Đảng bộ huyện Yên Lạc lãnh đạo kinh tế nông nghiệp từ năm 1995 đến năm 2010

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của Đảng bộ huyện Yên Lạc trong lãnh đạo kinh tế nông nghiệp giai đoạn 1995-2010 tại Vĩnh Phúc.

• Tác giả: Phan Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thức
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Bộ Huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) Lãnh Đạo Kinh Tế Nông Nghiệp Từ Năm 1995 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Lịch Sử
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN YÊN LẠC (VĨNH PHÚC) VỀ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (1995 - 2000)
• 1.1. Chủ trƣơng của Đảng và Đảng bộ
• 1.1.1. Điều kiện
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (2000 - 2010)
• 2.1. Đảng bộ huyện Yên Lạc lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh nông nghiệp (2000 - 2005)
• 2.2. Chủ trương CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng và Đảng bộ
• 2.3. Sự chỉ đạo, tổ chức thực hiện
• 2.4. Lãnh đạo đẩy mạnh công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn (2005 - 2010)
• 2.4.1. Chủ trương của Đảng và Đảng bộ tiếp tục đẩy CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.4.2. Quá trình chỉ đạo, thực hiện
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Về những thành tựu và nguyên nhân
• 3.3. Về những hạn chế và nguyên nhân
• 3.4. Những kinh nghiệm
• 3.4.1. Kinh nghiệm về phát triển kinh tế nông nghiệp
• 3.4.2. Kinh nghiệm về công tác lãnh đạo kinh tế nông nghiệp
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc 1995 2010

Lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc từ năm 1995 đến 2010 đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển quan trọng. Trong bối cảnh Việt Nam chuyển mình từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường, huyện Yên Lạc đã có những chính sách và biện pháp lãnh đạo phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp. Đảng bộ huyện đã xác định nông nghiệp là lĩnh vực then chốt, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc

Huyện Yên Lạc có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong vùng trọng điểm sản xuất lương thực của tỉnh Vĩnh Phúc. Với diện tích tự nhiên 107,6 km2, huyện có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa. Đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa cùng với hệ thống thủy lợi phát triển đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.

1.2. Vai trò của Đảng bộ trong lãnh đạo kinh tế nông nghiệp

Đảng bộ huyện Yên Lạc đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp. Các chủ trương, chính sách được ban hành đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời khuyến khích người dân tham gia vào các mô hình sản xuất mới.

II. Những thách thức trong lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc cũng gặp không ít thách thức. Sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp còn chậm, chất lượng sản phẩm chưa cao, và nguồn nhân lực trong ngành nông nghiệp còn hạn chế. Những vấn đề này cần được giải quyết để phát triển bền vững.

2.1. Thách thức về cơ cấu sản xuất nông nghiệp

Cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Lạc chưa được chuyển dịch mạnh mẽ. Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất còn hạn chế, dẫn đến năng suất và chất lượng sản phẩm chưa đạt yêu cầu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của nông sản trên thị trường.

2.2. Hạn chế về nguồn nhân lực trong nông nghiệp

Chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp còn thấp. Nhiều nông dân chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật sản xuất, dẫn đến việc áp dụng các phương pháp canh tác lạc hậu. Điều này cần được khắc phục thông qua các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật.

III. Phương pháp lãnh đạo và giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp

Để khắc phục những thách thức, Đảng bộ huyện Yên Lạc đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo và giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp. Các chương trình khuyến nông, hỗ trợ vốn và kỹ thuật cho nông dân đã được triển khai hiệu quả.

3.1. Chương trình khuyến nông và hỗ trợ kỹ thuật

Chương trình khuyến nông đã giúp nông dân tiếp cận với các kỹ thuật sản xuất hiện đại. Các lớp tập huấn, hội thảo được tổ chức thường xuyên nhằm nâng cao kiến thức cho nông dân, từ đó cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Huy động nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp

Huyện đã tích cực huy động các nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước và các tổ chức xã hội để phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Việc đầu tư vào hệ thống thủy lợi, giao thông đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.

