Giáo trình Chế tạo và Gá lắp Kết cấu Hàn - CĐN Việt - Đức Hà Tĩnh

Giáo trình Chế tạo và Gá lắp Kết cấu Hàn đầy đủ. Hướng dẫn vận hành máy hàn, kỹ thuật gá lắp và hàn đính tấm, ống ở các vị trí 1G, 2G, 5G, 6G.

• Tác giả: Thạc Sỹ Nguyễn Kim Hiếu
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Việt - Đức Hà Tĩnh
• Chuyên ngành: Hàn
• Đề tài: Chế Tạo Và Gá Lắp Kết Cấu Hàn
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Giáo trình Chế tạo và Gá lắp Kết cấu Hàn

Giáo trình Chế tạo và Gá lắp Kết cấu Hàn là một tài liệu quan trọng dành cho những người học nghề hàn ở trình độ trung cấp. Được biên soạn bởi Thạc sỹ Nguyễn Kim Hiếu tại Trường Cao đẳng Nghề Việt - Đức Hà Tĩnh, giáo trình này cung cấp kiến thức toàn diện và kỹ năng thực hành cần thiết cho các thợ hàn chuyên nghiệp. Mô đun chế tạo kết cấu hàn không chỉ là một phần của chương trình đào tạo mà còn là nền tảng quan trọng giúp người học hiểu sâu về các quy trình chuẩn bị và lắp ghép trước khi tiến hành hàn. Giáo trình được xây dựng dựa trên yêu cầu thực tiễn của ngành hàn, giúp học viên nắm vững từ các khái niệm cơ bản đến các kỹ thuật nâng cao trong lĩnh vực này.

1.1. Vị trí và vai trò của mô đun

Mô đun MĐ12 được bố trí sau khi học xong các môn học kỹ thuật cơ sở và trước khi học các mô đun chuyên môn nghề khác. Đây là mô đun chuyên môn nghề có tính chất thực hành cao, cung cấp cho người học những kiến thức và kỹ năng chuẩn bị, chế tạo phôi liệu trước khi hàn. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc xây dựng nền tảng kỹ năng để những thợ hàn có thể thực hiện các công việc hàn chất lượng cao, đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

1.2. Mục tiêu đào tạo chính

Mục tiêu của giáo trình gá lắp kết cấu hàn là giúp người học làm chủ các phương pháp và kỹ thuật gá các kết cấu hàn tấm phẳng, dầm dàn, ống. Người học sẽ đấu nối và vận hành máy hàn thành thạo, gây hồ quang và duy trì ổn định, gá lắp các loại kết cấu hàn đúng yêu cầu kỹ thuật, và hàn vết hàn đính ngấu đều, đúng kích thước.

II. Nội dung chính của Giáo trình Chế tạo Kết cấu Hàn

Giáo trình được chia thành năm bài chính, phân phối trong 75 giờ học với 15 giờ lý thuyết và 56 giờ thực hành. Mỗi bài được thiết kế để phát triển từng bước từ kiến thức cơ bản đến kỹ năng chuyên sâu. Bài 1: Đấu nối và vận hành máy hàn - 15 giờ với 4 giờ lý thuyết và 11 giờ thực hành; Bài 2: Gây hồ quang và duy trì hồ quang - 30 giờ với 8 giờ lý thuyết và 21 giờ thực hành; Bài 3, 4, 5 liên quan đến gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết ở các vị trí khác nhau. Cấu trúc này đảm bảo người học nắm vững từng kỹ năng cụ thể trước khi tiến đến bài học phức tạp hơn.

2.1. Bài 1 Đấu nối và vận hành máy hàn

Bài học thứ nhất là nền tảng cho tất cả các hoạt động hàn tiếp theo. Nó hướng dẫn cách đấu nối máy hàn vào nguồn điện, nối cáp hàn kìm hàn, nối dây tiếp đất và cặp dây mát. Sinh viên sẽ học cách cặp que hàn vào kìm hàn, thay que hàn nhanh gọn, phát hiện và xử lý các hỏng hóc thông thường. Điều này đảm bảo an toàn lao động và bảo vệ thiết bị trong quá trình sử dụng.

