Phân tích đặc điểm ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước cách mạng

Phân tích đặc điểm ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước Cách mạng, làm nổi bật phong cách nghệ thuật và bút pháp bậc thầy của nhà văn.

• Chuyên ngành: Ngữ Văn
• Đề tài: Ngôn Ngữ Trần Thuật Đặc Sắc Trong Truyện Ngắn Nam Cao
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Tóm tắt

I. Khái niệm và vai trò của ngôn ngữ trần thuật trong tác phẩm Nam Cao

Ngôn ngữ trần thuật là một phương diện cơ bản của tự sự, chi phối mạnh mẽ mạch vận động của tác phẩm cũng như bộ cốt, kết cấu tác phẩm. Nó giúp ta nhìn thấy vị trí, góc nhìn của người trần thuật và mọi diễn biến tâm lý, hành động nhân vật. Trong truyện ngắn Nam Cao, ngôn ngữ trần thuật đóng vai trò không chỉ là công cụ kể chuyện mà còn là phương tiện thể hiện quan điểm và thái độ của tác giả đối với cuộc sống. Nam Cao đã sử dụng ngôn ngữ trần thuật đặc sắc để tạo nên một phong cách nghệ thuật độc đáo, khác biệt so với các tác giả cùng thời đại. Điều này đã góp phần nâng cao giá trị và tính thuyết phục của các tác phẩm của ông.

1.1. Định nghĩa trần thuật trong lý luận văn học

Trần thuật là yếu tố cơ bản trong tự sự học, được nghiên cứu sâu rộng trong các công trình lý luận văn học và thi pháp học. Trần thuật trong truyện ngắn của Nam Cao thể hiện cách tác giả lựa chọn, sắp xếp sự kiện và biểu hiện thái độ sáng tạo. Nó không chỉ là sự liệt kê sự kiện mà là một nghệ thuật tinh tế về cách kể và cách nhìn nhận thế giới.

1.2. Ý nghĩa trong bối cảnh văn học Việt Nam hiện đại

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nam Cao là một trong những gương mặt xuất sắc nhất. Sự xuất hiện của ông mang đến luồng sinh khí mới cho văn xuôi Việt Nam. Việc nghiên cứu ngôn ngữ trần thuật của Nam Cao không chỉ có giá trị học thuật mà còn giúp nâng cao chất lượng dạy học các tác phẩm của ông trong nhà trường.

II. Đặc sắc của ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao

Ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao mang những đặc sắc rõ rệt. Theo nhận xét của Lê Văn Trương, Nam Cao đã mạnh dạn đi theo một lối riêng, mang đến cho văn chương một lối văn mới, sâu xa, chua chát và tàn nhẫn. Vò Bằng, một bạn viết cùng thời đại, cũng cảm nhận về những câu kích cơm, nghịch ngữ, có khi dí dễn nhưng đầm đà có duyên trong hành văn của Nam Cao. Tính độc đáo này nằm ở khả năng sử dụng ngôn ngữ để phản ánh tâm lý nhân vật một cách sâu sắc và tinh tế. Nguyễn Đình Thi phát hiện thêm về lối văn mới của Nam Cao là những từ bình dân nhưng không rơi vào chỗ thô tục.

2.1. Lối hành văn độc đáo và gần gũi

Hành văn của Nam Cao được đặc trưng bởi sự kết hợp tinh tế giữa tính nghệ thuật cao và tính gần gũi. Những câu kích cơm, nghịch ngữ được sử dụng không phải để tạo ra hiệu ứng sơ sài mà để thể hiện sâu sắc tâm trạng nhân vật. Ngôn ngữ của Nam Cao có khả năng vừa bình dân vừa tinh tế, vừa đơn giản vừa sâu sắc.

2.2. Khả năng phân tích tâm lý nhân vật

Nguyễn Đặng Mạnh đã kh¬ng định cái sâu sắc phong phú trong khả năng phân tích tâm lý của Nam Cao. Ngôn ngữ trần thuật được Nam Cao vận dụng để làm lộ ơ những tư tưởng, cảm xúc tiềm ẩn của nhân vật. Qua những chi tiết nhỏ trong lối kể chuyện, tác giả giúp độc giả hiểu sâu hơn về bản chất con người.

