Nghiên cứu nhân tố tác động đến chất lượng sống của sinh viên khối ngành kinh tế tại Cần Thơ

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích một số nhân tố tác động vào chất lượng sống của sinh viên nghiên cứu trường hợp sinh viên khối, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Tú Trinh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đình Thọ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Một Số Nhân Tố Tác Động Vào Chất Lượng Sống Của Sinh Viên: Nghiên Cứu Trường Hợp Sinh Viên Khối Ngành Kinh Tế Tại Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng khảo sát
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.7. Kết cấu của báo cáo nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Giới thiệu
• 2.2. Chất lượng sống sinh viên (Quality of college life of students)
• 2.2.1. Chất lượng sống (QOL)
• 2.2.2. Chất lượng sống trong học tập của sinh viên (QCL)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3. Nghiên cứu chính thức
• 3.4. Mẫu nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.6. Quy trình nghiên cứu
• 3.7. Xây dựng thang đo
• 3.7.1. Thang đo chất lượng sống sinh viên
• 3.7.2. Thang đo động cơ học tập
• 3.7.3. Thang đo kiên định học tập
• 3.7.4. Thang đo giá trị học tập
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT
• 4.1. Đặc điểm của mẫu khảo sát
• 4.2. Kết quả Cronbach alpha các thang đo
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4. Phân tích tương quan
• 4.5. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.6. Kiểm định giả thuyết H1, H3, H6
• 4.7. Kiểm định giả thuyết H2, H5
• 4.8. Kiểm định giả thuyết H4
• 4.9. Phân tích tác động của các biến trung gian
• 4.10. Hệ số phù hợp (hệ số xác định R2) của mô hình
• 4.11. Phân tích điểm trung bình của các nhân tố giá trị học tập, kiên định học tập, động cơ học tập, và chất lượng sống sinh viên
• 4.12. Phân tích sự khác biệt về giá trị trung bình của chất lượng sống, kiên định học tập giữa nam và nữ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Kết luận và ý nghĩa
• 5.2. Hạn chế và các hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng sống của sinh viên kinh tế tại Cần Thơ

Chất lượng sống của sinh viên kinh tế tại Cần Thơ là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Chất lượng sống không chỉ phản ánh sự hài lòng của sinh viên với môi trường học tập mà còn liên quan đến các yếu tố như môi trường sống, tình hình tài chính, và sự hài lòng trong học tập. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên có sức khỏe tốt và môi trường sống tích cực thường có chất lượng sống cao hơn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo ra một môi trường học tập hỗ trợ và khuyến khích sinh viên phát triển toàn diện.

1.1. Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến chất lượng sống

Các yếu tố xã hội như cộng đồng sinh viên, hoạt động ngoại khóa, và mối quan hệ bạn bè có ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống của sinh viên. Những sinh viên tham gia tích cực vào các hoạt động ngoại khóa thường cảm thấy hài lòng hơn với cuộc sống học đường của mình. Họ có xu hướng xây dựng được các mối quan hệ tốt đẹp, từ đó tạo ra một mạng lưới hỗ trợ xã hội vững chắc. Điều này không chỉ giúp sinh viên cải thiện sức khỏe tinh thần mà còn nâng cao khả năng học tập và phát triển cá nhân.

1.2. Tình hình tài chính và chất lượng sống

Tình hình tài chính của sinh viên cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng sống. Sinh viên có nguồn tài chính ổn định thường có khả năng chi trả cho các nhu cầu thiết yếu như học phí, sách vở, và các hoạt động giải trí. Ngược lại, những sinh viên gặp khó khăn về tài chính có thể cảm thấy áp lực và lo lắng, điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và tinh thần của họ. Việc hỗ trợ tài chính từ gia đình và các chương trình học bổng có thể giúp sinh viên cải thiện chất lượng sống và tập trung hơn vào việc học.

II. Động cơ học tập và chất lượng sống

Động cơ học tập là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng sống của sinh viên. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên có động cơ học tập cao thường có chất lượng sống tốt hơn. Họ có xu hướng tham gia tích cực vào các hoạt động học tập và ngoại khóa, từ đó tạo ra những trải nghiệm tích cực trong quá trình học tập. Động cơ học tập không chỉ giúp sinh viên đạt được kết quả học tập tốt mà còn nâng cao sự hài lòng với cuộc sống học đường.