IV. Kết quả đạt được trong lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc

Kết quả lãnh đạo kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc từ năm 1995 đến 2010 đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Năng suất lúa tăng cao, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt. Huyện đã trở thành một trong những địa phương dẫn đầu về sản xuất lúa của tỉnh Vĩnh Phúc.

4.1. Tăng trưởng năng suất và sản lượng nông nghiệp

Năng suất lúa của huyện Yên Lạc đã tăng từ 4,5 tấn/ha lên 6 tấn/ha trong giai đoạn này. Sản lượng lúa hàng năm đạt khoảng 100.000 tấn, góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho địa phương.

4.2. Cải thiện đời sống nông dân

Nhờ vào sự phát triển kinh tế nông nghiệp, đời sống của người dân huyện Yên Lạc đã được cải thiện. Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, nhiều hộ gia đình đã có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc

Kinh tế nông nghiệp huyện Yên Lạc đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 1995-2010. Tuy nhiên, để phát triển bền vững trong tương lai, cần tiếp tục đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển nguồn nhân lực.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Huyện cần xây dựng các chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển sản phẩm nông sản sạch. Việc áp dụng công nghệ cao vào sản xuất sẽ là một trong những ưu tiên hàng đầu.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết trong sản xuất

Huyện cần thúc đẩy hợp tác giữa các nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để tạo ra chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp. Việc liên kết này sẽ giúp nâng cao sức cạnh tranh và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế nông nghiệp luôn giữ vị trí trụ cột trong sự ổn định kinh tế - xã hội của Việt Nam, nơi từng ghi nhận tới 46,9% lực lượng lao động hoạt động trong khu vực này vào năm 2013. Tại tỉnh Vĩnh Phúc, huyện Yên Lạc là địa bàn trọng điểm sản xuất lương thực phía Nam với diện tích tự nhiên 107,6 km² và hệ số sử dụng đất đạt mức rất cao là 2,4 lần. Tuy nhiên, sau khi tái lập huyện vào tháng 10 năm 1995 theo Nghị định số 63/CP của Chính phủ, địa phương đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng: cơ sở hạ tầng thiếu thốn, tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 11,64% (năm 1995), đất nông nghiệp bình quân đầu người chỉ khoảng 537 m²/người và thiên tai lũ lụt ven sông Hồng thường xuyên đe dọa.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ huyện Yên Lạc hoạch định và chỉ đạo thực hiện đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp qua từng giai đoạn lịch sử. Mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng bộ huyện từ năm 1995 đến năm 2010; phân tích tiến trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; đánh giá toàn diện những thành tựu cùng hạn chế còn tồn tại; từ đó đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trên không gian 17 đơn vị hành chính của huyện Yên Lạc (gồm 1 thị trấn và 16 xã) trong khung thời gian 15 năm (1995 - 2010), trải qua ba kỳ Đại hội Đảng bộ huyện (XVII, XVIII, XIX). Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ lịch sử giúp địa phương nâng cao giá trị canh tác từ 28 - 30 triệu đồng/ha lên 35 triệu đồng/ha, hạ tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 2% vào năm 2005 và tạo tiền đề vững chắc cho công cuộc xây dựng nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản cầm quyền đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, đặt trong bối cảnh công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước từ sau Đại hội VI (năm 1986). Bên cạnh đó, tác giả sử dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và mô hình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn được cụ thể hóa qua Nghị quyết số 06-NQ/TW năm 1998 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 15-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Khung lý thuyết của công trình xoay quanh 4 khái niệm cốt lõi:

• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Quá trình biến đổi tỷ trọng giữa các phân ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và dịch vụ theo hướng tăng giá trị gia tăng.
• Cấp I hóa giống cây trồng: Chương trình thay thế toàn bộ nguồn giống cũ thoái hóa bằng các dòng giống lai F1, giống nguyên chủng có năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội.
• Kinh tế tập thể trong nông nghiệp: Mô hình liên kết nông dân thông qua hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã nhằm tổ chức dịch vụ đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra.
• Dồn ghép ruộng đất (dồn điền đổi thửa): Giải pháp tổ chức lại mặt bằng đất canh tác nhằm khắc phục tình trạng phân tán manh mún, tạo điều kiện cơ giới hóa sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm hệ thống văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc (khóa VIII, IX, X), văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (khóa XII, XIII), các Nghị quyết chuyên đề và Báo cáo chính trị của Đảng bộ huyện Yên Lạc từ nhiệm kỳ XVII đến nhiệm kỳ XX. Dữ liệu định lượng được thu thập từ Niên giám thống kê huyện Yên Lạc giai đoạn 2000 - 2010, báo cáo của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng dữ liệu lưu trữ tại Ủy ban nhân dân xã Liên Châu.

Luận văn kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic làm công cụ chủ đạo để tái hiện tiến trình lãnh đạo trong mối quan hệ nhân quả. Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh thống kê được ứng dụng triệt để nhằm lượng hóa kết quả chuyển dịch. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 100% địa bàn hành chính với 17 đơn vị cấp xã, thị trấn và khảo sát 74 hợp tác xã nông nghiệp sau chuyển đổi. Phương pháp chọn mẫu toàn phần được áp dụng nhằm loại bỏ sai số không gian, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho toàn bộ các tiểu vùng sinh thái (vùng bãi ven sông, vùng đất giữa và vùng phía Bắc). Timeline nghiên cứu thực hiện liên tục qua 3 giai đoạn: 1995 - 2000 (khôi phục và ổn định), 2000 - 2005 (chuyển dịch cơ cấu), và 2005 - 2010 (đẩy mạnh công nghiệp hóa).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình nghiên cứu thực tế tại huyện Yên Lạc giai đoạn 1995 - 2010 đã làm sáng tỏ 3 thành tựu đột phá nổi bật:

Thứ nhất, đột phá về năng suất cây trồng nhờ thực hiện thành công "Chương trình cấp I hóa giống cây lương thực". Giai đoạn 1996 - 2000, năng suất lúa bình quân tăng từ 40,03 tạ/ha lên 51,6 tạ/ha, và tiếp tục vươn lên 59 tạ/ha vào năm 2005. Sản lượng lương thực có hạt tăng từ 49,5 nghìn tấn (năm 1996) lên 67.625 tấn (năm 2005), đưa mức lương thực bình quân đầu người từ 370 kg lên 459 kg/năm. Cơ cấu giống lúa chất lượng cao như Khang dân 18 chiếm 64,66% diện tích gieo cấy.

Thứ hai, tốc độ chuyển dịch cơ cấu nội ngành kinh tế diễn ra mạnh mẽ và đúng định hướng. Tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế toàn huyện giảm từ 75,5% (năm 1996) xuống 66,1% (năm 2000) và tiếp tục giảm xuống 47,1% (năm 2005). Ngược lại, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng vọt từ 13,7% lên 34,8% trong cùng thời kỳ. Giai đoạn 1998 - 2001, cây dâu tằm trở thành mũi nhọn kinh tế với diện tích mở rộng lên trên 1.000 ha, kết hợp nhà máy ươm tơ tự động công suất 200 tấn/năm tại xã Nguyệt Đức, mang lại thu nhập từ 2 - 2,5 triệu đồng/sào, cao gấp 2 - 3 lần so với độc canh lúa nước.

Thứ ba, sự bứt phá của ngành chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản theo hướng hàng hóa tập trung. Tổng đàn trâu bò năm 2005 đạt 16.647 con, trong đó tỷ lệ bò lai Sind đạt 72% (11.200 con) và bắt đầu hình thành đàn bò sữa 120 con cho sản lượng 800 - 900 lít sữa/ngày. Giá trị sản xuất thủy sản tăng trưởng vượt bậc từ 8,32 tỷ đồng (năm 2000) lên 19,09 tỷ đồng (năm 2005). Huyện đã thực hiện thành công việc cải tạo 795 ha vùng trũng (tiêu biểu là Dự án đầm Khanh 190 ha, đầm Sáu Vó 275 ha) với tổng vốn 46 tỷ đồng, nâng hiệu quả kinh tế mặt nước lên gấp 4 đến 6 lần so với trước khi cải tạo.

