chương 1, các chuyên gia đã nhận định, khách hàng được thỏa mãn sẽ trung thành hơn, có thể mua hàng nhiều hơn, trở thành kênh quảng cáo truyền miệng cho doanh nghiệp và ít nhạy cảm về giá.2 Sách văn học nước ngoài: 2.1 Định nghĩa xuất bản phẩm và phân loại sách: Xuất bản phẩm được hiểu theo một định nghĩa đơn giản là tên gọi chung của những sản phẩm xuất bản được in thành nhiều bản để phát hành như các loại sách, báo, tranh ảnh, băng nhạc, các thể loại băng và đĩa hình,… Điều 4 Luật xuất bản của Việt Nam quy định khái niệm xuất bản phẩm như sau: “Xuất bản phẩm là tác phẩm, tài liệu về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục và đào tạo, nghệ thuật được xuất bản bằng tiếng Việt, tiếng dân tộc, ngoại ngữ và còn được thể hiện bằng tranh ảnh, âm thanh trên các vật liệu, phương tiện kỹ thuật khác nhau,…” (Quốc hội, 2004, trang 1) Ở Việt Nam, xuất bản phẩm là một loại hàng hóa đặc biệt. Xuất bản phẩm không chỉ được sử dụng như một công cụ có chức năng thông tin văn hóa cho Đảng, cho Chính phủ, cho các tổ chức hành chính, sự nghiệp, … mà còn là một loại hàng hóa phục vụ cho tiêu dùng với đầy đủ hai thuộc tính giá trị và giá trị sử dụng. Trong các loại hình xuất bản phẩm kể trên, sách được xem là bộ phận cơ bản nhất, phổ biến nhất và ra đời sớm nhất trong xã hội loài người. Hiện nay, sách lưu hành trên thị trường xuất bản Việt Nam bao gồm nhiều thể loại, nhiều xuất xứ và có nhiều công dụng khác nhau dành cho các đối tượng độc giả có mục đích sử dụng khác nhau.
Nhìn chung, có thể phân chia sách ra thành bốn loại như sau: - Sách văn học (bao gồm hai loại: sách văn học trong nước và sách văn học nước ngoài); - Sách kiến thức phổ thông; 123doc 17 - Sách khoa học chuyên ngành; - Sách từ điển. Các thể loại sách được phân loại như trên ngoài tính chất chung là văn hóa phẩm, mỗi một loại hình sách đều có định nghĩa và các khái niệm liên quan khác nhau. Đề tài này tập trung vào việc trình bày các khái niệm và phân tích các yếu tố có liên quan đến sách văn học nước ngoài, cũng như khách hàng mua sách văn học nước ngoài, nhằm khám phá và phân tích các yếu tố tác động đến sự thỏa mãn của khách hàng mua sách văn học nước ngoài.2 Đặc điểm sách văn học nước ngoài: Từ năm 2004, Việt Nam chính thức gia nhập Công ước Berne, các nhà xuất bản và công ty văn hóa không chỉ phải hoạt động dưới sự điều chỉnh của Luật Xuất bản của Việt Nam mà còn phải tuân thủ các điều lệ của Công ước quốc tế. Sân chơi trở nên công bằng nhưng cũng cạnh tranh gay gắt hơn.
Đây được xem là một điều kiện và động lực cho những đơn vị xuất bản làm ăn chân chính đẩy mạnh đầu tư vào mảng sách văn học nước ngoài. Bắt đầu từ đây, loại hình sách văn học nước ngoài bắt đầu phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng trong thị trường xuất bản nước ta. Sách văn học nước ngoài được định nghĩa: chính là kết quả của quá trình dịch những tác phẩm văn học do các tác giả nước ngoài sáng tác bằng ngôn ngữ dân tộc của họ. Nói cách khác, sách văn học nước ngoài là những tác phẩm văn học viết bằng tiếng nước ngoài đã được chuyển đổi từ ngôn ngữ nước ngoài sang ngôn ngữ Việt Nam nhằm phục vụ cho các khách hàng sử dụng tiếng Việt.
(Phạm, 2009) 123doc 18 Sách văn học nước ngoài như phân tích là một loại hàng hóa đặc biệt chứa đựng thông tin. Do đó, những lợi ích khách hàng thu được từ nội dung khi đọc sách là một yếu tố không thể bỏ qua trong giai đoạn hiện nay. Là một ấn phẩm văn hóa, sách văn học nước ngoài không chỉ đem đến những thông tin, đề tài có ý nghĩa xã hội, giáo dục, đề cao tinh thần con người mà còn đóng vai trò là một phương tiện giải trí dành cho không ít người, và là một ấn phẩm chứ đựng tính nhân văn phục vụ cho con người. Hiện nay, nguồn sách văn học nước ngoài rất phong phú và đa dạng từ thể loại, nội dung cho đến lãnh thổ quốc gia.
Với sự phát triển mạnh mẽ của công cụ Internet, các nhà xuất bản và công ty văn hóa ở Việt Nam có thể nhanh chóng tìm kiếm được thông tin về các tác phẩm đã xuất bản tại các quốc gia cách nửa vòng trái đất, hoặc các tác phẩm đang bán chạy trên thị trường quốc tế. Nhờ có đủ thông tin đánh giá một cách nhanh nhất, các nhà xuất bản và công ty văn hóa mới có thể tiến hành giao dịch tác quyền trước các đối thủ cùng ngành. Đồng thời, với sự phát triển của mạng thông tin, việc tương tác giữa nhà xuất bản, các công ty văn hóa với khách hàng, với cộng tác viên trong và ngoài nước trở nên dễ dàng hơn. Họ chính là một trong những nguồn thông tin miễn phí hoặc ít tốn chi phí giúp các đơn vị xuất bản tiếp cận với các đầu sách có khả năng đáp ứng thị hiếu khách hàng.
