mở đầu cho công, cuộc cải cách Tư pháp nước ta, hình thành nguyên tắc "tranh tung trong xét xử: được bảo dam". Trên cơ sỡ đó, Hiền pháp năm 2013 của nước ta lẫn đầu tiên ghi nhân. tranh tụng là mốt nguyên tắc được bảo dim trong hoạt động xét xử, nguyên tắc nay được quy định tại khoản 5 Điều 103: “Nguyên tắc tranh tung trong xét xứ được bảo đâm" đã trở thành nguyên tắc quan trong trong tổ chức và hoạt đông, của Toa an. Hệ thống pháp luật tổ tung hình sự đã được sửa đỗi và hoàn thiên.
"hơn nhằm bao dim nguyên tắc hiển định được thực thi hiệu quả Như vậy, có thé hid "ranh tụng trong xét xử được bao dam’, la việc thực. hiện các quy định nhằm bão đảm sự bình đẳng của các chủ thé tổ tụng (gồm. ‘bén buộc tội và bên bi buộc tôi) thu thập chứng cứ, đảnh giá chứng cứ, đưa ra các yêu cầu trong các giai đoạn tổ tụng nhằm tranh luận binh đẳng với nhau tại phiên tòa xét xử. Ý nghĩa nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm trong tổ tụng hình sự.
"Tổ tụng hình sự là cách thức, trình tw tiên hảnh các hoạt động của các cơ quan tiền hảnh tô tụng, người tiền hảnh tổ tung, người tham gia tô tụng, của các cơ quan nba nước khác va các tổ chức zã hội gop phan vào việc giải quyết vụ. án theo quy định của pháp luật tố tụng hinh sự. Theo quy định của BLTTHS nm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2021), các giai đoạn của tô tụng hình sự bao gốm khởi tố, điều tra, truy tổ, xét xử (bao gầm xét xử sơ thẩm, xét xử phúc thấm) và thi hành án. Nguyên tắc "tranh tung trong xét xử được bao đâm." có mối quan hệ gắn bó mật thiết va có ý nghĩa quan trọng đổi với từng giai đoạn.
của tổ tung hình sự, môi quan hệ này được thể hiện như sau Trong giai đoạn khởi t6, nguyên tắc "tranh tung trong zét xử được bảo dam" dé cao quyển lợi cia các bên, đảm bảo công bằng, minh bạch va đúng, pháp luật. Giai đoạn khối tổ là giai đoạn mỡ đâu cho quá trình tiến hảnh giải quyết một vụ án hình sự theo quy định pháp luật. Đây la giai đoạn quan trong được thực hiên bởi những cơ quan có thẩm quyên nhằm mục đích zác định có ‘hay không dau hiệu tội pham đổi với hảnh vi nguy hiểm cho xã hội để tiếp tục. thực hiên các giai đoạn sau, cũng là giai đoan mỡ đầu cho quá trình tranh tung được diễn ra.
Ý nghĩa của nguyên tắc “tranh tung trong xét xử được bảo dim” trong giai đoạn khởi tô được thể hiện ở chỗ nguyên tắc “tranh tụng trong xét xử: được bảo dam" sẽ đầm bao cho bên bị buộc tôi có quyên được có quyển được iết lý do, thông tín về việc khối tổ, cũng như quyền được bão vệ pháp lý vả tham gia vào qua trình tranh tung, Bên buộc tôi có trachnhiệm tim kiểm, kiểm. tra, xác minh có hay không có dâu hiệu tôi pham đôi với hành, sư việc ra tây nguy hiểm cho zẽ hội. Thực hiện nguyên tắc "tranh tung trong xét xử được ‘bao đấm”, biên bị buộc tôi sẽ được thông báo về \c cáo buộc cụ thể ma họ đang. phải đối mốt, được bao dim về quyền bao chữa của mình cũng như tham gia "vào quá trình sác minh của bên buộc tôi, cung cắp bằng chứng và chứng cứ để bảo vệ quyển lợi của minh.
