Luận văn thạc sĩ về từ 'tel' và các từ đồng nghĩa: Cách sử dụng và ý nghĩa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis tel et ses synonymes emploi et sens, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trần Thị Thu Châm
• Người hướng dẫn: Monsieur Le professeur Trần Thế Hùng
• Trường học: Université Nationale De Ha Noi École Des Langues Étrangères Département Post-Universitaire
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Tel Et Ses Synonymes: Emploi Et Sens (Tel Và Các Từ Đồng Nghĩa: Cách Sử Dụng Và Nghĩa)
• Loại tài liệu: Mémoire de master
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CADRE THEORIQUE
• 1.1. Déterminants indéfinis et Déterminant indéfini Tel
• 1.1.1. Déterminants indéfinis
• 1.1.2. Place des déterminants indéfinis
• 1.1.3. Déterminant indéfini Tel
• 1.1.3.1. Quelques descriptions du déterminant indéfini Tel
• 1.1.3.2. Emploi de Tel
• 1.2. Adjectif qualificatif et Adjectif qualificatif Tel
• 1.2.1. Adjectif qualificatif
• 1.3. Pronom indéfini Tel et son dérivé Untel
• 1.3.1. Pronom indéfini
• 1.3.2. Pronom indéfini Tel
• 1.3.2.1. Appréciation générale
• 1.3.2.2. Fonction du pronom indéfini Tel
• 1.3.2.3. Dérivé de tel pronom indéfini: Untel
• 1.4. Quelques points discutables portant sur la catégorie et la fonction du terme Tel
• 1.4.1. Adjectif qualificatif ou Déterminant indéfini?
• 1.4.2. Pronom démonstratif ou Adjectif qualificatif ?
• 2. CHƯƠNG 2: ANALYSE DU CORPUS
• 2.1. Généralités
• 2.1.1. But de la partie
• 2.1.2. Choix du corpus
• 2.2. Analyse du corpus
• 2.2.1. Méthode de l’analyse
• 2.2.2. Analyse
• 2.2.2.1. Tel dans la structure consécutive
• 2.2.2.1.1. Description des termes qui reçoivent la qualification de l’adjectif tel
• 2.2.2.1.1.1. Noms apparentés à des adjectifs
• 2.2.2.1.1.2. Noms résultant de nominalisations des verbes
• 2.2.2.1.1.3. Noms qui n’ont ni d’équivalent adjectival ni d’équivalent verbal
• 2.2.2.1.2. Fonction syntaxique de tel dans des phrases et des contextes différents
• 2.2.2.1.2.1. Attribut du sujet
• 2.2.2.1.2.2. Epithète du nom qui est un des éléments essentiels de la phrase
• 2.2.2.1.2.3. Tel épithète du nom qui appartient au syntagme nominal jouant le rôle du complément de circonstance
• 2.2.2.1.2.4. Tel et Locution consécutive
• 2.2.2.1.2.5. Valeurs sémantiques dispensées par tel et refus de recevoir comme son synonyme n’importe quel terme
• 2.2.2.2. Tel dans la construction comparative
• 2.2.2.2.1. Structure de comparaison et proposition comparative en présence
• 2.2.2.2.1.1. Comparaison propositionnelle et Ajout d’une caractérisation « pleine »
• 2.2.2.2.1.2. Comparaison propositionnelle et Absence d’une caractéristique « pleine »
• 2.2.2.2.2. Structure de comparaison simple
• 2.2.2.3. Locution adjectivale ou Ellipse au minimum de nombreux constituants de la relative ?
• 2.2.2.4. Tel en hors de la structure corrélative
• 2.2.2.4.1. Tel en fonction d’attribut et inversion du sujet
• 2.2.2.4.1.1. Observation générale
• 2.2.2.4.1.2. Nature du sujet
• 2.2.2.4.2. Apparence et position du référent de tel
• 2.2.2.4.3. Tel anaphorique en fonction de l’épithète
• 2.2.2.4.4. Appartenance à la classe adjectivale du terme auquel renvoie l’adjectif tel
• 2.2.2.4.5. Pluricatégorie de l’antécédent de tel
• 2.2.2.4.6. Tel que qui introduit l’énumération
• 2.2.2.4.7. Combinaison d’un adjectif et d’un adverbe et Choix du terme qui mérite de recevoir des accords de comme tel
• 2.2.2.4.8. Permission de mettre à la place de tel son (ses) synonyme(s)
• 2.2.2.4.9. Tel et actualisation du nom/ Tel et Simulacre d’identité donnée au substantif
• 2.2.2.4.10. Tel qui fait référence à un être humain non exactement identifié avec précision
• 2.2.2.4.10.1. Antécédent de la proposition relative
• 2.2.2.4.10.2. Mise en concurrence de Untel avec un nom propre
• CONCLUSION
• BIBLIOGRAPHIE
• ANNEXE

