BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH HUỲNH MINH SANG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THU NHẬP CỦA NÔNG HỘ Ở TỈNH TÂY NINH Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN HOÀNG BẢO Tp. Hồ Chí Minh, năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình khu vực nông thôn tỉnh Tây Ninh” là hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác trong phạm vi hiểu biết của tôi.
Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Hoàng Bảo. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của trường Đại học Kinh tế TP. Ngày 31 tháng 3 năm 2015 Tác giả Huỳnh Minh Sang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Chƣơng 1.
BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU. Bối cảnh nghiên cứu. Mục tiêu, câu hỏi và phƣơng pháp nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.
Câu hỏi nghiên cứu. Giới hạn nghiên cứu. Các lý thuyết kinh tế. Định nghĩa nông hộ.
Các đặc điểm của nông hộ. Các loại thu nhập ở nông hộ. Các yếu tố hạn chế thu nhập nông nghiệp. Đất đai manh mún, nhỏ lẻ.
Không đủ tài chính đầu tƣ cho sản xuất. Sản xuất tự phát và áp dụng kỹ thuật không đồng đều. Hệ thống tiêu thụ sản phẩm và cấu trúc hạ tầng kém. Khung phân tích của đề tài.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Một số mô hình nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hƣởng thu nhập của nông hộ. Mô hình nghiên cứu của Readon (1997). Mô hình của tác giả Shrestha và Eiumnod (2000). Mô hình nghiên cứu Escobal, (2001).
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mô hình nghiên cứu của Phan Thành Tâm (2003). Mô hình nghiên cứu của Ifpri (2003). Mô hình nghiên cứu của Schware (2004).
Mô hình nghiên cứu của Phùng Thị Hồng Hà (2005). Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Thị Huệ (2006). Chọn điểm nghiên cứu, đặc điểm vùng nghiên cứu, điều kiện kinh tế-xã hội. Chọn điểm nghiên cứu.
Đặc điểm vùng nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, vị trí, địa hình và khí hậu. Điều kiện kinh tế - xã hội. Phƣơng pháp thu thập số liệu.
Thu thập số liệu thứ cấp. Thu thập số liệu sơ cấp. Phƣơng pháp đánh giá nông dân. Phƣơng pháp chọn mẫu điều tra.
Phƣơng pháp điều tra phỏng vấn. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu. Xử lý số liệu. Phân tích số liệu.
Phƣơng pháp thống kê mô tả. Phân tích nhân tố ảnh hƣởng thu nhập của nông hộ. THỰC TR NG VỀ N NG H VÀ CÁC NH N TỐ ẢNH HƢỞNG THU NHẬP N NG H. Đặc điểm về nhà ở.
Đặc điểm nông hộ. Diện tích đất canh tác. Tài sản, phƣơng tiện phục vụ sản xuất nông hộ. Hiện trạng thu nhập nông hộ và cơ cấu thu nhập nông hộ.
Nguồn thu nhập của nông hộ. 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thu nhập bình quân và mức độ chênh lệch về thu nhập của nông hộ 29 4. Quan điểm về thay đổi thu nhập của nông hộ.
Quan điểm về nâng cao thu nhập của nông hộ. Quan điểm về khó khăn trong nâng cao thu nhập của nông hộ. Khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật, thị trƣờng, vốn của nông hộ. Hiểu biết về kỹ thuật nông nghiệp và quản lý sản xuất của nông hộ.
Khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm của nông hộ:. Tiếp cận tín dụng của nông hộ. Phân tích những nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của nông hộ. Những nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập nông hộ mô hình hồi quy mô hình 1 (Bảng 14).
Những nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập nông hộ mô hình hồi quy mô hình 2 (Bảng 15). Tóm tắt phƣơng pháp nghiên cứu. Thống kê mô tả và so sánh. Kinh tế lƣợng.
Các khám phá chính. Từ mô hình nghiên cứu. Từ phƣơng pháp thống kê. Hàm ý chính sách rút ra.
Hạn chế của mô hình nghiên cứu. Hƣớng nghiên cứu mở rộng. 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CIEM Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ƣơng MTTQ Mặt trận Tổ quốc GDP Tổng sản phẩm nội địa HĐND Hội đồng nhân dân UBND Ủy ban nhân dân Vietgap Sản xuất nông nghiệp Việt Nam dựa trên 4 tiêu chí: Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất(1), an toàn thực phẩm(2), Môi trƣờng làm việc(3), truy tìm nguồn gốc sản phẩm(4). NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NHCSXH Ngân hàng chính sách xã hội NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHCS Ngân hàng chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU Hình 3.1 Điểm nghiên cứu ……….1 Đặc điểm về nhà ở của nông hộ ……….2 Các đặc điểm của nông hộ ………….3 Đặc điểm trình độ học vấn của chủ hộ ……….4 Quy mô đất ruộng ………….5 Phƣơng tiện phục vụ sinh hoạt của nông hộ ……….6 Phƣơng tiện phục vụ sản xuất của nông hộ ……….7 Các nguồn thu nhập của nông hộ ……….8 Thu nhập bình quân và mức độ chênh lệch thu nhập của nông hộ ….9 Những yếu tố góp phần nâng cao thu nhập của nông hộ …….10 Những khó khăn trong nâng cao thu nhập của nông hộ ……….11 Hiểu biết về kỹ thuật nông nghiệp, quản lý sản xuất của nông hộ …36 Bảng 4.12 Những khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm của nông hộ ……….13 Tiếp cận tín dụng của nông hộ ………….14 Kết quả hồi quy của mô hình 1 ……….15 Kết quả hồi quy của mô hình 2 ……….43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập hộ gia đình khu vực nông thôn tỉnh Tây Ninh.