2.2. Bài 2 Gây hồ quang và duy trì hồ quang

Bài 2 là bài dài nhất với 30 giờ học, tập trung vào kỹ thuật gây hồ quang và duy trì ổn định. Đây là kỹ năng quan trọng nhất của thợ hàn vì chất lượng hồ quang quyết định chất lượng vết hàn cuối cùng. Bài học giúp người học hiểu rõ các điều kiện tạo hồ quang, cách điều chỉnh dòng điện, điện áp và tốc độ hàn để đạt kết quả tối ưu.

III. Các bài học thực hành gá lắp và hàn đính định vị

Bài 3, 4, 5 tập trung vào kỹ thuật gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết ở những vị trí khác nhau. Bài 3 dạy cách gá lắp kết cấu hàn tấm ở vị trí 1F, 2F, 3F, 4F; Bài 4 dạy vị trí 1G, 2G, 3G, 4G; Bài 5 dạy gá lắp kết cấu hàn ống ở vị trí 1G, 2G, 5G, 6G, 6GR. Mỗi bài được phân bổ 10-20 giờ học với sự cân bằng giữa lý thuyết (1 giờ) và thực hành (8 giờ), cộng thêm 1 giờ kiểm tra. Các bài học này dạy sinh viên cách sử dụng các dụng cụ gá lắp, kỹ thuật định vị chính xác, và hàn đính ngấu đều.

3.1. Gá lắp kết cấu hàn tấm vị trí 1F 2F 3F 4F

Kết cấu hàn tấm ở các vị trí phẳng (F) là nơi bắt đầu học kỹ năng gá lắp cơ bản. Học viên sẽ tìm hiểu cách sắp xếp các tấm kim loại, sử dụng kẹp gá, chi và dụng cụ gá lắp để đảm bảo các chi tiết được căn chỉnh đúng vị trí, khoảng cách hợp lý. Bài học này là bước đệm để học các kỹ thuật phức tạp hơn ở các bài tiếp theo.

3.2. Gá lắp kết cấu hàn ống vị trí 1G 2G 5G 6G 6GR

Gá lắp kết cấu hàn ống phức tạp hơn nhiều do tính chất hình học của ống. Các vị trí 1G, 2G, 5G, 6G, 6GR đại diện cho những góc và hướng hàn khác nhau. Bài học này dạy cách sử dụng dụng cụ gá lắp ống đặc biệt, cách căn chỉnh trục, kiểm soát khoảng hở, và hàn đính các vị trí khác nhau trên ống một cách chính xác.

IV. Phương pháp đánh giá và yêu cầu an toàn lao động

Giáo trình Chế tạo và Gá lắp Kết cấu Hàn bao gồm cả các bài kiểm tra để đánh giá kết quả học tập. Tổng cộng có 4 giờ kiểm tra phân bổ trong các bài học, giúp đảm bảo người học nắm vững kiến thức từng bài trước khi tiến tới bài tiếp theo. Ngoài ra, an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp được coi trọng ở tất cả các khía cạnh. Người học phải tuân thủ các quy định về sử dụng trang bị bảo vệ cá nhân, đảm bảo nơi làm việc an toàn, tránh những nơi dễ gây cháy nổ, và kiểm tra độ an toàn xung quanh.

4.1. Tiêu chí đạt yêu cầu trong mô đun

Để đạt yêu cầu mô đun chế tạo kết cấu hàn, người học phải thể hiện được kỹ năng đấu nối máy hàn chính xác, gây và duy trì hồ quang ổn định, gá lắp các kết cấu hàn đúng kỹ thuật, hàn vết hàn đính ngấu đều và đúng kích thước. Các bài kiểm tra được thực hiện dưới dạng thực hành để đánh giá khả năng thực tế của học viên.