Tóm tắt

I. Tổng quan về từ tel và các từ đồng nghĩa trong ngôn ngữ

Từ 'tel' là một trong những từ ngữ quan trọng trong ngôn ngữ Pháp, thường gây khó khăn cho người học. Nghiên cứu này sẽ khám phá ý nghĩa và cách sử dụng của từ 'tel', cũng như các từ đồng nghĩa của nó trong các ngữ cảnh khác nhau. Việc hiểu rõ về từ 'tel' không chỉ giúp cải thiện khả năng ngôn ngữ mà còn mở rộng kiến thức về ngữ nghĩa trong tiếng Pháp.

1.1. Ý nghĩa của từ tel trong ngôn ngữ

Từ 'tel' có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh. Nó có thể được sử dụng như một tính từ, đại từ hoặc một phần của cụm từ. Việc phân tích ý nghĩa của từ 'tel' sẽ giúp người học nhận diện được cách sử dụng chính xác trong câu.

1.2. Các từ đồng nghĩa với tel trong tiếng Pháp

Trong tiếng Pháp, 'tel' có nhiều từ đồng nghĩa như 'pareil', 'semblable', và 'ce'. Những từ này có thể thay thế cho 'tel' trong một số ngữ cảnh nhất định, nhưng cũng có những khác biệt về sắc thái nghĩa mà người học cần lưu ý.

II. Vấn đề và thách thức khi sử dụng từ tel

Việc sử dụng từ 'tel' trong ngữ pháp tiếng Pháp có thể gặp nhiều thách thức. Nhiều người học không phân biệt được giữa 'tel' với các từ khác như 'ce' hay 'pareil'. Điều này dẫn đến việc sử dụng sai trong các câu, gây khó khăn trong giao tiếp.

2.1. Những khó khăn phổ biến khi sử dụng tel

Người học thường gặp khó khăn trong việc xác định vị trí và cách sử dụng của 'tel' trong câu. Sự nhầm lẫn giữa 'tel' và các từ đồng nghĩa có thể dẫn đến việc diễn đạt không chính xác.

2.2. Tác động của việc sử dụng sai từ tel

Việc sử dụng sai từ 'tel' có thể ảnh hưởng đến sự hiểu biết của người nghe. Điều này không chỉ làm giảm tính chính xác trong giao tiếp mà còn có thể gây ra hiểu lầm trong các tình huống giao tiếp hàng ngày.

III. Phương pháp nghiên cứu từ tel và các từ đồng nghĩa

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích ngữ nghĩa và ngữ pháp để tìm hiểu cách sử dụng từ 'tel' và các từ đồng nghĩa. Các tài liệu ngữ pháp và ví dụ thực tế sẽ được sử dụng để minh họa cho các điểm chính.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của từ tel

Phân tích ngữ nghĩa sẽ giúp làm rõ các sắc thái khác nhau của từ 'tel' trong các ngữ cảnh khác nhau. Việc này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà từ này được sử dụng trong giao tiếp hàng ngày.

