Luận văn thạc sĩ ueh các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh bạc liêu

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp thủy sản trên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Bùi Thị Thu Lan
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Lựa Chọn Chính Sách Kế Toán Của Các Doanh Nghiệp Thủy Sản Trên Địa Bàn Tỉnh Bạc Liêu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 1.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.1. Nghiên cứu của Healy (1985)
• 1.1.2. Nghiên cứu của Whittred (1987)
• 1.1.3. Nghiên cứu của Watts và Zimmerman (1990)
• 1.1.4. Nghiên cứu của Colin R.Dey và cộng sự (2007)
• 1.1.5. Nghiên cứu của Cudia, Cynthia (2008)
• 1.1.6. Nghiên cứu của Szilveszter Fekete và các cộng sự (2010)
• 1.1.7. Nghiên cứu của Christos Tzovas (2006)
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.1. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Hồng và Nguyễn Thị Kim Oanh (2014)
• 1.2.2. Nghiên cứu của Huỳnh Thị Cẩm Nhung (2015)
• 1.2.3. Nghiên cứu của Nguyễn Hồng Hà (2015)
• 1.2.4. Nghiên cứu của Phạm Thị Bích Vân (2012)
• 1.3. Nhận xét các nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận văn
• 1.4. Nhận xét về các nghiên cứu
• 1.5. Hướng nghiên cứu của luận văn
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Chính sách kế toán
• 2.2. Khái niệm chính sách kế toán
• 2.3. Vai trò của chính sách kế toán
• 2.4. Các văn bản pháp lý liên quan đến chính sách kế toán hiện hành ở Việt Nam
• 2.5. Lựa chọn chính sách kế toán
• 2.5.1. Khái niệm lựa chọn chính sách kế toán
• 2.5.2. Mục tiêu của lựa chọn chính sách kế toán
• 2.5.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán
• 2.5.3.1. Nhân tố kế hoạch tiền thưởng cho nhà quản lý
• 2.5.3.2. Nhân tố mức vay nợ
• 2.5.3.3. Nhân tố khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ
• 2.5.3.4. Nhân tố thuế
• 2.5.3.5. Nhân tố quy mô của doanh nghiệp
• 2.5.3.6. Nhân tố nhu cầu thông tin của người sử dụng
• 2.5.3.7. Nhân tố trình độ của kế toán viên
• 2.6. Lý thuyết cơ bản về lựa chọn chính sách kế toán
• 2.6.1. Lý thuyết bất cân xứng thông tin
• 2.6.2. Lý thuyết ủy nhiệm
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất và xây dựng thang đo
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Xây dựng thang đo
• 3.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3.1. Nghiên cứu định tính
• 3.3.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2. Tổng quan về các doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu
• 4.3. Đánh giá việc áp dụng chính sách kế toán của các doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu
• 4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.4.1. Kết quả thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 4.4.2. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 4.4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4.4. Phân tích hồi quy
• 4.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Giúp các đối tượng sử dụng BCTC giảm thiểu tác động tiêu cực từ việc điều chỉnh BCTC thông qua việc lựa chọn chính sách kế toán của các DN thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu
• 5.2. Giúp các DN thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu nâng cao hiệu quả trong việc lựa chọn chính sách kế toán
• 5.3. Hạn chế đề tài và định hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Kế Toán

Chính sách kế toán là một phần quan trọng trong hoạt động của các doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu. Việc lựa chọn chính sách kế toán không chỉ ảnh hưởng đến báo cáo tài chính mà còn tác động đến quyết định của các nhà đầu tư và các bên liên quan. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố chính ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Kế Toán Trong Doanh Nghiệp Thủy Sản

Chính sách kế toán được định nghĩa là các nguyên tắc và phương pháp mà doanh nghiệp áp dụng để lập và trình bày báo cáo tài chính. Đối với doanh nghiệp thủy sản, chính sách này cần phải phù hợp với đặc thù của ngành, từ đó đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong thông tin tài chính.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Kế Toán Đối Với Doanh Nghiệp Thủy Sản

Chính sách kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp lý mà còn tạo điều kiện cho việc quản lý tài chính hiệu quả. Đặc biệt, trong ngành thủy sản, nơi có nhiều biến động về giá cả và nhu cầu thị trường, việc áp dụng chính sách kế toán hợp lý là rất cần thiết.

II. Những Thách Thức Trong Việc Lựa Chọn Chính Sách Kế Toán Tại Bạc Liêu

Việc lựa chọn chính sách kế toán tại các doanh nghiệp thủy sản ở Bạc Liêu gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ môi trường kinh doanh mà còn từ các yếu tố nội tại của doanh nghiệp.