2.1. Tính kiên định học tập

Tính kiên định trong học tập là yếu tố quan trọng giúp sinh viên vượt qua khó khăn và thử thách trong quá trình học. Sinh viên có tính kiên định cao thường có khả năng duy trì động lực học tập và đạt được mục tiêu học tập của mình. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sống mà còn góp phần vào sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp của sinh viên. Việc xây dựng tính kiên định có thể được thực hiện thông qua các chương trình hỗ trợ tâm lý và các hoạt động phát triển kỹ năng mềm.

2.2. Giá trị học tập

Giá trị học tập cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống của sinh viên. Sinh viên nhận thức được giá trị của việc học tập sẽ có động lực cao hơn để tham gia vào các hoạt động học tập. Họ sẽ cảm thấy hài lòng hơn với những gì mình đạt được và từ đó nâng cao sự hài lòng trong cuộc sống. Các trường đại học cần tạo ra môi trường học tập khuyến khích sinh viên nhận thức rõ về giá trị của việc học tập và phát triển bản thân.

III. Môi trường sống và chất lượng sống

Môi trường sống là một yếu tố không thể thiếu trong việc đánh giá chất lượng sống của sinh viên. Môi trường học tập tích cực, bao gồm cơ sở vật chất, sự hỗ trợ từ giảng viên và bạn bè, có thể tạo ra một nền tảng vững chắc cho sinh viên phát triển. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên học tập trong môi trường thân thiện và hỗ trợ thường có sức khỏe tốt hơn và cảm thấy hài lòng hơn với cuộc sống học đường.

3.1. Tình trạng nhà ở

Tình trạng nhà ở của sinh viên cũng ảnh hưởng đến chất lượng sống. Sinh viên sống trong điều kiện tốt, an toàn và tiện nghi thường cảm thấy thoải mái hơn trong việc học tập và sinh hoạt. Ngược lại, những sinh viên sống trong điều kiện không đảm bảo có thể gặp khó khăn trong việc tập trung vào học tập. Các trường đại học cần chú trọng đến việc cung cấp chỗ ở phù hợp cho sinh viên để nâng cao chất lượng sống.

3.2. Các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống của sinh viên. Tham gia vào các hoạt động này không chỉ giúp sinh viên giải tỏa căng thẳng mà còn tạo cơ hội để họ phát triển kỹ năng xã hội và xây dựng mối quan hệ. Những sinh viên tích cực tham gia vào các hoạt động ngoại khóa thường cảm thấy hài lòng hơn với cuộc sống học đường và có xu hướng đạt kết quả học tập tốt hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời các doanh nghiệp trong nước ngày càng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng. Điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế. Việc đào tạo sinh viên khối ngành kinh tế tại các trường đại học trở thành trọng trách quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Tại Cần Thơ – thủ phủ của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, với hệ thống các trường đại học công lập và dân lập đào tạo khối ngành kinh tế, việc nâng cao chất lượng sống trong học tập của sinh viên có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực cho khu vực.

Luận văn tập trung nghiên cứu các nhân tố tác động đến chất lượng sống trong học tập của sinh viên khối ngành kinh tế tại Cần Thơ trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu cụ thể gồm xác định vai trò của động cơ học tập, tính kiên định học tập và giá trị học tập đối với chất lượng sống sinh viên, đồng thời khảo sát sự khác biệt giữa sinh viên nam và nữ. Nghiên cứu sử dụng mẫu khảo sát 711 sinh viên từ ba trường đại học công lập và dân lập tại Cần Thơ, thu thập dữ liệu định lượng qua bảng hỏi chuẩn hóa. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục xây dựng chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời giúp sinh viên nâng cao sự hài lòng và hiệu quả học tập, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tâm lý xã hội và giáo dục để xây dựng mô hình nghiên cứu gồm bốn khái niệm chính:

• Chất lượng sống trong học tập của sinh viên (Quality of College Life - QCL): Được định nghĩa là mức độ thỏa mãn toàn diện của sinh viên đối với quá trình học tập và sinh hoạt tại trường đại học, bao gồm sự hài lòng về giảng viên, trang thiết bị, quan hệ bạn bè và các hoạt động ngoại khóa.