Các kết quả trên có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng giá trị nông nghiệp và bảng thống kê cơ cấu đàn vật nuôi qua từng năm để làm rõ tính liên tục của sự phát triển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến các thành tựu trên xuất phát từ sự nhạy bén, sâu sát của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Yên Lạc. Huyện ủy đã ban hành Nghị quyết số 02 năm 2001 chuyên đề về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phân định rõ 3 vùng kinh tế sinh thái (vùng bãi ven sông, vùng đất giữa, vùng phía Bắc) để quy hoạch đầu tư tập trung. Bên cạnh đó, việc hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho 28.580 hộ (đạt 86,6%) theo Nghị định 64/CP đã củng cố niềm tin, kích thích người dân mạnh dạn vay vốn mở rộng quy mô sản xuất.

Tuy nhiên, khi so sánh với một số địa phương trong vùng đồng bằng sông Hồng, quá trình lãnh đạo kinh tế nông nghiệp của huyện Yên Lạc vẫn bộc lộ hạn chế nhất định. Chuỗi liên kết sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ chưa thực sự bền vững; thị trường tiêu thụ kén tằm và nông sản nhiều thời điểm gặp ách tắc. Chất lượng nguồn nhân lực nông thôn còn thấp khi phần lớn trong tổng số 78.200 lao động chưa qua đào tạo nghề chuyên sâu. Hơn nữa, việc đầu tư hạ tầng thủy lợi nội đồng chưa đồng bộ khiến 6 xã ven sông Hồng vẫn chịu rủi ro ngập úng trong mùa mưa bão lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bài học kinh nghiệm lịch sử rút ra từ luận văn, 4 giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển bền vững bao gồm:

1. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học và cơ giới hóa đồng bộ: Tập trung đưa 100% các giống lúa thuần chất lượng cao, ngô lai và giống vật nuôi ngoại nhập có năng suất vượt trội vào sản xuất; phấn đấu nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt trên 80 triệu đồng/năm. Lộ trình thực hiện: Giai đoạn 2011 - 2015. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Vĩnh Phúc.
2. Nâng cấp và kiên cố hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi - giao thông nội đồng: Triển khai bê tông hóa thêm 50 km kênh mương tưới tiêu nội đồng, tu bổ 12 km tuyến đê bối ven sông Hồng nhằm bảo vệ an toàn cho 100% diện tích canh tác của các xã bãi. Lộ trình thực hiện: 2011 - 2014. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Yên Lạc chủ trì, phối hợp với Công ty TNHH một thành viên Thủy lợi Liễn Sơn.
3. Tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả mô hình kinh tế tập thể: Củng cố hoạt động của 74 hợp tác xã nông nghiệp hiện có, phát triển mô hình hợp tác xã chuyên ngành kiểu mới gắn với chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm nông sản sạch cung cấp cho thị trường Hà Nội và đô thị Vĩnh Yên. Lộ trình thực hiện: Thường niên từ 2011 đến 2015. Chủ thể thực hiện: Huyện ủy Yên Lạc chỉ đạo Ban chỉ đạo đổi mới kinh tế tập thể huyện.
4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp và chuyển dịch lao động: Tổ chức các khóa đào tạo nghề nông nghiệp kỹ thuật cao và kỹ năng quản trị trang trại cho khoảng 3.000 đến 5.000 lao động mỗi năm; tạo điều kiện chuyển dịch 20% lao động nông nghiệp dư thừa sang lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ làng nghề. Lộ trình thực hiện: Giai đoạn 2011 - 2015. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Hội Nông dân huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Cán bộ lãnh đạo, cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương cấp huyện, xã: Cung cấp nguồn kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng nghị quyết chuyên đề, chỉ đạo quy hoạch vùng kinh tế chuyên canh và phương pháp huy động sức dân trong dồn ghép ruộng đất.
2. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Lịch sử Đảng và Quản lý kinh tế: Nguồn tư liệu hệ thống hóa chính xác về số liệu kinh tế - xã hội, văn kiện chỉ đạo của tổ chức Đảng cấp cơ sở tại vùng đồng bằng sông Hồng thời kỳ đổi mới.
3. Ban quản trị Hợp tác xã và chủ trang trại nông nghiệp: Tài liệu tham khảo hữu ích về mô hình chuyển đổi cây trồng, kinh nghiệm cải tạo vùng đất trũng đầm lầy sang mô hình trang trại tổng hợp một lúa một cá cho hiệu quả kinh tế cao.
4. Giảng viên và chuyên gia nghiên cứu phát triển nông thôn: Cung cấp dữ liệu thực chứng phục vụ giảng dạy các chuyên đề về chính sách tam nông (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) và lịch sử phát triển kinh tế địa phương tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Vai trò cốt lõi của "Chương trình cấp I hóa giống" đối với năng suất lúa tại Yên Lạc là gì?
Chương trình đã khắc phục hoàn toàn tình trạng thoái hóa giống cũ, đưa tỷ lệ sử dụng giống lai, giống nguyên chủng và giống cấp I đạt 100% diện tích gieo cấy. Nhờ đó, năng suất lúa toàn huyện tăng từ 40,03 tạ/ha (năm 1996) lên 59 tạ/ha (năm 2005), bảo đảm vững chắc an ninh lương thực.