2.1. Áp Lực Từ Các Quy Định Pháp Lý

Các quy định pháp lý về kế toán thường xuyên thay đổi, tạo ra áp lực cho doanh nghiệp trong việc cập nhật và điều chỉnh chính sách kế toán. Điều này có thể dẫn đến sự không nhất quán trong báo cáo tài chính.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đào Tạo Nhân Lực

Trình độ chuyên môn của kế toán viên ảnh hưởng lớn đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Nhiều doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu gặp khó khăn trong việc đào tạo và duy trì đội ngũ kế toán viên có trình độ cao.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Kế Toán

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu.

3.1. Phương Pháp Định Tính

Phương pháp định tính được sử dụng để thu thập thông tin từ các chuyên gia trong ngành. Qua đó, xác định các nhân tố chính ảnh hưởng đến chính sách kế toán.

3.2. Phương Pháp Định Lượng

Phương pháp định lượng sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu thu thập được từ các doanh nghiệp thủy sản. Mô hình hồi quy bội sẽ được sử dụng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc lựa chọn chính sách kế toán.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chính Sách Kế Toán Tại Doanh Nghiệp Thủy Sản

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán tại các doanh nghiệp thủy sản ở Bạc Liêu. Những nhân tố này bao gồm áp lực từ các nhà đầu tư, yêu cầu từ ngân hàng và các quy định pháp lý.

4.1. Ảnh Hưởng Của Nhà Đầu Tư Đến Chính Sách Kế Toán

Nhà đầu tư thường yêu cầu thông tin tài chính minh bạch và chính xác. Điều này tạo áp lực cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn chính sách kế toán phù hợp.

4.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Trong Việc Lựa Chọn Chính Sách

Ngân hàng thường yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp báo cáo tài chính để đánh giá khả năng trả nợ. Điều này ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Chính Sách Kế Toán

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn chính sách kế toán tại các doanh nghiệp thủy sản ở Bạc Liêu cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu của thị trường và các bên liên quan. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao trình độ chuyên môn của kế toán viên và cải thiện quy trình lựa chọn chính sách.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Trình Độ Kế Toán

Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho kế toán viên trong ngành thủy sản. Điều này sẽ giúp họ nắm vững các quy định và chính sách kế toán mới nhất.

5.2. Tương Lai Của Chính Sách Kế Toán Trong Ngành Thủy Sản

Chính sách kế toán trong ngành thủy sản sẽ tiếp tục phát triển để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh chính sách để phù hợp với các thay đổi trong môi trường kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chế biến và xuất khẩu thủy sản đóng vai trò xương sống trong cơ cấu kinh tế duyên hải Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt tại Bạc Liêu nơi các doanh nghiệp thủy sản chiếm hơn 60% tổng số cơ sở sản xuất kinh doanh toàn tỉnh. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh thương mại gay gắt, báo cáo tài chính là phương tiện giao tiếp thông tin chủ lực giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, ngân hàng và đối tác thương mại. Tuy nhiên, việc vận dụng các nguyên tắc kế toán luôn chứa đựng tính linh hoạt cao, tạo điều kiện cho nhà quản trị lựa chọn chính sách kế toán theo những động cơ chủ quan riêng biệt.

Vấn đề đặt ra là việc áp dụng các chính sách kế toán khác nhau sẽ làm thay đổi đáng kể chỉ tiêu lợi nhuận, giá trị tài sản và dòng tiền trên báo cáo tài chính, từ đó tác động trực tiếp đến quyền lợi của các bên liên quan. Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kế toán của tác giả Bùi Thị Thu Lan tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tập trung giải quyết 3 mục tiêu cốt lõi: nhận diện 7 nhóm nhân tố tiềm năng chi phối việc lựa chọn chính sách kế toán, đo lường chính xác mức độ tác động của từng nhân tố tại các doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu, và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao tính minh bạch tài chính.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu trong giai đoạn khảo sát thực địa từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi hỗ trợ các cơ quan thuế, ngân hàng thương mại và kiểm toán viên giảm thiểu rủi ro bóp méo thông tin khoảng 25% đến 35%, đồng thời giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trong khuôn khổ pháp luật hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 lý thuyết kinh tế và kế toán hiện đại:

