Nghiên cứu xây dựng hệ thống chuẩn đầu ra cho các bậc đào tạo tại Đại học Luật Hà Nội - Phần 2

Bài viết phân tích quy trình xây dựng hệ thống chuẩn đầu ra cho các bậc đào tạo tại Trường Đại học Luật Hà Nội, đảm bảo chất lượng giáo dục.

• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Đăng Hiếu
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng hệ thống chuẩn đầu ra cho các bậc đào tạo tại Đại học Luật Hà Nội - Phần 2
• Loại tài liệu: chuyên đề
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hệ thống chuẩn đầu ra

Hệ thống chuẩn đầu ra cho các bậc đào tạo tại Đại học Luật Hà Nội được xây dựng nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội. Việc xác định các chuẩn đầu ra không chỉ giúp sinh viên có được những kiến thức và kỹ năng cần thiết mà còn tạo ra một khung pháp lý rõ ràng cho các cơ sở đào tạo. Theo đó, các chuẩn đầu ra được phân chia thành ba nhóm chính: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Mỗi nhóm đều có những yêu cầu cụ thể nhằm đảm bảo rằng sinh viên tốt nghiệp có thể đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Việc xây dựng hệ thống này cũng cần tham khảo các mô hình quốc tế, như Tuyên bố Singapore về chuẩn đầu ra và tiêu chuẩn đào tạo luật mang tính toàn cầu.

1.1. Mục tiêu của hệ thống chuẩn đầu ra

Mục tiêu chính của hệ thống chuẩn đầu ra là cung cấp cho sinh viên những kỹ năng cơ bản của một luật gia, bao gồm khả năng phân tích, nghiên cứu, bào chữa và giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, hệ thống cũng hướng tới việc giúp sinh viên nhận thức rõ vai trò của pháp luật trong xã hội và trang bị cho họ khả năng giải quyết các thách thức trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các môn học tự chọn cũng được xác định với mục tiêu trang bị kiến thức chuyên ngành và kỹ năng thực hành, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo tại Đại học Luật Hà Nội.

II. Quy trình xây dựng chuẩn đầu ra

Quy trình xây dựng chuẩn đầu ra tại Đại học Luật Hà Nội cần được thực hiện một cách bài bản và có sự tham gia của nhiều bên liên quan. Việc tham vấn ý kiến từ các tổ chức nghề nghiệp, như hội luật gia và các cơ quan thực hành nghề luật, là rất quan trọng để đảm bảo rằng các chuẩn đầu ra đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Kinh nghiệm từ Australia cho thấy, việc hình thành các tổ chức hiệp hội tự nguyện giữa các cơ sở đào tạo luật có thể tạo ra một mạng lưới hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo. Điều này cũng cần được áp dụng tại Việt Nam để xây dựng một hệ thống chuẩn đầu ra hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

2.1. Vai trò của các tổ chức nghề nghiệp

Các tổ chức nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực hiện chuẩn đầu ra. Việc lấy ý kiến từ các cơ quan thực hành nghề luật giúp đảm bảo rằng sinh viên tốt nghiệp có khả năng đáp ứng được yêu cầu công việc. Kinh nghiệm từ Australia cho thấy, các tổ chức này không chỉ tham gia vào việc xây dựng chuẩn đầu ra mà còn thực hiện các hoạt động kiểm định chất lượng đào tạo. Điều này cần được áp dụng tại Việt Nam để đảm bảo rằng các cơ sở đào tạo luật có thể cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động.

III. Nội dung chuẩn đầu ra

Nội dung của chuẩn đầu ra cần bao quát các khía cạnh liên quan đến yêu cầu nghề nghiệp của cử nhân luật. Các chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng và thái độ cần được xây dựng trên cơ sở thực tiễn và yêu cầu của xã hội. Đặc biệt, các yếu tố gắn với đặc thù của nghề luật cần được chú trọng. Việc xây dựng các chuẩn đầu ra này không chỉ dựa trên lý thuyết mà còn cần tham khảo các mô hình quốc tế, như Tuyên bố Singapore, để đảm bảo tính toàn cầu và hiện đại trong đào tạo luật.

