Khóa luận tốt nghiệp kế toán nhận diện gian lận báo cáo tài chính các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp kế toán nhận diện gian lận báo cáo tài chính các công ty xây dựng niêm yết trên thị, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lê Diễm My
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Minh Nhật
• Trường học: Trường Đại Học Tây Đô
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nhận Diện Gian Lận Báo Cáo Tài Chính Trong Các Công Ty Xây Dựng Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhận diện gian lận báo cáo tài chính

Nhận diện gian lận trong báo cáo tài chính là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực kế toán và tài chính, đặc biệt là đối với các công ty xây dựng niêm yết tại Việt Nam. Báo cáo tài chính không chỉ phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư. Việc phát hiện và ngăn chặn gian lận là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Định nghĩa gian lận tài chính và báo cáo tài chính

Gian lận tài chính là hành vi cố ý lừa dối nhằm thu lợi bất chính. Báo cáo tài chính là tài liệu tổng hợp tình hình tài chính của doanh nghiệp, bao gồm các thông tin về tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh. Sự minh bạch trong báo cáo tài chính là yếu tố quan trọng để đảm bảo niềm tin của nhà đầu tư.

1.2. Tầm quan trọng của việc nhận diện gian lận

Việc nhận diện gian lận trong báo cáo tài chính giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường chứng khoán. Các công ty xây dựng niêm yết cần có các biện pháp kiểm soát nội bộ hiệu quả để phát hiện và ngăn chặn gian lận kịp thời.

II. Vấn đề gian lận trong báo cáo tài chính tại Việt Nam

Gian lận trong báo cáo tài chính đã trở thành một vấn đề nhức nhối tại Việt Nam, đặc biệt trong ngành xây dựng. Nhiều công ty đã bị phát hiện gian lận, gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư và làm giảm uy tín của thị trường chứng khoán. Các vụ việc này không chỉ ảnh hưởng đến các công ty mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế.

2.1. Các vụ gian lận nổi bật trong ngành xây dựng

Một số vụ gian lận nổi bật trong ngành xây dựng đã được phát hiện, như việc báo cáo sai lệch doanh thu và chi phí. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm giảm lòng tin của nhà đầu tư vào thị trường.

2.2. Thách thức trong việc phát hiện gian lận

Việc phát hiện gian lận trong báo cáo tài chính gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của các giao dịch tài chính. Các công ty cần áp dụng các phương pháp kiểm toán hiện đại để phát hiện kịp thời các hành vi gian lận.

III. Phương pháp phát hiện gian lận báo cáo tài chính hiệu quả

Để phát hiện gian lận trong báo cáo tài chính, các công ty xây dựng niêm yết cần áp dụng các phương pháp và công cụ phân tích tài chính hiện đại. Việc sử dụng các mô hình thống kê và phân tích dữ liệu có thể giúp nhận diện các dấu hiệu gian lận một cách hiệu quả.

3.1. Mô hình Beneish trong phát hiện gian lận

Mô hình Beneish là một công cụ hữu ích trong việc phát hiện gian lận báo cáo tài chính. Mô hình này sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá khả năng gian lận của một công ty, từ đó giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác.

3.2. Phân tích tỷ số tài chính để nhận diện gian lận

Phân tích tỷ số tài chính giúp phát hiện các bất thường trong báo cáo tài chính. Các tỷ số như tỷ số lãi gộp, tỷ số tăng trưởng doanh thu có thể cung cấp thông tin quan trọng về tình hình tài chính của công ty.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về gian lận

Nghiên cứu về gian lận trong báo cáo tài chính đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp phát hiện gian lận có thể giúp giảm thiểu rủi ro cho các công ty xây dựng niêm yết. Kết quả nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa các chỉ số tài chính và khả năng gian lận, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các công ty xây dựng niêm yết

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiều công ty xây dựng niêm yết có dấu hiệu gian lận trong báo cáo tài chính. Việc phát hiện kịp thời các dấu hiệu này giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường.

4.2. Ứng dụng mô hình phát hiện gian lận trong thực tiễn

Mô hình phát hiện gian lận đã được áp dụng thành công tại một số công ty xây dựng, giúp họ nhận diện và ngăn chặn các hành vi gian lận hiệu quả hơn. Điều này không chỉ bảo vệ công ty mà còn nâng cao uy tín trên thị trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu gian lận

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy gian lận trong báo cáo tài chính là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Các công ty xây dựng niêm yết cần có các biện pháp kiểm soát nội bộ chặt chẽ và áp dụng các phương pháp phát hiện gian lận hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

5.1. Khuyến nghị cho các công ty xây dựng

Các công ty xây dựng niêm yết nên tăng cường kiểm soát nội bộ và đào tạo nhân viên về nhận diện gian lận. Việc này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