4.2. Quy định về an toàn và vệ sinh công nghiệp

An toàn lao động là ưu tiên hàng đầu trong giáo trình hàn. Người học phải mặc trang bị bảo vệ cá nhân đầy đủ, kiểm tra máy hàn trước sử dụng, đảm bảo kết nối điện được an toàn, tránh tiếp xúc với điện áp cao, bảo vệ đôi mắt khỏi ánh sáng hồ quang, và làm việc trong môi trường sạch sẽ, thoáng khí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH HÀ TĨNH TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT - ĐỨC HÀ TĨNH GIÁO TRÌNH Mô đun: CHẾ TẠO VÀ GÁ LẮP KẾT CẤU HÀN Nghề: HÀN Trình độ: TRUNG CẤP Biên soạn: Thạc sỹ Nguyễn Kim Hiếu Tài liệu lưu hành nội bộ Năm 2017 1 MỤC LỤC TRANG II. Mục lục 2 Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 3 Mục tiêu của mô đun 3 Nội dung mô đun 3 III. Nội dung chi tiết của mô đun Bài 1: Đấu nối và vận hành máy hàn. 4 Bài 2: Gây hồ quang và duy trì hồ quang.

10 Bài 3: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn tấm vị trí 1F, 2F, 18 3F, 4F. Bài 4: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn tấm vị trí 1G, 2G, 31 3G, 4G. Bài 5: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn ống vị trí 1G, 2G, 45 5G, 6G, 6GR. Tài liệu tham khảo 59 2 TÊN MÔ ĐUN: CHẾ TẠO VÀ GÁ LẮP KẾT CẤU HÀN Mã mô đun: MĐ12 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong các môn học kỹ thuật cơ sở và trước khi học các mô đun chuyên môn nghề.

- Tính chất của mô đun: Môđun Chế tạo và gá lắp kết cấu hàn là mô đun chuyên môn nghề. - Ý nghĩa, vai trò mô đun: Là môđun có vai trò rất quan trọng, người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng chuẩn bị, chế tạo phôi liệu trước khi hàn. Mục tiêu của mô đun: - Làm chủ được các phương pháp và kỹ thuật trong việc gá các kết cấu hàn tấm phẳng, kết cấu dầm dàn, ống. - Đấu nối và vận hành máy hàn thành thạo, đúng quy trình.

- Gây được hồ quang và duy trì ổn định hồ quang. - Gá lắp được các loại kết cấu hàn đúng yêu cầu kỹ thuật. - Hàn được vết hàn đính ngấu đều và đúng kích thước. - Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp.

Nội dung mô đun: Nội dung tổng quát và phân phối thời gian Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Đấu nối và vận hành máy hàn. 15 4 11 0 2 Gây hồ quang và duy trì hồ quang. 30 8 21 1 Gá lắp và hàn đính định vị các chi 3 10 1 8 1 tiết hàn tấm vị trí 1F, 2F, 3F, 4F. Gá lắp và hàn đính định vị các chi 4 10 1 8 1 tiết hàn tấm vị trí 1G, 2G, 3G, 4G.

Gá lắp và hàn đính định vị các chi 5 tiết hàn ống vị trí 1G, 2G, 5G, 6G, 20 1 8 1 6GR. 6 Kiểm tra kết thúc Mô đun 0 0 Cộng 75 15 56 4 3 BÀI 1: ĐẤU NỐI VÀ VẬN HÀNH MÁY HÀN Mã bài: MĐ13.1 Giới thiệu: Đấu nối và vận hành máy hàn là một thao tác không thể thiếu trong công tác chuẩn bị cho một quá trình làm việc. Công việc có thực hiện tốt được hay không là nhờ bước chuẩn bị vì chuẩn bị không tốt sẽ làm cho quá trình làm việc hay xảy ra các sự cố, nếu đấu nối máy hàn không đúng, không đảm bảo chắc chắn thì sẽ gây mất an toàn trong khi làm việc, nếu vận hành máy hàn sai sẽ làm ảnh hưởng đến tính năng hoạt động cũng như năng suất làm việc. Chính vì thế mà trước khi làm việc chúng ta phải tiến hành đấu nối và vận hành máy hàn đảm bảo an toàn lao động cũng như an toàn cho thiết bị.