• Động cơ học tập (Learning Motivation): Là sự định hướng, kích thích và duy trì hoạt động học tập của sinh viên, thể hiện qua sự sẵn sàng đầu tư thời gian, công sức và tâm trí để đạt được mục tiêu học tập.

• Tính kiên định học tập (Psychological Hardiness): Bao gồm ba yếu tố cam kết, kiểm soát và thách thức, giúp sinh viên chịu đựng và vượt qua áp lực, căng thẳng trong học tập, biến khó khăn thành cơ hội phát triển.

• Giá trị học tập (Functional Value of Business Education): Là giá trị cảm nhận của sinh viên về lợi ích kinh tế và nghề nghiệp mà họ nhận được khi hoàn thành chương trình học, như cơ hội việc làm, mức lương và thăng tiến.

Mô hình nghiên cứu đề xuất sáu giả thuyết về mối quan hệ cùng chiều giữa các nhân tố trên và chất lượng sống sinh viên, đồng thời xem xét tác động trung gian và sự khác biệt giới tính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu sơ bộ: Thảo luận nhóm định tính với 10 sinh viên khối ngành kinh tế tại Đại học Cần Thơ nhằm điều chỉnh thang đo cho phù hợp. Tiếp đó, khảo sát định lượng sơ bộ với 100 sinh viên để đánh giá độ tin cậy và tính hợp lệ của các thang đo bằng Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA).

• Nghiên cứu chính thức: Thu thập dữ liệu định lượng từ 711 sinh viên tại ba trường đại học ở Cần Thơ (Đại học Cần Thơ, Đại học Kỹ thuật Công nghệ Cần Thơ, Đại học Tây Đô) bằng bảng hỏi chuẩn hóa. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện, đảm bảo tỷ lệ quan sát trên biến đo lường đạt tiêu chuẩn phân tích hồi quy.

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật: thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson và hồi quy bội để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu được thực hiện tuần tự từ xây dựng thang đo, thu thập dữ liệu, phân tích sơ bộ đến phân tích chính thức và báo cáo kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Động cơ học tập tác động tích cực đến chất lượng sống sinh viên: Kết quả hồi quy cho thấy động cơ học tập có hệ số beta dương và ý nghĩa thống kê (sig. < 0.05), chứng tỏ khi động cơ học tập tăng, chất lượng sống trong học tập cũng tăng theo. Mô hình giải thích được khoảng 25.8% phương sai của chất lượng sống sinh viên.

2. Tính kiên định học tập ảnh hưởng đồng thời đến động cơ học tập và chất lượng sống: Phân tích hồi quy xác nhận tính kiên định học tập có tác động cùng chiều đến cả động cơ học tập và chất lượng sống sinh viên với mức ý nghĩa cao. Hệ số beta cho thấy tác động của kiên định học tập đến chất lượng sống mạnh hơn động cơ học tập.

3. Giá trị học tập là nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến chất lượng sống: Giá trị học tập có hệ số beta cao nhất trong mô hình hồi quy, cho thấy sinh viên nhận thức rõ giá trị kinh tế và nghề nghiệp của việc học sẽ có chất lượng sống trong học tập cao hơn.

4. Sự khác biệt giới tính về chất lượng sống và tính kiên định học tập: Sinh viên nam có điểm trung bình chất lượng sống và tính kiên định học tập cao hơn sinh viên nữ, phản ánh sự khác biệt trong cách thức ứng phó với áp lực học tập và mức độ hài lòng với môi trường học tập.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết về động cơ và kiên định học tập, đồng thời củng cố vai trò quan trọng của giá trị học tập trong việc nâng cao chất lượng sống sinh viên. Động cơ học tập thúc đẩy sinh viên đầu tư thời gian và công sức, từ đó tăng sự hài lòng và hiệu quả học tập. Tính kiên định giúp sinh viên vượt qua áp lực và biến khó khăn thành cơ hội, góp phần duy trì động lực học tập bền vững. Giá trị học tập tạo ra kỳ vọng tích cực về tương lai nghề nghiệp, làm tăng cam kết và sự tập trung trong học tập.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Sirgy và cộng sự (2007) về chất lượng sống sinh viên, cũng như nghiên cứu của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2009) về tác động của các nhân tố tâm lý đến chất lượng sống trong học tập. Sự khác biệt giới tính cũng phản ánh đặc điểm văn hóa và xã hội trong môi trường giáo dục Việt Nam, cần được quan tâm trong các chính sách giáo dục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của từng nhân tố đến chất lượng sống, bảng so sánh điểm trung bình giữa nam và nữ về các biến chính, cũng như bảng hồi quy chi tiết minh họa các hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường các chương trình nâng cao động cơ học tập: Các trường đại học cần thiết kế các hoạt động học tập hấp dẫn, tạo môi trường khuyến khích sinh viên đầu tư thời gian và công sức, nhằm nâng cao động lực học tập. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban giám hiệu, giảng viên.

