Luận án TS: Giáo dục kỹ thuật vì phát triển bền vững tại Việt Nam

Khám phá vai trò quan trọng của giáo dục kỹ thuật trong việc thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam. Phân tích các chiến lược và thách thức hiện tại.

• Tác giả: Nguyen Hoang Ai Phuong
• Người hướng dẫn: Prof. Daniella Tilbury
• Trường học: University of Gloucestershire
• Chuyên ngành: Kỹ thuật
• Đề tài: Kỹ thuật Giáo dục Phát triển Bền vững tại Các Trường Đại học Việt Nam: Xây dựng Chiến lược Phù hợp Văn hóa để Chuyển đổi Chương trình Đào tạo Kỹ thuật Hướng tới Phát triển Bền vững
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Gloucestershire

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo dục kỹ thuật phát triển bền vững Việt Nam

Giáo dục kỹ thuật hướng đến phát triển bền vững là lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường và xã hội. Luận văn của Nguyễn Hoàng Ái Phương (2013) tại Đại học Gloucestershire đã khảo sát thực trạng giáo dục bền vững trong các trường đại học kỹ thuật Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, thu thập dữ liệu từ nhiều bên liên quan trong giai đoạn 2010-2012. Kết quả cho thấy nhận thức về phát triển bền vững đã tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, việc tích hợp nội dung bền vững vào chương trình đào tạo kỹ thuật vẫn còn hạn chế. Các trường đại học kỹ thuật Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi ban đầu. Sự tham gia của các tổ chức quốc tế như UNESCO đã tạo động lực cho quá trình này. Giáo dục vì phát triển bền vững (ESD) được công nhận là công cụ thiết yếu để đạt được mục tiêu bền vững toàn cầu.

1.1. Khái niệm phát triển bền vững trong giáo dục

Phát triển bền vững trong giáo dục kỹ thuật hướng tới việc đào tạo kỹ sư có khả năng cân nhắc các yếu tố môi trường, xã hội và kinh tế trong quá trình làm việc. Khái niệm này được hình thành từ Hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất Rio 1992 với Chương trình Agenda 21. Chương 36 của Agenda 21 nhấn mạnh vai trò then chốt của giáo dục chính thức trong việc đạt được bền vững. UNESCO đã thúc đẩy mạnh mẽ phong trào ESD trên toàn cầu. Tại Việt Nam, khái niệm này đang được tiếp cận và áp dụng dần trong hệ thống giáo dục đại học kỹ thuật.

1.2. Bối cảnh giáo dục kỹ thuật Việt Nam hiện nay

Hệ thống giáo dục kỹ thuật Việt Nam bao gồm nhiều trường đại học và cao đẳng trên cả nước. Các cơ sở giáo dục này đang chịu áp lực phải đổi mới chương trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Nghiên cứu đã khảo sát ba trường đại học kỹ thuật tại Việt Nam để hiểu rõ thực trạng. Kết quả cho thấy các trường đã bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của ESD. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế còn nhiều rào cản về nguồn lực và năng lực giảng dạy. Bối cảnh văn hóa và thể chế cũng ảnh hưởng đáng kể đến quá trình chuyển đổi này.

II. Phân tích vấn đề giáo dục kỹ thuật bền vững tại Việt Nam

Nghiên cứu đã xác định nhiều vấn đề cản trở nỗ lực giáo dục vì phát triển bền vững tại các trường đại học kỹ thuật Việt Nam. Thứ nhất, thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực chất lượng cao để triển khai chương trình ESD. Thứ hai, chương trình đào tạo hiện tại chưa tích hợp đầy đủ các yếu tố bền vững vào nội dung kỹ thuật. Thứ ba, đội ngũ giảng viên thiếu kiến thức và kỹ năng giảng dạy về phát triển bền vững. Thứ tư, cơ chế quản lý và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ. Nghiên cứu cũng phát hiện rằng các giá trị văn hóa Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến quá trình thay đổi. Thái độ và kỳ vọng của các bên liên quan đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích tại sao những vấn đề này tồn tại. Sự phân cấp quyền lực trong hệ thống giáo dục cũng tạo ra thách thức cho việc triển khai đổi mới từ dưới lên.

