Giáo trình Tiện Trục Ngắn, Bậc, Dài và Tiện Lỗ - CĐ Nghề Việt - Đức Hà Tĩnh

Giáo trình Tiện trục ngắn, bậc, dài và tiện lỗ, nền tảng cho nghề Cắt gọt kim loại. Tài liệu cung cấp kiến thức, kỹ năng gia công cơ bản.

• Tác giả: Nhóm Biên Soạn
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Việt - Đức Hà Tĩnh
• Chuyên ngành: Cắt Gọt Kim Loại
• Đề tài: Tiện Trục Ngắn, Trục Bậc, Trục Dài L10d, Tiện Lỗ
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Về Giáo Trình Tiện Trục Tiện Lỗ

Giáo trình tiện trục, tiện lỗ là một tài liệu học tập quan trọng dành cho ngành cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng. Tài liệu này được biên soạn bởi Trường Cao Đẳng Nghề Việt - Đức Hà Tĩnh nhằm cung cấp kiến thức toàn diện về kỹ thuật gia công trên máy tiện vạn năng. Giáo trình tiện trục bao gồm các nội dung về tiện trục ngắn, trục bậc, trục dài và tiện lỗ, giúp học viên nắm vững những kỹ năng cơ bản cần thiết. Trong bối cảnh phát triển của khoa học công nghệ, việc đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp là nhiệm vụ quan trọng của các cơ sở giáo dục nghề. Giáo trình cắt gọt kim loại này đã được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn sản xuất hiện đại.

1.1. Mục Đích Và Ý Nghĩa Của Giáo Trình

Giáo trình tiện trục nhằm cung cấp kiến thức lý thuyết kết hợp với kỹ năng thực hành cho người học. Tiện lỗ và các kỹ thuật gia công khác được trình bày một cách chi tiết, giúp học viên hiểu rõ từng bước thực hiện. Mục đích chính là đào tạo những kỹ sư, kỹ thuật viên có khả năng gia công các bài tập cơ bản trên máy tiện vạn năng, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp cơ khí chế tạo.

1.2. Cấu Trúc Nội Dung Giáo Trình

Giáo trình cắt gọt kim loại được chia thành các bài học có hệ thống: nội quy xưởng, khái niệm cơ bản, vận hành máy tiện, dao tiện ngoài, tiện trục ngắn và dài, mài DAO, và tiện lỗ. Mỗi bài học đều kết hợp giữa lý thuyết và bài tập thực hành, giúp người học áp dụng kiến thức vào công việc thực tế.

II. Nội Quy Và Quy Định An Toàn Lao Động

An toàn lao động là yếu tố hàng đầu khi học tập giáo trình tiện trục, tiện lỗ. Giáo trình này nêu rõ các nội quy bắt buộc tại xưởng máy công cụ, bao gồm yêu cầu mặc quần áo bảo hộ, tuân thủ giờ học, chấp hành sự phân công của giáo viên, và bảo vệ tài sản xưởng. Các quy định cắt gọt kim loại cung cấp hướng dẫn chi tiết từ trước khi làm việc, trong quá trình thực hiện, đến sau khi kết thúc công việc. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ bảo vệ sức khỏe người học mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm và hiệu suất xưởng.

2.1. Các Quy Định Trước Khi Làm Việc

Trước khi thực hiện tiện trục hoặc tiện lỗ, người học phải mặc quần áo bảo hộ gọn gàng, kiểm tra an toàn toàn bộ máy tiện, sắp xếp lại vị trí làm việc, và đảm bảo nơi làm việc sạch sẽ. Nếu máy hỏng phải báo ngay cho người phụ trách. Những kiểm tra này là bước quan trọng để bắt đầu quá trình cắt gọt kim loại an toàn.

2.2. Quy Định Trong Quá Trình Gia Công

Khi thực hiện tiện lỗ hoặc tiện trục, người học không được đeo găng tay, không rời vị trí khi máy chạy, không thay đổi tốc độ bất ngờ, không đo kiểm khi máy đang hoạt động, và phải đeo kính bảo hộ. Những quy tắc này trong giáo trình cắt gọt kim loại giúp phòng chống tai nạn lao động.

III. Khái Niệm Cơ Bản Về Cắt Gọt Kim Loại

Cắt gọt kim loại là nghề gắn liền với sự phát triển của xã hội và công nghiệp. Giáo trình tiện trục, tiện lỗ giải thích rằng bất cứ nơi nào trong sinh hoạt hay sản xuất đều có sản phẩm của ngành cắt gọt. Hiện nay, các công ty cơ khí chế tạo ở Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể, đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng cao về tiện trục, tiện lỗ, và các công nghệ gia công khác. Giáo trình cắt gọt kim loại cung cấp nền tảng lý thuyết và kỹ năng thực hành cần thiết cho người học phục vụ nhu cầu ngành công nghiệp hiện đại.