III. Phân tích các kỹ thuật ngôn ngữ trần thuật trong tác phẩm Nam Cao

Trong truyện ngắn Nam Cao, các kỹ thuật trần thuật được sử dụng một cách tinh tế và có mục đích. Ngôn ngữ không chỉ đơn thuần kể chuyện mà còn là công cụ để biểu hiện thế giới quan, thái độ sáng tạo của tác giả. Nam Cao thường sử dụng trần thuật tự do gián tiếp, cho phép sự xen lẫn giữa tiếng nói của nhân vật và của người kể chuyện. Kỹ thuật này giúp tạo ra sự gần gũi, sống động trong cách kể. Bên cạnh đó, chi tiết mô tả trong ngôn ngữ trần thuật của Nam Cao thường được chọn lọc cẩn thận, mỗi chi tiết đều mang ý nghĩa sâu xa. Các đối tượng, cảnh vật được miêu tả không phải vì chính nó mà vì sự liên quan của chúng đến tâm lý, tinh thần của nhân vật.

3.1. Trần thuật tự do gián tiếp và hiệu ứng của nó

Trần thuật tự do gián tiếp là một kỹ thuật yêu thích của Nam Cao. Kỹ thuật này cho phép sự chuyển đổi mượt mà giữa tiếng nói của người kể chuyện và tiếng nói tâm lý của nhân vật. Điều này tạo ra một sự gần gũi tự nhiên, giúp độc giả cảm nhận trực tiếp trạng thái tâm lý của nhân vật mà không cần dùng dấu ngoặc kép hay động từ tường thuật.

3.2. Lựa chọn chi tiết và ý nghĩa trong miêu tả

Chi tiết mô tả trong ngôn ngữ trần thuật của Nam Cao luôn được chọn lọc kỹ lưỡng. Mỗi chi tiết đều có ý nghĩa, không bao giờ là trang trí vô ích. Các chi tiết thường liên quan trực tiếp đến tâm trạng, hoàn cảnh của nhân vật, giúp độc giả hiểu sâu sắc hơn về bối cảnh và tâm lý trong truyện ngắn.

IV. Giá trị và ứng dụng của nghiên cứu ngôn ngữ trần thuật Nam Cao

Nghiên cứu ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao có giá trị thực tiễn rất lớn. Thứ nhất, nó giúp nâng cao chất lượng dạy học các tác phẩm của Nam Cao trong nhà trường. Hiểu rõ về kỹ thuật trần thuật giúp học sinh, sinh viên tiếp cận tác phẩm một cách sâu sắc hơn, không chỉ hiểu nội dung mà còn hiểu cách thức sáng tạo của tác giả. Thứ hai, nó có ý nghĩa với những người sáng tạo. Trong bối cảnh văn xuôi Việt Nam đang tiếp tục đổi mới, việc nghiên cứu thừa kế từ những bậc thầy như Nam Cao giúp tác giả mới tìm kiếm những phương thức biểu hiện mới mà vẫn kế thừa những giá trị truyền thống. Nam Cao được xem là cây bút bậc thầy trong truyện ngắn, vị trí cao cả này không phải nhà văn nào cũng vươn tới được.

4.1. Ứng dụng trong giáo dục và dạy học

Trong chương trình Ngữ văn phổ thông hiện hành, số lượng tác phẩm truyện ngắn của Nam Cao được đưa vào giảng dạy khá nhiều. Hiểu rõ ngôn ngữ trần thuật giúp giáo viên và học sinh phân tích tác phẩm một cách toàn diện hơn. Các kết quả nghiên cứu này góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và khơi gợi sự yêu thích văn học trong các em.

4.2. Ý nghĩa với sáng tạo văn học đương đại

Văn xuôi Việt Nam hiện nay đang trong quá trình đổi mới toàn diện, trong đó có sự cách tân về ngôn ngữ. Nghiên cứu thừa kế từ di sản của Nam Cao vừa giúp thúc đẩy tìm kiếm những phương thức biểu hiện mới, vừa giúp nhận diện, đánh giá thành tựu thực sự của những cách tân, tránh những hướng đi sai lệch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TrÇn thuËt lµ mét ph-¬ng diÖn c¬ b¶n cña tù sù, chi phèi m¹nh mÏ m¹ch vËn ®éng cña t¸c phÈm cïng bè côc, kÕt cÊu t¸c phÈm, cho ta nh×n thÊy vÞ trÝ, gãc nh×n cña ng-êi trÇn thuËt vµ mäi diÔn biÕn t©m lý, hµnh ®éng nh©n vËt, diÔn biÕn cèt truyÖn. TrÇn thuËt ®-îc nh¾c ®Õn tõ x-a, trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu lý luËn v¨n häc hay c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n xu«i nghÖ thuËt, ®Æc biÖt lµ c¸c s¸ch bµn vÒ lý luËn v¨n häc hay thi ph¸p häc. Tuy vËy, ë ViÖt Nam, cßn Ýt thÊy nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu toµn diÖn vÒ trÇn thuËt. Trong bèi c¶nh hiÖn nay, khi mµ ngµnh tù sù häc ë ta míi ®-îc më ra, th× viÖc t×m hiÓu nh÷ng ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ trÇn thuËt cña mét t¸c gi¶ tiªu biÓu trong v¨n häc hiÖn ®¹i nh- Nam Cao lµ mét vÊn ®Ò thùc sù cã ý nghÜa.