• Lý thuyết bất cân xứng thông tin của George Akerlof (1970), kết hợp với nghiên cứu của Myers và Majluf (1984) cùng Richardson (1998): Lý thuyết khẳng định nhà quản lý doanh nghiệp luôn nắm giữ nhiều thông tin nội bộ hơn các cổ đông và chủ nợ bên ngoài. Tình trạng lệch pha thông tin tạo môi trường thuận lợi để ban điều hành lựa chọn các phương pháp kế toán nhằm định hướng lợi nhuận theo ý muốn.
• Lý thuyết ủy nhiệm của Jensen và Meckling (1976): Lý thuyết phân tích xung đột lợi ích giữa bên ủy nhiệm (cổ đông, chủ nợ) và bên được ủy nhiệm (nhà quản lý). Để tối đa hóa lợi ích cá nhân, nhà điều hành có xu hướng lựa chọn các chính sách ghi nhận dồn tích phù hợp với mục tiêu ngắn hạn.
• Lý thuyết kế toán thực chứng của Watts và Zimmerman (1990): Cung cấp 3 giả thuyết kinh điển gồm giả thuyết kế hoạch tiền thưởng, giả thuyết chi phí nợ và giả thuyết chi phí chính trị nhằm giải thích động cơ lựa chọn chính sách kế toán.

Bên cạnh đó, nghiên cứu hệ thống hóa 4 khái niệm nền tảng:

1. Chính sách kế toán theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 29 (2005) và Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 8, xác định rõ các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán cụ thể để lập và trình bày báo cáo tài chính.
2. Lựa chọn chính sách kế toán theo quy định tại VAS 21 (2003) và hướng dẫn của Thông tư 200/2014/TT-BTC, Quyết định 48/2006/QĐ-BTC.
3. Quản trị lợi nhuận thông qua tổng biến dồn tích kế toán.
4. Mục tiêu bảo toàn vốn và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm 7 biến độc lập với 28 biến quan sát: Kế hoạch tiền thưởng cho nhà quản lý (5 biến), Mức vay nợ (3 biến), Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ (3 biến), Thuế (4 biến), Quy mô doanh nghiệp (3 biến), Nhu cầu thông tin của người sử dụng (3 biến), Trình độ của kế toán viên (4 biến); cùng biến phụ thuộc là Lựa chọn chính sách kế toán gồm 3 biến quan sát.

Phương pháp nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp định tính và định lượng:

• Giai đoạn nghiên cứu định tính: Tiến hành nghiên cứu tại bàn, tổng quan tài liệu học thuật và thực hiện thảo luận chuyên sâu tay đôi với 20 chuyên gia gồm các kiểm toán viên, kế toán trưởng và giảng viên chuyên ngành. Mục đích là hiệu chỉnh, sàng lọc 28 biến quan sát thang đo Likert 5 điểm cho phù hợp với đặc thù nuôi trồng, chế biến thủy sản Bạc Liêu.
• Giai đoạn nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu thông qua phát phiếu khảo sát trực tiếp và gửi thư điện tử đến các giám đốc tài chính, kế toán trưởng và kế toán tổng hợp tại các doanh nghiệp thủy sản trên toàn tỉnh Bạc Liêu từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2016.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng để kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach Alpha (yêu cầu hệ số tương quan biến tổng lớn hơn 0.3 và Cronbach Alpha lớn hơn 0.6), phân tích nhân tố khám phá EFA (với chỉ số KMO nằm trong khoảng 0.5 đến 1.0, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê p bé hơn 0.05), phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính bội kết hợp kiểm định phương sai ANOVA. Phương pháp phân tích hồi quy được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc lượng hóa chính xác trọng số tác động của từng nhân tố đến hành vi lựa chọn chính sách kế toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu định lượng trên mẫu khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp thủy sản tỉnh Bạc Liêu mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Phát hiện 1: Nhân tố Thuế là nhân tố có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến việc lựa chọn chính sách kế toán, với trọng số hồi quy chuẩn hóa Beta đạt mức cao nhất trong mô hình (trên 0.35). Khoảng 85% doanh nghiệp được khảo sát thừa nhận ưu tiên chọn các phương pháp tính giá hàng tồn kho và phương pháp trích khấu hao tài sản cố định nhằm mục tiêu tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ.
• Phát hiện 2: Nhân tố Mức vay nợ giữ vị trí tác động lớn thứ hai (Beta xấp xỉ 0.28). Do tính chất ngành thủy sản đòi hỏi nguồn vốn lưu động rất lớn cho việc thu mua nguyên liệu tôm, cá theo mùa vụ, các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay ngân hàng trên 60% tổng nguồn vốn thường có xu hướng lựa chọn chính sách kế toán làm tăng lợi nhuận và làm đẹp chỉ số thanh toán để duy trì hạn mức tín dụng.
• Phát hiện 3: Trình độ chuyên môn của kế toán viên đóng vai trò then chốt thứ ba (Beta đạt mức 0.22). Những kế toán viên có trình độ đại học trở lên và thường xuyên cập nhật Thông tư 200/2014/TT-BTC có khả năng vận dụng linh hoạt các ước tính kế toán, xử lý trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và dự phòng nợ phải thu khó đòi một cách bài bản, đúng quy chuẩn pháp lý.
• Phát hiện 4: Kế hoạch tiền thưởng cho nhà quản lý và Khả năng vi phạm hợp đồng vay nợ không thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê (mức ý nghĩa p lớn hơn 0.05). Hơn 75% doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu là công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ, nơi giám đốc điều hành đồng thời là chủ sở hữu vốn, do đó chính sách thưởng dựa trên chỉ tiêu lợi nhuận kế toán không phải là động lực chính chi phối việc lập báo cáo tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích có thể được mô tả trực quan thông qua đồ thị phân tán phần dư chuẩn hóa (Normal P-P Plot) và biểu đồ tần số phân phối chuẩn, cho thấy mô hình hồi quy đạt độ tương thích cao với dữ liệu thực tế, không vi phạm các giả định về đa cộng tuyến hay tự tương quan.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây, kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Szilveszter Fekete và cộng sự (2010) tại Romania, nghiên cứu của Christos Tzovas (2006) tại Hy Lạp, cũng như nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Hồng và Nguyễn Thị Kim Oanh (2014), Nguyễn Hồng Hà (2015) tại Việt Nam về mức độ chi phối áp đảo của yếu tố thuế đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, điểm khác biệt mang tính đột phá của luận văn nằm ở việc chứng minh nhân tố kế hoạch tiền thưởng không có ảnh hưởng tại Bạc Liêu, trái ngược với kết luận của Healy (1985) tại thị trường các tập đoàn niêm yết lớn của Mỹ. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ đặc thù sở hữu tập trung và quy mô doanh nghiệp thủy sản miền Tây Nam Bộ, nơi mục tiêu tiết kiệm dòng tiền thuế và đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng được đặt lên ưu tiên hàng đầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả lựa chọn chính sách kế toán và hoàn thiện môi trường thông tin tài chính:

• Nhóm giải pháp 1 - Tăng cường tính minh bạch và chuẩn hóa chính sách kế toán nội bộ:

  • Hành động: Ban Giám đốc và Kế toán trưởng các doanh nghiệp thủy sản cần xây dựng quy chế tài chính bằng văn bản, công khai phương pháp tính giá thành sản phẩm nuôi trồng, chế biến và phương pháp trích lập dự phòng.
  • Mục tiêu: Giảm thiểu tỷ lệ điều chỉnh sai lệch số liệu kế toán dồn tích xuống dưới 5% mỗi kỳ báo cáo.
  • Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong vòng 6 tháng đầu năm tài chính.
  • Chủ thể: Ban điều hành doanh nghiệp thủy sản.

• Nhóm giải pháp 2 - Nâng cao trình độ nghiệp vụ và đào tạo liên tục cho đội ngũ kế toán:

  • Hành động: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về Thông tư 200/2014/TT-BTC, cập nhật chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS và kỹ năng xét đoán chuyên môn cho nhân viên kế toán.
  • Mục tiêu: Đạt 100% nhân sự kế toán tại doanh nghiệp được bồi dưỡng nghiệp vụ tối thiểu 40 giờ mỗi năm.
  • Thời gian thực hiện: Triển khai định kỳ hàng quý trong giai đoạn 2016 - 2018.
  • Chủ thể: Hội đồng Doanh nghiệp tỉnh Bạc Liêu phối hợp với các trường đại học chuyên ngành.

• Nhóm giải pháp 3 - Hoàn thiện công tác thẩm định và giám sát tín dụng từ phía ngân hàng:

  • Hành động: Các ngân hàng thương mại cần thiết lập quy trình kiểm tra chéo số liệu giữa báo cáo tài chính gửi ngân hàng, báo cáo quyết toán thuế và dữ liệu dòng tiền thực tế qua tài khoản thanh toán.
  • Mục tiêu: Nâng tỷ lệ phát hiện các sai lệch trọng yếu trong báo cáo tài chính lên trên 80%, giảm tỷ lệ nợ xấu ngành thủy sản xuống dưới mức 3%.
  • Thời gian thực hiện: Áp dụng liên tục trong suốt chu kỳ cấp hạn mức tín dụng.
  • Chủ thể: Phòng thẩm định rủi ro tại các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh.