5.2. Tương lai của nghiên cứu gian lận tại Việt Nam

Nghiên cứu gian lận trong báo cáo tài chính sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng trong tương lai. Các nhà nghiên cứu cần phát triển thêm các mô hình và phương pháp mới để phát hiện gian lận hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG - - - - - - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN NHẬN DIỆN GIAN LẬN CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Sinh viên thực hiện LÊ DIỄM MY MSSV: 13D340301109 LỚP: ĐH Kế Toán 8B Cần Thơ 2017 TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG - - - - - - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN NHẬN DIỆN GIAN LẬN CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Cán bộ hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: Ths. Nguyễn Minh Nhật LÊ DIỄM MY MSSV: 13D340301109 LỚP: ĐH Kế toán 8B Cần thơ 2017 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận “Nhận diệngian lận báo cáo tài chính các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.” em xin chân thành cảm ơn đến các thầy cô giáo của trường trường Đại Học Tây Đô. Qua quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Đại Học Tây Đô, nhờ sự giảng dạy, chỉ bảo của các thầy, cô giáo em đã được trang bị những kiến thức cơ bản nhất về chuyên ngành kế toán. Đặc biệt các thầy cô Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng và các thầy cô giáo tham gia giảng dạy Lớp KT8B.

Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng và ý kiến đóng góp quan tâm của các bạn để giúp em hoàn thiện luận văn có chất lượng ngày càng cao hơn! Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của thầy Nguyễn Minh Nhật đã giúp đỡ em nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này. Và những người thân và bạn bè đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho em hoàn thành bản luận văn này. Kính chúc thầy cô giáo khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng trường Đại Học Tây Đô, những người thân và bạn bè sức khỏe và công tác tốt.Cần Thơ, ngày tháng năm 2017 Sinh viên thực hiện Lê Diễm My i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan khóa luận “Nhận diệngian lận báo cáo tài chính các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ của người hướng dẫn khoa học là Th.S Nguyễn Minh Nhật. Các số liệu, thông tin sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đáng tincậy.Cần Thơ, ngày tháng năm 2017 Sinh viên thực hiện Lê Diễm My ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Báo cáo tài chính là những báo cáo hợp nhất về tình hình tài sản, nguồn vốn cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.

Nói cách khác báo cáo tài chính là công cụ để các công ty công bố tình hình sản xuất kinh doanh với những đối tượng quan tâm (chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, người cho vay, cơ quan thuế và các cơ quan chức năng). Bởi vậy báo cáo tài chính cẩn đảm bảo tính minh bạch, phản ánh đúng thực trạng doanhnghiệp. Gian lận trong báo cáo tài chính là một trong những vấn đề mang tính thời sự hiện nay. Vấn đề này càng được quan tâm hơn sau sự kiện các công ty lớn ở Mỹ bị phá sản mà lý do chính đó là việc chế biến số liệu trong báo cáo tài chính do chính ban quản trị các công ty đó tạo ra.

Nghiên cứu gian lận trên báo cáo tài chính các công ty xây dựngniêm yết trên thị trường chứng khoán Việt nam. Với các mục tiêu cụ thểlà Tổng hợp thực trạng về sai sót, gian lận trong báo cáo tài chính của các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt nam niêm yết trong ba năm 2013- 2015. Xây dựng mô hình nghiên cứu về phát hiện gian lận báo cáo tài chính để dự đoán khả năng sai sót, gian lận của các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt nam 2016. Bên cạnh đó đưa ra khuyến nghị nhằm hạn chế và phòng ngừa rủi ro gian lận trên báo cáo tài chính, nâng cao tính hữu ích của thông tin báo cáo tài chính.

Kết quả nghiên cứu đã phần nào cung cấp được dấu hiệu nhận diện gian lận báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Kết quả nghiên cứu đã phản ánh khách quan sự tác động của các tỷ số tăng trưởng doanh thu bán hàng và tỷ số biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh đến sự trình bày sai sót số liệu trên báo cáo tài chính. iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… Cần Thơ, ngày tháng năm 2017 Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Minh Nhật iv NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… Cần Thơ, ngày tháng năm 2017 v MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i LỜI CAM ĐOAN .ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN.

iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN. iv NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN. v Chƣơng1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI .1 Sự cần thiết của đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu.1 Mục tiêu chung: .2 Mục tiêu cụ thể: .Phương pháp nghiên cứu.1 Phương pháp thu thập số liệu.2 Phương pháp xử lý số liệu.4 Đối tượng phạm vi nghiên cứu.2 Phạm vi nghiêncứu.5 Cấu trúc của khóa luận. 3 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Cơ sở lý luận về sai phạm trongBCTC .2 Những thủ thuật gian lận báo cáo tài chính.3 Các mô hình nhận dạng gian lận báo cáo tài chính.1 Mô hình logit vàprobit .2 Mô hình đa biến, đa tiêuchuẩn .3 Mô hình theo định luậtBenford .4 Mô hình mạng thần kinh (neutral networkmodel) .4 Các công trình nghiên cứu quốc tế về gian lận.5 Các công trình nghiên cứu trong nước về gian lận.6 Các nhân tố giúp phát hiện sai phạm báo cáo tài chính.7 Phương pháp nghiên cứu sai phạm BCTC ngành Xây dựng .1 Quy trình nghiên cứu .2 Dữ liệu và phương pháp thu thập số liệu .3 Giả thuyết nghiên cứu .4 Mô tả các biến trong mô hình .5 Phương pháp nghiên cứu.