Trong nÒn v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i nãi chung, trµo l-u v¨n häc hiÖn thùc phª ph¸n 1930 - 1945 nãi riªng, Nam Cao lµ mét trong nh÷ng g-¬ng mÆt xuÊt s¾c nhÊt. Sù xuÊt hiÖn cña «ng ®· mang ®Õn mét luång sinh khÝ míi cho v¨n xu«i ViÖt Nam hiÖn ®¹i. B»ng tµi n¨ng vµ t©m huyÕt trong lao ®éng s¸ng t¹o, Nam Cao ®· kh¼ng ®Þnh ®-îc vÞ trÝ vµ phong c¸ch nghÖ thuËt ®éc ®¸o cña m×nh. Riªng vÒ truyÖn ng¾n, «ng ®-îc suy t«n lµ c©y bót bËc thÇy.

VÞ trÝ cao c¶ nµy kh«ng ph¶i nhµ v¨n nµo còng v-¬n tíi ®-îc. ChÝnh v× vËy, trong ch-¬ng tr×nh Ng÷ v¨n phæ th«ng hiÖn hµnh (c¶ trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng), sè l-îng t¸c phÈm truyÖn ng¾n cña Nam Cao ®-îc ®-a vµo gi¶ng d¹y, häc tËp kh¸ nhiÒu…ViÖc t×m hiÓu ng«n ng÷ trÇn thuËt trong truyÖn ng¾n cña Nam Cao l¹i cµng trë nªn cÇn thiÕt. Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu sÏ gãp phÇn nhÊt ®Þnh vµo viÖc thóc ®Èy viÖc n©ng cao chÊt l-îng d¹y häc t¸c phÈm cña Nam Cao trong nhµ tr-êng. V¨n xu«i ViÖt Nam hiÖn nay ®ang trong qu¸ tr×nh ®æi míi vÒ mäi ph-¬ng diÖn, trong ®ã cã sù c¸ch t©n vÒ ng«n ng÷.

Mét sè t¸c gi¶ ®· gÆt h¸i ®-îc nh÷ng thµnh c«ng, nh-ng còng kh«ng Ýt c©y bót ®ang loay hoay t×m cho m×nh mét lèi viÕt, mét giäng ®iÖu, mét v¨n phong riªng. ViÖc t×m hiÓu thÊu ®¸o 1 c¸c ph-¬ng diÖn trong nghÖ thuËt tù sù, trong ®ã cã ng«n ng÷ trÇn thuËt ë di s¶n cña nh÷ng bËc thÇy trong qu¸ khø nh- Nam Cao võa cã gi¸ trÞ thóc ®Èy sù t×m kiÕm nh÷ng ph-¬ng thøc biÓu hiÖn míi, võa gióp ng-êi nghiªn cøu nhËn diÖn, ®¸nh gi¸ mét c¸ch tháa ®¸ng nh÷ng hiÖu qu¶ ®Ých thùc cña nh÷ng c¸ch t©n. Tõ nh÷ng lÝ do trªn, chóng t«i ®· chän vÊn ®Ò ng«n ng÷ trÇn thuËt trong truyÖn ng¾n Nam Cao tr-íc C¸ch m¹ng lµm ®Ò tµi luËn v¨n th¹c sÜ. Hy väng, b»ng nh÷ng kÕt qu¶ t×m hiÓu cô thÓ, luËn v¨n sÏ Ýt nhiÒu ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu cña nghiªn cøu vµ d¹y häc Ng÷ v¨n ®ang ®-îc ®Æt ra.