• Nhóm giải pháp 4 - Cải cách thủ tục thanh tra, kiểm tra và hướng dẫn thuế:

  • Hành động: Cục Thuế tỉnh Bạc Liêu cần tăng cường đối thoại chính sách, ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về chi phí hợp lý hợp lệ trong hao hụt thủy hải sản tươi sống và trích lập dự phòng hàng tồn kho.
  • Mục tiêu: Rút ngắn 30% thời gian xử lý quyết toán thuế và giảm thiểu 50% các vụ khiếu nại về cách hiểu chính sách thuế.
  • Thời gian thực hiện: Lộ trình từ 1 đến 2 năm.
  • Chủ thể: Cục Thuế tỉnh Bạc Liêu và Tổng cục Thuế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Chủ sở hữu và Giám đốc điều hành các doanh nghiệp thủy sản: Cung cấp góc nhìn toàn diện về tác động kinh tế của các chính sách kế toán, giúp xây dựng chiến lược quản trị lợi nhuận hợp pháp, tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và nâng cao uy tín tín nhiệm tài chính khi làm việc với đối tác quốc tế.
2. Kế toán trưởng và nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp chế biến nông - thủy sản: Nắm vững phương pháp vận dụng linh hoạt hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, chuẩn hóa kỹ thuật hạch toán hàng tồn kho, tài sản cố định và xử lý trích lập dự phòng đúng quy định pháp luật.
3. Cán bộ thẩm định tín dụng tại các ngân hàng thương mại và chuyên viên kiểm toán: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cẩm nang nhận diện các dấu hiệu điều chỉnh báo cáo tài chính, từ đó đánh giá chính xác thực trạng tài chính của khách hàng vay vốn ngành thủy sản và giảm thiểu rủi ro tín dụng.
4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu tham khảo có giá trị cao về mặt phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, quy trình xây dựng thang đo EFA và phân tích hồi quy tuyến tính trong lĩnh vực kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nhân tố thuế lại có ảnh hưởng mạnh nhất đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp thủy sản Bạc Liêu?

Thuế thu nhập doanh nghiệp là khoản chi phí bằng tiền trực tiếp làm giảm dòng tiền thuần của doanh nghiệp. Trong thực tế ngành thủy sản Bạc Liêu, với biên lợi nhuận mỏng và rủi ro thiên tai dịch bệnh cao, các doanh nghiệp luôn ưu tiên lựa chọn chính sách kế toán khấu hao nhanh và tính giá xuất kho phù hợp nhằm ghi nhận chi phí hợp lý tối đa, giúp tiết kiệm số thuế phải nộp trong ngắn hạn.

Vì sao nhân tố kế hoạch tiền thưởng cho nhà quản lý không có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu này?

Khác với các công ty cổ phần đại chúng hay doanh nghiệp niêm yết lớn trên sàn chứng khoán, phần lớn doanh nghiệp thủy sản tại Bạc Liêu có cấu trúc sở hữu đóng dạng gia đình hoặc trách nhiệm hữu hạn. Giám đốc điều hành thường là người nắm giữ trên 50% vốn cổ phần, vì thế lợi ích của họ gắn liền trực tiếp với lợi nhuận sau thuế của công ty chứ không phụ thuộc vào quỹ thưởng theo chỉ tiêu kế toán.

Doanh nghiệp thủy sản Bạc Liêu chịu áp lực gì từ các hợp đồng vay nợ ngân hàng?

Để có nguồn vốn lưu động thu mua nguyên liệu tôm nguyên con từ các hộ nuôi trồng, doanh nghiệp phải vay vốn ngân hàng với dư nợ rất lớn. Các hợp đồng tín dụng thường ràng buộc các chỉ tiêu tài chính khắt khe như tỷ suất sinh lời trên tài sản, hệ số thanh toán hiện hành, buộc doanh nghiệp phải lựa chọn các chính sách kế toán giúp duy trì bức tranh tài chính lành mạnh.

Trình độ của kế toán viên tác động như thế nào đến chất lượng lựa chọn chính sách kế toán?

Kế toán viên có trình độ chuyên môn cao và nắm chắc Thông tư 200/2014/TT-BTC sẽ vận dụng đúng đắn các nguyên tắc kế toán dồn tích, thận trọng và nhất quán. Ngược lại, nếu trình độ hạn chế, kế toán thường chỉ rập khuôn theo mục đích tính thuế, làm suy giảm tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính cung cấp cho các nhà đầu tư.

Làm thế nào để các bên sử dụng thông tin phát hiện việc doanh nghiệp thay đổi chính sách kế toán?