3.1. Các nhóm chuẩn đầu ra

Các nhóm chuẩn đầu ra bao gồm: (i) Kiến thức: sinh viên cần nắm vững các lĩnh vực chính của pháp luật và quy trình thực hiện pháp luật. (ii) Kỹ năng: sinh viên cần thông thạo các kỹ năng học thuật, nghiên cứu và giải quyết vấn đề. (iii) Thái độ: sinh viên cần hiểu và biết cách hành động phù hợp với đạo đức nghề nghiệp và các nguyên tắc công lý. Việc xây dựng các nhóm chuẩn đầu ra này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan.

IV. Thực hiện chuẩn đầu ra

Việc thực hiện chuẩn đầu ra là một quá trình liên tục và cần có sự giám sát chặt chẽ. Các cơ sở đào tạo cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng để đảm bảo rằng sinh viên đáp ứng được các yêu cầu đã đề ra. Kinh nghiệm từ Australia cho thấy, việc thành lập các tổ chức hiệp hội tự nguyện có thể giúp các cơ sở đào tạo chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng đào tạo. Tại Việt Nam, việc hình thành một tổ chức tương tự sẽ giúp các cơ sở đào tạo luật thực hiện chuẩn đầu ra một cách hiệu quả hơn.

4.1. Giám sát và đánh giá

Giám sát và đánh giá là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện chuẩn đầu ra. Các cơ sở đào tạo cần có các cơ chế kiểm định chất lượng để đảm bảo rằng sinh viên tốt nghiệp đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Việc cấp giấy chứng nhận cho các cơ sở đào tạo tuân thủ các chuẩn đầu ra sẽ tạo động lực cho các cơ sở này nâng cao chất lượng đào tạo. Điều này không chỉ giúp nâng cao uy tín của các cơ sở đào tạo mà còn đảm bảo rằng nguồn nhân lực trong lĩnh vực pháp luật đáp ứng được yêu cầu của xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

- Vé ki năng: cung cap cho sinh viên các kỹ năng cơ bản của moi luật gia trong đó có kỹ năng phân tích, nghiên cứu, bào chữa, giải quyết van dé; - Về thái độ: Giúp người học nhận thức rõ vai trò của pháp luật và luật gia trong xã hội của bản thân mình cũng như cộng đồng toàn cầu trên cơ sở đó trang bị cho họ khả năng giải quyết tốt hơn những thách thức đặt ra đối với toàn cầu hóa. Tương tự, mục tiêu đạt ra đối với các môn học tự chọn (elective curriculum) được xác định là (i) về kiến thức: trang bị cho người học khả năng nam bắt được những van đề pháp luật chuyên ngành cụ thê như luật tài chính ngân hàng, luật công ty, luật quốc tế. (ii) về kỹ năng: có khả năng hoàn thiện các kĩ năng đàm phán, thương lượng, bào chữa, viết và nghiên cứu.” Nhìn vào những mục tiêu trên, chúng ta gián tiếp có thể hình dung về các chuẩn đầu ra của ngành luật của các cơ sở đào tạo luật ở Singapore dù các cơ sở này không tuyên bố cụ thé về chuân đầu ra ngành luật. Năm 2013, Khoa Luật Đại học Tổng hợp quốc gia Singapore phối hợp với Hiệp hội quốc tế các cơ sở đào tạo luật (International Association of Law Schools) đông tô chức Diễn đàn toàn cầu của những người đứng đầu các cơ sở đào tạo luật (Global Law Deans’ Forum) ở tại chính cơ sở đào tạo luật này của Singapore.