Đảng bộ huyện Yên Lạc đã giải quyết bài toán khai thác vùng đất trũng ngập úng như thế nào?
Huyện ủy đã chỉ đạo chuyển đổi 80% diện tích đất trũng một vụ bấp bênh sang mô hình sản xuất đa canh kết hợp chăn nuôi thủy sản. Thông qua các dự án lớn như cải tạo đầm Khanh (190 ha), đầm Sáu Vó (275 ha) với vốn đầu tư 46 tỷ đồng, giá trị kinh tế đã tăng từ 4 đến 6 lần.

Mô hình phát triển cây dâu tằm giai đoạn 1998 - 2001 đem lại hiệu quả thực tế ra sao?
Cây dâu tằm được quy hoạch thành cây trồng mũi nhọn với diện tích trên 1.000 ha tại 8 xã ven sông, kết nối trực tiếp với nhà máy ươm tơ tự động tại xã Nguyệt Đức. Mô hình mang lại thu nhập từ 2 - 2,5 triệu đồng/sào, cao gấp 2 đến 3 lần so với trồng lúa ngô truyền thống.

Việc chuyển đổi Hợp tác xã nông nghiệp theo Luật HTX tại huyện đạt kết quả gì nổi bật?
Đến tháng 9/1999, 100% hợp tác xã toàn huyện hoàn thành chuyển đổi. Từ 56 đơn vị ban đầu, huyện đã sắp xếp thành 74 hợp tác xã và tổ hợp tác hoạt động theo cơ chế thị trường, nâng cao hiệu quả các khâu dịch vụ thủy lợi, bảo vệ thực vật và cung ứng vật tư.

Những yếu tố then chốt nào giúp tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm mạnh từ 11,64% xuống 5,4%?
Kết quả giảm nghèo ấn tượng bắt nguồn từ việc dồn ghép ruộng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 86,6% hộ nông dân, kết hợp với các chương trình Sin hóa đàn bò đạt 72% và chuyển đổi cơ cấu cây trồng giá trị cao giúp gia tăng thu nhập hộ gia đình.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện chặng đường 15 năm (1995 - 2010) Đảng bộ huyện Yên Lạc lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp với những bước đi sáng tạo và vững chắc.
• Khẳng định tính đúng đắn của chủ trương "Cấp I hóa giống", dồn ghép ruộng đất và quy hoạch 3 vùng kinh tế chuyên canh trong việc nâng cao giá trị canh tác lên 35 triệu đồng/ha.
• Đánh giá khách quan những bước chuyển dịch cơ cấu: giảm tỷ trọng nông nghiệp xuống 47,1% (năm 2005) nhưng giá trị tuyệt đối vẫn liên tục tăng trưởng bình quân 5,4%/năm.
• Đúc kết các bài học lịch sử sâu sắc về việc bám sát thực tiễn đời sống nông dân, tạo sự đồng thuận xã hội và chủ động thích ứng với biến đổi thị trường, thiên tai lũ lụt.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác, làm tiền đề lý luận và thực tiễn để huyện Yên Lạc tiếp tục đẩy mạnh chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao trong giai đoạn tiếp theo.