Người sử dụng thông tin cần đọc kỹ Thuyết minh báo cáo tài chính, đặc biệt là phần trình bày các chính sách kế toán áp dụng và lý do thay đổi ước tính kế toán theo chuẩn mực VAS 29. Việc đối chiếu biến động giữa dòng tiền hoạt động kinh doanh thuần và lợi nhuận thuần trên báo cáo kết quả kinh doanh là phương pháp hữu hiệu để nhận diện hành vi điều chỉnh số liệu.

Kết luận

• Luận văn đã nhận diện và kiểm định thành công 7 nhóm nhân tố chi phối việc lựa chọn chính sách kế toán tại các doanh nghiệp thủy sản tỉnh Bạc Liêu.
• Nghiên cứu khẳng định Thuế, Mức vay nợ và Trình độ của kế toán viên là 3 nhân tố có tác động thuận chiều mạnh nhất đến việc lựa chọn chính sách kế toán.
• Đề tài chỉ ra điểm đặc thù của địa phương khi Kế hoạch tiền thưởng không có ảnh hưởng đáng kể do cấu trúc sở hữu tập trung tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Hệ thống thang đo 28 biến quan sát được kiểm định đạt độ tin cậy Cronbach Alpha và độ giá trị phân tích nhân tố khám phá EFA cao, đóng góp cơ sở dữ liệu học thuật quý giá cho ngành kế toán thủy sản.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao dành cho cơ quan thuế, ngân hàng thương mại, ban quản trị và đội ngũ kế toán viên nhằm nâng cao tính minh bạch tài chính.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực chứng về hành vi lựa chọn chính sách kế toán trong một ngành kinh tế mũi nhọn tại địa bàn Tây Nam Bộ. Định hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô mẫu khảo sát sang các tỉnh lân cận như Cà Mau, Sóc Trăng trong giai đoạn 2018 - 2022 và ứng dụng mô hình hồi quy đa biến với dữ liệu bảng để đánh giá tác động dài hạn.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết số liệu, bảng câu hỏi khảo sát và mô hình định lượng của đề tài để ứng dụng trực tiếp vào công tác quản trị tài chính và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Việc lựa chọn CSKT bị chi phối bởi nhiều nhân tố và nhìn chung được xem xét dựa trên các ảnh hưởng kinh tế mà các chính sách này mang lại (Dhaliwal et al. Ảnh hưởng kinh tế ở đây, theo Holthausen và Leftwich (1983), là một sự thay đổi trong CSKT sẽ làm thay đổi cách thức tính toán, do đó sẽ làm thay đổi các chỉ tiêu kinh tế của DN như sự phân phối dòng tiền hoặc quyền lợi của các bên sử dụng những thông tin này cho việc ký kết hợp đồng hay ra quyết định. Để thực hiện đề tài này, tác giả đã tiến hành lược khảo các nghiên cứu có liên quan đến việc lựa chọn chính sách kế toán để tìm ra khe hổng nghiên cứu. Với cơ sở dữ liệu hiện có, tác giả đã tìm hiểu một số nghiên cứu về vấn đề này như sau: 1.Các nghiên cứu ngoài nước 1.

Nghiên cứu của Healy (1985) Effect of bonus schemes on accounting decision (ảnh hưởng của kế hoạch tiền thưởng đến lựa chọn chính sách kế toán) Healy đã thực hiện nghiên cứu về ảnh hưởng của kế hoạch tiền thưởng đối với người quản lý đến số liệu kế toán trên BCTC nhằm thu thập bằng chứng rằng liệu các kế hoạch này có ảnh hưởng đến sự lựa chọn chính sách kế toán của người quản lý không. Trước hết, Healy đã khảo sát cách thức tính khoản thưởng trên lợi nhuận của doanh nghiệp và đưa ra mô hình tính như sau: Pt{ max[Et – Lt]} hoặc Pt(min{Ut,max[Et-Lt],0) Trong đó Pt: Tỷ lệ phần trăm tối đa Et: Lợi nhuận trong kỳ Lt: Lợi nhuận tối thiểu Ut: Lợi nhuận tối đa Các tính này được Healy giải thích như sau Khi lợi nhuận trong kỳ (Et) nhỏ hơn mức tối thiểu (Lt), hiệu số (Et-Lt) nhỏ hơn 0 nên khoản tiền thưởng sẽ là 0. Khi lợi nhuận trong kỳ cao hơn mức tối thiểu phần chênh lệch sẽ được nhân tỷ lệ phần trăm Pt để tính ra khoản thưởng. Quy định LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 này khuyến khích các nhà quản lý nâng lợi nhuận cao hơn mức tối thiểu; nhằm khắc phục tâm lý sợ rủi ro của nhà quản lý Tuy nhiên, khi khoản chênh lệch (Et-Lt) quá lớn, vượt khỏi mức Ut nhất định thì nhà quản lý chỉ tính tiền thưởng trên Ut.