2.1. Rào cản về nguồn lực và năng lực giảng dạy

Các trường đại học kỹ thuật Việt Nam đối mặt với thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn lực cho giáo dục bền vững. Ngân sách hạn chế khiến việc đầu tư vào đào tạo giảng viên và phát triển tài liệu giảng dạy trở nên khó khăn. Đội ngũ giảng viên kỹ thuật chủ yếu được đào tạo theo hướng truyền thống, thiếu kiến thức về phát triển bền vững. Việc cập nhật phương pháp giảng dạy tích hợp yếu tố bền vững đòi hỏi thời gian và kinh phí đáng kể. Ngoài ra, thiếu các tài liệu hướng dẫn bằng tiếng Việt cũng là rào cản lớn.

2.2. Ảnh hưởng của yếu tố văn hóa và thể chế

Văn hóa Việt Nam với đặc trưng phân cấp quyền lực ảnh hưởng đáng kể đến quá trình đổi mới giáo dục. Các giá trị truyền thống về sự hài hòa và tôn trọng cấp trên tạo ra cả thách thức và cơ hội cho ESD. Nghiên cứu cho thấy thái độ thụ động trong việc thay đổi từ phía giảng viên và sinh viên. Thể chế quản lý giáo dục tập trung cũng hạn chế sự chủ động của các trường đại học. Tuy nhiên, tinh thần cộng đồng và sự đoàn kết trong văn hóa Việt Nam có thể được khai thác để thúc đẩy ESD hiệu quả hơn.

III. Giải pháp chuyển đổi chương trình kỹ thuật hướng bền vững

Kết quả chính của nghiên cứu là khung chiến lược hỗ trợ các nhà quản lý và chuyên gia Việt Nam trong việc chuyển đổi chương trình đào tạo kỹ thuật hướng bền vững. Khung này bao gồm các thành phần cốt lõi: nguồn lực, tầm nhìn, giao tiếp và cam kết chuyên môn. Chiến lược phải phù hợp với bối cảnh văn hóa và thể chế Việt Nam. Việc xây dựng tầm nhìn chung về phát triển bền vững là bước đầu tiên quan trọng. Truyền thông hiệu quả giữa các bên liên quan giúp tạo sự đồng thuận và hỗ trợ. Đầu tư vào phát triển năng lực giảng viên thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu. Tích hợp nội dung bền vững vào từng môn học kỹ thuật thay vì tách rời. Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm từ các nước phát triển cũng là giải pháp hữu ích. Cần có cơ chế đánh giá và giám sát thường xuyên để đảm bảo chất lượng chuyển đổi.

3.1. Xây dựng khung chiến lược phù hợp văn hóa

Khung chiến lược phù hợp văn hóa là giải pháp cốt lõi được đề xuất trong nghiên cứu. Khung này bao gồm bốn trụ cột chính: nguồn lực vật chất và con người, tầm nhìn phát triển bền vững, cơ chế giao tiếp hiệu quả và cam kết chuyên môn sâu sắc. Mỗi trụ cột cần được điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh văn hóa Việt Nam. Sự tham gia của tất cả các bên liên quan từ lãnh đạo đến giảng viên và sinh viên là yếu tố quyết định thành công. Khung này cung cấp hướng dẫn thực tiễn cho việc triển khai ESD trong các trường kỹ thuật.

3.2. Phát triển năng lực và hợp tác quốc tế

Đào tạo và bồi dưỡng giảng viên về phát triển bền vững là giải pháp cấp bách. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào cả kiến thức chuyên môn và phương pháp giảng dạy sáng tạo. Hợp tác với các tổ chức quốc tế như UNESCO giúp tiếp cận tài nguyên và kinh nghiệm quý báu. Trao đổi giảng viên và sinh viên với các trường đại học nước ngoài mở ra cơ hội học hỏi. Xây dựng mạng lưới nghiên cứu quốc tế về ESD hỗ trợ việc chia sẻ best practices. Các dự án hợp tác nghiên cứu liên ngành cũng cần được đẩy mạnh.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tế giáo dục bền vững

Nghiên cứu đã đóng góp quan trọng vào cuộc đối thoại quốc tế về cách thức đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi chương trình kỹ thuật hướng bền vững trong các bối cảnh văn hóa khác nhau. Phát hiện cho thấy sự cần thiết phải xây dựng chiến lược phù hợp với đặc thù văn hóa và thể chế Việt Nam. Khung chiến lược đề xuất cung cấp hướng dẫn thực tiễn cho các nhà quản lý giáo dục đại học. Ứng dụng thực tế của nghiên cứu bao gồm việc cải tiến chương trình đào tạo kỹ sư tại các trường đại học. Các trường có thể áp dụng khung chiến lược để đánh giá và nâng cao năng lực ESD. Kết quả nghiên cứu cũng hữu ích cho việc xây dựng chính sách giáo dục quốc gia về phát triển bền vững. Tầm nhìn dài hạn là tạo ra thế hệ kỹ sư có tư duy bền vững, sẵn sàng đáp ứng thách thức toàn cầu. Nghiên cứu mở ra hướng tiếp cận mới cho giáo dục kỹ thuật tại các nước đang phát triển.