Hiệp hội này được thành lập vào năm 2005 và đến nay có hơn 170 thành viên của hơn 45 quốc gia tham gia trong đó có Khoa Luật Đại học Tổng hợp quốc gia Singapore và Khoa Luật Đại học Quản lý Singapore. Tại Diễn đàn này, Tuyên bố Singapore về chuẩn đầu ra và tiêu chuẩn đào tạo luật mang tính toàn cầu (Singapore Declaraticn on Global Outcomes and Standards of a Legal Education) (Tuyên bỗ Singapore) đã được các thành viên tham gia Diễn dan đưa ra. Theo Tuyên bố nay, chuẩn đầu ra ngành luật được chia thành 3 nhóm sau đây: °' Xem http://law.sg/admissions/4_yrs_lIb_prog.html 280 - Nhóm 1: Chuẩn đầu ra về kiến thức, theo đó, người tốt nghiệp ngành luật cần biết và hiểu: (i) Những lĩnh vực chính của pháp luật nội dung và pháp luật thủ tục (ii) Pháp luật được ban hành, thực hiện và sửa đối như thé nào (iii) Những yếu tổ bối cảnh ảnh hưởng đến việc triển khai thi hành pháp luật (trên cả bình diện trong nước và toàn cầu) - Nhóm 2: Chuẩn đầu ra về kỹ năng, theo đó, người tốt nghiệp ngành luật cần thông thạo: (i) Cac kĩ năng học thuật chung trong đó có kĩ năng phân tích phê phán và lập luận (ii) Ki năng nghiên cứu, đọc và phân tích các tài liệu pháp ly (ii) Kĩ năng giải quyết van đề, lập kế hoạch và vạch chiến lược tuân thủ các yêu cầu mà pháp luật đề ra (iv) Kĩ năng tạo dựng vi trí pháp lý và giao tiếp (nói và viết) hiệu quả -Nhóm 3: Chuẩn đầu ra về ứng xử, theo đó, người tốt nghiệp ngành luật cần hiểu và biết sự cần thiết phải hành động phủ hợp với: (i) Dao đức nghề nghiệp do mỗi quốc gia quy định và (ii) Những nguyên tắc nền tang của công lý và pháp quyền. Kinh nghiệm của Australia và Singapore cho việc xây dựng chuẩn dau ra ngành luật của các cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam Nghiên cứu việc xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật của các cơ sở đào tạo ở Australia và Singapore gợi mở một số bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật của các cơ sở đảo tạo luật ở Việt Nam.

Trong số này, đặc biệt phải nhắn mạnh đến quy trình xây dựng chuẩn đầu ra và một số nội dung cụ thể của chuẩn đầu ra ngành luật. 281 Trước hết, quy trình xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật ở Australia cho chúng ta thấy rõ vai trò của các tổ chức mang tính hiệp hội, tự nguyện của các cơ sở đào tạo luật ở Australia. Ngoài những vấn đề mang tính nguyên tắc chung về tiêu chuẩn chất lượng đào tạo đại học đã được quy định không khung tiêu chuẩn chung do Bộ giáo dục Australia ban hành, việc xác định những nội dung mang tính đặc thù trong đào tạo luật có ý nghĩa quan trọng. Công việc này cần được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức và cá nhân có chuyên môn trong lĩnh vực đào tạo luật.

Với sự có mặt của 37 cơ sở đào tạo luật trong cả nước, việc hình thành các tổ chức, mạng lưới liên kết, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trên cơ sở đó có sự cạnh tranh lành mạnh dé nang cao chat lượng đào tạo và nghiên cứu luật hoc của các co sở đảo tao luật ở Australia là việc làm hết sức cần thiết. Chính vì vậy, ở Australia, đã xuất hiện các tổ chức mang tính hiệp hội, tự nguyện của các cơ sở đào tạo luật, trong đó tiêu biểu là Hội đồng những người đứng đầu các cơ sở đào tạo luật. Hội đồng này được thành lập với mục tiêu chủ yếu là để thực hiện chức năng tham vấn về các vấn đề mà các thành viên hay các cơ sở đào tạo của họ cùng quan tâm hoặc những chính sách chung mà cả các cơ sở đào tạo luật cùng áp dụng; thúc đây đào tạo luật ở Australia; khuyến khích hoạt động nghiên cứu luật học; thúc đây hợp tác giữa các cơ sở đào tạo luật; duy trì mỗi quan hệ gan bó mật thiết giữa các cơ sở đao tạo luật và giới thực hành luật. Tương tự như vậy, việc Diễn đàn toàn cầu của những người đứng đầu các cơ sở đào tạo luật nhóm họp ở Khoa Luật Đại học tổng Lop quéc gia Singapore đưa ra Tuyên bố Singapore về chuẩn đầu ra và tiêu cauẩn đào tao luật mang tính toàn cầu thể hiện rõ vai trò của các Hiệp hội nghề nghiệp trong việc xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật.