Họ cũng có quyền được đại điện bối người bảo chữa và có cơ hội tranh tụng dé chứng minh sự vô tội của minh. Quyển lợi của. họ cũng được bão vệ và đâm bao thông qua quy trình bảo chữa và tham gia vào quá trình xác minh đầu hiệu tôi phạm cùng cơ quan có thẩm quyển. Hơn thé nữa, cơ quan điều tra va cơ quan có thẩm quyền tiền hành tổ tụng sé thuận lợi hơn khí tiến hanh các bước thu thập, phân tích va đảnh gia bằng chứng trước khi quyết định khởi t6.
Trong giai doan diéu tra, nguyên tắc "tranh tung trong xét xử được bão đâm” sẽ bảo dam cho việc cơ quan có thẩm quyển điều tra tiên hành các hoạt đông điều tra theo quy định của pháp luật. Mục đích của nguyên tắc "tranh tung trong xét xử được bao đầm” là thu thập chứng cứ, tim ra sự thật khách quan của vụ án hình sự. Giai đoạn điều tra vu án là hoạt động tô tụng hình sự do cá nhân vả cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhằm xác định sự thật vụ án một cách. khách quan, toàn diễn và đẩy di, làm cơ sở cho viée truy cứu hay Không truy.
cứu trách nhiệm hình sự đối với người bị buộc tôi. Nhưng để zác định sự thất ‘vu án một cách khách quan, toan điền va day đủ thì phải áp dụng nguyên tắc “tranh tung trong xét xử được bao đăm:” trong giai đoạn điều tra. Cơ quan điều tra phải thu thập đây đủ chứng cứ buộc tội va chứng cứ gỡ tôi, chứng cứ sác định tỉnh tiết tăng năng va tình tiết giêm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can va chứng cứ xác định các tình tiết khác của vụ án theo một quy trình và thủ tục chất chế được quy định trong BLTTHS. Nguyên tắc "tranh tung trong xét xử được bảo dim" trong giai đoạn điều tra đảm bão rằng bên bị buộc tội có quyển được tham gia vào quá trình điều tra, tiếp cân chứng cứ, kiểm tra chứng cứ, cung cấp bằng chứng, chứng cứ để bão vệ quyền lợi của mình, tao điều kiện thuận lợi trong quả trình xét xử vẻ sau.
Nguyên tắc này cũng dim bảo quả trình. điểu tra diễn ra một cach công bằng, minh bạch và tuân thủ đúng quy trình pháp Tuật. Do đó, mỗi liên hệ chặt chế giữa giai đoạn diéu tra với nguyên ắc "tranh tung trong sét xử được bao đảm" lả cơ sở để đầm bao tinh công bằng và minh bạch của quá trinh sét xử về sau. Việc tuân thủ đúng quy trình điều tra và đảm.
‘bao quyền lợi của bên buộc tôi trong quá trinh diéu tra la yếu t quan trọng dé ác định sự that khách quan của vụ an, Trong giai doan frup tố, nguyên tắc "tranh tụng trong xét xử được bão dm” có ý nghĩa góp phan phát hiện, sửa chữa va khắc phục những thiểu sót của cơ quan điều tra trong quá trình điều tra vụ én hình sự. Tòa án chỉ thực hiện chức năng xét xử của minh khi có quyết định truy tổ của Viện kiểm sát. BLTTHS quy định Viện kiểm sat có trách nhiệm chứng minh tội phạm, người ‘bj buôc tôi có quyên chứng minh mình vô tôi nhưng không bất buộc. Tìm ra sự thật khách quan của vụ án chính lả sự phối hợp giữa cơ quan điều tra, Viên.
kiểm sát và Tòa án, nguyên tắc "tranh tụng trong xét xử được bảo đảm” đặt ra yéu câu Viên kiểm sát phải nghiên cửu hỗ sơ, tai liệu, chứng cứ một cách kỹ' lưỡng để tìm ra sự that khách quan vụ án, truy tổ đúng người, đúng tôi, đúng, pháp luật. Người bị buộc tối đủ không có trách nhiêm nhưng có quyển đi tim sự thật khách quan của vụ án, nghĩa là người bi buộc tội có quyền chứng minh mình vô i bằng cách đưa ra các chứng cứ, tà liêu để chứng minh mình không phạm tôi. Từ đó có thể kết luận rằng, nguyên tắc “tranh tung trong xét xử được. ‘bdo đảm” trong giai đoạn truy tổ có ý nghĩa trong việc xác lap cơ sỡ pháp lí để đưa vụ án ra xét xử.