4.1. Ý nghĩa đối với chính sách giáo dục quốc gia

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoạch định chính sách giáo dục quốc gia về phát triển bền vững. Các nhà quản lý có thể sử dụng khung chiến lược để xây dựng tiêu chuẩn đánh giá chương trình đào tạo kỹ thuật. Chính sách hỗ trợ tài chính và nguồn lực cho ESD cần được ưu tiên trong kế hoạch phát triển giáo dục. Việc tích hợp ESD vào các tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục đại học là cần thiết. Nghiên cứu cũng đề xuất cơ chế khuyến khích các trường chủ động đổi mới chương trình đào tạo.

4.2. Hướng phát triển nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu mở ra nhiều hướng phát triển mới cho lĩnh vực giáo dục kỹ thuật bền vững. Các nghiên cứu tiếp theo có thể áp dụng khung chiến lược tại nhiều trường đại học hơn để đánh giá tính hiệu quả. Nghiên cứu định lượng bổ sung sẽ cung cấp bức tranh toàn diện hơn về tác động của ESD. Việc so sánh kết quả giữa các quốc gia ASEAN cũng là hướng nghiên cứu tiềm năng. Nghiên cứu dài hạn về tác động của ESD đối với nghề nghiệp kỹ sư sau tốt nghiệp cần được thực hiện. Sự phát triển của công nghệ mới cũng đặt ra yêu cầu cập nhật nội dung ESD liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ENGINEERING EDUCATION FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN VIETNAMESE UNIVERSITIES: BUILDING CULTURALLY APPROPRIATE STRATEGIES FOR TRANSFORMING THE ENGINEERING CURRICULUM TOWARDS SUSTAINABLE DEVELOPMENT NGUYEN HOANG AI PHUONG A thesis submitted to the University of Gloucestershire in accordance with the requirements of the degree of Doctor of Philosophy in the Faculty of Applied Sciences December 2013 i ii ABSTRACT The main goal of this study was to improve the contribution of higher education to sustainable development in Vietnam, specifically in the area of engineering education. The study mapped the current scenario of sustainable development and engineering in higher education in Vietnam as well as investigated how a cultural perspective may influence change strategies in higher education for sustainable development. This study addressed the need for empirical research on the education for sustainable development experience in Vietnam. It argued for and contributed to an emerging international dialogue about how to accelerate progress towards engineering curriculum transformation for sustainable development in different cultural contexts.

Located in the interpretivist tradition, the study utilised a wide range of qualitative research techniques to collect and validate data including open-ended questionnaires, interviews, group discussions, participant observation and documentary review. Empirical data was generated between May 2010 and August 2012 in both Vietnam and the UK through three research stages. The first stage was informed by a qualitative survey which captured baseline data collected through a large group of stakeholders from different sectors and various levels of governance. The study mapped the current responses to sustainable development in Vietnam, and confirmed the need and expectation for change in Vietnamese engineering education towards sustainable development.

Case study research was carried out at three Vietnamese engineering universities during stage two. The focus was on understanding the current processes and opportunities for curriculum change for sustainable development, as well as investigating how the specific contextual and cultural factors might influence the desired change. The study found evidence of issues which hampered the current efforts in education for sustainable development in the engineering universities in Vietnam. The analysis also provided insights into the Vietnamese values, attitudes and expectancies, and behavioural preferences which contributed to explaining why these issues existed.

iii The final stage, through delineating the findings from the two previous stages, explored ways of building culturally appropriate strategies to transform the engineering curriculum in Vietnam. The main outcome of this study was a framework which assists Vietnamese managers and professionals operating at university level in this task. The core components of the framework include: resources, vision, communication, professional support, motivation and cooperation. For each component, key features of the strategies which are appropriate to the Vietnamese culture were identified.

Whilst the framework serves as a guidance, specific solution packages must evolve through a process centred on the unique realities of the universities. This study therefore proposes that universities engage with the framework through a process of action research. Furthermore, this study suggests that future research explore other areas in which engineering education can contribute to sustainable development beside teaching and learning. Examples include university management for sustainability or university-business-community partnership for sustainability.