LÞch sö vÊn ®Ò Nam Cao lµ mét t¸c gia lín cña v¨n häc ViÖt Nam. T¸c phÈm cña «ng, v× vËy, cã søc thu hót lín ®èi víi giíi nghiªn cøu. Sè l-îng c«ng tr×nh nghiªn cøu (gåm c¸c chuyªn luËn vµ bµi viÕt) vÒ Nam Cao ®· lªn ®Õn con sè trªn 200. §Æc biÖt lµ trong thËp niªn cuèi cña thÕ kØ XX ®· diÔn ra hai cuéc Héi th¶o khoa häc vÒ nhµ v¨n Nam Cao.

Th¸ng 11/1991, ViÖn V¨n häc phèi hîp víi Héi nhµ v¨n, Héi V¨n nghÖ Hµ Nam Ninh vµ Tr-êng §¹i häc S- ph¹m Hµ Néi tæ chøc Héi th¶o khoa häc nh©n 40 n¨m ngµy mÊt cña Nam Cao (1951 - 1997). §Õn th¸ng 10/1997, Héi th¶o khoa häc nh©n 80 n¨m ngµy sinh Nam Cao (1917 - 1997) do ViÖn V¨n häc tæ chøc ®· kh¼ng ®Þnh râ vÞ trÝ vµ vai trß cña nhµ v¨n trong lÞch sö v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i. B»ng chøng cao nhÊt cho sù ®¸nh gi¸ vµ c«ng nhËn cña b¹n ®äc ®èi víi sù nghiÖp s¸ng t¸c cña Nam Cao ®ã lµ viÖc nhµ n-íc tÆng gi¶i th-ëng Hå ChÝ Minh cho nhµ v¨n. D- ©m cña c¸c cuéc Héi th¶o lµ c¸c bµi viÕt, c¸c c«ng tr×nh míi vÒ Nam Cao tiÕp tôc ®-îc khai th¸c vµ ®-îc in trªn T¹p chÝ V¨n häc nh÷ng n¨m 1997 - 1998.

TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu nãi trªn cho thÊy Nam Cao ®· ®-îc ®Æt vµo vÞ trÝ xøng ®¸ng trong lÞch sö v¨n häc d©n téc. Thµnh tùu nghiªn cøu vÒ di s¶n v¨n häc cña Nam Cao rÊt phong phó. Tuy nhiªn, ë ®©y, chóng t«i chØ xin ®iÓm l¹i nh÷ng c«ng tr×nh, bµi viÕt cã liªn quan ®Õn ng«n ng÷ nghÖ thuËt trong t¸c phÈm cña nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c nµy. 2 Trong lêi ®Ò tùa §«i løa xøng ®«i (Nxb §êi míi, 1941), Lª V¨n Tr-¬ng ®· cã nh÷ng nhËn xÐt s¾c s¶o: “Gi÷a lóc ng­êi ta ®ang ®¾m m×nh trong nh÷ng truyÖn t×nh th¬ méng vµ hïa nhau phông sù c¸i thÞ hiÕu tÇm th-êng cña ®éc gi¶, «ng Nam Cao ®· m¹nh d¹n ®i theo mét lèi riªng.

Nh÷ng c¹nh tµi cña «ng ®· ®em ®Õn cho v¨n ch-¬ng mét lèi v¨n míi, s©u xa, chua ch¸t vµ tµn nhÉn; thø tµn nhÉn cña con ng­êi biÕt tin ë tµi m×nh, ë thiªn chøc cña m×nh. Vò B»ng, b¹n viÕt cïng thêi víi Nam Cao còng ®· c¶m nhËn: “May m¾n lµm sao t«i l¹i ®-îc ®äc mét truyÖn cña Nam Cao vµ ngay mÊy c©u ®Çu t«i ®· thÝch thó v× lèi hµnh v¨n víi nh÷ng c©u kÖch cìm, nghÞch ngîm, cã khi dí dÈn, nh­ng ®Ëm ®µ cã duyªn. §Õn n¨m 1952, trong hµng lo¹t bµi cã tÝnh chÊt t-ëng niÖm nhµ v¨n liÖt sÜ Nam Cao, bµi viÕt cña NguyÔn §×nh Thi ®· ph¸t hiÖn thªm vÒ “lèi v¨n míi ®Ëm ®µ b¶n s¾c b×nh d©n nh-ng kh«ng r¬i vµo chç th« tôc” [62, tr.46] cña t¸c gi¶ ChÝ PhÌo. N¨m 1979, trong cuèn Nhµ v¨n, t- t-ëng vµ phong c¸ch, NguyÔn §¨ng M¹nh ®· kh¼ng ®Þnh ë Nam Cao “c¸i s©u s¾c phong phó cña ngßi bót ph©n tÝch t©m lý” vµ “lèi kÓ chuyÖn biÕn ho¸, cø nhËp th¼ng vµo ®êi sèng bªn trong cña nh©n vËt mµ d¾t dÉn m¹ch tù sù theo dßng ®éc tho¹i néi t©m” [58, tr.