2. Phát triển kỹ năng kiên định học tập cho sinh viên: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng quản lý áp lực, tư duy tích cực và giải quyết vấn đề giúp sinh viên nâng cao tính kiên định, từ đó cải thiện chất lượng sống trong học tập. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Phòng công tác sinh viên, các câu lạc bộ sinh viên.

3. Tăng cường truyền thông về giá trị học tập: Cung cấp thông tin rõ ràng về lợi ích nghề nghiệp và kinh tế của việc học tập tại trường, giúp sinh viên nhận thức đúng đắn về giá trị học tập, từ đó nâng cao cam kết và sự hài lòng. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng truyền thông, tư vấn học tập.

4. Chú trọng đến sự khác biệt giới tính trong chính sách hỗ trợ: Xây dựng các chương trình hỗ trợ riêng biệt cho sinh viên nữ nhằm nâng cao tính kiên định và chất lượng sống, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực trong học tập và hoạt động ngoại khóa. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ban quản lý đào tạo, phòng công tác sinh viên.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ, có đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tế, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và chất lượng sống sinh viên khối ngành kinh tế tại Cần Thơ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục đại học: Giúp nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sống sinh viên, từ đó xây dựng chính sách đào tạo và hỗ trợ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.

2. Giảng viên và cán bộ tư vấn học tập: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chương trình giảng dạy, tư vấn và hỗ trợ sinh viên phát triển động cơ học tập và kỹ năng kiên định.

3. Sinh viên khối ngành kinh tế: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sống trong học tập, từ đó chủ động nâng cao động lực và kỹ năng quản lý áp lực học tập.

4. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục và tâm lý học: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp và kết quả để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chất lượng sống và các nhân tố tâm lý trong giáo dục đại học.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng sống trong học tập của sinh viên được đo lường như thế nào?
Chất lượng sống được đánh giá qua mức độ hài lòng của sinh viên về giảng viên, trang thiết bị học tập, quan hệ bạn bè và các hoạt động ngoại khóa. Ví dụ, sinh viên được hỏi mức độ hài lòng trên thang Likert 5 điểm về các yếu tố này.

2. Tại sao động cơ học tập lại quan trọng đối với chất lượng sống sinh viên?
Động cơ học tập thúc đẩy sinh viên đầu tư thời gian và công sức vào học tập, từ đó tăng sự hài lòng và hiệu quả học tập. Một sinh viên có động cơ học tập cao thường cảm thấy quá trình học tập có ý nghĩa và thỏa mãn hơn.

3. Tính kiên định học tập ảnh hưởng như thế nào đến sinh viên?
Tính kiên định giúp sinh viên chịu đựng áp lực và biến khó khăn thành cơ hội phát triển, duy trì động lực học tập bền vững. Sinh viên kiên định thường có khả năng kiểm soát căng thẳng và hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập.

4. Giá trị học tập có vai trò gì trong nghiên cứu này?
Giá trị học tập phản ánh kỳ vọng của sinh viên về lợi ích kinh tế và nghề nghiệp khi hoàn thành chương trình học. Giá trị này ảnh hưởng mạnh mẽ đến động cơ học tập và chất lượng sống, giúp sinh viên cam kết và tập trung hơn.

