UBND TỈNH LONG AN TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LONG AN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: NGUYÊN LÝ CẮT KIM LOẠI NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐNLA ngày……. của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Long An Long An, năm 2017 LƢU HÀNH NỘI BỘ TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Giáo trình này sử dụng làm tài liệu giảng dạy nội bộ trong trường Cao đẳng nghề Long An. Trường Cao đẳng nghề Long An không sử dụng và không cho phép bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào sử dụng giáo trình này với mục đích kinh doanh. Mọi trích dẫn, sử dụng giáo trình này với mục đích khác hay ở nơi khác đều phải được sự đồng ý bằng văn bản của trường Cao đẳng nghề Long An.
LỜI GIỚI THIỆU Nguyên lý cắt kim loại là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề “Cắt gọt kim loại” trình độ cao đẳng nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản nhất về dụng cụ cắt và nguyên lý cắt trong quá trình cắt gọt kim loại bằng các phương pháp gia công khác nhau như: khoan, tiện, phay, bào, mài,. Giáo trình Nguyên lý cắt kim loại này được tổng hợp và biên soạn dựa theo chương trình chi tiết đào tạo nghề ”Cắt gọt kim loại” trình độ Cao đẳng của trường Cao đẳng nghề Long An. Trong quá trình biên soạn, tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu Dụng cụ cắt và nguyên lý cắt của các trường đại học, các trường dạy nghề và một số tài liệu khác Mặc dù đă có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được đồng nghiệp và bạn đọc góp ý kiến để tập tài liệu này ngày càng hoàn chỉnh hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Long An, ngày …… tháng …… năm 2017 Biên soạn Võ Thanh Tuấn MỤC LỤC Trang Chƣơng 1: Dụng cụ cắt 1 1. Kết cấu dao tiện 1 2. Thông số hình học phần cắt dao tiện 2 3. Thông số hình học của dao trong quá trình cắt 3 4.
Vật liệu phần cắt dụng cụ 7 Câu hỏi ôn tập 15 Chƣơng 2: Các yếu tố chế độ cắt và thông số hình học lớp cắt 16 1. Các yếu tố chế độ cắt. Thông số hình học lớp cắt 18 Câu hỏi ôn tập 20 Chƣơng 3: Cơ sở vật lý của quá trình cắt 21 1. Quá trình tạo phoi và các dạng phoi 21 2.
Hiện tượng co rút phoi 23 3. Hiện tượng lẹo dao 24 4. Hiện tượng rung động 26 5. Hiện tượng nhiệt 26 6.
Mòn dao và các dạng mòn 27 7. Dung dịch trơn nguội 28 Câu hỏi ôn tập 28 Chƣơng 4: Tiện 29 1. Công dụng và phân loại 29 2. Các loại dao tiện 29 3.
Quá trình cắt khi tiện 30 4. Lựa chọn chế độ cắt 32 Câu hỏi ôn tập 36 Chƣơng 5: Phay 37 1. Công dụng và đặc điểm 37 2. Các loại dao phay 38 3.
Các yếu tố chế độ cắt khi phay 38 4. Phay thuận, phay nghịch 41 5. Chế độ cắt khi phay 43 Câu hỏi ôn tập 44 Chƣơng 6: Bào - Xọc – Chuốt 47 1. Công dụng và đặc điểm.
Cấu tạo dao bào – dao xọc – dao chuốt 47 3. Chế độ cắt khi bào, xọc, chuốt 48 Câu hỏi ôn tập 51 Chƣơng 7: Gia công lỗ 52 1. Công dụng và đặc điểm. Doa 64 Câu hỏi ôn tập 67 Chƣơng 8: Gia công ren 68 1.
Các phương pháp gia công ren. Tarô và bàn ren 75 Câu hỏi ôn tập 80 Chƣơng 9: Gia công răng 81 1. Các phương pháp cắt răng. Cắt răng bằng dao phay đĩa môđun 81 3.