NhËn xÐt vÒ quan ®iÓm trÇn thuËt cña Nam Cao, NguyÔn §¨ng M¹nh trong bµi Kh¸i luËn cã nh÷ng ph¸t hiÖn: “V¨n kÓ chuyÖn cña Nam Cao biÕn ho¸ linh ho¹t, th-êng chuyÓn qua chuyÓn l¹i gi÷a quan ®iÓm t¸c gi¶ vµ quan ®iÓm nh©n vËt” [55, tr. Trong LÞch sö v¨n häc ViÖt Nam (tËp V), NguyÔn Hoµnh Khung nhËn ®Þnh: “C¸ch kÓ chuyÖn cña Nam Cao rÊt sinh ®éng, cã duyªn, lêi kÓ cña t¸c gi¶ th-êng xen lÉn ®éc tho¹i néi t©m cña nh©n vËt, cã chuyÖn ®-îc kÓ theo quan ®iÓm cña nh©n vËt (TruyÖn t×nh, Tõ ngµy mÑ chÕt, Bµi häc quÐt nhµ…). Chän quan ®iÓm nh©n vËt, nhµ v¨n võa kÓ chuyÖn, võa miªu t¶ t©m lý, tÝnh c¸ch mét c¸ch kÝn ®¸o, tù nhiªn, c©u chuyÖn diÔn ra thªm ch©n thùc, sinh ®éng, míi mÎ. 3 Ph¶i cã kh¶ n¨ng ®i s©u vµo ®êi sèng bªn trong con ng-êi míi cã thÓ kÓ chuyÖn theo c¸ch kÓ nµy” [40, tr.

Cã kh«ng Ýt bµi viÕt ®Ò cËp tíi sù ®èi nghÞch c¸c s¾c th¸i trong v¨n Nam Cao. Lª §×nh Kþ trong bµi Nam Cao con ng-êi vµ x· héi cò ®· nhËn ra “v¨n xu«i tr-íc C¸ch m¹ng ch-a cã ai cã ®-îc ngßi bót s¾c s¶o, g©n guèc, soi mãi nh­ cña Nam Cao” [62, tr.58] vµ “v¨n Nam Cao l¹nh lïng mµ s«i næi, tµn nhÉn mµ ®é l­îng, chua ch¸t mµ th«ng c¶m (…) V¨n Nam Cao kh«ng ru mµ lay tØnh, kh«ng ve vuèt mµ nh- quÊt vµo ng­êi”, “cã c¸i g× bªn trong rËm rùc, ngïn ngôt nh­ muèn næ bïng ra ngoµi” [62, tr. Phan DiÔm Ph­¬ng c¶m thÊy lèi v¨n kÓ chuyÖn cña Nam Cao lµ “võa kÓ chuyÖn võa kÓ t©m tr¹ng, truyÖn ng¾n Nam Cao cã thÓ «m vµo m×nh nh÷ng cÆp ®Æc ®iÓm ®èi nghÞch: s¾c l¹nh vµ t×nh c¶m, tØnh t¸o nghiªm nhÆt vµ chan chøa tr÷ t×nh” [65, tr. Nhµ nghiªn cøu Vò TuÊn Anh l¹i nhËn xÐt: “v¨n Nam Cao lµ phøc hîp, lµ tæng hoµ nh÷ng cùc ®èi nghÞch: bi vµ hµi, tr÷ t×nh vµ triÕt lÝ, cô thÓ vµ kh¸i qu¸t” [2, tr.