Để tìm hiểu chi tiết toàn bộ hệ thống số liệu lưu trữ và các giải pháp lịch sử cụ thể, bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục tra cứu toàn văn luận văn tại Trung tâm Thông tin - Thư viện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) về kinh tế nông nghiệp (1995 - 2000) Chương 2: Lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp (2000 -2010). Chương 3: Nhận xét và kinh nghiệm lịch sử 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN YÊN LẠC (VĨNH PHÚC) VỀ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (1995 - 2000) 1.1 Chủ trƣơng của Đảng và Đảng bộ 1.1 Điều kiện Điều kiện tự nhiên Về vị trí địa lý, Yên Lạc là một huyện đồng bằng, thuộc phía Nam của tỉnh Vĩnh Phúc với diện tích tự nhiên là 107,6 km2, chiếm khoảng 7,8% tổng diện tích tự nhiên tỉnh Vĩnh Phúc. Yên Lạc có 17 đơn vị hành chính, gồm 1 thị trấn, 16 xã với tổng cộng là 77 thôn, xóm. Yên Lạc nằm trong vùng trọng điểm sản xuất lương thực của tỉnh Vĩnh Phúc.

Huyện có vị trí địa lý rất thuận lợi, tiếp giáp với các thị xã và huyện có tốc độ tăng trưởng nhanh. Phía Bắc giáp với huyện Tam Dương; phía Đông giáp huyện Bình Xuyên, Mê Linh; phía Tây giáp huyện Vĩnh Tường; phía Nam là sông Hồng. Mặt khác, Yên Lạc nằm gần quốc lộ số 2, đường sắt tuyến Hà Nội - Lào Cai, nối huyện với Thủ đô Hà Nội, các tỉnh ở đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai. Huyện có quốc lộ 13 đi qua, nối Vĩnh Phúc với Sơn Tây (cũ), lên Tây Bắc, có tỉnh lộ 303 từ Đồng Văn đến Nguyệt Đức, sang Bình Xuyên.

Có sông Hồng chảy qua 6 xã của huyện với 12 km đê Đại Hà, tạo thành hai đường giao thông thủy, bộ song song nối liền Việt Trì với Hà Nội. Ngoài ra huyện còn có nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã nối liền huyện với các địa phương khác. Với vị trí địa lý như trên, Yên Lạc có lợi thế phát triển những sản phẩm nông sản sạch, chất lượng cao, đồng thời có điều kiện phát triển dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng, tâm linh, thu hút đông đảo khách từ thị trường tiêu dùng ở các tỉnh lân cận, đặc biệt là Hà Nội rộng lớn. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Địa hình Yên Lạc tương đối bằng phẳng.

Độ dốc trung bình từ 3-5 độ, nghiêng dần từ Bắc xuống Nam. Có một số xã vùng trũng. Nhìn chung, địa hình của huyện rất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản. Tuy nhiên, có 6 xã phía Nam ven Sông Hồng: Đại Tự, Liên Châu, Hồng Châu, Trung Kiên, Trung Hà, Nguyệt Đức thường xuyên lũ lụt ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và đời sống của nhân dân.

Về khí hậu, thuỷ văn, nằm trong vùng Đồng bằng Sông Hồng, huyện Yên Lạc mang đầy đủ đặc điểm khí hậu của vùng với những nét đặc trưng là nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 24,9oC. Trong đó, nhiệt độ cao nhất là 29,8oC (tháng 6) và nhiệt độ thấp nhất là 16,6oC (tháng 1). Độ ẩm trung bình trong năm là 82- 84%.

Trong đó, tháng cao nhất là 85% (tháng 8), tháng thấp nhất là 73- 74% (tháng 12 ). Lượng mưa trung bình hàng năm là 1300- 1400mm. Trong đó, tập trung mưa nhiều vào tháng 8 hàng năm và thấp nhất là tháng 11. Tổng số giờ nắng trong năm từ 1000 - 1700 giờ.

