Thời gian và Ý định Tiếp tục Sử dụng Thương mại Di động: Vai trò của Rủi ro và An ninh

Chương 1 giới thiệu tổng quan về nghiên cứu, trình bày bối cảnh và khoảng trống nghiên cứu liên… 246 trang · University of Economics Ho Chi Minh City · 2020.

• Tác giả: Nguyen Huu Khoi
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyen Dong Phong
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Business Administration
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Ý Định Tiếp Tục Sử Dụng Thương Mại Di Động: Vai Trò Của Rủi Ro Và An Ninh
• Loại tài liệu: dissertation
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION OF AUTHENTICITY
• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Definition of key terms
• 1.2. Time perspective and consideration of future consequences
• 1.3. Justification for the current research
• 1.4. Research objectives and research questions
• 1.5. Research methodology and scope
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Mobile commerce and its advantages
• 2.2. Continuance intention to use mobile commerce
• 2.3. Previous studies on mobile commerce
• 2.4. Previous studies on mobile commerce context in a Vietnam context
• 2.5. Previous studies on mobile commerce in an international context
• 2.6. Individual difference variables in mobile commerce research and consideration of future consequences
• 2.7. Perceived risk and perceived security in mobile service adoption
• 2.8. Conclusion of the literature review
• 3. CHAPTER 3: HYPOTHESES DEVELOPMENT
• 3.1. Theoretical frameworks to connect consideration of future consequences, perceived risk and security and continuance intention to use mobile commerce
• 3.2. Regulatory focus theory
• 3.3. Regulatory fit theory
• 3.4. Research hypotheses and research model
• 3.5. Consideration of future consequences-Immediate versus consideration of future consequences-Future
• 3.6. Perceived risk vs security and continuance intention to adopt mobile commerce
• 3.7. The relationships between time perspective and perceived risk versus perceived security. The moderating effects of CFCs
• 3.8. Proposed research model and hypotheses
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH METHODOLOGY
• 4.1. Cronbach’s Alpha testing results
• 4.2. The main study
• 4.3. Data analysis method
• 5. CHAPTER 5: RESULTS AND DISCUSSION
• 5.1. Validation of measures: reliability and validity
• 5.2. First-order and reflective – reflective second-order constructs
• 5.3. Reflective - formative second-order construct
• 5.4. Checking for common method bias
• 5.5. The strategy for testing the proposed moderating effects
• 5.6. Product indicator approach
• 5.7. Two-stage approach
• 5.8. Justification for selecting the two-stage approach
• 5.9. Testing hypotheses by applying PLS-SEM
• 5.10. Research model quality
• 5.11. The direct effects
• 5.12. The moderating effects
• 5.13. Testing for asymmetric impact
• 5.14. Post-hoc analysis
• 5.15. The summarization of hypothesis testing results
• 5.16. Hypothesis testing results summary
• 5.17. Limitations and future research
• List of author’s published papers
• ABSTRACT
• TÓM TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ý Định Tiếp Tục Sử Dụng M Commerce 55

Chương 1 giới thiệu tổng quan về nghiên cứu, trình bày bối cảnh và khoảng trống nghiên cứu liên quan đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động (m-commerce). Theo đó, các nghiên cứu trước đây thường thiếu sự kết hợp đồng thời giữa các yếu tố thúc đẩy và cản trở, ví dụ như rủi ro cảm nhận và an ninh cảm nhận, để có được bức tranh toàn diện hơn về cách các yếu tố đối lập này liên quan đến ý định tiếp tục sử dụng. Chương này cũng nhấn mạnh sự cần thiết nghiên cứu từ góc độ xem xét kết quả trong tương lai. Dựa trên khoảng trống này, chương trình bày mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, phương pháp luận, phạm vi và đóng góp dự kiến cho cả học thuật và thực tiễn. Định nghĩa các thuật ngữ chính cũng được đưa ra, ví dụ thương mại di động được định nghĩa là thực hiện giao dịch trên thiết bị di động thông qua kết nối không dây.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu và Sự Phát Triển của Thương Mại Di Động

Sự phát triển của thương mại di động (m-commerce) được thúc đẩy bởi sự tiến bộ của thiết bị di động và công nghệ internet di động. Điều này dẫn đến sự gia tăng các ứng dụng di động và hoạt động kinh doanh trên thiết bị di động. M-commerce mang lại lợi ích như tính phổ biến, tiện lợi, khả năng truy cập và tính cá nhân hóa. Tuy nhiên, sự thành công của m-commerce phụ thuộc vào việc thu hút và giữ chân người dùng. Việc duy trì người dùng hiện tại trở nên quan trọng hơn so với việc chỉ tập trung vào thu hút người dùng mới.

1.2. Vai Trò của Xem Xét Kết Quả Trong Tương Lai CFC

Xem xét kết quả trong tương lai (CFC) là một yếu tố quan trọng trong việc giải thích hành vi của người tiêu dùng trực tuyến, đặc biệt là trong thương mại di động. CFC liên quan đến việc cá nhân cân nhắc đến những hậu quả tiềm ẩn từ các hành động hiện tại. Các nghiên cứu trước đây cho thấy CFC có liên quan đến các yếu tố như tập trung vào quy định và hành vi mua sắm trực tuyến. Do đó, CFC có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích hành vi mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng, bao gồm cả thương mại di động (m-commerce).

II. Thách Thức An Ninh Rủi Ro Trong Tiếp Tục Dùng M Commerce 59

Một trong những thách thức lớn nhất đối với thương mại di động (m-commerce) là vấn đề an ninh và rủi ro. Người tiêu dùng lo ngại về việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và nguy cơ gian lận khi thực hiện giao dịch trực tuyến. Sự thiếu tin tưởng vào an ninh có thể dẫn đến việc giảm ý định tiếp tục sử dụng. Do đó, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro cảm nhận và an ninh cảm nhận là rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của thương mại di động (m-commerce). Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích vai trò kép của rủi ro và an ninh trong việc dự đoán ý định tiếp tục sử dụng.

2.1. Phân Loại Rủi Ro Trong Thương Mại Di Động Tài Chính Thời Gian Hiệu Suất

Rủi ro trong thương mại di động (m-commerce) có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau. Rủi ro tài chính liên quan đến khả năng mất tiền do gian lận hoặc lỗi giao dịch. Rủi ro thời gian liên quan đến sự bất tiện và lãng phí thời gian do các vấn đề kỹ thuật hoặc quy trình phức tạp. Rủi ro hiệu suất liên quan đến việc sản phẩm hoặc dịch vụ không đáp ứng được kỳ vọng. Việc hiểu rõ các loại rủi ro này giúp doanh nghiệp xây dựng các biện pháp giảm thiểu hiệu quả.

