CHƯƠNG 1. NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN 1. Lý do chọn đề tài Kể từ sau thế kỷ XX, ngành công nghiệp dệt may trở thành ngành công nghiệp sản xuất quy mô lớn toàn cầu. Toàn ngành đã có những thay đổi đột phá từ kiểu dáng, chất liệu, màu sắc cho đến phong cách, ứng dụng, các sản phẩm mới cũng liên tục được thay đổi cho phù hợp với thị trường và thời đại [1].
Năm 2020, Việt Nam trở thành nhà xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ hai trên thế giới chỉ sau Trung Quốc với tổng trị giá 29 tỷ Đô la Mỹ. Sản phẩm may mặc được sản xuất tại Việt Nam đạt 29.8 tỉ USD, chiếm 6,4% thị phần thế giới, trong khi năm 2010 thị phần chỉ là 2,9% [2]. Qua thời gian dịch bệnh, các doanh nghiệp nhanh chóng thích ứng, chuyển đổi nhanh cơ cấu mặt hàng truyền thống sang mặt hàng có khả năng thích ứng nhanh như chuyển từ mặt hàng veston cao cấp, sơ mi cao cấp. sang đồ bảo hộ lao động, sản phẩm dùng cho y tế, may đồ dệt kim, sơ mi truyền thống [2].…Tuy nhiên chất lượng sản phẩm là yếu tố mà các nhà sản xuất chưa bao giờ được xem nhẹ.
Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chất liệu vải, kiểu dáng, …và chất lượng đường may luôn được quan tâm. Chất lượng đường may bao gồm độ bền, độ nhăn, độ trượt,. Trong đó, độ bền đường may là yếu tố quan trọng hơn hết, nó có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm may mặc, nhất là đối với những sản phẩm may mặc từ vải dệt kim cần có độ co giãn cao, bền chắc, khó bung đứt khi vận động mạnh như chơi thể thao. Để nâng cao chất lượng đường may thì việc chọn chỉ may, loại đường liên kết là rất cần thiết.
Đường may phải có tính thẩm mỹ cao, đạt chất lượng về độ bền để tránh tình trạng đường may bị đứt chỉ trong quá trình vận động. Vấn đề về độ bền đường may luôn có sức hấp dẫn đối với nhiều nhà nghiên cứu bởi tính ứng dụng và tầm quan trọng của nó trong sản xuất cũng như sử dụng. Đã có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về độ bền đường may [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Tuy nhiên các nghiên cứu chủ yếu là trên vải dệt thoi và loại mũi may thắt nút.
Chưa có nhiều nghiên cứu về vải dệt kim 2 cũng như mũi may móc xích. Trong khi đó trang phục từ vải dệt kim tuy không đa dạng về mẫu mã như dệt thoi nhưng lại rất tiện lợi, có thể sử dụng hàng ngày từ ở nhà cho đến nơi công sở (áo Polo, T-shirt). Với những lý do trên, trong luận văn này, người nghiên cứu thực hiện khảo sát sự biến đổi độ bền đường may trên trang phục thể thao từ vải dệt kim với đường may vắt sổ 4 chỉ (514). Tình hình nghiên cứu Hiện nay trong và ngoài nước đã có nhiều công trình nghiên cứu về độ bền đường may, tuy nhiên các nghiên cứu chủ yếu là trên vải dệt thoi và loại mũi may thắt nút, chưa có nhiều nghiên cứu về vải dệt kim cũng như mũi may móc xích.
Trang phục từ vải dệt kim tuy không đa dạng về mẫu mã như dệt thoi nhưng lại rất tiện lợi, có thể sử dụng hàng ngày từ ở nhà cho đến nơi công sở (áo Polo, T-shirt). Việc nghiên cứu độ bền đường may trên trang phục thể thao sử dụng vải dệt kim và đường may 514 (vắt sổ 4 chỉ) là cần thiết. Các công trình nghiên cứu ngoài nước Vào năm 2008, Tác giả Sumit Mandal đã có nghiên cứu về mối liên hệ giữa các thông số công nghệ như kích cỡ kim, tính chất của vải đến độ bền đường may. Nghiên cứu được thực hiện trên một số loại chỉ thương mại và vải dệt thoi Peco, Cotton- Spandex và vải Cotton [4].