5. Có sự khác biệt nào về chất lượng sống giữa sinh viên nam và nữ không?
Nghiên cứu cho thấy sinh viên nam có chất lượng sống và tính kiên định học tập cao hơn sinh viên nữ, điều này có thể do sự khác biệt trong cách ứng phó với áp lực học tập và môi trường xã hội.

Kết luận

• Động cơ học tập, tính kiên định học tập và giá trị học tập đều có tác động tích cực và cùng chiều đến chất lượng sống trong học tập của sinh viên khối ngành kinh tế tại Cần Thơ.
• Giá trị học tập là nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp theo là tính kiên định học tập và động cơ học tập.
• Sinh viên nam có chất lượng sống và tính kiên định học tập cao hơn sinh viên nữ, phản ánh sự khác biệt giới tính trong môi trường học tập.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý giáo dục xây dựng chính sách nâng cao chất lượng đào tạo và hỗ trợ sinh viên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp nâng cao động cơ, kiên định và giá trị học tập, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng khác và sự khác biệt giới tính.

Hành động ngay hôm nay: Các trường đại học và giảng viên nên áp dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế chương trình đào tạo và hỗ trợ sinh viên phù hợp, nhằm nâng cao chất lượng sống và hiệu quả học tập, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tổng quan về báo cáo nghiên cứu. Chương 2 này nhằm mục đích giới thiệu cơ sở lý thuyết để xây dựng mô hình lý thuyết. Chương này bao gồm hai phần chính. Phần đầu giới thiệu cơ sở lý thuyết về chất lượng sống sinh viên, động cơ học tập, kiên định học tập và giá trị học tập của sinh viên.

Phần tiếp theo đề xuất mô hình cơ bản và các giả thuyết về mối quan hệ giữa động cơ học tập, giá trị học tập, kiên định học tập với chất lượng sống sinh viên. Chất lượng sống sinh viên (Quality of college life of students) Chất lượng sống nói chung (Quality of life - QOL) và chất lượng sống trong học tập của sinh viên nói riêng (Quality of college life of students – QCL) là một khái niệm được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Chất lượng sống (QOL) Chất lượng sống (QOL) là một khái niệm đa hướng và phức tạp được hiểu và đo lường theo nhiều cách khác nhau. Nó có thể được định nghĩa là mức độ thỏa mãn toàn diện của con người về cuộc sống của họ (Vaez và cộng sự, 2004).

Theo Sirgy và cộng sự (2007), cần phải phân biệt giữa ba loại nghiên cứu liên quan đến sinh viên và chất lượng cuộc sống (QOL): (a) nghiên cứu kiểm tra mối quan hệ giữa chất lượng sống (QOL) và các yếu tố như tính cách, sức khỏe của sinh viên, và môi trường; (b) nghiên cứu phát triển cách thức đo lường QOL phù hợp với sinh viên đại học, những nghiên cứu này tập trung vào QOL của sinh viên đại học nói chung, và (c) nghiên cứu phát triển các cách thức đo lường QCL của sinh viên. Vaez và cộng sự (2004) tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa nhận thức về QOL và sức khỏe của sinh viên đại học. Cha (2003) tìm thấy mối quan hệ giữa hạnh phúc, lòng tự trọng, sự lạc quan có ảnh hưởng đến QOL. (b) Dạng thứ hai của nghiên cứu là tập trung vào sự phát triển thang đo QOL của sinh viên đại học.

Ví dụ, Bloom (1971) cho thấy QOL liên quan đến 6 khía cạnh: kiến thức, hiểu, áp dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá. Nghiên cứu của Disch et al., (2000) cho thấy sinh viên quan tâm và lo lắng đến 10 khía cạnh của cuộc sống như: rượu và ma túy, hành vi xã hội và tình dục, quỹ thời gian, tài chính, thể chất và tinh thần, đa văn hóa và các vấn đề về giới, tác phong học tập, nghề nghiệp và việc làm, tội phạm và các vấn đề bạo lực, lối sống. Theo Michalos (1993) thì QOL bao gồm 12 lĩnh vực: y tế, tài chính, gia đình, công việc, bạn bè, nhà ở, đối tác, vui chơi giải trí, tôn giáo, lòng tự trọng, giao thông vận tải, giáo dục. (c) Chất lượng sống trong học tập của sinh viên đại học (QCL) chỉ là một trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống nói chung, đóng vai trò quan trọng đối với sự hài lòng của cuộc sống.