2.2. Tầm Quan Trọng của An Ninh Thông Tin và Bảo Vệ Dữ Liệu

An ninh thông tin và bảo vệ dữ liệu là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin của người tiêu dùng vào thương mại di động (m-commerce). Doanh nghiệp cần đầu tư vào các giải pháp an ninh mạnh mẽ để bảo vệ dữ liệu cá nhân và thông tin giao dịch của khách hàng. Điều này bao gồm việc sử dụng các giao thức mã hóa, hệ thống xác thực đa yếu tố và các biện pháp phòng ngừa tấn công mạng. Việc tuân thủ các quy định về quyền riêng tư và an toàn thông tin cũng rất quan trọng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Rủi Ro An Ninh PLS SEM 60

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng dựa trên khảo sát tự quản lý. Dữ liệu được thu thập từ 441 người tiêu dùng Việt Nam. Phương pháp Mô hình hóa phương trình cấu trúc (PLS-SEM) được sử dụng để kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa CFC, rủi ro cảm nhận, an ninh cảm nhận và ý định tiếp tục sử dụng. Phương pháp này cho phép phân tích các mối quan hệ phức tạp giữa các biến số và đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố. Thử nghiệm Cronbach’s Alpha cũng được thực hiện để đánh giá độ tin cậy của các thang đo. Việc chọn Việt Nam làm bối cảnh nghiên cứu là phù hợp, vì thương mại di động đang phát triển mạnh mẽ tại thị trường này.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Khảo Sát Mẫu Nghiên Cứu và Đặc Điểm

Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến với một mẫu gồm 441 người tiêu dùng Việt Nam. Mẫu nghiên cứu được lựa chọn để đảm bảo tính đại diện cho người dùng thương mại di động tại Việt Nam. Khảo sát bao gồm các câu hỏi về đặc điểm nhân khẩu học, hành vi sử dụng thương mại di động, CFC, rủi ro cảm nhận, an ninh cảm nhận và ý định tiếp tục sử dụng.

3.2. Phân Tích PLS SEM Đánh Giá Độ Tin Cậy và Giá Trị

Phân tích PLS-SEM được sử dụng để đánh giá độ tin cậy và giá trị của các thang đo, cũng như để kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa các biến số. Các chỉ số như Cronbach's Alpha, Composite Reliability và Average Variance Extracted (AVE) được sử dụng để đánh giá độ tin cậy của các thang đo. Các chỉ số như Fornell-Larcker và Heterotrait-Monotrait ratio (HTMT) được sử dụng để đánh giá giá trị phân biệt.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động của CFC và Rủi Ro An Ninh 58

Kết quả nghiên cứu cho thấy CFC-Immediate và CFC-Future đều có vai trò quan trọng trong việc giải thích ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động (m-commerce). Tuy nhiên, vai trò của chúng khác nhau do tác động bất đối xứng lên rủi ro cảm nhận và an ninh cảm nhận. CFC-Immediate có tác động lớn hơn đến rủi ro cảm nhận, trong khi CFC-Future có tác động lớn hơn đến an ninh cảm nhận. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng CFC-Immediate và CFC-Future có vai trò điều tiết trong mối quan hệ giữa rủi ro, an ninh và ý định tiếp tục sử dụng.

4.1. Ảnh Hưởng Trực Tiếp của CFC đến Rủi Ro và An Ninh Cảm Nhận

CFC-Immediate và CFC-Future ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro cảm nhận và an ninh cảm nhận. Những người tập trung vào hậu quả ngay lập tức (CFC-Immediate) có xu hướng cảm nhận rủi ro cao hơn và an ninh thấp hơn. Ngược lại, những người tập trung vào hậu quả trong tương lai (CFC-Future) có xu hướng cảm nhận an ninh cao hơn và rủi ro thấp hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ tâm lý người dùng khi thiết kế các chiến lược thương mại di động.

4.2. Vai Trò Điều Tiết của CFC trong Mối Quan Hệ Rủi Ro An Ninh Ý Định

CFC-Immediate và CFC-Future đóng vai trò điều tiết trong mối quan hệ giữa rủi ro, an ninh và ý định tiếp tục sử dụng. Mối quan hệ giữa rủi ro và ý định tiếp tục sử dụng mạnh hơn đối với những người có CFC-Immediate cao. Mối quan hệ giữa an ninh và ý định tiếp tục sử dụng mạnh hơn đối với những người có CFC-Future cao. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá nhân hóa trải nghiệm thương mại di động dựa trên đặc điểm CFC của người dùng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Tăng Cường An Ninh và Giảm Rủi Ro M Commerce 60

Nghiên cứu này cung cấp những ứng dụng thực tiễn quan trọng cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại di động (m-commerce). Doanh nghiệp nên tập trung vào việc tăng cường an ninh và giảm thiểu rủi ro để thúc đẩy ý định tiếp tục sử dụng. Điều này bao gồm việc sử dụng các biện pháp bảo mật mạnh mẽ, cung cấp thông tin minh bạch về quyền riêng tư và xây dựng lòng tin với khách hàng. Ngoài ra, doanh nghiệp nên điều chỉnh chiến lược marketing và trải nghiệm người dùng dựa trên đặc điểm CFC của từng phân khúc khách hàng.

5.1. Biện Pháp Tăng Cường Bảo Mật và Xây Dựng Niềm Tin Khách Hàng

Để tăng cường bảo mật và xây dựng niềm tin của khách hàng, doanh nghiệp cần triển khai các biện pháp như xác thực hai yếu tố, mã hóa dữ liệu, và giám sát giao dịch. Cung cấp thông tin rõ ràng về chính sách bảo mật và quyền riêng tư cũng rất quan trọng. Thể hiện cam kết an toàn thông tin và phản hồi nhanh chóng các khiếu nại của khách hàng giúp xây dựng lòng tin.

5.2. Cá Nhân Hóa Trải Nghiệm Dựa Trên CFC của Người Dùng

Việc cá nhân hóa trải nghiệm dựa trên CFC của người dùng có thể tăng cường ý định tiếp tục sử dụng. Đối với người dùng có CFC-Immediate cao, doanh nghiệp nên tập trung vào việc giảm thiểu rủi ro bằng cách cung cấp các chính sách hoàn trả linh hoạt và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Đối với người dùng có CFC-Future cao, doanh nghiệp nên nhấn mạnh vào các lợi ích lâu dài và an ninh của việc sử dụng thương mại di động.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai về M Commerce 55

Nghiên cứu này đã làm sáng tỏ vai trò của CFC, rủi ro cảm nhận và an ninh cảm nhận trong việc dự đoán ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động (m-commerce). Kết quả nghiên cứu cung cấp những hiểu biết sâu sắc về tâm lý người dùng và giúp doanh nghiệp xây dựng các chiến lược hiệu quả hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra một số hướng nghiên cứu tương lai, chẳng hạn như khám phá vai trò của các yếu tố văn hóa và xã hội trong việc ảnh hưởng đến ý định tiếp tục sử dụng. Đồng thời, cần có những nghiên cứu sâu hơn về tác động của trải nghiệm người dùng và lòng trung thành đến thương mại di động.

6.1. Hạn Chế Nghiên Cứu và Đề Xuất Nghiên Cứu Mở Rộng

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như mẫu nghiên cứu chỉ tập trung vào người tiêu dùng Việt Nam. Các nghiên cứu tương lai nên mở rộng mẫu nghiên cứu sang các quốc gia khác để đảm bảo tính tổng quát của kết quả. Ngoài ra, nghiên cứu có thể được mở rộng để khám phá vai trò của các yếu tố khác như ảnh hưởng xã hội và giá trị cảm nhận.

6.2. Tương Lai của Thương Mại Di Động Xu Hướng và Thách Thức

Tương lai của thương mại di động (m-commerce) hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển. Các xu hướng như thanh toán di động, mua sắm trực tuyến trên thiết bị di động và ứng dụng di động sẽ tiếp tục định hình ngành công nghiệp. Tuy nhiên, thương mại di động cũng đối mặt với những thách thức như an ninh thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sự cạnh tranh gay gắt. Doanh nghiệp cần liên tục đổi mới và thích nghi để thành công trong thị trường thương mại di động đầy biến động.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Sự phát triển của thiết bị di động và công nghệ internet không dây (3G, 4G, 5G) đã thúc đẩy thương mại di động (mobile commerce - MC) trở thành một phương thức mua sắm hiện đại bên cạnh thương mại điện tử truyền thống (electronic commerce), thương mại mạng xã hội (social commerce) và thương mại qua Facebook (Facebook commerce). Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các nền tảng thương mại, việc duy trì khách hàng hiện tại và thúc đẩy ý định tiếp tục sử dụng (continuance intention) mang tính sống còn đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp so với việc chỉ thu hút khách hàng ban đầu.