Elsheikh và các cộng sự đã có một nghiên cứu về việc dự đoán hiệu suất đường may của vải dệt thoi, trọng lượng nhẹ vào năm 2018 [5]. Năm 2018, Bhavesh Rajput và các cộng sự đã nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số may đến độ bền của đường may. Nghiên cứu được thực hiện trên vải Cotton dệt kim đan ngang với hai loại chỉ và bốn loại mũi may. Rafiul Islam và các cộng sự đã có nghiên cứu phân tích độ bền và hiệu quả của đường may cho vải dệt thoi trơn 100% Cotton.
Nghiên cứu được thực hiện trên vải trơn 100% Cotton, 4 loại cấu trúc mũi may và 3 loại chỉ Ne 40/2, 50/2 và 60/2 [7]. Các công trình nghiên cứu trong nước Năm 2012, Tác giả Nguyễn Thanh Bình có nghiên cứu về một số yếu tố công nghệ ảnh hưởng đến độ bền đường may. Tác giả nghiên cứu cụ thể về yếu tố mật 3 độ mũi may có ảnh hưởng đến độ bền đường may trên 3 loại vải dệt thoi vân điểm, 3 loại chỉ có chi số khác nhau và trên loại mũi may 300. Nghiên cứu chỉ ra rằng mật độ mũi may có tỉ lệ với độ bền nhưng chỉ ở một số mũi may 3 mũi/cm và 4 mũi/cm [8].
Năm 2012, Tác giả Nguyễn Đình Trụ đã có nghiên cứu khảo sát về đặc điểm cấu trúc của một số loại chỉ may công nghiệp và công nghệ sản xuất chỉ may. Nghiên cứu của tác giả đã chỉ ra được một số ưu nhược điểm của các loại chỉ dùng trong công nghiệp may [9]. Năm 2018, Tác giả Nguyễn Cầu Bản đã nghiên cứu vải dệt kim lựa chọn cho quần thể thao nữ Legging. Trong nghiên cứu này tác giả đã nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số vải, công nghệ đến các tính chất của vải như độ thoáng khí, độ dày và độ giãn để đánh giá sự phù hợp với quần legging.
Ba loại vải với mức độ chiều dài vòng sợi khác nhau (2,82; 2,56; 2,41 mm) đã được thử nghiệm. Ba mẫu vải dệt kim thương mại khác, thường được sử dụng cho quần áo thể thao cũng được kiểm tra để so sánh [10]. Năm 2021, nhóm tác giả Bùi Thị Loan, Nguyễn Thị Hồi, Đỗ Thị Tần đã có nghiên cứu về ảnh hưởng của độ mảnh của chỉ và mật độ mũi may đến độ giãn đứt và độ bền đường may 406 trên vải TC. Nghiên cứu được thưc hiện trên vải TC, chỉ may 100% Polyester với 6 chi số khác nhau.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi tăng mật độ mũi may, giảm độ mảnh của chỉ thì độ giãn đứt tương đối và độ bền kéo đứt đường may tăng lên. [11] Qua các bài báo mà người nghiên cứu đã tham khảo, trong đó nghiên cứu về đặc điểm cấu trúc của một số loại chỉ may công nghiệp, đồng thời một nghiên cứu về ảnh hưởng của các thông số vải và công nghệ đến tính chất của vải, cũng như năm nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền đường may tuy nhiên các nghiên cứu trên đều chưa khảo sát về loại đường may 514 trên các loại vải 100% Polyester, 95% Polyester + 5% Spandex, 95% Cotton + 5% Spandex. Mục tiêu và hướng nghiên cứu của đề tài Mục tiêu chính của luận văn là nhằm nghiên cứu mức thay đổi về độ bền đường may vắt sổ (514) trên bốn loại vải dệt kim sử dụng thông dụng cho trang phục thể thao khi thay đổi độ mảnh của chỉ và mật độ mũi may. Từ đó xác định loại chỉ và mật độ mũi may phù hợp nhất cho từng loại vải.
