Chương 1: Văn hóa quản lý và Văn hóa quản lý của các công ty liên doanh với Hàn Quốc tại Hà Nội – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn. Chương 2: Nhận diện văn hóa quản lý và giải pháp phát triển văn hóa quản lý của công ty Megastudy. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: VĂN HÓA QUẢN LÝ VÀ VĂN HÓA QUẢN LÝ CỦA CÁC CÔNG TY LIÊN DOANH VỚI HÀN QUỐC TẠI HÀ NỘI – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Lý luận chung về văn hóa quản lý 1.
Khái niệm, cấu trúc và biểu hiện của văn hóa quản lý 1. Khái niệm văn hóa quản lý Từ khi có loài người đến nay, con người đã hiểu được việc phải không ngừng tìm kiếm những cách thức nhằm thỏa mãn các loại nhu cầu. Họ muốn kiếm tìm sự sống và sự an toàn trong môi trường bất lợi, nên từ sớm đã biết cố kết cộng đồng, hình thành tổ chức để sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, đạt được mục tiêu chung. Bởi vậy, xét theo nghĩa rộng thì quản lý là một hoạt động văn hóa và cũng là một loại hoạt động có ý nghĩa, có mục đích của con người, tổ chức và văn hóa là đồng dạng, không có tổ chức thì văn hóa sẽ không thể ra đời.
Nhà quản lý học hiện đại Ordway Tead đã nói trong tác phẩm “Nghệ thuật quản lý” như sau: “Quản lý là kiếm tìm sự đầy đủ và hạnh phúc cho cuộc sống con người bằng trí tuệ và tài nguyên có hạn”1. Vì thế, con người là xuất phát điểm và trung tâm của mọi quá trình quản lý, vận mệnh của con người hoàn toàn phụ thuộc vào việc đạt được các mục tiêu quản lý và hiệu quả của quản lý. Thực chất, văn hóa quản lý là sự giao thoa của hai lĩnh vực hoạt động đặc trưng của loài người: Văn hóa và Quản lý. Tuy nhiên, không phải ngay từ đầu vấn đề văn hóa đã trở thành mối quan tâm của quản lý, và cũng không phải ngay từ đầu vấn đề văn hóa quản lý đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống văn hóa.
Sự kết hợp diễn ra như là một quá trình phát triển tất yếu của xã hội loài người nói chung, cũng như của từng lĩnh vực nói riêng. 1 Ordway Tead, The Art of Administrator: Chung Trấn Hoa dịch, Nghệ thuật Quản lí, 1973. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý – một loại lao động đặc biệt của con người, cái mà qua đó, loài người đã nhân sức lao động của mình lên gấp nhiều lần. Cần chú ý rằng, Quản lý vừa mang tính nghệ thuật, vừa mang tính khoa học.
Tiến trình quản lý trong chuỗi sự kiện chung của nó là một tiến trình nghệ thuật. Nhưng những công cụ hay bí quyết của nó rõ ràng dựa trên khung kiến thức mang tính khoa học được tích lũy theo thời gian. Dường như các kỹ năng quản lý luôn chứa đựng cả những yếu tố nghệ thuật và khoa học. Các phương pháp tiếp cận tư duy quản lý đã phát triển khá lâu dài và các học giả cố gắng xây dựng những lý giải về các hoạt động thuộc tổ chức và quản lý.
Một khu rừng lý thuyết quản lý 2 đã được hợp thành từ nhiều cách tiếp cận và những quan điểm riêng của các tác giả, cho thấy sự đa dạng của các quan điểm về quản lý. Xin trích dẫn một cách nhìn tổng quát về khái niệm Quản lý: quản lý là một hoạt động thực tiễn đặc biệt của con người, trong đó các chủ thể tác động lên các đối tượng bằng các công cụ và phương pháp khác nhau, thông qua quy trình quản lý nhất định, nhằm thực hiện một cách hiệu quả nhất các mục tiêu của tổ chức trong điều kiện biến động của môi trường3. Như vậy, ta có thể thấy hai nhân tố không thể thiếu trong Quản lý là chủ thể quản lý và đối tượng quản lý – mà suy cho cùng chính là nhân tố con người. Quản lý theo cách tiếp cận nào cũng luôn phải quan tâm tới yếu tố con người là mối quan hệ giữa con người với nhau, với môi trường trong và ngoài tổ chức.
Và chính vì lẽ đó, quản lý bao giờ cũng mang tính nghệ thuật rất cao. Đó chính là lối ứng xử của con người, cách thức con người đó hành động trong tổ chức và trong môi trường, ghi lại dấu ấn của con người, vì con người, và đó chính là Văn hóa. Càng ngày các nhà Quản lý càng quan tâm tới các vấn đề Con người trong quá trình quản lý, dần từng bước khai thác tốt hơn yếu tố văn hóa, coi đó là một nhân tố điều chỉnh và thúc đẩy hiệu quả quản lý. 2 Harold Koontz, “Khu rừng lý thuyết quản lý”, Tạp chí Academy of Management (12/1976); Những vấn đề cốt yếu của quản lý, NXB KHKT,2004.