Tuy nhiên, tác giả luận án chỉ ra ba khoảng trống nghiên cứu chính trong y văn:

1. Phần lớn các nghiên cứu về thương mại di động trước đây tập trung vào giai đoạn chấp nhận ban đầu (initial adoption), trong khi giai đoạn sau chấp nhận (post-adoption) hay ý định tiếp tục sử dụng chưa nhận được sự quan tâm tương xứng.
2. Các mô hình chấp nhận công nghệ truyền thống (TAM, UTAUT, IDT, DTPB) thường kiểm tra riêng lẻ các yếu tố thúc đẩy (promotion/facilitator) hoặc các yếu tố rào cản (barrier). Y văn còn thiếu các nghiên cứu xem xét đồng thời cả rủi ro cảm nhận (perceived risk - PR) và an toàn cảm nhận (perceived security - PS) như hai cấu trúc đối lập mang tính đánh đổi (trade-off) trong việc dự báo ý định tiếp tục sử dụng.
3. Yếu tố khác biệt cá nhân, cụ thể là quan điểm thời gian (time perspective) dưới dạng xem xét kết quả tương lai (Consideration of Future Consequences - CFC), vốn đã được chứng minh có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi trong các lĩnh vực khác, lại gần như bị bỏ qua trong nghiên cứu thương mại di động. Đặc biệt, vai trò điều tiết và tác động bất đối xứng của hai khía cạnh xem xét kết quả trước mắt (CFC-Immediate) và xem xét kết quả lâu dài (CFC-Future) lên nhận thức rủi ro, an toàn và ý định tiếp tục sử dụng chưa được khám phá đầy đủ, nhất là tại các thị trường đang phát triển như Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định một mục tiêu tổng quát là mở rộng các phát hiện trước đây về biến số xem xét kết quả tương lai sang bối cảnh thương mại di động nhằm kiểm định tác động đồng thời của rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận đến ý định tiếp tục sử dụng dưới ảnh hưởng của CFC. Bốn mục tiêu nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

• Mục tiêu 1 (Objective 1): Kiểm định tác động trực tiếp đồng thời của xem xét kết quả tương lai trong ngắn hạn (CFC-Immediate) và xem xét kết quả tương lai trong dài hạn (CFC-Future) đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động.
• Mục tiêu 2 (Objective 2): Kiểm định tác động đồng thời của rủi ro cảm nhận (Perceived Risk) và an toàn cảm nhận (Perceived Security) đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động của người tiêu dùng.
• Mục tiêu 3 (Objective 3): Kiểm định tác động đồng thời và khác biệt (bất đối xứng - asymmetric) của CFC-Immediate và CFC-Future lên nhận thức về rủi ro và an toàn.
• Mục tiêu 4 (Objective 4): Thảo luận và kiểm định cách thức CFC-Immediate và CFC-Future tương tác (điều tiết) với nhận thức về an toàn và rủi ro để tác động đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động.

Câu hỏi nghiên cứu

Tương ứng với bốn mục tiêu trên, luận án đặt ra bốn câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1 (Question 1): Cơ chế nào giải thích việc các thành phần CFC tác động trực tiếp và đồng thời đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động?
• Câu hỏi 2 (Question 2): Cơ chế nào giải thích việc nhận thức về rủi ro và an toàn cùng tác động đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động?
• Câu hỏi 3 (Question 3): Cơ chế nào giải thích việc các thành phần CFC có tác động đồng thời và bất đối xứng lên nhận thức rủi ro và nhận thức an toàn?
• Câu hỏi 4 (Question 4): Cơ chế nào giải thích việc CFC-Future làm suy giảm/tăng cường tác động của an toàn/rủi ro lên ý định tiếp tục sử dụng, trong khi CFC-Immediate củng cố/làm suy giảm mối quan hệ giữa rủi ro/an toàn và ý định tiếp tục sử dụng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa quan điểm thời gian (CFC-Immediate, CFC-Future), rủi ro cảm nhận (PR), an toàn cảm nhận (PS) và ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động (Continuance Intention).
• Khách thể khảo sát: Người tiêu dùng tại Việt Nam sở hữu điện thoại thông minh, có sử dụng dịch vụ internet di động (3G, 4G) và đã từng thực hiện giao dịch qua thương mại di động, thuộc ba nhà mạng viễn thông lớn: VNPT, Mobifone, Viettel.
• Phạm vi không gian: Thị trường Việt Nam (tập trung vào người tiêu dùng sử dụng dịch vụ di động tại các đô thị lớn).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu khảo sát và các báo cáo thống kê thực trạng thương mại di động giai đoạn 2015–2018; luận án hoàn thành năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây được tổng quan

Tác giả đã hệ thống hóa các nhóm lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm trong nước và quốc tế:

1. Các lý thuyết nền tảng về chấp nhận công nghệ và hành vi

• Thuyết Hành động Hợp lý (TRA) (Ajzen & Fishbein, 1980; Fishbein & Ajzen, 1977): Dự báo hành vi qua thái độ và chuẩn chủ quan.
• Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) (Ajzen, 1991): Bổ sung yếu tố kiểm soát hành vi cảm nhận vào mô hình TRA.
• Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM) (Davis, 1989): Giải thích ý định chấp nhận thông qua tính hữu ích cảm nhận (perceived usefulness) và tính dễ sử dụng cảm nhận (perceived ease of use).
• Thuyết Phổ biến Đổi mới (IDT) (Rogers, 1995), Mô hình Thành công Hệ thống Thông tin (MISS) (DeLone & McLean, 1992, 2003) và Thuyết Hợp nhất về Chấp nhận và Sử dụng Công nghệ (UTAUT/UTAUT2) (Venkatesh et al., 2003).
• Thuyết Định hướng Điều chỉnh (Regulatory Focus Theory) (Higgins, 1997) và Thuyết Phù hợp Điều chỉnh (Regulatory Fit Theory) (Aaker & Lee, 2006; Higgins et al., 2001): Phân biệt hai định hướng phòng ngừa (prevention focus - gắn với tránh rủi ro, mất mát) và định hướng xúc tiến (promotion focus - gắn với tìm kiếm lợi ích, an toàn).