3.1. Lịch Sử Phát Triển Của Ngành Cắt Gọt Kim Loại

Cắt gọt kim loại là nghề truyền thống gắn liền với cuộc sống con người. Khi xã hội phát triển, nhu cầu sản phẩm kim loại tăng cao, giáo trình tiện trục và các ngành gia công khác cũng phát triển theo. Ngành này đóng vai trò quan trọng trong công nghiệp cơ khí chế tạo hiện đại.

3.2. Vai Trò Của Giáo Dục Nghề Nghiệp

Đào tạo nghề trong những năm qua có bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng. Giáo trình tiện lỗ và các tài liệu học tập khác nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội về nguồn nhân lực kỹ thuật. Việc cập nhật giáo trình cắt gọt kim loại giúp đảm bảo chất lượng đầu ra và khả năng cạnh tranh của người lao động Việt Nam.

IV. Nội Dung Chính Của Giáo Trình Tiện Trục Tiện Lỗ

Giáo trình tiện trục, tiện lỗ được chia thành các module cụ thể để người học dễ tiếp cận. Nội dung bao gồm tiện trục ngắn, tiện trục bậc, tiện trục dài, và tiện lỗ trên máy tiện vạn năng. Mỗi module trong giáo trình cắt gọt kim loại kết hợp giữa bài giảng lý thuyết và thực hành trực tiếp. Bài 4 giới thiệu dao tiện ngoài và cách mài dao, bài 5 tập trung vào tiện trục trơn ngắn, bài 6 giải thích tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm, cuối cùng là bài 8 về tiện trục dài L10D. Cấu trúc này giúp người học tiến bộ từ dễ đến khó, xây dựng kỹ năng từng bước.

4.1. Module Tiện Trục Ngắn Và Trục Bậc

Tiện trục ngắn và trục bậc là những bài tập cơ bản trong giáo trình cắt gọt kim loại. Người học sẽ học cách sử dụng dao tiện ngoài để gia công các bề mặt trụ, điều chỉnh tốc độ quay, và kiểm soát độ sâu cắt. Những kỹ năng này là nền tảng cho các bài gia công phức tạp hơn.

4.2. Module Tiện Trục Dài Và Tiện Lỗ

Tiện trục dài L10D đòi hỏi sự chính xác cao và kiểm soát công cụ tốt. Tiện lỗ là kỹ thuật gia công lỗ hình trụ trên máy tiện. Giáo trình tiện lỗ hướng dẫn cách sử dụng mũi khoan tâm, mũi khoan bước, và cách điều chỉnh máy để đạt được độ chính xác yêu cầu. Đây là những kỹ năng quan trọng cho công việc gia công thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH HÀ TĨNH TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT - ĐỨC HÀ TĨNH GIÁO TRÌNH Mô đun: Tiện trục ngắn, trục bậc, truc dài l10d, tiện lỗ Nghề: Cắt gọt kim loại Trình độ: Cao đẳng Tài liệu lưu hành nội bộ Nhóm biên soạn Năm 2017 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và nghề Cắt gọt kim loại ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể. Mô đun tiện trục ngắn, trục bậc, trục dài, tiện lỗ cung cấp cho người học những kiến thức, kỹ năng gia công các bài tập cơ bản trên máy tiện vạn năng Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Tham gia biên soạn 2 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.

3 BÀI 1: NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI THỰC TẬP TẠI XƯỞNG MÁY CÔNG CỤ. 4 BÀI 2: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CẮT GỌT KIM LOẠI. 6 Bài 3: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY. 13 TIỆN VẠN NĂNG.

13 Bài 4: DAO TIỆN NGOÀI, MÀI DAO TIỆN NGOÀI. 28 Bài 5: TIỆN TRỤ TRƠN NGẮN. 44 Bài 6: TIỆN MẶT ĐẦU VÀ KHOAN LỖ TÂM. 57 BÀI 8: TIỆN TRỤ DÀI L 10D.

99 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 105 3 BÀI 1: NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI THỰC TẬP TẠI XƯỞNG MÁY CÔNG CỤ 1. Nội quy khi thực tập tại xưởng máy công cụ: Điều 1: Học sinh phải có mặt trước giờ thực tập từ 5 - 10 phút, để chuẩn bị điều kiện cho thực tập và sản xuất. Điều 2: Trước khi vào lớp học sinh phải mặc đồng phục, đi giầy, đeo thẻ học sinh và có đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho học tập và sản xuất.