\ iv AUTHOR’S DECLARATION I declare that the work in this thesis was carried out in accordance with the regulations of the University of Gloucestershire and is original except where indicated by specific reference in the text. No part of the thesis has been submitted as part of any other academic award. The thesis has not been presented to any other education institution in the United Kingdom or overseas. Any views expressed in the thesis are those of the author and in no way represent those of the University.

Phuong Nguyen Date … 16 December, 2013…… v ACKNOWLEDGEMENTS I am indebted to my first supervisor, Prof. Daniella Tilbury, for the invaluable guidance and advice, and the constant support in both intellectual and life aspects. It has been a great privilege to have you as my supervisor. You have inspired me to become an independent and responsible researcher, and helped me realise the power of critical thinking.

My sincere thanks also go to my second supervisors: Prof. Walid El Ansari and Bland Tomkinson. Thank you Walid for your guidance and encouragement. I really appreciate your intellectual inputs, especially at the research design stage, and your valuable comments on this thesis.

Thank you Bland for your solid support, trust and tireless encouragement throughout. I enjoyed our discussions and valued your feedback on my academic writings very much. I would like to express my special thanks to the tutors of the two research training modules that I participated in during the first two years of PhD: Dr. John Hockey and Dr.

Thanks to your interesting and stimulating lectures, the engineer in me has come to realise the beauty of different research paradigms in social sciences. I would also like to acknowledge the support of all the academic and admin staff at the University of Gloucestershire during my PhD journey namely Mark De Ste Croix, Sharon Brookshaw, Eva Krainitzki and Helen Wright. Thank you very much for your help. Sincere thanks and appreciation to all my research participants in Vietnam who have made this doctoral study possible.

I am very grateful for your exceptional commitment and invaluable contribution to this research. Thank you to the Sustainability team at the University of Gloucestershire: Alex, Seek, Barbara, David, Cathy, Paul, Ingrid, Glenn, Mona, Adam, Emily, and also Lidia. You have been such wonderful colleagues and friends. I am especially thankful to Seek and Barbara for your support over the years.

Ingrid and Lidia, I value all the moments of laughter, tears and intellectual exchanges we shared when we lived and worked together. And Mona, my greatest appreciation and friendship go to you. I couldn’t ask for a better housemate and friend during my PhD time. I will treasure your smiles and kind gestures of those days forever in my heart.

vi I wish to thank my cousins, Quang and Lien, their children Tien, Chau, Han, Nam and Long, and their extended family. I have been very fortunate to have you as my family in the UK. The love and joy you brought have made my time in the UK an unforgettable series of sweet memories. Special thanks to Quang for proof-reading this thesis amid your busy schedule and responsibilities.

I would like to express my gratitude to my parents-in-law for the unfailing emotional and practical support. I am also thankful for the heart-warming kindness from my brother-in-law and my sister-in-law’s family. Special thanks and heartfelt gratitude must go to my beloved parents. Mum and Dad, your unconditional trust, incalculable sacrifice and unwavering support throughout my PhD journey have been second to none.

I would never have been able to finish this thesis without you. Thank you, my sister Minh, for being the best companion I could ask for. Our never-ending talks over tea and cakes, either on super-intellectual or super-silly topics, have brightened my days and encouraged me to reach beyond my limitations. I thank with much love my husband, Anh-Dung, for always being by my side, patient and supportive.

Your positive and “take-it-easy” attitude has kept me sane through the most difficult moments. Most importantly, this PhD journey has witnessed the arrival of my little daughter Ellie My-Anh whose existence has become the greatest blessing and motivation in my life. I am forever thankful for that. Little Ellie, if you are reading this, perhaps you will understand why Mama sometimes was not next to you when you woke up at night, or closing the door just when you wanted to join her in the “computer room”.

I hope you approve. I love you! vii In loving memory of my grandparents – the great inspirations To my parents and sister, To my husband and daughter viii “Would you tell me, please, which way I ought to go from here?” “That depends a good deal on where you want to get to,” said the Cat. “I don't much care where…” said Alice. “Then it doesn’t matter which way you go,” said the Cat.

“… so long as I get somewhere.” Alice added as an explanation. "Oh you're sure to do that," said the Cat… (From Alice in Wonderland by Lewis Carroll) ix TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. III AUTHOR’S DECLARATION. VI TABLE OF CONTENTS.