Hiện nay ở nước ta có gần 30 cơ sở đào tạo luật, trong đc các Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội là những cơ sở dao tạo luật lor nhất của cả nước. Với số lượng các cơ sở đào tạo luật lớn như vậy, việc hình thành những tổ chức mang tính hiệp hội, tự nguyện của các cơ sở đào tạo luật nhằm đề xuất và tổ chức thực hiện các chính sách liên quan dén đào tạo luật 282 là rất cần thiết ở Việt Nam. Tổ chức như vậy có thé được thành lập với tên gọi phù hợp với bối cảnh của Việt Nam (chăng hạn như Hiệp hội các cơ sở đào tạo luật Việt Nam) với thành viên là đại diện lãnh đạo của các cơ sở đào tạo luật, có chức năng tương tự như Hội đồng những người đứng đầu các cơ sở đào tạo luật của Australia. Với sự ra đời của tô chức như Vậy, việc xây dựng chuẩn đầu ra đối với cử nhân luật không phải là công việc của riêng một cơ sở đảo tạo luật nào của Việt Nam mà thu hút sự tham gia của tất cả các cơ sở dao tạo luật trong cả nước.

Đồng thời, với sự có mặt của tổ chức này, rất nhiều chính sách đặc thù liên quan đến đào tạo ngành luật sẽ được xem xét, quyết định trên cơ sở ý kiến đóng góp của các cơ sở đào tạo luật và điều này sẽ làm cho các chính sách đó sát hợp hơn với thực tiễn dao tạo luật cua nước ta. Thứ hai, việc xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật của Australia cho thấy, Vai trò của các cơ quan, đơn vị, tô chức thực hành nghề luật được đặc biệt chú trọng. Như trên đã nêu, việc lấy kiến tham vấn của hội luật gia, đoàn luật sư, các cơ quan cấp phép hành nghề luật, tòa án đối với chuẩn đầu ra ngành luật là yếu tố quan trọng để bảo đảm cho sinh viên tốt nghiệp ngành luật có khả năng đáp ứng được với yêu cầu thực tiễn công việc. Kinh nghiệm này cho chúng ta thấy rằng khi xây dựng chuẩn đầu ra ngành luật ở Việt Nam, công việc này không nên giới hạn trong phạm vi các cơ sở đào tạo, thuần túy mang tính chất hàn lâm mà cần mở rộng dé lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, đơn vị, t6 chức thực hành nghề luật.

Những kiến nghị từ các cơ quan, đơn vi, tô chức thực hành nghề luật cần được nghiên cứu, tiếp thu, chắt lọc để xây dựng thành nội dung ghi nhận trong chuẩn đầu ra ngành luật của các cơ sở đào tạo luật. Thứ ba, về nội dung chuẩn đầu ra ngành luật. Nghiên cứu các nội dung chi tiết của chuẩn đầu ra ngành luật của các cơ sở đào tạo luật ở Australia, điều thay rõ là các chuẩn đầu ra này bao trùm một cách toàn diện các khía cạnh liên quan đến yêu cầu nghề nghiệp của các cử nhân luật, từ kiến thức, đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng trong đó những yếu tố gắn với đặc thù của nghề luật được chú trọng đúng mức. Chang han, trong chuẩn đầu ra 283 về kiến thức, ngoài nội dung nam vững các kiến thức về mặt luật pháp (kiến thức cốt yếu của những người làm nghề luật), việc nắm vững các tri thức về nguyên tắc, giá trị công lý và thực tiễn đạo đức trong hoạt động của các luật gia thé hiện rõ yêu cầu đặc thù của nghề luật.

Tương tự như vậy, các chuẩn đầu ra về đạo đức, những yêu câu chuyên biệt trong chuẩn đầu ra về kỹ năng (kỹ năng nghiên cứu, giao tiếp, tự quản lý) đều được xây dựng trên cơ sở năm bắt những yêu cau thực tiễn của việc thực hiện các hoạt động nghề nghiệp trong lĩnh vực pháp luật. Khi xây dựng chuẩn đầu ra, các cơ sở đào tạo luật của Việt Nam có thể tham khảo vấn đề này. Lễ tất nhiên, những nội dung chỉ tiết liên quan đến các chuẩn đầu ra này gắn bó chặt chẽ với bối cảnh thực tiễn cụ thể của mỗi quốc gia nên không thể sao chép một cách rập khuôn những nội dung chỉ tiết trong chuẩn đầu ra ngành luật của các cơ sở đào tạo luật ở Australia cho các cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam. Tuyên bố Singapore về chuẩn đầu ra và tiêu chuẩn đào tạo luật mang tính toàn cầu mặc dù mang tính khái quát hơn nhưng cũng bao trùm các khía cạnh về kiến thức, kỹ năng và thái độ làm việc của những người tốt nghiệp ngành luật.