28 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG GIAN LẬN TRONG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 Thực trạng về thị trường chứng khoán Việt Nam .1 Thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2015.2 Triển vọng thị trường chứng khoán 2016 trong bối cảnh hội nhập quốc tế .2 Tổng quan về thị trường xây dựng Việt nam .1 Thị trường xây dựng Việt nam .2 Triển vọng cho thị trường xây dựng Việt nam năm 2016 .3 Tổng quan thực trạng gian lận báo cáo tài chính ở các nước trên thế giới.4 Thực Trạng chênh lệch số liệu trên BCTC sau kiểm toán .5 Thực trạng thu thập số liệu ngành xây dựng Việt nam năm 2013-2015. 41 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ NHẬN DIỆN GIAN LẬN TRONG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.1 Thống kê mô tả .1 GMI- Tỷ số lãi gộp (Gross Margin Index) .2 SGI- Tỷ số tăng trưởng doanh thu bán hàng (Sales Growth Index) .3 SGAI- Tỷ số chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp (Sales, general and administrative expense Index) .4 DSRI-Tỷ số phải thu khách hàng trên doanh thu thuần (Days Sales in Receivables Index) .5 TATA- Tỷ số biến dồn tích kế toán so với tổng tài sản (Total Accruals to Total Assets) .6 DA- Tỷ số biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh (Discretionary Accruals) .2 Phân tích tương quan .3 Kết quả phân tích hồi quy. 47 Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Khuyến nghị từ mô hình nghiên cứu .1 Khuyến nghị về vận dụng mô hình Beneish để hỗ trợ cho việc dự đoán khả năng sai sót/gian lận báo cáo tài chính .2 Khuyến nghị về các giải pháp hạn chế sai sót/gian lận báo cáo tài chính .1 Đối với công ty .2 Đối với kiểm toán viên .3 Đối với nhà đầu tư .4 Đối với quản lý nhà nước .5 Đối với ban quản trị công ty. 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO.xii PHỤ LỤC……………………………………………….………………………………xiii viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Tổng hợp các nhân tố giúp phát hiện sai phạm báo cáo tài chính .2: Danh sách các biến đầu vào được xem xét .3: Phân loại sai lầm loại 1 và sai lầm loại 2 .1: Kết quả chọn mẫu .1 Thể hiện kết quả thống kê mô tả, bao gồm các giá trị nhỏ nhất, lớn nhất, trung bình, và độ lệch chuẩn của 6 biến quan sát.2 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình .3 Kết quả mô hình hồi quy logistic (1) .4 Kết quả mô hình hồi quy logistic (2) .5 Kiểm định mô hình (2) theo kết quả kiểm toán năm 2016. Độ chính xác của mô hình M-score (2) tại ngưỡng 20% với dữ liệu ngành xây dựng 2016. 54 ix DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 – Tam giác gian lận .2: Quy trình nghiên cứu .2: Sơ đồ mô hình nghiên cứu 1.1: Thống kê mẫu theo sàn .2: Đồ thị GMI- Tỷ số lãi gộp .4: Đồ thị SGAI- Tỷ số chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp .5: Đồ thị DSRI-Tỷ số phải thu khách hàng trên doanh thu thuần .6: Đồ thị TATA- Tỷ số biến dồn tích kế toán so với tổng tài sản .7: Đồ thị DA- Tỷ số biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh. 46 x DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ACFE (The Association of Certified Fraud Examiners) BTC Bộ Tài chính BCTC Báo cáo tài chính DSRI Tỷ số phải thu khách hàng trên doanh thu thuần (Days Sales in Receivables Index) DA Tỷ số biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh (Discretionary Accruals) HOSE Sàn giao dịch TP.

HỒ CHÍ MINH HNX Sàn giao dịch HÀ NỘI GMI Tỷ số lãi gộp (Gross Margin Index) SGI Tỷ số tăng trưởng doanh thu bán hàng (Sales Growth Index) SGAI Tỷ số chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp (Sales, general and administrative expense Index) TATA Tỷ số biến dồn tích kế toán so với tổng tài sản (Total Accruals to Total Assets) xi Nhận diện gian lận báo cáo tài chính các công ty xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam Chƣơng1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Sự cần thiết của đề tài. Trong nền kinh tế thị trường, nhu cầu cho và nhận thông tin, đặc biệt là các thông tin tài chính luôn giữ vai trò quan trọng để đưa ra những quyết định kinh doanh then chốt.