Khí hậu có hai mùa rõ rệt, độ ẩm cao, mưa nhiều, thuận lợi cho phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới và một số loại cây ôn đới chất lượng cao. Tuy nhiên, mưa lớn vào các tháng 6, 7, 8 khiến cho một số năm nước sông Hồng dâng cao, gây ra ngập úng, thiệt hại về vật chất, hoa màu khá lớn. Về thủy văn, Yên Lạc có hai sông lớn chảy qua là sông Hồng và sông Phan. Sông Hồng cung cấp nguồn nước tưới chủ yếu cho đồng ruộng với hàm lượng phù sa cao, chất lượng phù sa tốt và nước sông chứa nhiều chất khoáng.

Sông Hồng đã bồi đắp cho huyện Yên Lạc một dải đồng bằng phì nhiêu, màu mỡ để trồng nhiều loại hoa màu khác nhau. Sông Phan chảy qua các xã Tề Lỗ, Đồng Văn, Đồng Cương. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngoài ra phía Đông huyện có nhiều dải đầm ở các xã Bình Định, Minh Tân, Tam Hồng, Liên Châu. Đất đai, thổ nhưỡng của huyện Yên Lạc được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau, nhưng sử dụng nhiều nhất vẫn là cho phát triển nông nghiệp.

Bình quân (2005 - 2010), đất nông nghiệp chiếm 65,38%, đất chưa sử dụng và sử dụng vào mục đích khác chỉ có 687.5 ha, chiếm 6,36% tổng diện tích. Với diện tích nhỏ và dân số đông nên diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người rất thấp, khoảng 537m2/người và 1.146 m2/lao động nông nghiệp. Diện tích đất đai các loại từ năm 2000 đến năm 2010 ĐV T 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Diện tích tự 10672. Đất nông nghiệp Ha 3 8 8 9 7 6940 9 Đất chuyên 1580.51 1 1 4 4 1300 3 Đất khác Ha 689.3 Nguồn: Phòng Thống kê Yên Lạc Đất sản xuất huyện Yên Lạc được chia làm ba loại là đất phù sa sông Hồng, đất phù sa cổ và đất lầy lụt.

Đất phù sa sông Hồng, được bồi đắp hàng năm ở các xã Hồng Châu, Hồng Phương, Trung Kiên, Trung Hà và một phần các xã Liên Châu, Hồng Châu, Đại Tự, Nguyệt Đức. Đất phù sa cổ, có nhiều ở các xã Đồng Văn, Trung Kiên, Đồng Cương, Bình Định, Tề Lỗ. Đất lầy lụt, thuộc các xã Yên Đồng, Tam Hồng, Yên Phương, Nguyệt Đức. Tuy nhiên, phần lớn đất nông nghiệp của Yên Lạc là đất phù sa sông Hồng có độ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phì cao, thích hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây lương thực, rau, đậu và cây ăn quả.

Hệ số sử dụng đất nông nghiệp của Yên Lạc rất cao, đạt 2,4 lần trong những năm (2005 - 2009). Hiện nay, việc nâng cao hơn nữa hệ số sử dụng đất nông nghiệp của huyện là việc gần như không thể. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, gia tăng kết quả sản xuất nông nghiệp cần thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng đưa vào sử dụng những loại giống cây trồng và vật nuôi mới có giá trị và năng suất cao. Đất đai phân theo đơn vị hành chính năm 2009 Đơn vị tính: ha Chia ra Đất mặt Đất Đất Đất Tổng số.

nuớc Nông chuyên Đất để ở chƣa sử chuyên nghiệp dùng dụng dùng TỔNG SỐ 10677.08 1-TT Yên Lạc 693.15 11- Yên Phương 526.65 12-Hồng Phương 320.3 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14- Liên Châu 849.48 Niên giám thống kê Yên Lạc 2009 Tài nguyên khoáng sản, cho đến nay trên địa bàn huyện chưa phát hiện được loại tài nguyên, khoáng sản, kim loại gì. Tài nguyên đáng kể nhất là đất sét chất lượng tốt làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng. Về tài nguyên nước của huyện rất phong phú, gồm có nguồn nước từ Sông Hồng và các đầm, ao, hồ phân bố rải rác khắp các xã trong huyện. Nguồn nước ngầm đã được khoan thăm dò ở địa bàn các xã Bình Định, Trung Nguyên, có chất lượng tốt.