Phần tiếp theo sẽ làm rõ các khái niệm về QCL, cũng như những nghiên cứu liên quan đến QCL. Chất lượng sống trong học tập của sinh viên (QCL) Theo Sirgy và cộng sự (2007), chất lượng sống trong học tập của sinh viên đại học hay gọi tắt là chất lượng sống sinh viên (QCL) là tổng thể cảm giác của sinh viên hài lòng với trải nghiệm cuộc sống ở trường đại học. Hay nói cách khác, chất lượng sống sinh viên là mức độ thỏa mãn về giá trị tri thức, kinh nghiệm tích lũy trong suốt quá trình sống và học tập tại trường đại học, và điều này mang lại cảm xúc tích cực cho sinh viên. 123doc 7 Để xác định chất lượng sống sinh viên, Sirgy và cộng sự (2007) đã tập hợp nhóm các sinh viên và đặt câu hỏi về cảm xúc của sinh viên khi học tại trường: a) Nói chung bạn hài lòng như thế nào về chất lượng sống tại trường bạn đang học, nghĩa là hài lòng với các hoạt động học tập và xã hội của trường? b) Riêng cá nhân bạn, bạn hài lòng như thế nào về chất lượng sống tại trường đại học? c) Bạn sẽ nói gì với bạn mình rằng bạn hài lòng với chất lượng sống tại trường đại học? Và cũng dựa trên cơ sở này, Sirgy và cộng sự (2007) đã khái quát chất lượng sống sinh viên có thể được xem là mức độ thỏa mãn toàn diện của sinh viên trong quá trình học tập và sinh hoạt tại trường đại học.

Sự thỏa mãn toàn diện của sinh viên đối với quá trình học tập trong trường đại học được đánh giá dựa vào sự thỏa mãn của họ về giảng viên, trang thiết bị học tập, cung cách đối xử của nhà trường, quan hệ bạn bè, và các hoạt động ngoại khóa. Các nghiên cứu về chất lượng sống sinh viên (QCL) có thể chia thành hai hướng. Hướng thứ nhất nghiên về mối quan hệ giữa chất lượng sống sinh viên (QCL) với các yếu tố khác (Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang, 2009) và hướng thứ hai tập trung vào cách thức đo lường chất lượng sống sinh viên (QCL) (Sirgy và cộng sự, 2007). Nghiên cứu này đi theo hướng thứ nhất, xem xét các yếu tố tác động vào chất lượng sống sinh viên.

Có nhiều nghiên cứu về các yếu tố có quan hệ với chất lượng sống sinh viên. Lấy ví dụ, mô hình nghiên cứu của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2009) cho thấy động cơ học tập, kiên định học tập và giá trị học tập có ảnh hưởng đến chất lượng sống của sinh viên (QCL). Bài nghiên cứu đã ứng dụng lý thuyết trong tâm lý xã hội (lý thuyết về động cơ, giá trị, tính kiên định, chất lượng sống) vào ngành giáo dục và giả thuyết rằng các yếu tố động cơ học tập, giá trị học tập và kiên định học tập có ảnh hưởng cùng chiều đến chất lượng sống của sinh viên, và nghiên cứu cũng đề ra kì vọng 123doc 8 về sự khác biệt giữa trường đại học công lập và ngoài công lập. Và cũng theo nghiên cứu của Nguyen và cộng sự (2012), một nghiên cứu gần đây về chất lượng sống của sinh viên ở Việt Nam, đã đưa ra mô hình nghiên cứu về chất lượng sống sinh viên, với giả thuyết là chất lượng sống của sinh viên chịu ảnh hưởng bởi yếu tố động cơ học tập và tính kiên định trong học tập.

