phòng chống thiên tai và môi trường: Hoàn thiện công tác dự báo thời tiết, giảm thiểu việc lạm dụng hóa chất, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhằm tránh thoái hóa đất canh tác.
• Bảo hộ hợp lý: Xây dựng hàng rào kỹ thuật hợp pháp theo đúng quy chuẩn WTO để bảo vệ thị trường nội địa trước nông sản ngoại nhập cạnh tranh không lành mạnh.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Về thực trạng xuất khẩu: Phản ánh đầy đủ xu thế tăng trưởng kim ngạch từ 4,32 tỷ USD (năm 2001) lên 24,43 tỷ USD (năm 2015), nhưng đồng thời chỉ rõ sự suy giảm sâu của hệ số RCA từ 3,14 xuống 1,53 (giảm 51,27%). Sự suy giảm này cho thấy lợi thế so sánh cạnh tranh tự nhiên của nông sản Việt Nam đang bị bào mòn.
• Về cơ cấu thị trường và mặt hàng: Xác định rõ Trung Quốc là thị trường đơn lẻ lớn nhất (chiếm 19,91% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2015, tương đương 4,86 tỷ USD), tuy nhiên thị phần hàng Việt Nam mới chỉ chiếm 3,05% trong tổng cơ cấu nhập khẩu nông sản của Trung Quốc. Nhóm mặt hàng rau quả ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc từ 0,43 tỷ USD lên 4,63 tỷ USD, trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn nhất trong năm 2015.
• Về mô hình định lượng: Lượng hóa thành công các nhân tố quyết định dòng thương mại nông sản thông qua việc ước lượng trên bộ dữ liệu bảng bao quát 152 quốc gia đối tác trong suốt 15 năm.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước đây:

• Đóng góp về phương pháp luận: Khắc phục nhược điểm của các nghiên cứu trước tại Việt Nam (thường dừng lại ở phân tích định tính hoặc sử dụng hàm hồi quy log-log OLS/FEM/REM dễ bị chệch khi có quan sát thương mại bằng 0) bằng việc áp dụng phương pháp ước lượng PPML song hành với các kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng truyền thống.
• Đóng góp về hệ thống biến số: Đưa trực tiếp biến đo lường thuế quan thực tế từ phần mềm WITS và Chỉ số Tự do Thương mại (TFI) vào mô hình trọng lực nông sản, thay vì chỉ sử dụng các biến vĩ mô thuần túy như GDP và khoảng cách địa lý.
• Đóng góp về giải pháp: Xây dựng hệ thống giải pháp gắn chặt với kết quả định lượng thu được từ các hệ số co giãn của mô hình trọng lực kết hợp với xử lý các bất cập hạ tầng, pháp lý cụ thể.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra một số hạn chế và hướng mở:

• Về phạm vi nội dung: Nghiên cứu tiếp cận hoạt động xuất khẩu nông sản trên bình diện tổng thể quốc gia, chưa đi sâu phân tích mô hình định lượng riêng lẻ cho từng phân ngành hoặc mặt hàng chiến lược cụ thể (như gạo, cà phê, cao su hay rau quả).
• Về dữ liệu: Do độ trễ trong công tác thống kê và công bố của các tổ chức quốc tế (UN Comtrade, WITS, World Bank), chuỗi số liệu toàn diện trong mô hình dừng lại ở năm 2015.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng chạy mô hình trọng lực riêng biệt cho từng mặt hàng nông sản chủ lực, cập nhật số liệu các năm sau năm 2015, bổ sung các biến số chi tiết hơn về các rào cản phi thuế quan (NTMs/SPS/TBT) theo từng thị trường cụ thể.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế, Kinh tế nông nghiệp và Kinh tế lượng ứng dụng:

• Giá trị phương pháp: Khóa luận cung cấp quy trình chi tiết về cách xây dựng mô hình trọng lực mở rộng, kỹ thuật xử lý dữ liệu thương mại song phương trên phần mềm WITS, UN Comtrade và cách ứng dụng mô hình PPML để xử lý dòng thương mại bằng 0.
• Giá trị dữ liệu thực tiễn: Hệ thống chuỗi dữ liệu 15 năm (2001 – 2015) về kim ngạch, thị phần, chỉ số RCA của các mặt hàng nông sản chủ lực và 10 thị trường đối tác trọng điểm là nguồn tư liệu thứ cấp có giá trị tra cứu cao cho các đề tài nghiên cứu chính sách xuất khẩu nông nghiệp Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả khóa luận áp dụng tiêu chuẩn phân loại nào để xác định các mặt hàng nông sản trong quá trình thu thập số liệu? Tác giả sử dụng danh mục phân loại nông sản của Ban Giám đốc Thương mại Ủy ban Châu Âu (DG Trade) dựa trên Danh mục Tiêu chuẩn Ngoại thương phiên bản 3 (SITC Rev.3), bao gồm các nhóm hàng: 0, 1, 21, 22, 231, 24, 261, 263, 264, 265, 268, 29 và 4.

2. Chỉ số Lợi thế so sánh biểu hiện (RCA) của nông sản Việt Nam biến động ra sao trong giai đoạn 2001 – 2015? Chỉ số RCA của nông sản Việt Nam giảm liên tục từ mức 3,14 (năm 2001) xuống 2,57 (năm 2012), tiếp tục giảm xuống 1,86 (năm 2013) và còn 1,53 (năm 2015). Tổng mức suy giảm đạt 51,27%, khiến nông sản Việt Nam chuyển từ nhóm có lợi thế so sánh rất cao (RCA > 2,5) sang nhóm chỉ còn lợi thế so sánh thông thường (1 < RCA < 2,5).

3. Thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam trong năm 2015 là quốc gia nào và tỷ trọng chiếm bao nhiêu? Trung Quốc là thị trường lớn nhất với kim ngạch đạt 4,86 tỷ USD, chiếm 19,91% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Tuy nhiên, lượng nông sản này mới chỉ chiếm 3,05% tổng kim ngạch nhập khẩu nông sản của chính thị trường Trung Quốc.

4. Vì sao tác giả bổ sung phương pháp hồi quy PPML vào phân tích mô hình trọng lực? Do mô hình trọng lực dạng log-log OLS truyền thống không tính toán được khi luồng thương mại nhận giá trị bằng 0 ($\ln(0)$ không xác định), dẫn đến hiện tượng loại bỏ quan sát và gây lệch kết quả. Đồng thời, dữ liệu thương mại thường mắc lỗi phương sai sai số thay đổi. Phương pháp PPML do Silva và Tenreyro (2006) đề xuất xử lý triệt để hai vấn đề này.

5. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng âm trong những năm nào và do nguyên nhân gì? Tốc độ tăng trưởng kim ngạch bị âm vào các năm: năm 2009 (-7,92%) do khủng hoảng tài chính toàn cầu và hiện tượng giá cánh kéo; năm 2013 (-0,48%) và năm 2015 (-5,15%) chủ yếu do giá nông sản trên thị trường thế giới sụt giảm mạnh.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Nguyễn Trần Huy đã giải quyết toàn diện bài toán đánh giá các nhân tố tác động đến xuất khẩu nông sản Việt Nam trong giai đoạn 2001 – 2015 thông qua mô hình trọng lực mở rộng với 152 đối tác thương mại. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận thương mại quốc tế, phương pháp kinh tế lượng tiên tiến (PPML, FEM, REM) và chuỗi dữ liệu thực chứng từ UN Comtrade, WITS để chỉ rõ những điểm nghẽn về lợi thế so sánh, thị trường và rào cản chính sách. Hệ thống giải pháp được đề xuất từ kết quả mô hình và thực tiễn logistics, pháp lý mang tính thực tiễn cao, đóng góp định hướng chính sách phát triển xuất khẩu nông sản Việt Nam đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I đến chương XXIV và một số sản phẩm cụ thể thuộc các chương khác trong Hệ thống mã HS (trừ cá và sản phẩm cá). Như vậy, nông sản bao gồm: - Các sản phẩm nông nghiệp cơ bản như lúa gạo, lúa mỳ, bột mỳ, sữa, động vật sống, cà phê, hồ tiêu, hạt điều, chè, rau quả tươi,…; - Các sản phẩm phái sinh như bánh mỳ, bơ, dầu ăn, thịt,…; - Các sản phẩm được chế biến từ sản phẩm nông nghiệp như bánh kẹo, sản phẩm từ sữa, xúc xích, nước ngọt, rượu, bia, thuốc lá, bông xơ, da động vật thô,…  Theo quan điểm của Liên minh Châu Âu (EU) Mặc dù EU không quy định cụ thể “nông sản” trong nguồn luật nào, nhưng Ban giám đốc thương mại của Ủy ban Châu Âu (DG Trade) đưa ra danh sách những mặt hàng được coi là nông sản dựa trên Danh mục tiêu chuẩn ngoại thương phiên bản 3 (SITC Rev.3) như sau1 : o 0 – Thức ăn và động vật sống o 1 – Đồ uống và thuốc lá o 21 – Da và lông thú, da sống o 22 – Hạt dầu và quả có dầu o 231 – Cao su thiên nhiên, balata, gutta-percha, guayule, chicle và lợi tự nhiên tương tự, ở dạng nguyên sinh (kể cả latex) hoặc dạng tấm, lá hoặc dải 1 Directorate-General for Trade (DG TRADE), 2007. China EU Bilateral Trade and Trade with the World. TRADE H3 SLG/CG/DS.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 o 24 – Bần và gỗ o 261 – Lụa o 263 – Cotton o 264 – Đay và các loại sợi lót dệt khác, chưa được gia công hoặc chưa gia công nhưng chưa xẻ; Xơ và phế liệu của các sợi này (kể cả phế liệu sợi và mảnh vụn) o 265 – Các loại sợi dệt thực vật (trừ bông và đay), nguyên liệu hoặc đã gia công nhưng chưa gia công; Chất thải của các sợi này o 268 – Lông và lông động vật khác (kể cả áo len) o 29 – Vật liệu động vật và thực vật thô o 4 – Dầu động vật, dầu thực vật, chất béo và sáp  Theo quan điểm của Việt Nam Hiện tại thì chưa có nguồn luật nào của Việt Nam định nghĩa rõ ràng khái niệm “nông sản”. Tuy vậy theo tiêu chí của Tổng cục Hải quan Việt Nam dùng trong báo cáo thống kê2, những mặt hàng như hàng rau quả, hạt điều, cà phê, chè, hạt tiêu, gạo, cao su, sắn và sản phẩm từ sắn được tính là mặt hàng nông sản. Tổng hợp lại các quan điểm, có thể hiểu nông sản là “sản phẩm của hoạt động sản xuất nông nghiệp, bao gồm thành phẩm hoặc bán thành phẩm, thu được từ cây trồng, vật nuôi hoặc sự phát triển của cây trồng, vật nuôi (không bao gồm sản phẩm của ngành lâm nghiệp và ngư nghiệp)” (Ngô Thị Mỹ, 2016, tr. Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả sẽ sử dụng tiêu chí phân loại của DG Trade cho việc thu thập và xử lý dữ liệu về nông sản.

Đặc điểm của nông sản  Sản phẩm dễ bị hư, cần được bảo quản Hầu hết các sản phẩm nông nghiệp có tính chất dễ hư hỏng, nhưng khoảng thời gian hư hỏng là khác nhau giữa các loại nông sản. Một số nông sản hư hỏng trong thời gian ngắn hơn và một số khác vẫn có thể sử dụng được lâu hơn một chút. Cá, sữa, thịt, hoa quả, rau,. vẫn tươi nhưng chỉ trong thời gian ngắn hơn, vì vậy chúng dễ bị hỏng.