Điều 3: Đi học muộn từ 15 phút trở lên hoặc bỏ học giữa giờ, buổi học đó coi như nghỉ không lý do. Ra khỏi xưởng hoặc nơi thực tập phải xin phép và được sự đồng ý của giáo viên phụ trách Điều 4: Khi xuống xưởng học sinh phải chấp hành tuyệt đối sự phân công hướng dẫn của giáo viên, không được tự ý sử dụng thiết bị, dụng cụ và máy móc, khi chưa được hướng dẫn, phân công hoặc chưa hiểu Điều 5: Không được làm đồ tư hoặc lấy cắp vật tư của xưởng trường Điều 6: Phải đảm bảo đủ thời gian cho học tập, sản xuât, Không được làm việc riêng hoặc đùa nghịch trong giờ học Điều 7: Không nhiệm vụ không được vào nơi học tập hoặc sản xuất khác Điều 8: Cuối giờ phải thu dọn vật tư, vệ sinh dụng cụ, thiết bị, máy móc và nơi làm việc Điều 9: Tất cả học sinh thực tập tại xưởng máy công cụ, phải nghiêm chỉnh chấp hành những nội quy trên. Nếu vi phạm tuỳ theo mức độ sẽ bị kỷ luật theo quy định chung của nhà trường 2. Những quy định khi thực tại xưởng tại xưởng máy công cụ: Mục tiêu - Trình bày được những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ.

- Nêu được tầm quan trọng và ý nghĩa của những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ. Trước khi làm viêc. -Phải mặc quần áo bảo hộ gọn gàng. Nếu là nữ tóc dài phải quấn lên cho vào trong mũ - Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn lao động (người và thiết bị), dùng tay quay thử mâm cặp để kiểm tra các bộ phận của máy - Sắp xếp lại vị trí làm việc, thu dọn những vật thừa ở trên máy và xung quanh vị trí làm việc - Nếu máy và bộ phận điện bị hỏng phải báo ngay cho người phụ trách - Vị trí nơi làm việc phải sạch sẽ.

Không để dưới nền nhà ( dưới chân) có rác bẩn, phoi,dầu mỡ - Nếu phôi có khối lượng 20 kg trở lên khi gá phải dùng thiết bị nâng cẩu - Không để chìa khoá trên mâm cặp khi đã kẹp chặt hoặc tháo phôi xong 4 - Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn về mọi mặt 2.Trong thời gian làm việc - Không đeo găng tay hoặc bao tay khi làm việc. Nếu ngón tay bị đau, băng lại và đeo găng cao su mỏng - Không để dung dịch làm nguội hoặc dầu bôi trơn đổ ra bục đứng và nền nhà xung quanh nơi làm việc - Không rời vị trí làm việc khi máy đang chạy - Không thay đổi tốc độ và điều chỉnh các tay gạt khi máy chưa dừng hẳn. Không dùng tay hãm mâm cặp. - Không đo, kiểm khi máy chưa dừng hẳn - Trong quá trình tiện phải đeo kính bảo hộ 2.

Sau khi làm việc - Phải tắt động cơ điện - Thu dọn và sắt xếp gọn gàng các chi tiết và phôi vào đúng nơi quy định - Lau chùi sạch sẽ thiết bị, dụng cụ và tra dầu vào các bề mặt làm việc của máy * kiểm tra (Thảo luận viết thu hoạch) Câu hỏi 1: Em hãy phân tích quyền lợi và nghĩa của mình khi thực tập tại xưởng máy công cụ? Câu hỏi 2: Em hãy giải thích tầm quan trọng và ý nghĩa của nội quy xưởng và quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ. 5 BÀI 2: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CẮT GỌT KIM LOẠI 1. Khái quát lịch sử phát triển nghành cắt gọt kim loại. Mục tiêu: - Trình bầy được khái quát lịch sử phát triển của nghành cắt gọt kim loại - Phân tích sự phát triển của nghành cắt gọt kim loại 1.

Khái quát lịch sử phát triển - Xã hội càng phát triển thì nghề cắt gọt kim loại càng phát triển theo, vì đây là 1 nghề gắn liền với cuộc sống của con người, bất cứ nơi nào, chỗ nào, trong sinh hoạt cũng như trong lao động sản xuất đều có các sản phẩm của nghề cắt gọt kim loại. - Hiện nay trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước yêu cầu nghành cơ khí phát triển, dẫn đến nghành cắt gọt kim loại cũng ngày càng phát triển với đội ngũ công nhân có trình độ cao với những đôi bàn tay vàng và chuyên môm giỏi. Tuy nhiên để nâng cao năng xuất lao động, hạ giá thành sản phẩm, đạt độ chính xác cao, tằng tính lắp lẫn. Ngoài việc chế tạo ra máy tiện chương trình số CNC còn đòi hỏi người thợ có tay nghề.