Trong chuyªn luËn NghÖ thuËt kÓ chuyÖn trong t¸c phÈm Nam Cao (Nxb V¨n häc, 1999), Vò Kh¾c Ch-¬ng còng ®· ®i s©u kh¶o s¸t nghÖ thuËt kÓ chuyÖn cña Nam Cao vµ ®· chØ ra hai ph-¬ng thøc kÓ chuyÖn c¬ b¶n cña nhµ v¨n lµ dÉn truyÖn b»ng ®-êng d©y t©m lý vµ ®¶o lén tr×nh tù kÓ. C¸c nhµ nghiªn cøu mÆc dï cã nh÷ng c¸ch ®¸nh gi¸ kh¸c nhau vÒ v¨n Nam Cao, song ®Òu thèng nhÊt ë chç: Nam Cao “kÓ chuyÖn b»ng nhiÒu chÊt giäng: nghiªm nghÞ vµ hµi h­íc, tr©n träng, n©ng niu vµ nh¹o, ®ay, mØa”, “xuÊt hiÖn nhiÒu h¬n c¶ lµ sù trén lÉn c¸c chÊt giäng kÓ trong cïng mét truyÖn” [62, tr.427]; “mét ng«n ng÷ cña t¸c gi¶, mang giäng ®iÖu kh«ng lÉn. Vµ mét ng«n ng÷ nh©n vËt, ng­êi nµo giäng Êy, kh«ng ai gièng ai” [62, tr.434]; “giäng ®iÖu Nam Cao khã trén lÉn gi÷a nh÷ng nhµ v¨n kh¸c. Giäng chua ch¸t mØa mai, day døt trÇm l¾ng tr­íc nh©n t×nh thÕ th¸i (…) giäng ®iÖu chøa ®Çy tinh thÇn ph¶n tØnh (…) giäng triÕt luËn (…) kh«ng triÕt lý su«ng” [79, tr.

Tõ n¨m 1975, Phan Cù §Ö ®· chøng minh qua ChÝ PhÌo, s¾c th¸i song thanh cña ng«n ng÷ ng-êi kÓ chuyÖn. ¤ng kh¼ng ®Þnh v¨n Nam Cao kh«ng ®¬n giäng, kh«ng chØ réng (®a giäng) mµ c¶ s©u (khai th¸c tiÕng nãi bªn trong). VÒ sau, c¸c nhµ 4 nghiªn cøu L¹i Nguyªn ¢n, Phan DiÔm Ph-¬ng, Bïi ViÖt Th¾ng còng cã nh÷ng nhËn xÐt rÊt ®¸ng l-u ý vÒ lèi hµnh v¨n Nam Cao. Trong s¸ng t¸c Nam Cao, “ng«n ng÷ nh©n vËt kh«ng bÞ th«n tÝnh bëi ng«n ng÷ t¸c gi¶”, “ng«n ng÷ Ýt nhiÒu phøc ®iÖu, tæ chøc ®-îc nh÷ng m¹ng l-íi phøc t¹p gåm c¶ ng«n ng÷ bªn ngoµi vµ ng«n ng÷ bªn trong, c¶ ng«n ng÷ t¸c gi¶, ng«n ng÷ nh©n vËt, thËm chÝ cña nh÷ng sù ®an xen vµ nhoÌ lÉn vµo nhau cña hai ng«n ng÷ Êy ” [62, tr.123]; lèi v¨n kÓ chuyÖn cña Nam Cao nhiÒu lóc “chuyÓn ho¸ tõ ng«n ng÷ ng-êi kÓ chuyÖn sang ng«n ng÷ nh©n vËt, thùc chÊt vÉn lµ ng«n ng÷ ng-êi kÓ chuyÖn, nh-ng hiÖn ra d-íi d¹ng thøc ®éc tho¹i néi t©m cña nh©n vËt” [65, tr.426]; vµ “ng«n ng÷ nh©n vËt vµ ng«n ng÷ ng­êi kÓ chuyÖn cø ®an bÖn vµo nhau nhiÒu khi khã ph©n biÖt” [79, tr.

C¸c nhµ nghiªn cøu ®· ph¸t hiÖn ra nÐt tinh tÕ vµ rÊt ®Æc s¾c trong ng«n ng÷ trÇn thuËt Nam Cao, ®ã lµ lêi nöa trùc tiÕp. Dâi theo lÞch sö vÊn ®Ò nghiªn cøu Nam Cao, chóng t«i thÊy, ë nh÷ng giai ®o¹n tr-íc, c¸c nhµ nghiªn cøu, phª b×nh cã nh÷ng ph¸t hiÖn s©u s¾c vÒ t- t-ëng, vÒ néi dung trong s¸ng t¸c Nam Cao.