Các sản phẩm này phải được cung cấp đến thị trường càng nhanh càng tốt. Cần giữ lạnh đặc biệt để giữ cho hàng hoá đó an toàn và tươi mới. Cây lương 2 Tổng cục Hải quan, 2016. Xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2012-2016.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 thực, ngũ cốc như gạo, lúa mì, mù tạt,. vẫn có thể sử dụng được trong thời gian dài.  Tính thời vụ Hầu hết hàng nông sản chỉ được sản xuất trong một số mùa. Các cây lương thực như ngô, lúa, lúa mì; cây lương thực như mía, thuốc lá, đay và rau, khoai tây và trái cây được sản xuất trong một số mùa thích hợp.

Nhưng một số sản phẩm như cá, sản phẩm nhật ký, trứng,. có thể được sản xuất trong tất cả các mùa. Vì vậy, các sản phẩm theo mùa ảnh hưởng đến thị trường nông nghiệp.  Sản xuất phân tán Ngoại trừ một số mặt hàng chỉ có thể sản xuất ở vùng đặc biệt, hầu hết hàng hoá nông nghiệp đều được sản xuất ở tất cả các vùng của đất nước.

Khi nông dân sống rải rác ở các vùng khác nhau của đất nước, người trung gian thu thập các sản phẩm nông nghiệp và cung cấp cho thị trường.  Cồng kềnh Hầu hết các sản phẩm nông nghiệp đều có trọng lượng và cồng kềnh. Vì vậy, chi phí vận chuyển và lưu trữ tăng cao hơn giá trị của các sản phẩm này.  Đa dạng về số lượng và chất lượng Chất lượng và số lượng nông sản biến đổi theo năng suất đất đai, mùa vụ và khí hậu.

Chất lượng hạt giống, sử dụng phân bón,.cũng gây ra sự khác biệt về chất lượng. Lý thuyết về xuất khẩu nông sản 1. Một số học thuyết về thương mại quốc tế 1. Lý thuyết lợi thế so sánh David Ricardo (1772 – 1823) là đại diện xuất sắc của kinh tế chính trị tư sản cổ điển.

Ông để lại một lý thuyết có tầm ảnh hưởng sâu sắc ở đương thời cũng như còn nguyên giá trị thực tiễn ngày nay, đó là lợi thế so sánh. Lý thuyết này được phát triển dựa trên quan điểm tuyệt đối của Adam Smith. Theo đó, Ricardo nhấn mạnh rằng các nước có lợi thế tuyệt đối so với tất cả các nước khác, hoặc kém lợi thế tuyệt đối so với các nước khác trong sản xuất tất cả các sản phẩm, vẫn có thể có lợi từ ngoại thương. Các quốc gia vẫn có thể tham gia vào phân công lao động và thương mại quốc tế vì mỗi quốc gia có lợi thế so sánh trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 việc sản xuất một số sản phẩm nhất định.

Bằng cách chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm mà trong nước có lợi thế so sánh, mức sản lượng và tiêu dùng trên thế giới sẽ tăng lên, dẫn đến mỗi quốc gia được hưởng lợi từ thương mại. Như vậy, lợi thế so sánh là cơ sở để các nước trao đổi thương mại với nhau và là cơ sở cho sự phân công lao động quốc tế. David Ricardo xây dựng lợi thế so sánh dựa trên một số giả thiết: - Phân tích mô hình thương mại có hai quốc gia và hai loại hàng hoá; - Các yếu tố sản xuất không được dịch chuyển ra bên ngoài; - Công nghệ của hai quốc gia như nhau; - Thị trường cạnh tranh hoàn hảo; - Chi phí sản xuất là cố định; - Chi phí vận chuyển bằng 0; - Toàn dụng nhân công.  Ưu điểm - Giải thích được nguyên nhân của thương mại quốc tế; - Giải thích được sự hình thành quan hệ thương mại giữa 2 quốc gia không có bất kỳ lợi thế tuyệt đối nào.