2. Các nghiên cứu về thương mại di động tại Việt Nam

Tác giả tổng hợp 8 công trình tiêu biểu tại Việt Nam:

STT	Tác giả & Năm	Biến độc lập	Biến trung gian / Điều tiết	Biến phụ thuộc	Phát hiện chính
1	Phong et al. (2018)	Các biến TRA, niềm tin, tự tin bản thân, rủi ro, chi phí	Không có	Ý định chấp nhận	Các biến TRA và yếu tố thúc đẩy có tác động tích cực; rủi ro và chi phí có tác động tiêu cực đến ý định mua sắm di động.
2	Khoi et al. (2018)	Giá trị thực dụng, cảm xúc, xã hội	Thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi	Ý định chấp nhận	Cả ba giá trị tác động trực tiếp và gián tiếp đến thái độ và ý định thông qua khung lý thuyết TPB.
3	Nguyễn Hữu Khôi (2019)	Giá trị tri thức, giá trị có điều kiện	Giá trị thực dụng, cảm xúc, xã hội	Ý định sử dụng	Giá trị tri thức và có điều kiện tác động lên các giá trị thành phần, từ đó thúc đẩy ý định sử dụng dịch vụ di động.
4	Choi & Mai (2018)	Chất lượng dịch vụ điện tử (hữu ích, tiện lợi, an toàn, đáp ứng, đảm bảo)	Niềm tin điện tử (e-Trust)	Lòng trung thành của khách hàng	Trừ tác động của an toàn lên lòng trung thành, các mối quan hệ còn lại đều có ý nghĩa thống kê.
5	Dinh et al. (2018)	Động lực và rào cản thanh toán di động	Nghiên cứu khái niệm	Chấp nhận thanh toán di động	Truyền thông marketing tích hợp có vai trò thúc đẩy sự chấp nhận thanh toán di động tại Việt Nam.
6	Lin & Nguyen (2011)	Động lực (hữu ích, dễ dùng), bất định (rủi ro, thông tin)	Điều tiết: Tính đổi mới cá nhân	Sử dụng thanh toán điện tử	Yếu tố động lực tác động tích cực, yếu tố bất định tác động tiêu cực; tính đổi mới đóng vai trò điều tiết.
7	Han et al. (2016)	Tính đổi mới, chất lượng hệ thống, nội dung, dịch vụ, chi phí	Trung gian: Hữu ích, dễ dùng, vui vẻ; Điều tiết: Giới tính, thiên hướng thực dụng/cảm xúc	Ý định sử dụng	Chi phí cảm nhận có tác động tiêu cực; chất lượng và tính đổi mới tác động tích cực qua các biến trung gian.
8	Phuong et al. (2018)	Chất lượng dịch vụ, hệ thống, thông tin	Chất lượng dịch vụ cảm nhận tổng thể, sự hài lòng	Ý định mua lại trực tuyến	Các khía cạnh chất lượng nâng cao sự hài lòng và dẫn đến ý định mua lại trực tuyến.

3. Nghiên cứu về biến số khác biệt cá nhân và thang đo CFC

• Strathman et al. (1994) khởi xướng thang đo Consideration of Future Consequences (CFC). Joireman et al. (2008, 2012) phân tách CFC thành hai cấu trúc riêng biệt: CFC-Immediate (tập trung vào hệ quả ngắn hạn, gắn với mất mát, phòng ngừa) và CFC-Future (tập trung vào hệ quả dài hạn, gắn với lợi ích tương lai, xúc tiến).
• Olsen & Tuu (2017b) ứng dụng CFC trong hành vi thực phẩm tại Việt Nam.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án định vị nghiên cứu vào điểm giao thoa giữa tâm lý học hành vi (quan điểm thời gian) và hệ thống thông tin/tiếp thị số:

• Chuyển trọng tâm từ hành vi chấp nhận lần đầu sang hành vi duy trì (ý định tiếp tục sử dụng).
• Đưa thang đo CFC vào một lĩnh vực đặc thù mới là thương mại di động.
• Mô hình hóa rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận như hai cơ chế đối lập, tích hợp đồng thời tác động trực tiếp, tác động bất đối xứng và tác động điều tiết của CFC-Immediate và CFC-Future.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và định nghĩa khái niệm

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự tích hợp giữa Thuyết Định hướng Điều chỉnh (Higgins, 1997), Thuyết Phù hợp Điều chỉnh (Higgins et al., 2001) và Thuyết Xem xét Kết quả Tương lai (Strathman et al., 1994; Joireman et al., 2012).

Các khái niệm chính được định nghĩa trong nghiên cứu:

• Thương mại di động (Mobile commerce): Việc thực hiện các giao dịch thương mại trên thiết bị di động (điện thoại thông minh, máy tính bảng) thông qua kết nối không dây như internet di động (3G, 4G) hoặc wifi (Khoi et al., 2018).
• Xem xét kết quả tương lai (Consideration of future consequences - CFC): Đặc điểm khác biệt cá nhân phản ánh mức độ một người cân nhắc và bị ảnh hưởng bởi những kết quả tiềm tàng trong tương lai xuất phát từ hành vi hiện tại (Strathman et al., 1994).
• CFC-Immediate: Mức độ cá nhân quan tâm và bị chi phối bởi các hệ quả tức thì, ngắn hạn (Joireman et al., 2008).
• CFC-Future: Mức độ cá nhân quan tâm và bị chi phối bởi các hệ quả tương lai, dài hạn (Joireman et al., 2008).
• Rủi ro cảm nhận (Perceived risk - PR): Nhận thức về những kết quả tiêu cực tiềm ẩn hoặc tổn thất có thể xảy ra khi ra quyết định sử dụng thương mại di động (Featherman & Pavlou, 2003; Kim et al., 2008; Luo et al., 2010).
• An toàn cảm nhận (Perceived security - PS): Nhận thức về kết quả tích cực của quá trình bảo mật và lưu trữ thông tin giao dịch liên quan đến việc sử dụng thương mại di động (Cheung & Lee, 2006; Hartono et al., 2014; Kim et al., 2010b).
• Ý định tiếp tục sử dụng (Continuance intention): Xác suất chủ quan của một cá nhân về việc sẽ tiếp tục sử dụng thương mại di động trong tương lai (Chong, 2015).

                     (Tác động bất đối xứng / Điều tiết)

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng hoàn toàn, thực hiện qua hai giai đoạn:

1. Nghiên cứu sơ bộ (Pilot study)

• Mục đích: Tinh chỉnh bảng câu hỏi về cách dùng từ, bố cục và tính rõ ràng của các mục hỏi.
• Kỹ thuật: Đánh giá sơ bộ độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha.

2. Nghiên cứu chính thức (Main study)

• Mẫu khảo sát: Gồm 441 người tiêu dùng tại Việt Nam. Bảng câu hỏi tự quản lý (self-administered survey) với câu hỏi gạn lọc để đảm bảo đối tượng đã từng sử dụng thương mại di động. Thời gian hoàn thành bảng hỏi từ 10 đến 20 phút.
• Cấu trúc thang đo bậc cao:
  • Rủi ro cảm nhận (PR): Được thiết kế là cấu trúc bậc hai phản chiếu – phản chiếu (reflective – reflective second-order construct) (Park & Tussyadiah, 2016).
  • An toàn cảm nhận (PS): Được thiết kế là cấu trúc bậc hai phản chiếu – kết tạo (reflective – formative second-order construct) (Hartono et al., 2014).
• Công cụ và kỹ thuật phân tích:
  • Sử dụng phần mềm SmartPLS 3.8 với kỹ thuật Mô hình hóa Phương trình Cấu trúc Bình phương Bé nhất Từng phần (PLS-SEM).
  • Kiểm định độ tin cậy nhất quán nội tại qua Cronbach's Alpha và Độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - CR).
  • Kiểm định giá trị hội tụ qua Hệ số tải nhân tố (Factor Loadings) và Phương sai trích trung bình (Average Variance Extracted - AVE).
  • Kiểm định giá trị phân biệt qua Tiêu chuẩn Fornell-Larcker và Tỷ số Heterotrait-Monotrait (HTMT).
  • Kiểm tra sai lệch do phương pháp chung (Common Method Bias - CMB).
  • Kiểm định tác động điều tiết bằng phương pháp tiếp cận hai giai đoạn (Two-stage approach), kết hợp so sánh với phương pháp tích hợp chỉ báo (Product indicator approach).
  • Kiểm định tác động bất đối xứng (asymmetric impact) và phân tích sâu sau kiểm định (post-hoc / ANOVA analysis).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1 - Introduction

Chương 1 giới thiệu bối cảnh nghiên cứu, tính cấp thiết và các khoảng trống nghiên cứu. Chương này nêu rõ lý do lựa chọn Việt Nam làm bối cảnh thực nghiệm: tốc độ thâm nhập điện thoại thông minh tăng nhanh (78% lên 84% giai đoạn 2016–2017 tại các đô thị lớn; 75% người dưới 35 tuổi sử dụng smartphone cho nhiều mục đích theo số liệu trích từ Nielsen, 2017 và eMarketer, 2016).