Bên canh đó góp phén phát hiện, sửa chữa, khắc phục những thiểu sot, vi pham pháp luật của cơ quan điều tra trong quá trình điểu tra vu án hình sự trước đó. Truy tổ đúng người, đúng tôi, đúng pháp luật, không, lâm oan người vô tội, đời hdi phải có những chứng cứ quan trong va đẩy đũ có 'ý nghĩa quyết định đến nội dung vụ án. Trong giai đoạn truy td, Viện kiểm sát phải kịp thời phát hiện nhằm sửa chữa những thiều sót cũng như vi phạm của cơ quan điều tra trong quá trình trước đó. Trong trường hợp nếu chứng cứ không đây đủ hoặc có vi phạm về thủ tục tổ tụng của cơ quan điều tra thì Viện.
kiểm sát sẽ định chi vụ án để đâm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp cho người bi buộc tội Giai đoạn xéf xi; là giai đoạn trung tâm cia nguyên tắc "tranh tung trong “xét sử được bao đầm”. Ý ngiĩa của nguyên tắc “tranh tung trong xét xử được. ‘bdo đâm” với giai đoạn xét xử vụ an hình sự thể hiện ở khia canh bảo dim cho Toa án thực hiện chức năng, nhiêm vụ của minh, kịp thời phát hiện, xét xử đúng. người, đúng tội, không để lot tội pham, oan sai.
XXét xử vụ án hình sự là giai đoan Toa án thực hiện xem xét, giải quyết vụ án bằng việc đưa ra bản án, quyết định bi cáo có tôi hay không có tôi cùng với những biến pháp tư pháp và các quyết định tô tung khác trên cơ sỡ kết quả tranh tung tai phiên toa. Mặc dù nguyên tắc “tranh tung trong xét xử được bảo dm” diễn ra xuyên suốt trong quá trình khởi tổ, điều tra, truy tô, nhưng những giai đoan trước đó, nguyên tắc. “tranh tung trong xét xử được bão dim” diễn ra nhằm bao dim các điều kiến. để thực hiện việc xét xử tại phiên tòa.
Giai đoan xét xử vụ án hình sự la khâu cuối củng để thực hiện việc tranh tụng nhưng đây lại là khâu quan trong nhất để giai đoạn tranh tụng giữa hai bên được diễn ra một cách công bằng va công. khai bối vi tranh tung thực sự chỉ diễn ra tại phiên tòa khí có day đũ sự hiện diện của bên buộc tội bên bảo chữa với vai trò trọng tai của Tòa án, néu chỉ có chủ thể của bên buộc tôi và bên bao chữa thực hiện tranh luận một cảch đơn phương theoý chi chủ quan của minh mà thiéu di vai trò, quyết định của tòa án. với chức năng sét xử thì không được coi là tranh tụng, 1. Nguyên tắc tranh tụng trong các mô hình tố tụng trên thé giới.
"Trên thé giới tôn tại hai mồ hình tổ tung phổ biển xuất phát từ hai hệ thông pháp luật l hệ thống pháp luật Common Law (hệ thống pháp luật Anh - Mỹ) và hệ thông pháp luật Cilvil Law (hé thông pháp luật châu âu lục địa), trong đó các nước thuộc hé thống pháp luật Common Law sẽ chủ yêu đi theo mô hình tổ tung tranh tung, tương tự như vậy các nước đi theo hệ thông pháp luật Civil Law sẽ chủ yếu di theo mô hình tổ tụng thẩm vấn.