Góp phần nâng cao chất lượng đường may trên trang phục thể thao. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Vải Một số loại vải dệt kim có nguồn gốc từ xơ Polyester, Cotton: Cotton (100%), Cotton pha Spandex (95% Cotton + 5% Spandex), 100% Polyester, Polyester pha Spandex (95% Polyester + 5% Spandex). Thông số kỹ thuật Vải 100% Cotton Thành phần: 100% Cotton Kiểu dệt: dệt kim Pique Khổ vải (cm): 230 cm Trọng lượng (gms): 220 Thông số kỹ thuật Vải Cotton + Spandex Pique Thành phần: 95% Cotton, 5% pandex Kiểu dệt: dệt kim Pique Khổ vải (cm): 210 cm Trọng lượng (gms): 220 Thông số kỹ thuật Vải Polyester Thành phần: 100% Polyester Kiểu dệt: dệt kim Single Jersey Khổ vải (cm): 160 cm Trọng lượng (gms): 197 Thông số kỹ thuật Vải Polyester + Spandex Thành phần: 95% Polyester + 5% pandex Kiểu dệt: dệt kim Single Jersey Khổ vải (cm): 160 cm Trọng lượng (gms): 220 1.
Chỉ may Chỉ may Coats Phong Phú và chỉ tơ vắt sổ hiện đang sử dụng trên thị trường bao gồm: chỉ may Polyester Staple Spun với độ mảnh Tex 18, Tex 21 và Tex 27 cho chỉ kim và chỉ tơ nhún thành phần 100% Nylon 100D/2 cho chỉ móc. Thông số cơ bản của chỉ may Tex 18: 5 Độ bền đứt (cN): 780 Độ giãn (%): 17 - 22 Thông số cơ bản của chỉ may Tex 21: Độ bền đứt (cN): 980 Độ giãn (%): 17 - 22 Thông số cơ bản của chỉ may Tex 27: Độ bền đứt (cN): 1190 Độ giãn (%): 17 – 22 1. Kiểu mũi may Luận văn thực nghiệm trên kiểu mũi may vắt sổ 4 chỉ (514). Đây là kiểu mũi may được hình thành bởi 2 kim mang chỉ và 2 vòng chỉ quấn vào mép của vật liệu.
Ở kiểu mũi may này cả 2 kim đều móc lấy vòng chỉ phía trên. Mũi may này được ứng dụng trên các loại vải co giãn như vải dệt kim và vải dệt thoi co giãn vì nó độ đàn hồi cao và ít bị tuột chỉ.1: Đường may vắt sổ 4 chỉ - Mật độ mũi may là số lượng mũi may trên một đơn vị chiều dài. Đơn vị chiều dài thường sử dụng là cm và inch. Luận văn khảo sát trên mật độ mũi may là 4, 5, 6 mũi /cm.
Độ bền đường may Độ bền đường may là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến độ bền và chất lượng sản phẩm. Độ bền đường may phụ thuộc vào rất nhiều các yếu tố như: Loại vải, chỉ may, kim máy, lực căng chỉ, lực nén chân vịt… Bất kỳ một 6 yếu tố nào không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến độ bền đường may trên sản phẩm. Vải và chỉ là những yếu tố quan trọng quyết định đến độ bền đường may, tạo nên chất lượng sản phẩm. Độ bền nén thủng của đường may là lực lớn nhất mà đường may của mẫu thử chịu được khi bị nén thủng.
Đơn vị tính là N. Chiều cao tại thời điểm bị nén thủng là khoảng cách từ bề mặt mẫu thử trước khi thử đến đỉnh của mẫu thử tại thời điểm mẫu bị nén thủng. Đơn vị tính là mm. Phương pháp nghiên cứu 1.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết Phương pháp nghiên cứu lý thuyết là phương pháp nghiên cứu chủ yếu thu thập thông tin qua các tài liệu hay văn bản.