Và hơn thế nữa, tính kiên định trong học tập (gói tắt là tính kiên định) cũng có tác động cùng chiều đến động cơ học tập. Ngoài ra, nghiên cứu cũng cho thấy yếu tố giá trị học tập là một biến điều tiết có tác động lên mối quan hệ giữa tính kiên định và chất lượng sống; động cơ học tập và chất lượng sống. Sau khi xem xét và phân tích các mô hình nghiên cứu về chất lượng sống của sinh viên ở trong và ngoài nước, tác giả đã chọn mô hình nghiên cứu chất lượng sống khối ngành kinh tế của Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2009) để làm cơ sở lý thuyết cho bài nghiên cứu này. Bởi lẽ, các nghiên cứu về chất lượng sống sinh viên có thể được chia thành hai hướng: Hướng nghiên cứu thứ nhất thiên về mối quan hệ giữa chất lượng sống sinh viên với các yếu tố khác (Nguyen & Nguyen, 2009; Nguyen & cộng sự, 2012; Vaez & cộng sự, 2004; Cha, 2003; Chow, 2004).

Và hướng nghiên cứu thứ hai tập trung đo lường chất lượng sống của sinh viên (Sirgy & cộng sự, 2007; Yu & Lee, 2008; Yu & Kim, 2008). Và bài nghiên cứu này đã theo hướng nghiên cứu thứ nhất. Hơn nữa, các nghiên cứu của Vaez và cộng sự (2004); Cha (2003); Chow (2004) thiên về QOL hơn là QCL. Chính vì lý do đó mà tác giả đã chọn mô hình nghiên cứu của Nguyen và Nguyen (2009) làm cơ sở cho bài nghiên cứu này.

Động cơ học tập của sinh viên (Learning motivation) Khái niệm động cơ học tập được xây dựng dựa trên khái niệm động cơ hoạt động. Trong tâm lí học có nhiều quan niệm khác nhau về động cơ hoạt động của con người, song điểm chung thống nhất trong các cách nhìn nhận về hiện tượng tâm lí này là xem động cơ là sự định hướng, kích thích, thúc đẩy và duy trì hoạt động/hành vi của con người. Hay nói cách khác, “Động cơ là yếu tố tâm lí phản ánh đối tượng có khả năng 123doc 9 thỏa mãn nhu cầu của chủ thể, nó định hướng, thúc đẩy và duy trì hoạt động của chủ thể nhằm chiếm lĩnh đối tượng đó” (Dương Thị Kim Oanh, 2013). Theo Edmondson (1997) đưa ra định nghĩa về động cơ học tập như sau: “Động cơ học tập là sự sẵn sàng đầu tư thời gian, sức lực và các tiềm lực khác của con người trong một khoảng thời gian dài, để đạt được một mục đích đã đặt ra trước của bản thân”.

Khái niệm động cơ học tập có thể được dùng để giải thích vì sao con người hành động và duy trì hành động của họ và giúp họ hoàn thành những nhiệm vụ hay công việc đề ra (Pintrich, 2003). Theo đó, nhà nghiên cứu Noe (1986), định nghĩa động cơ học tập được xác định như một mong muốn được tham gia và hoàn thành những nội dung của một môn học hay chương trình học. Có rất nhiều mô hình về động cơ, tuy nhiên ba yếu tố tổng quát sau đây thường hiện diện trong hầu hết các mô hình về động cơ. Yếu tố thứ nhất là kỳ vọng (expectancy component) dùng để biểu thị niềm tin về khả năng hay kỹ năng để hoàn thành công việc của con người.

Yếu tố thứ hai là giá trị (value component) dùng để thể hiện niềm tin về tầm quan trọng, sự thích thú, và lợi ích của công việc. Thứ ba là cảm xúc (affective component) dùng để thể hiện cảm xúc của con người thông qua phản ứng mang tính cảm xúc về công việc (Pintrich, 2003). Trong nghiên cứu này, tác giả cũng xem xét động cơ học tập của sinh viên dựa trên ba yếu tố nói trên. Trong giáo dục, sự khác biệt về khả năng cũng như động cơ học tập của sinh viên ảnh hưởng đến hiệu quả học tập và giảng dạy đã được nhiều nhà nghiên cứu tập trung trong nhiều năm (Cole & ctg, 2004; Noe, 1986), động cơ học tập của sinh viên (gọi tắt là động cơ học tập) được định nghĩa là lòng ham muốn tham dự và học tập những nội dung của môn học hay chương trình học.

Theo Cole và cộng sự (2004) thì động cơ học tập là quá trình quyết định của sinh viên về định hướng, mức độ tâp trung và nỗ lực của sinh viên trong quá trình học tập.