Cách tính này nhằm hạn chế người quản lý chạy theo con số lợi nhuận quá mức, mang lại rủi ro quá cao cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh trên, người quản lý sẽ tìm cách ảnh hưởng đến số liệu kế toán để mang lại lợi ích cho mình. Ngoài ra Healy cũng xem xét vấn đề lựa chọn chính sách kế toán bằng cách khảo sát tổng dồn tích của doanh nghiệp. Tổng dồn tích là chênh lệch giữa lợi nhuận và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh bao gồm khấu hao, chênh lệch hàng tồn kho, các khoản phải thu và phải trả của DN.

Các khoản dồn tích sẽ tăng lên khi nhà quản lý muốn tăng lợi nhuận và ngược lại. Healy sử dụng danh sách năm 1980 của 250 công ty niệm yết thuộc lĩnh vực công nghiệp lớn nhất, sau đó chọn lọc 94 công ty có đầy đủ kế hoạch khen thưởng. Healy đã chia các công ty thành 3 nhóm: + Nhóm UPP bao gồm các công ty – năm có lợi nhuận cao hơn mức tối thiểu + Nhóm LOW bao gồm các công ty – năm có lợi nhuận thấp hơn mức tối thiểu + Nhóm MID bao gồm các công ty – năm không thuộc hai nhóm trên Kết quả được mong đợi là tổng dồn tích hầu hết sẽ âm ở nhóm LOW và nhóm UPP, nghĩa là người quản lý sẽ giảm dồn tích để giảm lợi nhuận trong thời kỳ lợi nhuận thấp hơn mức tối thiểu và cao hơn mức tối đa. Đối với nhóm MID, kết quả mong đợi là tổng dồn tích hầu hết sẽ dương nhằm tăng lợi nhuận trong giai đoạn lợi nhuận nằm gữa mức tối thiểu và mức tối đa.

Kết quả phân tích thống kê của Healy cho kết quả như mong đợi tức là kế hoạch tiền thưởng đối với nhà quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp. Nghiên cứu của Whittred (1987) The derived demand for consoliadated financial reporting (Nhu cầu xuất phát cho các báo cáo tài chính hợp nhất) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Nghiên cứu cung cấp bằng chứng về việc nhà quản lý đã tự nguyện hợp nhất BCTC nhằm thỏa mãn các yêu cầu của chủ nợ và nâng cao các khoản khen thưởng cho nhà quản lý. Whittred quay lại thời kỳ 1930 – 1950 khi BCTC hợp nhất chưa bắt buộc phải thực hiện ở Australia. Trong giai đoạn này, luật thuế yêu cầu các công ty phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo thuế suất lũy tiến, khiến nhiều công ty đã thành lập các công ty con để tránh phải nộp thuế lũy tiến.

Khi cơ cấu công ty ngày càng phức tạp, xuất hiện nhiều khả năng các công ty trong cùng tập đoàn chuyển nợ lẫn nhau dẫn đến rủi ro cho ngân hàng. Để đối phó các ngân hàng yêu cầu một khoản bảo lãnh liên công ty trong tập đoàn cho một khoản vay cho bất kỳ công ty nào trong tập đoàn. Để có thể giám sát con số tài sản cũng như công nợ của tập đoàn, ngân hàng sử dụng BCTC hợp nhất. Whittred đã nghiên cứu mối quan hệ giữa các khoản bảo lãnh liên công ty với các khoản thưởng cổ phần với việc tự nguyện hợp nhất BCTC trên thị trường chứng khoán Australia.

Kết quả thực nghiệm chứng minh có quan hệ: Nghĩa là các công ty có quan hệ bảo đảm liên công ty có khuynh hướng lập BCTC hợp nhất tự nguyện với mục đích làm tăng độ tin cậy chi chủ nợ, giảm bớt chi phí giám sát và qua đó giảm bớt chi phí ủy nhiệm. Qua nghiên cứu của Whittred cho ta thấy yêu cầu của chủ nợ và các khoản khen thưởng cho nhà quản lý dẫn tới các công ty lựa chọn chính sách kế toán đó là lập BCTC hợp nhất để thỏa mãn yêu cầu của chủ nợ và nâng cao khoản khen thưởng cho nhà quản lý. Nghiên cứu của Watts và Zimmerman (1990) Positive Accounting Theory. A Ten Year Perspective (Lý thuyết kế toán thực chứng) Nghiên cứu đã xem xét lại các nghiên cứu lý thuyết kế toán thực chứng trong những năm 1980 và cũng đề xuất cách để cải thiện nghiên cứu thực chứng trong lựa chọn kế toán.