X LIST OF ABBREVIATIONS. XVIII LIST OF FIGURES. XX LIST OF TABLES. INTRODUCTION, CONTEXT AND THEORETICAL FOUNDATIONS OF THE STUDY.

INTRODUCING THE RESEARCH. CONTEXTUALISATION OF THE STUDY. Sustainable development – the concept and international milestones. Education for Sustainable Development movements.

RESEARCH RATIONALE AND MOTIVATION. Identifying the knowledge gaps. Culturally appropriate approach to change. RESEARCH AIMS AND CONTRIBUTIONS OF THE STUDY.

Contributions of the study. GROUNDING THE RESEARCH IN PHILOSOPHICAL AND THEORETICAL TRADITIONS. Locating the research in the interpretivist paradigm:. Utilising the cultural theory of cognitive anthropology:.

Following a grounded approach to research. CLARIFYING THE RESEARCHER’S POSITION AND RESEARCH ASSUMPTIONS. FORMAT OF THE THESIS. UNDERSTANDING THE CONTEXT: VIETNAMESE CULTURE, SUSTAINABLE DEVELOPMENT, EDUCATION FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT AND CULTURALLY BASED STRATEGIES FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN VIETNAM.

VIETNAM AND ITS CULTURE IN THE CONTEXT OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT. Vietnamese culture and the challenges in sustainable development. VIETNAMESE POLICY IN RESPONSE TO THE CHALLENGES OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT. The institutional and policy framework for sustainable development in Vietnam.

Vietnamese policy for Education for Sustainable Development. Culture in Vietnamese development policies. VIETNAMESE CONTEXT FROM THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT PERSPECTIVE. Environmental protection and management.

Culturally based strategies in sustainable development in Vietnam. HIGHER EDUCATION FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT: CHANGES TO ENGINEERING EDUCATION. HIGHER EDUCATION AND THE CHALLENGES OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT. The problems and prospects of sustainable development in higher education.

The current practice of education for sustainable development in higher education. THE CURRENT RESPONSES TO SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF THE ENGINEERING EDUCATION COMMUNITY. The implications of sustainable development for engineering education. The Engineering Education for Sustainable Development movements.

UNDERSTANDING TRANSFORMATION OF ENGINEERING CURRICULUM FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT. Coverage of sustainable development themes. Emphasis on sustainable development knowledge and skills. Strategic approach to curriculum change.

RESEARCH METHODOLOGY AND PROCESSES. INTERPRETIVISM AS RESEARCH PARADIGM. Interpretivism: Background, key thinkers and key concepts. Locating the research in the interpretivist paradigm.

Critiques of the interpretivist paradigm. THEORETICAL FRAMEWORK OF THE RESEARCH. Theoretical perspective of the research. Goodenough’s theory of culture.

The use of Goodenough’s theory of culture in this study. Grounded approach to research. RESEARCH TRUST-WORTHINESS AND VALIDITY. Managing subjectivity through reflexivity.

Strengthening the research trust-worthiness. Strategies to ensure research validity. RESEARCH DESIGN AND PROCESSES. STAGE ONE: MAPPING THE CURRENT SCENARIO.

Initial planning and sample selection. Initial communication and gaining access. Personal reflections on the experience and challenges of stage one. STAGE TWO: CASE STUDIES.

Selection of case studies and identification of key informants. Gaining access and recruiting key informants. Reflections on the experience and the challenges of stage two. DATA ANALYSIS AND INTERPRETATION.

Data analysis method. Processes of Data analysis for stage one. Processes of Data analysis for stage two. Data interpretation and presentation.

ETHICAL, CULTURAL AND POLITICAL CONSIDERATIONS. Voluntary participation and informed consent. Confidentiality and Anonymity. Culture interpretation and Language translation.

Understanding the research culture. Political and contextual sensitiveness. MAPPING THE CURRENT SCENARIO OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT AND ENGINEERING HIGHER EDUCATION MOVEMENTS IN VIETNAM. CURRENT RESPONSES TO THE CHALLENGES OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN VIETNAM.

Non-governmental organisations (NGOs). IMPLICATIONS OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT FOR ENGINEERING EDUCATION IN VIETNAM. Emerging expectation towards engineering professionals in the context of sustainable development. New knowledge and skills of engineers which contribute to sustainable development implementation.

The need for better relationship between engineering universities and industries and the wider communities. Engaging engineering education in the national efforts towards ESD .