Phụ lục 2: Thu nhập bình quân của nông hộ dân tộc Kinh. Thu nhập bình quân của nông hộ dân tộc Khmer. Phụ lục 3: Bảng kết quả hồi quy mô hình 1 các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập hộ gia đình khu vực nông thôn tỉnh Tây Ninh. Bảng kết quả kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến mô hình 1.
Bảng kết quả kiểm tra hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi mô hình 1. Bảng điều chỉnh kết quả kiểm tra hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi mô hình 1. Phụ lục 4: Bảng kết quả hồi quy mô hình 2 các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập hộ gia đình khu vực nông thôn tỉnh Tây Ninh. Bảng kết quả kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến mô hình 2.
Bảng kết quả kiểm tra hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi mô hình 2. Bảng điều chỉnh kết quả kiểm tra hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi mô hình 2. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Chƣơng 1 BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU 1. Bối cảnh nghiên cứu Thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 hội nghị lần thứ VII, khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Sau hơn 20 năm thực hiện đƣờng lối đổi mới, dƣới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nƣớc ta đã đạt đƣợc thành tựu khá toàn diện. Tuy nhiên, những thành tựu đạt đƣợc chƣa tƣơng xứng với tiềm năng, lợi thế và chƣa đồng đều giữa các vùng. Nông nghiệp phát triển kém bền vững, tốc độ tăng trƣởng có xu hƣớng giảm dần, sức cạnh tranh thấp, chƣa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất; nghiên cứu, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế: Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới cách thức sản xuất trong nông nghiệp còn chậm, phổ biến vẫn là sản xuất nhỏ, phân tán; năng suất, chất lƣợng, giá trị gia tăng của nhiều mặt hàng còn thấp; Công nghiệp, dịch vụ và ngành nghề phát triển chậm, chƣa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nông thôn; Các hình thức tổ chức sản xuất có đổi mới nhƣng chƣa đáp ứng yêu cầu phát triển mạnh sản xuất hàng hoá; nông nghiệp và nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn yếu kém, môi trƣờng ngày càng ô nhiễm; năng lực thích ứng, đối phó với biến đổi khí hậu còn nhiều hạn chế; Đời sống vật chất và tinh thần của ngƣời dân nông thôn còn thấp, tỉ lệ hộ nghèo cao, nhất là vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa; Chênh lệch giàu, nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng còn lớn, phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Theo nhận xét, đánh giá của các nhà khoa học, các nhà điều tra, nghiên cứu; các viện nghiên cứu và báo chí Việt Nam đều đƣa ra nhận định chung về tình hình thu nhập của hộ gia đình ở khu vực nông thôn đang giảm dần (báo cáo từ cuộc điều tra của CIEM giai đoạn 2010-2012, ngày 8/8/2013); theo báo cáo tại hội thảo Chân dung ngƣời nông dân Việt Nam, thu nhập của một nông dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 vẫn ở mức rất thấp, chỉ khoảng 1,400,000 đồng/tháng (VTV, ngày 06 tháng 12 năm 2013); Tại phiên thảo luận toàn thể của Quốc hội chiều 30/10/2014, Chủ tịch Ủy ban Trung ƣơng MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân phát biểu “Nền nông nghiệp nước ta tự hào có 12 loại cây trồng, vật nuôi có năng suất sinh học thuộc vào loại cao nhất thế giới.
Tuy nhiên, thu nhập của người nông dân vẫn còn thấp và không ổn định, tình trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa diễn ra từ hàng chục năm, song người nông dân cá thể không thể chi phối được thị trường đầu vào và đầu ra của sản phẩm nông nghiệp” (Báo điện tử Chính phủ ngày 30/10/2014); và các nghiên cứu khác, đó cũng là trăn trở của nhiều đại biểu tại Hội nghị sơ kết 5 năm triển khai Nghị quyết Trung ƣơng 7, khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn diễn ra tại Hà Nội ngày 25/12/2013. Từ những nhận xét, đánh giá của Ðảng và nhà nƣớc ta; các nhà khoa học, các viện nghiên cứu, báo chí Việt Nam và các nghiên cứu khác về tình hình thu nhập của ngƣời dân Việt Nam ở khu vực nông thôn, trên phạm vi cả nƣớc, hiện nay đang có xu hƣớng giảm dần.