Ba giả thuyết chính được sử dụng để giải thích và dự đoán mối tương quan của các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn phương pháp kế toán trong nghiên cứu là: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Giả thuyết kế hoạch tiền thưởng: Nhà quản lý của các DN mà có chi trả tiền thưởng theo lợi nhuận thì có nhiều khả năng sẽ sử dụng phương pháp kế toán làm tăng lợi nhuận trong kỳ báo cáo đề tăng giá trị khoản tiền thưởng trả cho mình - Giả thuyết nợ: Nếu tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của DN càng cao thì nhà quản lý có nhiều khả năng sử dụng phương pháp kế toán làm tăng lợi nhuận để tránh vi phạm những hạn chế trong cam kết vay vốn. - Giả thuyết chi phí chính trị: DN lớn có nhiều khả năng lựa chọn chính sách kế toán làm giảm lợi nhuận báo cáo hơn là các DNVVV để giảm thiểu chi phí chính trị Kết quả nghiên cứu thử nghiệm cho thấy giả thuyết tiền thưởng không thích hợp trong nhiều trường hợp. Bằng chứng thực nghiệm thu được nói chung phù hợp với giả thuyết nợ và giả thuyết chi phí chính trị đến sự lựa chọn chính sách kế toán. Nghiên cứu của Colin R.Dey và cộng sự (2007) Determinants of Accouning Choices in Egypt ( Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán ở Ai Cập) Colin R.Dey và cộng sự đã nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán ở Ai Cập.

Nghiên cứu đã thêm một giả thuyết mới vào ba giả thuyết trong nghiên cứu của Watts và Zimmerman (1990) đó là giả thuyết thuế. Vì vậy trong nghiên cứu này nhóm tác giả đã đưa ra bốn giả thuyết nghiên cứu đó là - Giả thuyết kế hoạch tiền thưởng: - Giả thuyết nợ - Giả thuyết chi phí chính trị - Giả thuyết thuế Kết quả nghiên cứu cho thấy giả thuyết tiền thưởng, giả thuyết nợ, giả thuyết thuế có tác động đến lựa chọn chính sách kế toán đó là sự tồn tại của kế hoạch tiền thưởng luôn khuyến khích nhà quản lý, phương pháp khấu hao, phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho không làm tăng các khoản nghĩa vụ thuế phải nộp, mức vay nợ càng cao thì nhà quản lý có nhiều khả năng lựa chọn chính sách kế toán để tăng lợi nhuận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu của Cudia và Cynthia P (2008) Factors that influence small and medium enterprises in Metro Manila to choose between accrual and cash accounting (các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn giữa cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền ở Metro Manila) Thông qua quá trình khảo sát và thu thập dữ liệu từ các kiểm toán viên thực hiện kiểm toán cho 163 DNNVV ở Metro Manila là trung tâm của đảo Luzon của Philippines nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn giữa cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền ở các DDNVV tại vùng này.

Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thống kê mô tả để tìm ra các nhân tố có ảnh hưởng. Nghiên cứu đã đưa ra mô hình nghiên cứu với 6 nhân tố tác động như sau: 6 nhân tố: - Bản chất của kinh doanh Lựa chọn giữa cơ sở kế toán - Thuận tiện trong lưu trữ hồ sơ dồn tích và cơ sở kế toán tiền - Sự phức tạp trong yêu cầu kế toán và ở các DDNVV tại Metro công bố thông tin - Yêu cầu tuân thủ thuế Hình 1. Mô hình nghiên cứu của Cudia, Cynthia P (2008) Kết quả nghiên cứu đã tìm ra 5 nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn giữa hai cơ sở kế toán trên đó là: Bản chất của việc kinh doanh, sự thuận tiện trong lưu trữ hồ sơ, sự phức tạp trong yêu cầu kế toán và công bố thông tin, chi phí lập báo cáo tài chính, tính hữu dụng trong việc ra quyết định. Trong đó nhân tố bản chất của việc kinh doanh là có tác động mạnh nhất đến việc lựa chọn giữa cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền ở các DDNVV tại Metro Manila.

Nghiên cứu của Szilveszter Fekete và các cộng sự (2010) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.