Chương 1, tác giả chủ yếu trình bày về mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Ngoài ra, đề tài đã trình bày đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Tác giả tiếp tục tìm hiểu cơ sở lý thuyết liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thanh toán bằng mã QR của khách hàng trong lĩnh vực kinh doanh nhà hàng tại tỉnh Đồng Nai. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Khái niệm mã QR Mã QR (Quick Response Code) là một dạng mã ma trận được thiết kế để lưu trữ và truyền tải thông tin.
Nó có thể chứa nhiều loại thông tin khác nhau, chẳng hạn như địa chỉ website, thông tin liên hệ, thông tin sản phẩm, mã số vận đơn, mã giảm giá và cả thông tin thanh toán. Mã QR được phát minh bởi công ty Denso Wave, một công ty con của tập đoàn Toyota, vào năm 1994 tại Nhật Bản. Ban đầu, mã QR được sử dụng để quản lý các thành phần trong quá trình sản xuất ô tô. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ di động, mã QR đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc truyền tải thông tin và thực hiện các giao dịch tài chính.
Hiện nay, mã QR được sử dụng phổ biến trong các hoạt động kinh doanh, chẳng hạn như quảng cáo, marketing, bán hàng, thanh toán,… Nó được sử dụng để truyền tải thông tin một cách nhanh chóng và tiện lợi, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao trải nghiệm người dùng. Trong lĩnh vực thanh toán, mã QR được sử dụng như một phương thức thanh toán mới, tiện lợi và an toàn. Người dùng chỉ cần sử dụng điện thoại di động và ứng dụng mobile banking để quét mã QR, nhập số tiền cần thanh toán và xác nhận giao dịch, mọi thủ tục thanh toán sẽ được hoàn thành một cách nhanh chóng và tiện lợi.2 Ứng dụng mã QR vào thanh toán Mã QR thanh toán là một công nghệ thanh toán điện tử trên di động phổ biến, được sử dụng để thực hiện các giao dịch thanh toán thông qua việc quét mã QR trên điện thoại di động. Xét về tính chất, mã QR có thể phân biệt thành 2 dạng là mã QR tĩnh và mã QR động: Mã QR tĩnh: Mã QR tĩnh là một mã QR thanh toán không thay đổi, được tạo ra bởi người bán hàng hoặc cửa hàng và được hiển thị ở nơi thanh toán.
Mã QR tĩnh thường được sử dụng cho các sản phẩm và dịch vụ có giá cố định, giúp người dùng thanh toán một cách nhanh chóng và thuận tiện. Mã QR tĩnh thường được in sẵn trên các bảng 9 thông tin thanh toán hoặc được hiển thị trên màn hình của máy quét mã QR tại điểm thanh toán. Mã QR động: Mã QR động là một mã QR thanh toán được tạo mới sau mỗi lần giao dịch và có giá trị chỉ trong một khoảng thời gian nhất định. Mã QR động thường được sử dụng cho các giao dịch thanh toán trực tuyến hoặc tại cửa hàng, giúp người dùng thực hiện thanh toán an toàn hơn bằng cách mã hóa dữ liệu thanh toán để đảm bảo tính bảo mật cao hơn.
Xét về đối tượng sử dụng, mã QR chia làm hai loại là mã QR cá nhân và mã QR cửa hàng: Mã QR thanh toán của cá nhân: Đây là loại mã QR thanh toán được sử dụng bởi cá nhân để thực hiện các giao dịch thanh toán với đối tác khác. Mã QR thanh toán của cá nhân thường liên kết với tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử của cá nhân, cho phép người dùng thực hiện các giao dịch thanh toán một cách nhanh chóng và tiện lợi. Để tạo mã QR thanh toán của cá nhân, người dùng cần có ứng dụng thanh toán trên điện thoại di động và mở tài khoản ngân hàng online hoặc ví điện tử. Mã QR thanh toán của cửa hàng: Đây là loại mã QR thanh toán được sử dụng bởi các cửa hàng để thu tiền thanh toán từ khách hàng.