Trên thực tế, nhân dân đang sử dụng nguồn nước ngầm khoan ở độ sâu trên 10 - 20 mét để phục vụ nhu cầu sinh hoạt (nước sạch). Như vậy về điều kiện tự nhiên, Yên Lạc có những thuận lợi cơ bản là tài nguyên đất đai khá đa dạng với hầu hết là nhóm đất phù sa có độ phì khá đã được khai thác sử dụng cho sản xuất nông nghiệp. Địa hình bằng phẳng, thuận lợi cho việc bố trí nhiều công trình sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế xã hội. Mạng lưới sông ngòi chạy qua địa bàn khá thuận lợi cho giao thông, du lịch sinh thái.

Nguồn nước dồi dào, đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên huyện Yên Lạc cũng có một số hạn chế, khó khăn. Diện tích đất đai ít, trong khi mật độ dân số đông, ảnh hưởng đến việc mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao đời sống nhân dân. Đất nông nghiệp qua các năm đều bị thu hẹp, hệ số sử dụng đất đã quá cao, ảnh hưởng đến khả năng tăng vụ, mở rộng diện tích gieo trồng.

Một số xã vùng trũng, sản xuất còn chịu nhiều ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Điều kiện kinh tế - xã hội Quá trình hình thành. Yên Lạc nằm ở vùng đất cổ, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Vịêt Nam. Những phát hiện của ngành khảo cổ học qua nhiều lần khai quật ở di chỉ Đồng Đậu (thuộc xã Minh Tân) đã chứng minh ngay từ buổi bình minh của lịch sử dân tộc, mảnh đất Yên Lạc đã có con người sinh sống.

Những hiện vật ở di chỉ Đồng Đậu được phân tích là đã có cách ngày nay khoảng 3. Người Việt cổ trong quá trình du canh, du cư đã định canh, định cư, dừng lại ở Đồng Đậu (Yên Lạc), trồng lúa nước và ngày càng tập trung vào nông nghiệp, góp phần xây dựng nên nền văn minh sông Hồng rực rỡ. Ở vùng đất cổ, có điều kiện thuận lợi để trồng trọt, phát triển nông nghiệp, con người đã sinh sống ở Yên Lạc lâu đời. Có thể nói, huyện Yên Lạc được hình thành từ khá sớm.

Theo sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi (thế kỉ XV), Đại Việt địa dư toàn biên của Phương Đình, Nguyễn Văn Siêu (thế kỉ XIX), Đại Nam nhất thống chí do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn vv… thì tên huyện Yên Lạc đã có từ thời Đinh (thế kỉ X). Từ “Yên Lạc” có nghĩa là vùng đất “yên ổn” và “vui vẻ”. Cùng với những biến cố của lịch sử dân tộc, cái tên Yên Lạc cũng có nhiều thay đổi qua các thời kì lịch sử. Trải qua thời gian hình thành và phát triển, người Yên Lạc đã xây dựng, vun đắp nhiều truyền thống tốt đẹp, mà nổi trội hơn cả là truyền thống hiếu học và truyền thống kiên cường, bất khuất trong đấu tranh giữ nước.

Chỉ tính riêng trong vòng 13 thế kỷ (từ thế kỷ VI đến thế kỷ XIX) vùng đất Yên Lạc ngày nay đã xuất hiện nhiều tấm gương tiêu biểu cho tinh thần yêu nước và có tới 26 danh nhân được sử sách lưu truyền, tiêu biểu như Phạm Công Bình, Nguyễn Khắc Khoan, Phùng Bá Kì, Phạm Du vv… Các danh nhân Yên Lạc thực sự đã trở thành niềm kiêu hãnh, tự hào và là nguồn động viên 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.