Mục tiêu: - Trình bày được trình tự và kỹ thuật đấu nối, vận hành máy hàn; - Đấu nối được thiết bị hàn hồ quang tay như: nối máy với nguồn điện, nối cáp hàn kìm hàn vào máy, nối dây tiếp đất và cặp dây mát đảm bảo chắn chắn an toàn tiếp xúc tốt; - Vận hành được máy hàn và điều chỉnh được chế độ hàn thành thạo đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; - Cặp được que hàn vào kìm hàn và thay được que hàn nhanh gọn chính xác; - Phát hiện và xử lý được các hỏng hóc thông thường của máy hàn trong quá trình sử dụng; - Tuân thủ các quy định về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính: 1. Đấu nối thiết bị dụng cụ hàn Mục tiêu: - Trình bày được trình tự và kỹ thuật đấu nối, vận hành máy hàn; - Đấu nối được thiết bị hàn hồ quang tay như: nối máy với nguồn điện, nối cáp hàn kìm hàn vào máy, nối dây tiếp đất và cặp dây mát đảm bảo chắn chắn an toàn tiếp xúc tốt; - Tuân thủ các quy định về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Đấu thiết bị hàn vào nguồn điện Thiết bị: Máy hàn một chiều.

Công tắc nguồn § Çu m¸ t CÇn ®iÒu chØnh dßng ®iÖn hµn § Çu nèi que hµn H ình 1. Máy hàn một chiều 4 Dụng cụ: Mỏ lết, tuốc lơ vít, kìm điện, băng dính cách điện. Nguồn điện được cung cấp bởi bộ phận biến thế hàn, một đầu được nối với chi tiết, đầu còn lại nối với que hàn thông qua kẹp tiếp điện ở đầu mỏ hàn. Đấu nguồn cho máy hàn bằng cách đấu dây nguồn của máy hàn vào cầu dao 3 pha, trước khi đấu phải xem hướng dẫn về nguồn sử dụng hiệu điện thế nào để đấu cho chính xác.

Bật công tắc và kiểm tra máy hàn. Trước khi tiến hành hàn phải kiểm tra độ an toàn xung quanh nơi làm việc, tránh xa những nơi dễ gây cháy, nổ. Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. Đấu cáp hàn kìm hàn vào máy Đối với máy hàn một chiều: có hai cách đấu cáp hàn kìm hàn vào máy hàn: + Đấu thuận: Nối cáp kìm hàn với cực âm của máy hàn, cáp dây mát được nối vào cực dương của máy hàn.

Khi đó nhiệt độ của vật hàn cao hơn que hàn vì vậy phương pháp đấu dây kiểu này được sử dụng khi hàn những vật hàn có chiều dày lớn hoặc kim loại khó nóng chảy. + Đấu nghịch: Nối cáp kìm hàn với cực dương của máy hàn, dây mát được nối vào cực âm của máy hàn. Khi đó nhiệt độ của vật hàn thấp hơn que hàn vì vậy phương pháp đấu dây kiểu này được sử dụng khi hàn những vật hàn có chiều dày nhỏ hoặc kim loại màu. Đối với máy hàn xoay chiều: thì có thể đấu cáp kìm hàn vào bất cứ cực nào của máy hàn cũng được.

Nối dây tiếp đất Đấu dây tiếp đất nối trực tiếp từ vỏ máy xuống đất: 1. Dụng cụ hàn Dụng cụ: kìm kẹp phôi, bàn chải thép, búa , thước lá, thước kiểm tra mối hàn đa năng. Dụng cụ cầm tay Trang bÞb¶o hé lao ®éng: M Æt n¹ hµn, g¨ ng tay da, quÇn ¸ o b¶o hé, giÇy mò, kÝnh mµi. Vận hành máy hàn Mục tiêu: - Trình bày được nguyên lý làm việc và các tính năng làm việc của máy hàn; 5 - Vận hành được máy hàn và điều chỉnh được chế độ hàn thành thạo đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; - Đảm bảo an toàn lao động trong quá trình vận hành, vệ sinh công nghiệp.