Chương 1 cũng trình bày thực trạng ứng dụng thương mại di động tại các doanh nghiệp Việt Nam dựa trên báo cáo của Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM, 2018, 2019):

• Năm 2018, tỷ lệ doanh nghiệp có website phiên bản di động đạt 17% (không đổi trong 3 năm liên tiếp).
• Tỷ lệ doanh nghiệp có ứng dụng bán hàng trên di động đạt 14% năm 2018 (năm 2017 là 15%).
• 43% doanh nghiệp có website/app di động cho phép khách hàng thực hiện toàn bộ quy trình mua hàng; 31% có chương trình khuyến mãi riêng cho di động; 45%–47% tiếp nhận đơn hàng qua di động.
• Thời gian lưu lại (time-on-site) của khách hàng trên phiên bản di động: 41% từ 5–10 phút, 14% trên 20 phút.
• Chi phí quảng cáo trên website/ứng dụng di động: 56% doanh nghiệp chi dưới 10 triệu đồng, 36% chi từ 10–50 triệu đồng, 8% chi trên 50 triệu đồng (TP.HCM chiếm 14% và Hà Nội chiếm 12% ở mức trên 50 triệu đồng).
• Hình thức quảng cáo phổ biến nhất năm 2017: mạng xã hội (43%), công cụ tìm kiếm (31%), ứng dụng di động (11%).

Chương này công bố định nghĩa các thuật ngữ chính, 4 mục tiêu, 4 câu hỏi nghiên cứu, tóm tắt phương pháp và đóng góp dự kiến.

Chapter 2 - Literature Review

Chương 2 thực hiện tổng quan tài liệu chuyên sâu về:

1. Khái niệm và lợi thế của thương mại di động: So sánh thương mại di động với thương mại điện tử, thương mại mạng xã hội và Facebook commerce. Làm rõ các đặc tính ưu việt của MC gồm: tính phổ biến (ubiquity), khả năng tiếp cận (accessibility), sự thuận tiện (convenience), tính bản địa hóa (localization), kết nối tức thì (instant connectivity), tính nhạy cảm thời gian (time sensitivity) và bảo mật nâng cao (security). Phân tích các mặt hạn chế như màn hình nhỏ, năng lực xử lý hạn chế và nguy cơ mã độc.
2. Ý định tiếp tục sử dụng: Phân biệt giữa chấp nhận ban đầu và duy trì sử dụng sau chấp nhận; tổng hợp các mô hình lý thuyết truyền thống (TRA, TPB, TAM, MISS, IDT, UTAUT).
3. Nghiên cứu về thương mại di động tại Việt Nam và quốc tế: Tổng hợp chi tiết các nghiên cứu trong nước (Bảng 2-2) và các nghiên cứu quốc tế, chỉ ra sự thiếu vắng của việc tích hợp đồng thời rủi ro và an toàn cùng biến số tính cách cá nhân.
4. Biến số khác biệt cá nhân và thang đo CFC: Phân tích quan điểm thời gian theo Zimbardo et al. (1997) và đi sâu vào thang đo xem xét kết quả tương lai (CFC) gồm hai thành phần CFC-Immediate và CFC-Future.
5. Rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận: Phân tích bản chất của rủi ro (tổn thất, chi phí, phòng ngừa) và an toàn (bảo vệ, lợi ích, xúc tiến) trong giao dịch di động.

Chapter 3 - Hypotheses Development

Chương 3 xây dựng mô hình nghiên cứu và hệ thống các giả thuyết dựa trên Thuyết Định hướng Điều chỉnh và Thuyết Phù hợp Điều chỉnh:

• Nhóm giả thuyết tác động trực tiếp:
  • CFC-Immediate và CFC-Future có tác động trực tiếp đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động.
  • Rủi ro cảm nhận có tác động tiêu cực, trong khi an toàn cảm nhận có tác động tích cực đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động.
• Nhóm giả thuyết tác động lên nhận thức và tác động bất đối xứng:
  • CFC-Immediate tác động thuận chiều mạnh hơn lên rủi ro cảm nhận so với an toàn cảm nhận (phù hợp với định hướng phòng ngừa).
  • CFC-Future tác động thuận chiều mạnh hơn lên an toàn cảm nhận so với rủi ro cảm nhận (phù hợp với định hướng xúc tiến).
• Nhóm giả thuyết tác động điều tiết:
  • CFC-Immediate tăng cường tác động tiêu cực của rủi ro cảm nhận và làm giảm tác động tích cực của an toàn cảm nhận lên ý định tiếp tục sử dụng.
  • CFC-Future làm suy yếu tác động tiêu cực của rủi ro cảm nhận và gia tăng tác động tích cực của an toàn cảm nhận lên ý định tiếp tục sử dụng.

Chapter 4 - Research Methodology

Chương 4 mô tả chi tiết quy trình nghiên cứu thực nghiệm:

• Quy trình xây dựng thang đo: Kế thừa và hiệu chỉnh các mục hỏi từ các nghiên cứu chuẩn hóa quốc tế (Bảng 4-1, Bảng 4-3).
• Kiểm định sơ bộ: Kết quả Cronbach's Alpha trong nghiên cứu pilot (Bảng 4-2) khẳng định độ tin cậy sơ bộ của các biến quan sát.
• Đặc điểm mẫu nghiên cứu chính thức: Mô tả 441 đáp viên hợp lệ theo giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, thu nhập và tần suất sử dụng thương mại di động (Bảng 4-4).
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Quy trình xử lý mô hình đo lường và mô hình cấu trúc bằng PLS-SEM trên SmartPLS; giải trình việc lựa chọn phương pháp tiếp cận hai giai đoạn (two-stage approach) để xử lý các cấu trúc bậc hai và biến điều tiết.