Cắt răng bằng dao phay lăn răng 82 Câu hỏi ôn tập 83 Chƣơng 10: Mài 84 1. Công dụng và đặc điểm 84 2. Cấu tạo và đặc tính đá mài 85 3. Chọn đá mài 91 Câu hỏi ôn tập 94 Tài liệu tham khảo 95 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: NGUYÊN LÝ CẮT KIM LOẠI Mã môn học: MH 19 Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ; (Lý thuyết: 36 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 4 giờ; Kiểm tra: 5 giờ) I.
Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: + Môn học thuộc lĩnh vực kỹ thuật chuyên môn trong nội dung đào tạo của bậc Cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại. + Môn học Nguyên lý cắt được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học MH07, MH08, MH09, MH12, MH13, MH15, MH16, là tiền đề để học môn học Công nghệ chế tạo máy. - Tính chất: + Là môn học chuyên môn nghề. + Là môn học giúp cho sinh viên có khả năng thiết kế quy trình công nghệ gia công cơ.
+ Là môn thi tốt nghiệp. Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: + Xác định được hình dáng hình học của các loại dụng cụ cắt cũng như các góc cơ bản của các loại dụng cụ cắt. + Giải thích được các hiện tượng vật lý xảy ra trong quá trình cắt như: biến dạng, lực, nhiệt, phoi bám, ma sát. + Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến các hiện tượng vật lý xảy ra trong quá trình cắt gọt.
+ Trình bày được các phương pháp gia công khác nhau. - Về kỹ năng: + Đọc được bản vẽ dao. + Chọn được vật liệu làm dao, chọn được góc độ dao phù hợp trong từng nguyên công cụ thể, mài dao đúng yêu cầu. + Chọn được thông số cắt bằng phương pháp tra bảng và tính toán cơ bản.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong học tập, sẵn sàng hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau. Nội dung môn học: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Số Tên chƣơng, mục Tổng Lý Thực hành, Kiểm TT số thuyết thí nghiệm, tra thảo luận, bài tập 1 Chƣơng 1: Dụng cụ cắt 5 5 1. Kết cấu dao tiện 2.
Thông số hình học phần cắt dao tiện 3. Thông số hình học của dao trong quá trình cắt 4. Vật liệu phần cắt dụng cụ 2 Chƣơng 2: Các yếu tố chế độ 3 2 1 cắt và thông số hình học lớp cắt 1. Các yếu tố chế độ cắt.
Thông số hình học lớp cắt 3 Chƣơng 3: Cơ sở vật lý của 8 7 1 quá trình cắt 1. Quá trình tạo phoi và các dạng phoi 2. Hiện tượng co rút phoi 3. Hiện tượng lẹo dao 4.
Hiện tượng rung động 5. Hiện tượng nhiệt 6. Mòn dao và các dạng mòn 7. Dung dịch trơn nguội * Kiểm tra 4 Chƣơng 4: Tiện 4 3 1 1.
Công dụng và phân loại 2. Các loại dao tiện 3. Quá trình cắt khi tiện 4. Lựa chọn chế độ cắt 5 Chƣơng 5: Phay 5 4 1 1.
Công dụng và đặc điểm 2. Các loại dao phay 3. Các yếu tố chế độ cắt khi phay 4. Phay thuận, phay nghịch 5.
Chế độ cắt khi phay 6 Chƣơng 6: Bào - Xọc – Chuốt 5 4 1 1. Công dụng và đặc điểm. Cấu tạo dao bào – dao xọc – dao chuốt 3. Chế độ cắt khi bào, xọc, chuốt * Kiểm tra 7 Chƣơng 7: Gia công lỗ 3 3 1 1.
Công dụng và đặc điểm. Doa 8 Chƣơng 8: Gia công ren 3 3 1. Các phương pháp gia công ren. Tarô và bàn ren 9 Chƣơng 9: Gia công răng 3 3 1.
Các phương pháp cắt răng. Cắt răng bằng dao phay đĩa môđun 3. Cắt răng bằng dao phay lăn răng 10 Chƣơng 10: Mài 4 3 1 1. Công dụng và đặc điểm 2.