Kiểm tra an toàn của nguồn điện vào máy và cáp hàn. Trước khi sử dụng máy hàn chúng ta cần tiến hành nguồn điện đấu vào máy hàn có phù hợp với máy hàn hay không và dây cáp hàn có an toàn hay không. Khởi động máy hàn. * Hướng dẫn sử dụng: Đấu nguồn cho máy hàn, trước khi đấu phải xem hướng dẫn về nguồn sử dụng hiệu điện thế nào.

Bật công tắc và quan sát đèn xem điện đã vào máy hay chưa. Kiểm tra máy hàn có hoạt động bình thường không, có phát ra những tiếng kêu lạ không sau đó mới kiểm tra đến dòng hàn để tiến hành hàn. Điều chỉnh chế độ hàn Mục tiêu: - Trình bày được các cách điều chỉnh chế độ hàn; - Điều chỉnh được chế độ hàn phù hợp với kiểu liên kết hàn, chiều dày và tính chất của vật liệu, vị trí hàn; - Tuân thủ các quy định và đảm bảo về an toàn lao động,vệ sinh công nghiệp. Điều chỉnh dòng điện * Điều chỉnh dòng điện hàn: Có hai phương pháp điều chỉnh dòng điện, điều chỉnh sơ và điều chỉnh kỹ.

Điều chỉnh sơ: Dòng điện hàn thay đổi lớn, nó thông qua việc di chuyển vị trí chổi điện than để thực hiện việc điều chỉnh, lúc di chuyển chổi điện than theo chiều quay của rô-to thì phản ứng rô-to sẽ tăng, điện thế của máy hàn điện giảm xuống, dòng điện hàn cũng sẽ giảm xuống ngược lại nếu di chuyển chổi điện than ngược với chiều quay của rô-to thì dòng điện sẽ tăng lên. Điều chỉnh kỹ: Dòng điện thay đổi ít nhiệm vụ chính của nó là làm cho dòng điện hàn sau khi điều chỉnh sơ được điều chỉnh lại một cách chính xác, ta dùng bộ biến trở để thay đổi dòng điện của cuộn dây kích từ để tăng hoặc giảm từ thông của máy phát điện nhằm thay đổi điện thế của máy hàn điện như vậy là đạt được mục đích điều chỉnh kỹ dòng điện hàn. * Chú ý: Cạnh máy hàn một chiều có các cọc nối dây. Căn cứ theo nhu cầu ta có thể thay đổi cách đấu dây để thay đổi cực tính hàn.

Điều chỉnh điện áp hàn Điện áp hồ quang hay còn gọi điện áp hàn là hiệu điện thế giữa đầu điện cực hàn và bề mặt vùng kim loại nóng chảy, được đo bằng vôn kế trên máy hàn, điện áp hồ quang có ảnh hưởng nhất định đến hình dạng mối hàn. 6 Hồ quang dài, điện thế hồ quang cao sức thổi của nó đến kim loại lỏng sẽ giảm bớt, do đó khi hàn điện thế hồ quang tương đối cao thì độ sâu nóng chảy có hơi giảm bớt do hồ quang dài làm cho tính hoạt động của hồ quang tăng lên, như vậy chiều rộng vùng nóng chảy sẽ tăng lên một cách rõ rệt, mà chiếu cao của mối hàn thì lại giảm xuống tương ứng. Điều chỉnh tốc độ đưa que hàn có thể làm thay đổi được điện thế hồ quang, tăng tốc độ đưa que hàn thì điện thế hồ quang sẽ thấp, ngược lại giảm tốc độ đưa que hàn thì điện thế hồ quang sẽ cao. Điện áp tăng cao thì sẽ.

- Tạo ra đường hàn rộng và phẳng; - Tăng tiêu thụ chất trợ dung (thuốc hàn); - Mối hàn dễ bị rỗ khí; - Tăng sự hấp thụ các nguyên tố hợp kim từ chất trợ dung; - Gây rạn nứt mối hàn; - Khó loại bỏ xỉ khi hàn rãnh. Ngược lại điện áp hồ quang quá thấp thì tạo ra đường hàn nhô cao và hẹp khó loại bỏ xỉ.