 Nhược điểm - Giả thiết sự chuyên môn hóa là hoàn toàn; - Chưa dự đoán được trường hợp xảy ra lợi thế cân bằng. Lợi thế so sánh biểu hiện (RCA) Bela Balassa năm 1965 lần đầu tiên đã đề cập tới “lợi thế so sánh biểu hiện” để đo lường mức độ lợi thế so sánh của sản phẩm này với sản phẩm khác, của nước này với nước khác. Đến nay, RCA được dùng như là một chỉ số dùng để đo lường lợi thế so sánh. Hệ số RCA được xác định bởi công thức: RCA = (EXA/EA):(EXW /EW ) (1.1) Trong đó: EXA: kim ngạch xuất khẩu sản phẩm X của nước A; EA: tổng kim ngạch xuất khẩu nước A; EXW : kim ngạch xuất khẩu sản phẩm X của toàn thế giới; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 EW : tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn thế giới.

Với RCA > 2,5 sản phẩm có lợi thế so sánh rất cao. Với 1 < RCA < 2,5 sản phẩm có lợi thế so sánh. Với RCA < 1 sản phẩm bất lợi thế so sánh. Lý thuyết về sự ưu đãi của các yếu tố Vào đầu thế kỷ 20, hai nhà kinh tế học Eli Heckscher và Bertil Ohlin đã xây dựng lý thuyết Tân cổ điển về thương mại quốc tế, hay còn được gọi là lý thuyết Heckscher- Ohlin (thuyết H-O).

Thuyết H-O xây dựng dựa trên hai khái niệm cơ bản là hàm lượng các yếu tố và mức độ dồi dào của các yếu tố. Lý thuyết H-O được xây dựng dựa trên các giả định: - Thế giới gồm 2 quốc gia, 2 yếu tố sản xuất (lao động và vốn), 2 mặt hàng; - Công nghệ sản xuất là giống nhau giữa các nước; - Sản xuất có lợi thế không đổi theo quy mô, tuy nhiên mỗi yếu tố sản xuất có năng suất cận biên giảm dần; - Hàng hóa có sự khác nhau về hàm lượng yếu tố sản xuất; - Thị trường cạnh tranh hoàn hảo; - Chuyên môn hóa không hoàn toàn; - Các yếu tố sản xuất tự do di chuyển trong quốc gia, nhưng không di chuyển xuyên các nước; - Thương mại tự do, chi phí vận chuyển bằng không. Định lý H-O nêu rằng một quốc gia sẽ sản xuất một mặt hàng mà việc sản xuất đòi hỏi sử dụng nhiều một cách tương đối yếu tố sản xuất mà quốc gia đó dồi dào.  Ưu điểm - Giải thích được thương mại quốc tế dựa trên sự thâm dụng các yếu tố sản xuất.

 Nhược điểm - Đôi khi không giải thích được thực tiễn xảy ra, như là nghịch lý Leontief. Khái niệm và vai trò của xuất khẩu nông sản 1. Khái niệm Có nhiều định nghĩa và cách hiểu khác nhau về ngoại thương. Nhưng tổng quát nhất, ngoại thương là hoạt động mua, bán hàng hóa và dịch vụ vượt qua biên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 giới quốc gia.

Biên giới quốc gia ở đây có thể hiểu là biên giới hải quan của một nước hoặc vùng lãnh thổ. “Xuất khẩu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho nước ngoài, và nhập khẩu là việc mua hàng hóa dịch vụ của nước ngoài” (Bùi Xuân Lưu và Nguyễn Hữu Khải, 2009, tr. Theo định nghĩa của Investopedia (2016), xuất khẩu hàng hóa là hoạt động thương mại quốc tế trong đó hàng hóa được sản xuất tại một quốc gia sẽ được chuyển tới quốc gia khác nhằm mục đích thương mại. Đổi lại, nước “xuất khẩu” hàng hóa đó sẽ thu về tiền tệ hoặc loại hàng hóa, dịch vụ nào đó.