Một nguồn sách khác có tính truyền thống và lâu đời hơn chính là các hội chợ sách quốc tế được tổ chức hằng năm trên thế giới và khu vực. Các nguồn sách khác nhau và việc nắm bắt thông tin nhanh chóng trong giai đoạn hiện nay cung cấp một số lượng lớn và phong phú các thể loại, đề tài, và nội dung cho các đơn vị xuất bản khai thác tối đa nhằm phục vụ các yêu cầu khác nhau của khách hàng. Sau khi đã lựa chọn được đầu sách thích hợp để mua bản quyền, các nhà xuất bản và công ty văn hóa phải tiến hành xác định chủ sở hữu tác quyền để 123doc 19 tiến hành giao dịch. Tác quyền của một tác phẩm văn học nước ngoài có thể thuộc sở hữu của chính tác giả, của một nhà xuất bản hoặc của một đại lý tác quyền.
Theo quy định của Công ước Bern, thời hạn bảo hộ của một tác phẩm là cả cuộc đời tác giả và 50 năm sau đó. Do đó, với những tác phẩm không thuộc vào tình huống này thì các nhà xuất bản và công ty văn hóa có thể bỏ qua bước tìm hiểu và giao dịch tác quyền. Tuy nhiên, cũng có trường hợp tìm hiểu không kỹ càng hoặc nhầm lẫn mà các nhà xuất bản và công ty văn hóa ký kết, giao dịch tác quyền không đúng với chủ sở hữu của tác phẩm. Việc này không chỉ gây ra rắc rối, kiện tụng sau này giữa các nhà xuất bản, công ty văn hóa trong nước mà còn khiến cho đơn vị xuất bản tốn nhiều chi phí nếu không phát hiện kịp thời.
Phần chi phí này sẽ lại bù đắp vào chi phí xuất bản các tác phẩm văn học nước ngoài khác của đơn vị, làm ảnh hưởng không nhỏ đến giá bán sản phẩm và sự thỏa mãn của khách hàng mua sách văn học nước ngoài. Do phải giao dịch với đối tác nước ngoài nên vấn đề hợp đồng giao dịch tác quyền sách văn học nước ngoài rất được coi trọng. Vì bắt buộc phải sử dụng hợp đồng bằng tiếng nước ngoài nên đôi lúc có thể xảy ra các tình trạng hiểu nhầm, hiểu sai, gây khó khăn cho các đơn vị xuất bản trong nước. Việc đàm phán hợp đồng cũng cần phải bỏ nhiều công sức vì những yêu cầu khắt khe của đối tác xuất bản, như công tác bảo vệ bản quyền tác phẩm ở Việt Nam, số lượng bản in bắt buộc, duyệt bìa sách, duyệt bản dịch,… Việc này phần nào ảnh hưởng đến chất lượng hình thức và nội dung của một quyển sách xuất bản tại Việt Nam và giá cả của nó (các yếu tố mà khách hàng mua sách văn học nước ngoài không thể không quan tâm khi tiêu dùng sản phẩm) theo cả hai chiều hướng tốt và xấu khi phát hành các tác phẩm ở thị trường Việt Nam.
Sau khi đã đạt được thành công trong giao dịch tác quyền, các nhà xuất bản và công ty văn hóa phải tiến hành tổ chức dịch thuật, biên tập, lên kế hoạch xuất 123doc 20 bản,… Đối với các công ty văn hóa, sau đó còn phải nộp duyệt bản thảo dịch thuật tại nhà xuất bản để xin giấy phép xuất bản. Đây đôi khi là một khâu gây khó khăn cho nhiều công ty văn hóa vì nội dung tác phẩm văn học nước ngoài đôi lúc không được các nhà xuất bản duyệt để cấp giấy phép xuất bản. Khi không được cấp giấy phép xuất bản thì các tác phẩm dù đã được mua bản quyền, tiến hành dịch thuật, biên tập cẩn thận cũng không được phép lưu hành trên thị trường. Bên cạnh đó, do đặc thù văn hóa phương Đông của Việt Nam, nhiều tác phẩm của các nhà xuất bản và công ty văn hóa được phép phát hành nhưng sau đó tạo dư luận không tốt hoặc bị phản đối là không phù hợp với thuần phong mỹ tục của Việt Nam sẽ bị Cục Xuất bản ra quyết định đình chỉ phát hành, yêu cầu thu hồi chỉnh sửa và cấm lưu hành trên thị trường (nếu các đơn vị xuất bản không thể chỉnh sửa nội dung bản dịch hoặc đã chỉnh sửa nhưng vẫn bị đánh giá là không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam).
Vấn đề này đối với nhiều người (không chỉ là các công ty văn hóa đang kinh doanh trong thị trường, mà còn bao gồm số lượng không nhỏ khách hàng) là một trở ngại trong hoạt động khai thác nội dung xuất bản trong ngành, nhưng cũng có người đánh giá là một bộ lọc các nội dung không phù hợp và làm trong sáng nội dung, đề tài được xuất bản trong xã hội Việt Nam. Xét về mặt giá cả, bên cạnh chi phí sản xuất (bao gồm các chi phí nhập liệu, dàn trang, vẽ bìa, chi phí giấy, công in ấn, chi phí quản lý, khấu hao,…) và chiết khấu phát hành (chiếm khoảng 15 – 45% giá bìa. Giá bìa là giá bán của sản phẩm) như các thể loại sách khác thì sách văn học nước ngoài phải tính thêm chi phí mua tác quyền và trả nhuận bút cho dịch giả. Do đó nhìn chung, mặt bằng giá bìa sách văn học nước ngoài thường cao hơn các loại sách khác được phát hành trên thị trường hiện nay.