Chapter 5 - Results and Discussion

Chương 5 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng:

• Đánh giá mô hình đo lường:
  • Kiểm định độ tin cậy: Cronbach's Alpha và Composite Reliability (CR) của tất cả các cấu trúc đều vượt ngưỡng chuẩn (Bảng 5-1).
  • Giá trị hội tụ: Hệ số tải ngoài (factor loadings) và AVE đều đạt yêu cầu (Bảng 5-2).
  • Giá trị phân biệt: Đạt tiêu chuẩn Fornell-Larcker và chỉ số HTMT (Bảng 5-3).
  • Kiểm định cấu trúc bậc hai: Xác nhận tính hợp lệ của cấu trúc bậc hai phản chiếu - phản chiếu đối với Rủi ro cảm nhận (Hình 5-1) và cấu trúc bậc hai phản chiếu - kết tạo đối với An toàn cảm nhận (Bảng 5-4, Hình 5-2).
  • Kiểm tra hiện tượng sai lệch phương pháp chung (CMB) cho thấy không có hiện tượng sai lệch nghiêm trọng ảnh hưởng đến dữ liệu.
• Đánh giá mô hình cấu trúc và kiểm định giả thuyết:
  • Kết quả kiểm định các tác động trực tiếp (Bảng 5-5).
  • Kết quả kiểm định các tác động điều tiết (Bảng 5-6).
  • Kiểm định tầm quan trọng tương đối và tác động bất đối xứng của các mối quan hệ (Bảng 5-7).
  • Phân tích sâu sau kiểm định (Post-hoc analysis / ANOVA) (Bảng 5-8).
  • Tổng hợp kết quả phân tích đường dẫn (Hình 5-3, Hình 5-4, Bảng 5-9) và bảng tổng kết chấp nhận/bác bỏ các giả thuyết nghiên cứu (Bảng 5-10).
• Thảo luận kết quả, đối chiếu với các nghiên cứu trước, nêu bật ý nghĩa lý luận, thực tiễn, các hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Mở rộng phạm vi của thang đo CFC hai thành phần: Luận án mở rộng thành công cấu trúc hai nhân tố độc lập của xem xét kết quả tương lai (CFC-Immediate và CFC-Future) từ các lĩnh vực tâm lý học hành vi, sức khỏe sang bối cảnh tiếp thị số và thương mại di động tại một quốc gia đang phát triển.
2. Làm rõ cơ chế tác động kép và bất đối xứng của rủi ro và an toàn: Luận án giải quyết khoảng trống trong việc xem xét đồng thời rủi ro cảm nhận (yếu tố rào cản) và an toàn cảm nhận (yếu tố thúc đẩy). Nghiên cứu chỉ ra rằng CFC-Immediate và CFC-Future có tác động bất đối xứng lên nhận thức rủi ro và an toàn, giải thích cách thức các xu hướng tâm lý khác nhau dẫn dắt nhận thức đối lập của người dùng.
3. Chứng minh vai trò điều tiết của quan điểm thời gian: Kết quả nghiên cứu xác nhận vai trò điều tiết của CFC-Immediate và CFC-Future trong mối quan hệ giữa nhận thức rủi ro/an toàn và ý định duy trì sử dụng, kết nối thành công Thuyết Định hướng Điều chỉnh (Regulatory Focus Theory) với Thuyết Phù hợp Điều chỉnh (Regulatory Fit Theory).
4. Chuẩn hóa đo lường cấu trúc bậc cao: Luận án ứng dụng phương pháp đo lường đa chiều phức hợp: mô hình hóa Rủi ro cảm nhận dưới dạng cấu trúc bậc hai phản chiếu – phản chiếu và An toàn cảm nhận dưới dạng cấu trúc bậc hai phản chiếu – kết tạo, nâng cao tính chính xác trong việc đo lường các khái niệm trừu tượng.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

1. Phân khúc khách hàng dựa trên quan điểm thời gian: Doanh nghiệp có thể phân đoạn thị trường dựa trên đặc điểm tâm lý thời gian (CFC) và định hướng điều chỉnh của người tiêu dùng để thiết kế thông điệp truyền thông phù hợp.
2. Chiến lược can thiệp thông điệp marketing (Intervention Strategies):
   • Đối với nhóm khách hàng thiên về kết quả trước mắt (CFC-Immediate / định hướng phòng ngừa): Cần tập trung giải tỏa nỗi lo sợ rủi ro, minh bạch hóa chính sách đổi trả, hoàn tiền, chính sách kiểm tra hàng trước khi thanh toán nhằm giảm thiểu rủi ro cảm nhận tức thì.
   • Đối với nhóm khách hàng thiên về kết quả tương lai (CFC-Future / định hướng xúc tiến): Cần nhấn mạnh các lợi ích bảo mật dài hạn, lưu trữ dữ liệu an toàn, các giá trị gia tăng và tính năng cá nhân hóa dịch vụ để củng cố an toàn cảm nhận.
3. Cải thiện hạ tầng kỹ thuật và chính sách dịch vụ: Các nhà cung cấp nền tảng thương mại di động cần đầu tư nâng cao chất lượng bảo mật kỹ thuật số, đồng thời xây dựng quy trình xử lý khiếu nại nhanh chóng nhằm bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh mua sắm trực tuyến còn tiềm ẩn nhiều rủi ro tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản luận án nêu rõ 4 hạn chế chính và các gợi ý nghiên cứu tiếp theo:

1. Bản chất dữ liệu cắt ngang và đơn nguồn: Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát tự quản lý, tương quan đơn lẻ tại một quốc gia (Việt Nam). Các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng mẫu khảo sát sang nhiều quốc gia khác nhau để tăng tính khái quát hóa của mô hình.
2. Chưa đo lường hành vi thực tế: Nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc đo lường "ý định tiếp tục sử dụng" (continuance intention) mà chưa khảo sát hành vi sử dụng thực tế (actual usage behavior) – một biến số có thể cung cấp thêm nhiều góc nhìn sâu sắc.
3. Sai lệch do tự báo cáo (Self-report bias): Dữ liệu dựa trên cảm nhận tự báo cáo của người tiêu dùng, do đó có thể tiềm ẩn sai lệch phản hồi (response biases).
4. Phạm vi thang đo thời gian: Luận án sử dụng thang đo CFC tập trung vào hai chiều kích hệ quả tức thì (immediate) và tương lai (future), bỏ qua chiều kích quá khứ (past) trong lý thuyết tổng thể về quan điểm thời gian của Zimbardo. Các nghiên cứu tương lai có thể tích hợp đầy đủ các chiều kích thời gian để có cái nhìn toàn diện hơn.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học giả chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Hệ thống Thông tin, Marketing: Cung cấp khung phân tích phương pháp luận chuẩn mực về PLS-SEM trên SmartPLS, cách thiết kế và kiểm định mô hình cấu trúc bậc hai (phản chiếu - phản chiếu và phản chiếu - kết tạo), kỹ thuật phân tích biến điều tiết qua phương pháp tiếp cận hai giai đoạn (two-stage approach) và kiểm định tác động bất đối xứng.
• Giảng viên đại học: Có thể sử dụng Chương 2 và Chương 3 làm tài liệu giảng dạy chuyên đề về Hành vi người tiêu dùng kỹ thuật số, Lý thuyết Định hướng Điều chỉnh và Lý thuyết Chấp nhận Công nghệ nâng cao.
• Nhà quản trị doanh nghiệp thương mại điện tử, bán lẻ và dịch vụ số: Cung cấp căn cứ thực tiễn từ số liệu thị trường Việt Nam (thống kê VECOM) và các gợi ý chiến lược cụ thể để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, giảm thiểu tỷ lệ rời bỏ ứng dụng và xây dựng lòng trung thành của người dùng.
• Nhà hoạch định chính sách kinh tế số: Tham khảo các rào cản về niềm tin, rủi ro giao dịch trực tuyến để xây dựng khung pháp lý bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại di động.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thang đo Xem xét Kết quả Tương lai (CFC) trong luận án gồm những thành phần nào và có nguồn gốc từ đâu?

Thang đo CFC trong luận án kế thừa từ nghiên cứu gốc của Strathman, Gleicher, Boninger và Edwards (1994), được Joireman, Balliet, Sprott, Spangenberg và Schultz (2008) phát triển thành cấu trúc hai nhân tố độc lập gồm:

• CFC-Immediate: Đo lường mức độ cá nhân quan tâm và bị tác động bởi các hệ quả trước mắt, tức thì của hành vi.
• CFC-Future: Đo lường mức độ cá nhân quan tâm và bị tác động bởi các hệ quả xa trong tương lai của hành vi.

2. Rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận được mô hình hóa theo dạng cấu trúc bậc cao nào trong phân tích PLS-SEM?

Dựa trên y văn của Hartono et al. (2014) và Park & Tussyadiah (2016), luận án đã mô hình hóa:

• Rủi ro cảm nhận (PR): Là cấu trúc bậc hai phản chiếu – phản chiếu (reflective – reflective second-order construct).
• An toàn cảm nhận (PS): Là cấu trúc bậc hai phản chiếu – kết tạo (reflective – formative second-order construct).

3. Kích thước mẫu chính thức của nghiên cứu là bao nhiêu và đối tượng khảo sát được chọn như thế nào?

Mẫu nghiên cứu chính thức gồm 441 người tiêu dùng tại Việt Nam. Đối tượng khảo sát được lựa chọn thông qua câu hỏi gạn lọc (screening question) nhằm đảm bảo đáp viên sở hữu điện thoại thông minh, đang sử dụng kết nối mạng không dây (3G/4G) của một trong ba nhà mạng lớn tại Việt Nam (VNPT, Mobifone, Viettel) và đã từng thực hiện giao dịch qua thương mại di động.

4. Báo cáo của Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM 2018, 2019) trong luận án phản ánh những con số thực trạng nào về thương mại di động?

• Tỷ lệ doanh nghiệp sở hữu website phiên bản di động năm 2018 là 17%.
• Tỷ lệ doanh nghiệp có ứng dụng bán hàng trên di động năm 2018 là 14% (năm 2017 là 15%).
• 43% doanh nghiệp có website/app di động cho phép mua sắm toàn trình; 31% có khuyến mãi riêng cho di động; 45%–47% tiếp nhận đơn hàng qua di động.
• 56% doanh nghiệp chi dưới 10 triệu đồng cho quảng cáo trực tuyến; mức chi trên 50 triệu đồng cao nhất tại TP.HCM (14%) và Hà Nội (12%).
• Mạng xã hội là kênh quảng cáo phổ biến nhất (43%), tiếp theo là công cụ tìm kiếm (31%) và ứng dụng di động (11%).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Hữu Khôi đã xây dựng và kiểm định thành công mô hình tích hợp giữa biến số tính cách thời gian (CFC-Immediate và CFC-Future) với hai cấu trúc nhận thức đối lập là rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận nhằm giải thích ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động tại Việt Nam. Thông qua phương pháp định lượng PLS-SEM trên mẫu khảo sát 441 người tiêu dùng, nghiên cứu khẳng định vai trò trực tiếp, tác động bất đối xứng cũng như hiệu ứng điều tiết của các chiều kích quan điểm thời gian lên nhận thức rủi ro, an toàn và hành vi duy trì sử dụng. Kết quả nghiên cứu không chỉ bổ sung luận cứ lý thuyết quan trọng cho Thuyết Định hướng Điều chỉnh và Thuyết Phù hợp Điều chỉnh trong môi trường số mà còn cung cấp các hàm ý quản trị thực tiễn cho các doanh nghiệp thương mại di động trong việc định vị thông điệp và phân khúc khách hàng mục tiêu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY -------------------------------- NGUYEN HUU KHOI TIME PERSPECTIVE AND CONTINUANCE INTENTION TO USE MOBILE COMMERCE: THE DUAL ROLE OF PERCEIVED RISK AND SECURITY DISSERTATION Ho Chi Minh city – 2020 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY -------------------------------- NGUYEN HUU KHOI TIME PERSPECTIVE AND CONTINUANCE INTENTION TO USE MOBILE COMMERCE: THE DUAL ROLE OF PERCEIVED RISK AND SECURITY Major : Business administration Code : 9340101 DISSERTATION Academic advisors: 1. NGUYỄN ĐÔNG PHONG 2. LÊ NHẬT HẠNH Ho Chi Minh city – 2020 i DECLARATION OF AUTHENTICITY This thesis is the result of work done during the period of registration and is wholly the work of the author. Nguyen Huu Khoi ii ACKNOWLEDGEMENTS I would like to thank my first supervisor, Professor Nguyen Dong Phong, for making me a better reader, a better thinker, and a better writer.

I am also grateful to my second supervisor Doctor Le Nhat Hanh for her challenging observations on my ideas and proposals. Their constant guidance, invaluable suggestions and deep insights in research have immensely shaped this thesis. This dissertation would never have been written without their kind and patient assistance. I am very grateful also to Doctor Ho Huy Tuu (Nha Trang University) and Professor Svein Ottar Olsen (School of Business and Economics, UiT The Arctic University of Norway) for their help with the valuable comments, suggestions, and ideas.

I would also like to thank you to my colleagues and friends who have given encouragement and advice. I am especially thankful to my wife, Thai Thi Hoai Thu, for her support and understanding. The thesis is dedicated to my beloved parents, who support me all my life. Nguyen Huu Khoi iii TABLE OF CONTENT Declaration of authenticity.

ii Table of content. iii List of abbreviations. vi List of tables. vii List of figures.

ix CHAPTER 1 - INTRODUCTION. Definition of key terms. Time perspective and consideration of future consequences. Mobile commerce adoption in Vietnamese enterprises.

The selection of Vietnam as a research context for the current study12 1. Justification for the current research. Research objectives and research questions. Research methodology and scope .22 CHAPTER 2 - LITERATURE REVIEW.

Mobile commerce and its advantages. Continuance intention to use mobile commerce. Previous studies on mobile commerce. Previous studies on mobile commerce context in a Vietnam context 29 2.

Previous studies on mobile commerce in an international context. Individual difference variables in mobile commerce research and consideration of future consequences. Perceived risk and perceived security in mobile service adoption. Conclusion of the literature review .52 CHAPTER 3 - HYPOTHESES DEVELOPMENT.

Theoretical frameworks to connect consideration of future consequences, perceived risk and security and continuance intention to use mobile commerce. Regulatory focus theory. Regulatory fit theory. Research hypotheses and research model.

Consideration of future consequences-Immediate versus consideration of future consequences-Future. Perceived risk vs security and continuance intention to adopt mobile commerce. The relationships between time perspective and perceived risk versus perceived security. The moderating effects of CFCs.

Proposed research model and hypotheses .68 CHAPTER 4 - RESEARCH METHODOLOGY. Cronbach’s Alpha testing results. The main study. Data analysis method.96 v CHAPTER 5 - RESULTS AND DISCUSSION.

Validation of measures: reliability and validity. First-order and reflective – reflective second-order constructs. Reflective - formative second-order construct. Checking for common method bias.

The strategy for testing the proposed moderating effects. Product indicator approach. Two-stage approach. Justification for selecting the two-state approach.

Testing hypotheses by applying PLS-SEM. Research model quality. The direct effects. The moderating effects.

Testing for asymmetric impact. Post-hoc analysis. The summarization of hypothesis testing results. Hypothesis testing results summary.