Cấu tạo và đặc tính đá mài 3. Chọn đá mài * Kiểm tra 11 Thi kết thúc môn học 2 2 Cộng 45 36 4 5 2. Nội dung chi tiết: Chƣơng 1: Dụng cụ cắt Mã chƣơng: MH19.1 Giới thiệu chƣơng: Nội dung chương giới thiệu cấu tạo chung của dụng cụ cắt, các góc độ của dụng cụ cắt ở trạng thái tĩnh cũng như trong quá trình cắt, từ đó giúp giúp người học lựa chọn được dụng cụ cắt phù hợp với quá trình gia công cụ thể. Mục tiêu: - Trình bày được những thành phần cơ bản của dao tiện và các yếu tố của đầu dao.
- Trình bày được tính năng, công dụng của các loại vật liệu làm dao. - Vẽ hình và trình bày được các góc độ dao ở trạng thái tĩnh. - Nhận biết sự thay đổi các góc độ dao trong quá trính sử dụng. - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
Nội dung chƣơng: 1. Kết cấu dao tiện 2. Thông số hình học phần cắt dao tiện 3. Thông số hình học của dao trong quá trình cắt 4.
Vật liệu phần cắt dụng cụ 1. Kết cấu dao tiện Dao caét kim loaïi giöõ vai troø quan troïng trong quaù trình gia coâng, noù tröïc tieáp taùc ñoäng vaøo phoâi lieäu ñeå taùch ra phoi taïo thaønh beà maët gia coâng. Moãi dao ( ñieån hình laø dao tieän) thöôøng goàm hai phaàn: *Thaân dao: duøng ñeå gaù vaøo baøn dao, noù phaûi ñuû ñoä beàn vaø ñoä cöùng vöõng,… Nhaèm ñaûm baûo vò trí töông quan giöõa dao vaø chi tieát. -1 - *Ñaàu dao: laø phaàn laøm nhieäm vuï caét goït.
Ñaàu dao ñöôïc hôïp thaønh bôûi caùc beà maët sau: - Maët tröôùc(1): laø beà cuûa dao tieáp xuùc vôùi phoi vaø phoi tröïc tieáp tröôït treân treân ñoù vaø thoaùt ra ngoaøi. - Maët sau chính(2): laø beà cuûa dao ñoái dieän vôùi maët ñang gia coâng. - Maët sau chính(3): laø beà cuûa dao ñoái dieän vôùi maët ñaõ gia coâng. - Löôõi caét chính: laø giao tuyeán cuûa maët tröôùc vaø vaø maët sau chính, noù tröïc tieáp caét vaøo kim loaïi.
Ñoä daøi löôõi caét chính coù lieân quan ñeán chieàu saâu caét vaø beà roäng cuûa phoi. - Löôõi caét phuï: laø giao tuyeán cuûa maët tröôùc vaø vaø maët sau phuï, moät phaàn löôõi caét phuï gaàn muõi dao cuõng tham gia caét vôùi löôõi caét chính. - Löôõi caét noái tieáp: (chæ coù moät soá loaïi dao tieän) laø phaàn noái tieáp giöõa löôõi caét chính vaø löôõi caét phuï. Khi khoâng coù löôõi caét noái tieáp dao tieän seõ coù muõi.
Muõi dao coù theå nhoïn hoaëc löôïng troøn (baùn kính muõi dao R = 1 – 2mm). Caùc löôõi caét coù theå thaúng hoaëc cong vaø moät ñaàu dao neân coù theå coù moät hoaëc hai löôõi caét phuï. Moät dao coù theå coù nhieàu ñaàu dao neân coù raát nhieàu löôõi caét. Tuyø theo soá löôïng cuûa löôõi caét chính, ngöôøi ta chia ra : +Dao moät löôõi caét : dao tieän, dao baøo… +Dao hai löôõi caét : muõi khoan +Dao nhieàu löôõi caét : dao phay, dao doa, dao cöa… +Dao coù voâ soá löôõi caét laø ñaù maøi, (moãi haït maøi coù vai troø nhö moät löôõi caét) 2.