3 Phạm Ngọc Thanh, Tập bài giảng Khoa học quản lý, Hà Nội, 2007. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Văn hóa có thể coi là một lĩnh vực hoạt động tích cực nhất, năng động nhất của loài người, nhằm thoát ra khỏi “lớp vỏ động vật”. Quá trình sản xuất của cải vật chất là cơ sở và nguồn gốc để phát triển văn hóa tinh thần. Văn hóa gắn liền với quá trình phát triển của hoạt động lao động đặc biệt, hoạt động quản lý.
Văn hóa là thuộc tính căn bản nhất của con người, giúp phân biệt con người với loài vật nói chung. Theo quan điểm hệ thống, không phải kết quả của hoạt động nào của con người cũng là văn hóa, chúng phải thỏa mãn các điều kiện: những kết quả đó phải có giá trị, các giá trị đó được con người sáng tạo nhưng phải trong một quá trình lịch sử liền tục, các giá trị phải lập thành một hệ thống chặt chẽ. Tổ chức giáo dục, khoa học, văn hóa của Liên hợp quốc UNESCO đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân.
Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những nhân vật đặc biệt nhân bản có lý tính, có đầu óc phê phán và dấn thân một cách đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một thực thể chưa hoàn chỉnh đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo những công trình vượt trội lên bản thân”.Trần Ngọc Thêm, văn hóa là một hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội4. Như vậy, nói đến văn hóa là nói đến tính giá trị, là thước đo mức độ nhân bản của xã hội và con người. Theo cách định nghĩa như vậy, không chỉ các dân tộc, các quốc gia mới có văn hóa, mà mỗi tổ chức, 4 Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục 1999, trang 10.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cá nhân đều có văn hóa riêng của mình, không kể đó là văn hóa mạnh hay yếu, văn minh hay lạc hậu. Lúc đầu, văn hóa được các nhà quản lý sử dụng như một động lực nâng cao hiệu quả hoạt động. Dần dần, trong hoạt động thực tiễn của các tổ chức, đã từng bước hình thành những đặc trưng văn hóa trong quản lý. Bên cạnh đó, quản lý là hoạt động lao động chủ yếu của loài người, đặc biệt là ngày càng phát triển trong cuộc sống hiện đại, do đó, văn hóa cũng không thể không bao trùm lên hoạt động này.
Văn hóa quản lý là một biểu hiện sinh động trong hệ thống đa dạng của đời sống văn hóa. Văn hóa quản lý nhìn chung thể hiện qua những khía cạnh: - Văn hóa quản lý trong phong cách người lãnh đạo: Đó là văn hóa được thể hiện thông qua cách thức xây dựng văn hóa tổ chức của người lãnh đạo đó. Theo Hồ Chí Minh, văn hóa của người lãnh đạo được thể hiện trong những phẩm chất cơ bản: “cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư”, vừa là lãnh đạo, vừa là công bộc của nhân dân. Ngày nay, bên cạnh những yếu tố đó, quá trình hội nhập, sự tồn tại khách quan, tất yếu của nền kinh tế tri thức đòi hỏi người lãnh đạo phải có trình độ thích hợp về kinh tế, xã hội, khoa học kỹ thuật, đủ bản lĩnh để đương đầu với những cám dỗ của xã hội hiện đại, và tạo dụng quan hệ tốt đẹp giữa lãnh đạo và nhân viên cấp dưới.
Giữ vững phẩm chất chính trị, xã hội và hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình được xem là những tiêu chí căn bản để đánh giá về văn hóa quản lý của lãnh đạo trong cơ quan nhà nước. Văn hóa này được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố như: ứng xử với quyền lực, với các lợi ích, trong các quan hệ cá nhân, tập thể, cộng đồng, trong quan hệ quốc tế, trình độ năng lực,. - Văn hóa quản lý trong phương thức quản lý: cùng một vấn đề nhưng những lãnh đạo khác nhau có thể thực hiện những phương pháp giải quyết khác nhau cùng nhằm đến mục tiêu chung của quản lý. Phương thức quản lý đúng đắn sẽ không chỉ tiết kiệm được chi phí, thời gian và công sức mà còn thể hiện cho 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một văn hóa quản lý của các chủ thể trong quá trình hoạt động thực tiễn của mình.
Phương thức chuyên quyền hay độc đoán thái quá thể hiện một văn hóa quản lý quan liêu, khó tìm được sự đồng tình, ủng hộ từ phía đối tượng quản lý, đồng thời kìm hãm sự phát triển của tổ chức nói riêng và toàn bộ sự ổn định của xã hội nói chung. - Văn hóa quản lý trong các hoạt động cơ bản của quá trình hoạt động quản lý: Dù đề cập đến vấn đề nào của văn hóa cũng không thể không chú trọng đến khía cạnh thực tiễn văn hóa ấy biểu hiện như thế nào.