Mã QR thanh toán của cửa hàng thường được in trên các bảng thông tin thanh toán hoặc được hiển thị trên màn hình của máy quét mã QR tại điểm thanh toán. Khi khách hàng quét mã QR này và xác nhận thanh toán, số tiền tương ứng sẽ được chuyển đến tài khoản của cửa hàng. Tính năng sử dụng của mã QR thanh toán của cá nhân và mã QR thanh toán của cửa hàng cũng khác nhau. Mã QR thanh toán của cá nhân thường được sử dụng để thực hiện các giao dịch thanh toán giữa các cá nhân, như chia sẻ tiền thuê nhà, trả lương cho nhân viên, hay thanh toán cho sản phẩm và dịch vụ trực tuyến.
Trong khi đó, mã QR thanh toán của cửa hàng thường được sử dụng để thu tiền tại các điểm bán hàng, như cửa hàng, nhà hàng, siêu thị, hay các quầy hàng tạp hóa.3 Ưu điểm của mã QR Mã QR là một công cụ quan trọng và tiện lợi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực thanh toán và quảng cáo, marketing, bán hàng. Hãy cùng điểm qua một số lợi ích của mã QR trong các lĩnh vực này: 10 Thanh toán nhanh chóng và tiện lợi: Mã QR cho phép người dùng thanh toán một cách nhanh chóng và tiện lợi chỉ bằng cách quét mã QR bằng điện thoại di động và xác nhận giao dịch trong vài giây. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sự cồng kềnh so với lúc sử dụng các phương thức thanh toán truyền thống. Tiết kiệm chi phí: Mã QR giúp giảm thiểu chi phí trong việc in ấn và phân phối các vật phẩm quảng cáo như tờ rơi, catalog, banner,… Thay vì in ấn các vật phẩm truyền thông truyền thống, doanh nghiệp có thể sử dụng mã QR để truyền tải thông tin cho khách hàng một cách tiện lợi và nhanh chóng, đặc biệt là giúp tiết kiệm chi phí.
Tăng tương tác và kích thích doanh số: Mã QR cho phép khách hàng truy cập các trang web, trang sản phẩm hoặc ứng dụng của doanh nghiệp chỉ bằng cách quét mã QR. Điều này giúp tăng tương tác và kích thích doanh số của doanh nghiệp hơn vì nó hiệu quả trong việc giúp khách hàng dễ dàng truy cập và tìm hiểu về sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp. Tiện lợi trong việc truy vết và quản lý hàng hoá: Mã QR cũng cho phép các doanh nghiệp theo dõi và quản lý hàng hoá của mình một cách dễ dàng. Bằng cách in mã QR trên sản phẩm, các doanh nghiệp có thể quét mã QR để truy vết nguồn gốc của sản phẩm, kiểm tra lịch sử sản xuất và đưa ra các thông tin cần thiết cho khách hàng.
Giảm thiểu rủi ro lây nhiễm Covid-19: Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, việc sử dụng mã QR cho phép các doanh nghiệp và khách hàng tránh tiếp xúc trực tiếp và giảm thiểu rủi ro lây nhiễm Covid. An toàn bảo mật thông tin: Nhiều người lo lắng khi thanh toán bằng mã QR sẽ làm lộ các thông tin cá nhân/thông tin tài khoản. Tuy nhiên, những đơn vị thanh toán trực tuyến sẽ xây dựng cơ chế bảo mật thông tin tốt, an toàn để bảo vệ khách hàng và hệ thống dữ liệu của mình. Do đó, các thông tin của khách hàng sẽ được bảo mật cao.