Limitations and future research .134 List of author’s published papers .29 vi LIST OF ABBREVIATIONS CFC Consideration of future consequences CFC-Future Consideration of future consequences - Future CFC-Immediate Consideration of future consequences - Immediate CMB Common method bias DTPB Decomposed Theory of Planned Behavior EC Electronic commerce IDT Innovation diffusion theory MC Mobile commerce MISS Information systems success PLS-SEM Partial least square structural equation modeling SCT Social cognitive theory PR Perceived risk PS Perceived security TAM Technology acceptance model TTF Task – technology fit TPB Theory of planned behavior TRA Theory of reasoned action UTAUT The unified theory of acceptance and use of technology The extended unified theory of acceptance and use of UTAUT2 technology VIF Variance inflation factor vii LIST OF TABLES Table 1-1: Definition of key terms used in the present research .1 Table 2-1: Mobile commerce advantages over electronic commerce .25 Table 2-2: Previous studies on mobile commerce in a Vietnam context .30 Table 2-3: Some widely adopted theories of adoption .38 Table 3-1: The summary of regulatory focus theory .54 Table 3-2: Summarization of proposed hypotheses .66 Table 4-1: Constructs measurement .75 Table 4-2: Cronbach's Alpha testing results .80 Table 4-3: Final items of the questionnaire .86 Table 4-4: Respondents' characteristic .93 Table 5-1: Cronbach's Alpha and composite reliability .99 Table 5-2: Factor loadings and average variance extracted .100 Table 5-3: Fornell-Larcker and Heterotrait-Monotrait criterion .106 Table 5-4: Convergent testing results of reflective-formative second-order construct .108 Table 5-5: The direct effect testing results .112 Table 5-6: The moderating effect testing results .113 Table 5-7: Testing the relative importance of direct effects .114 Table 5-8: ANOVA analysis results .115 Table 5-9: Summary of path analysis testing results .117 Table 5-10: Summary of hypothesis testing results .118 viii LIST OF FIGURES Figure 1-1: Websites with a mobile version .9 Figure 1-2: Enterprises with a mobile application for doing business .9 Figure 1-3: Average time-on-site of customers on the mobile versions of websites 10 Figure 1-4: Percentage of enterprises with a mobile application to support.10 Figure 1-5: Forms of advertising on websites/mobile applications .11 Figure 1-6: Advertising expenditure of the five cities .11 Figure 1-7: Evaluation of the effectiveness of online advertising forms .12 Figure 2-1: Comparison between mobile commerce and other types of commerce.25 Figure 3-1: Regulatory fit between individual focus and risk vs security perception .56 Figure 3-2: Conceptual model of consideration of future consequences .57 Figure 3-3: Proposed research model .68 Figure 4-1: Research process diagram .73 Figure 5-1: The reflective - reflective second-order construct of perceived risk .107 Figure 5-2: The reflective - formative second-order construct of perceived security .107 Figure 5-3: Path analysis results (without lower-order constructs) .119 Figure 5-4: Path analysis results (with lower-order constructs) .120 ix ABSTRACT This study investigates how a specific domain consideration of future consequences i., consideration of future consequences-Immediate (CFC- Immediate) and consideration of future consequences-Future (CFC-Future) asymmetrically associate and interact with perceived risk and perceived security as trade-off constructs in predicting continuance intention to use mobile commerce. Based on a self-administered survey data set of 441 Vietnamese consumers, partial least square structural equation modeling is used to test the hypotheses. The results show that CFC-Immediate and CFC-Future are important in explaining continuance intention to use mobile commerce, but their roles are different due to the asymmetric impact on perceived risk versus perceived security as well as their moderating effects on the perceived risk, security and continuance intention. This study is unique since it explores the different roles of CFC-Immediate and CFC-Future in explaining continuance intention to use mobile commerce under the trade-off role of perceived risk versus perceived security.

Keywords: Consideration of future consequences; perceived risk and security; continuance intention; direct, asymmetric and moderating effects. TÓM TẮT Luận án này nghiên cứu cách thức biến số xem xét kết quả trong tương lai trong bối cảnh thương mại di động, cụ thể hơn là xem xét kết quả tương lai trong ngắn hạn (CFC-Immediate) và xem xét kết quả tương lại trong dài hạn (CFC-Future) tác động bất đối xứng đến rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận cũng như tương tác với các biến số này trong việc dự báo ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động. Dựa trên một mẫu khảo sát tự quản lý gồm 441 người tiêu dùng Việt Nam, phương pháp mô hình cấu trúc tối thiểu bán phần được sử dụng để kiểm định giả thuyết. Kết quả cho thấy CFC-Immediate và CFC-Future có vài trò quan trọng trong việc giải thích ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động, nhưng vai trò mỗi biến số là khác nhau do tác động bất đối xứng đến đến rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận cũng tác động điều tiết lên mối quan hệ giữa rủi ro cảm nhận, an toàn cảm nhận và ý định tiếp tục sử x dụng thương mại di động.

Luận án có những đóng góp quan trọng trong việc khám phá tác động của CFC-Immediate và CFC-Future đến ý định tiếp tục sử dụng thương mại di động dưới sự đánh đổi về cảm nhận giữa của rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận. Từ khóa: Xem xét kết quả trong tương lai; rủi ro cảm nhận và an toàn cảm nhận; ý định tiếp tục; tác động trực tiếp, bất đối xứng và điều tiết. 1 CHAPTER 1 - INTRODUCTION This chapter aims to introduce the research background and to present research gaps. Accordingly, the literature review demonstrates that there still a lack of studies that simultaneously investigates both risk and security to form more comprehensive pictures of if and how opposite determinants are related to continuance intention to use mobile commerce.

This literature review additionally demonstrates the need to investigate continuance intention to adopt MC from the perspective of consideration of future consequences. Based on the identified research gap, this chapter postulates four research objectives and four corresponding research questions. Next, research methodology and scope are described. Finally, four expected research contributions are introduced in academic and practical ways.

Definition of key terms Table 1-1 postulates key terms used in the current studies as well as their definition and source(s) Table 1-1: Definition of key terms used in the present research Key terms Definition Source(s) Mobile commerce Mobile commerce is considered as Khoi, Tuu and conducting transactions on mobile Olsen (2018) devices (smartphone, tablets) via wireless connections such as mobile internet (e., 3G, 4G) or wireless internet Consideration of future An individual differences characteristic Strathman, consequences reflecting the extent to which people Gleicher, consider the potential distant outcomes Boninger and of their current behaviors and are Edwards (1994) influenced by those potential outcomes 2 Key terms Definition Source(s) Consideration of future Consideration of future consequences Joireman, consequences- scale contains questions tapping concern Balliet, Sprott, Immediate with immediate consequences Spangenberg Consideration of future Consideration of future consequences and Schultz consequences-Future scale contains questions tapping concern (2008) with future consequences Perceived risk Perceived risk is defined as potential Featherman and negative outcomes or losses of a Pavlou (2003), decision to use mobile commerce Kim, Ferrin and Rao (2008), Luo, Li, Zhang and Shim (2010) Perceived security Perceived security is defined as positive Cheung and Lee results of safety process and store (2006), Hartono, transaction information in relation to Holsapple, Kim, using mobile commerce Na and Simpson (2014, p. 12), Kim, Tao, Shin and Kim (2010b) Continuance intention Continuance intention is defined as an Chong (2015) to use mobile individual’s subjective probability that a commerce consumer will continue using mobile commerce (Source: author’s summarization) 3 1. Time perspective and consideration of future consequences According to Zimbardo, Keough and Boyd (1997), time perspective refers to an individual's concentration on particular dimensions of time. The authors categorize time perspective into different dimensions, including Past Positive, Past Negative, Present Hedonistic, Present Fatalistic, and Future.

As such, time perspective can be considered as an umbrella concept that contains ideas about the self, others and the world as well as one’s goals, expectation and memories (Przepiorka and Blachnio, 2016).