Bởi vì không có tay nghề thì làm sao chế tạo ra được và điều khiển những chi tiết máy có độ chính xác cao như máy CNC. - Tuy nhiên muốn trở thành người thợ cắt gọt kim loại giỏi thì mỗi học sinh phải trau dồi kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ cũng như đạo đức lối sống. để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. khái niệm nghề cắt gọt kim loại.

- Cắt gọt kim loại là một phương pháp gia công cơ khí nhằm loại bỏ đi một lớp lượng dư gia công để tạo thành hình dáng, kích thước chi tiết theo yêu cầu. bằng các loại dụng cụ cắt gọt và được thực hiện trên các máy công cụ. công nghệ tiện Máy tiện vạn năng 6 Mục tiêu: - Nêu khái niệm về công nghệ tiện. - Phân tích nguyên lý và đặc điểm gia công của công nghệ tiện.

Khái niệm: - Tiện là phương pháp gia công cho dao cắt gọt tương đối với vật gia công được gá lắp trên máy tiện, để làm thay đổi hình dáng kích thước của phôi, khiến cho nó trở thành chi tiết có hình dáng, kích thước khác nhau như mặt trụ, mặt côn, mặt ren theo yêu cầu. Nguyên lý gia công: - Chi tiết gia công được gá trên máy, đứng yên quay tròn quanh tâm. Còn dao chuyển động tịnh tiến theo các hướng để cắt gọt. Trong trường hợp đặc biệt có thể ngược lại.

Đặc điểm gia công: - Chi tiết được gia công tiện, thì các bề mặt thường là song song và đồng tâm. - Tiện gia công được các chi tiết có dạng hình trụ, hình côn, ren, hình cầu.Đồng thời có thể làm thay một số công việc của máy phay, máy bào, máy khoan và máy doa. - Các chi tiết gia công tiện đảm bảo về hình dáng, hình học và độ chính xác đến 0,02 và đạt độ nhám bề mặt là Ra = 3,2 tương đương với 6. - Gia công tiện cho ra rất nhiều các loại phoi, như phoi xếp, phoi bậc, phoi dây xoắn, phoi dây hình dải, phoi vụn.

- Khi gia công tiện ngoài vật liệu là kim loại ra thì tiện có thể gia công được một số vật liệu phi kim loại như cao su, gỗ, nhựa. Công nghệ phay: Máy phay đứng 7 Máy phay ngang Mục tiêu: - Nêu khái niệm về công nghệ phay. - Phân tích nguyên lý và đặc điểm gia công của công nghệ phay. Khái niệm: - Phay là phương pháp gia công cắt gọt kim loại bằng các loại dao phay trên máy phay.

Nhằm cắt bỏ đi một lớp lượng dư của phôi để đạt được hình dáng kích thước của chi tiết theo yêu cầu. Nguyên lý gia công: - Chi tiết gia công được gá trực tiếp trên bàn máy hoặc gá trên đồ gá và đồ gá lại được gá trên bàn máy. Đồng thời bàn máy được tịnh tiến ra hoặc vào, sang phải hoặc sang trái và lên hoặc xuống. Còn dao phay đứng yên quay tròn quanh tâm của trục dao để cắt gọt.

Đặc điểm gia công: - Phay có thể gia công một hay nhiều bề mặt chính xác trên một sản phẩm. - Chi tiết được cắt bởi một hoặc nhiều dao phay có một lưỡi cắt hoặc nhiều lưỡi cắt. - Độ nhám bề mặt của phay có thể đạt tới Ra = 3,2 - Phay không những phay các mặt phẳng các mặt định hình phức tạp , mà còn gia công bánh răng, cắt ren, khoan khoét, doa, và xọc. Do vậy năng xuất và tính vạn năng của máy phay tương đối cao.

Công nghệ bào: 8 Máy bào Mục tiêu: - Nêu khái niệm về công nghệ bào. - Phân tích nguyên lý và đặc điểm gia công của công nghệ bào. khái niệm: - Bào là phương pháp gia công cắt gọt kim loại bằng các loại dao bào trên máy bào. Nhằm cắt bỏ đi một lớp lượng dư của phôi để đạt được hình dáng kích thước của chi tiết theo yêu cầu.

Nguyên lý gia công: - Biến chuyển động quay của mô tơ thành chuyển động thẳng của đầu dao bào thông qua cơ cấu culít. Đó là chuyển động chính, thường có phương nằm ngang.