Ngoài ra, thanh toán trực tuyến còn giúp bạn hạn chế nỗi lo khi giữ nhiều tiền mặt.4 Nhược điểm của mã QR Tuy rằng rất thuận tiện, rất thông minh nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận thanh toán qua mã QR cũng tồn tại mặt hạn chế nhất định như: 11 Thứ nhất, bạn cần phải sở hữu điện thoại thông minh để thực hiện được việc quét mã QR. Các thiết bị khác như máy tính xách tay hoặc máy tính để bàn không hỗ trợ tính năng quét mã QR. Thứ hai, người dùng chỉ có thể thanh toán bằng mã QR khi điện thoại có kết nối internet thông qua mạng di động 4G/5G hoặc Wifi. Nếu không có mạng, bạn không thể thanh toán giao dịch thành công.
Thứ ba, hình thức thanh toán này chỉ mới có trên một số ngân hàng chứ không phải 100% ngân hàng được phổ cập. Danh sách các ngân hàng có hỗ trợ thanh toán bằng QR Pay được cập nhật đến năm 2021: Vietcombank, VietinBank (VietinBank iPay), BIDV (SmartBanking), VPBank TP Bank, Techcombank, Agribank, Sacombank, Bản Việt, SHB, VIB, MBBank, HDBank, SCB, Viet Capital Bank, Nam A Bank, Eximbank, Bac A Bank. Thứ tư, giao dịch có thể bị lỗi hoặc chậm trễ. Nhưng, những điều này rất hiếm khi xảy ra.
Bạn nên ưu tiên lựa chọn những đơn vị cung cấp dịch vụ mã QR uy tín, có thương hiệu trên thị trường thanh toán điện tử.2 Mô hình nghiên cứu.1 Mô hình chấp nhận công nghệ TAM 2.1 Khái niệm Mô hình chấp nhận công nghệ TAM: (Technology Acceptance Model – TAM) là một mô hình lý thuyết về hành vi sử dụng công nghệ, được đưa ra bởi Fred Davis vào năm 1986. Mô hình này giải thích cách người dùng đánh giá và sử dụng công nghệ mới. Theo TAM, hành vi sử dụng công nghệ của người dùng phụ thuộc vào hai yếu tố chính: - Sự hữu ích cảm nhận: Đây là mức độ mà người dùng tin rằng công nghệ sẽ mang lại lợi ích cho công việc hoặc nhu cầu của họ. - Sự dễ sử dụng cảm nhận: Đây là mức độ mà người dùng tin rằng việc sử dụng công nghệ sẽ dễ dàng và không phức tạp.
12 Theo TAM, nếu người dùng tin rằng công nghệ sẽ mang lại giá trị cho công việc hoặc nhu cầu của họ và sử dụng công nghệ là dễ dàng, họ sẽ có xu hướng sử dụng công nghệ đó. TAM cũng cho thấy rằng các yếu tố bên ngoài như kiến thức trước đó, hỗ trợ từ đồng nghiệp, tâm lý cá nhân, kinh nghiệm và đặc điểm cá nhân có thể ảnh hưởng đến hành vi sử dụng công nghệ của người dùng. Mô hình TAM đã được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu về sử dụng công nghệ và được coi là một trong những mô hình lý thuyết hiệu quả để giải thích hành vi sử dụng công nghệ của người dùng. Nhiều nghiên cứu đã bổ sung và mở rộng mô hình TAM để giải thích các yếu tố khác và áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau.2 Mô hình chấp nhận công nghệ TAM Sự hữu ích cảm nhận Biến bên Thái độ Thói quen Ý định sử dụng ngoài sử dụng Sự dễ sử dụng cảm nhận Hình 2.1 Mô hình chấp nhận công nghệ TAM Nguồn: Davis, 1989; Davis et al, 1989 - Sự hữu ích cảm nhận: Việc thanh toán bằng mã QR sẽ mang lại thuận tiện cho người tiêu dùng, giúp họ tiết kiệm thời gian và bảo đảm an toàn trong giai đoạn đại dịch Covid -19 vẫn còn căng thẳng như hiện nay.