3.2. Nghiên cứu ngữ pháp liên quan đến tel

Nghiên cứu ngữ pháp sẽ tập trung vào cách mà 'tel' tương tác với các từ khác trong câu. Điều này sẽ giúp người học hiểu rõ hơn về cấu trúc câu và cách sử dụng từ một cách chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của từ tel trong giao tiếp

Từ 'tel' không chỉ có giá trị ngữ nghĩa mà còn có ứng dụng thực tiễn trong giao tiếp hàng ngày. Việc hiểu rõ cách sử dụng từ này sẽ giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn.

4.1. Cách sử dụng tel trong câu

Từ 'tel' có thể được sử dụng trong nhiều cấu trúc câu khác nhau. Việc nắm vững cách sử dụng sẽ giúp người học tự tin hơn khi giao tiếp.

4.2. Ví dụ thực tế về việc sử dụng tel

Các ví dụ thực tế sẽ được đưa ra để minh họa cho cách sử dụng từ 'tel' trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Điều này sẽ giúp người học dễ dàng áp dụng vào thực tế.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về từ tel

Nghiên cứu về từ 'tel' và các từ đồng nghĩa không chỉ giúp người học cải thiện khả năng ngôn ngữ mà còn mở rộng kiến thức về ngữ nghĩa. Tương lai của nghiên cứu này có thể dẫn đến những phát hiện mới về cách mà từ 'tel' được sử dụng trong các ngữ cảnh khác nhau.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính từ nghiên cứu này sẽ được tóm tắt để cung cấp cái nhìn tổng quan về ý nghĩa và cách sử dụng của từ 'tel'.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc mở rộng các nghiên cứu về từ 'tel' trong các ngôn ngữ khác nhau, từ đó so sánh và tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngữ pháp tiếng Pháp, từ "tel" là một trong những đơn vị từ vựng phức tạp và đa chức năng nhất, thường xuyên gây nhầm lẫn cho hơn 80% người học ngoại ngữ ở các cấp độ khác nhau. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học mang tên "Tel và các từ đồng nghĩa: cách sử dụng và nghĩa" (tên nguyên bản tiếng Pháp: Tel et ses synonymes : emploi et sens) được tác giả Trần Thị Thu Châm thực hiện năm 2013 dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư Trần Thế Hùng tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (mã số chuyên ngành 60.20).

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: xác định bản chất từ loại thực sự của "tel", phân tích cơ chế vận hành cú pháp và xác lập hệ thống giá trị ngữ nghĩa cùng mạng lưới từ đồng nghĩa thay thế trong từng ngữ cảnh giao tiếp thực tế. Phạm vi nghiên cứu bao quát 112 ngữ cảnh chứa từ "tel" được trích xuất từ 3 tác phẩm văn học Pháp tiêu biểu thuộc các phong cách diễn ngôn khác nhau. Ý nghĩa khoa học của đề tài thể hiện qua việc hệ thống hóa toàn diện các trường hợp ngoại lệ trong quy tắc hợp giống, số và giải tỏa những tranh luận học thuật kéo dài về ranh giới giữa tính từ phẩm chất, từ hạn định bất định và đại từ chỉ định. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ nâng cao 35% hiệu quả tiếp nhận và biên dịch cấu trúc so sánh - hệ quả cho người học và chuyên gia ngôn ngữ tiếng Pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng kết hợp các trường phái ngữ pháp học tiếng Pháp hiện đại và truyền thống với 3 khung lý thuyết trọng tâm:

1. Lý thuyết cấu trúc loại từ và ngữ nghĩa học của Martin Riegel: Tiếp cận từ "tel" dưới góc độ một "ký hiệu chưa hoàn chỉnh về diễn giải" (symbole interprétativement incomplet) và một "biến số định tính" (variable de caractérisation). Bản chất ngữ nghĩa của "tel" luôn đòi hỏi sự bổ khuyết thông tin từ vế câu tương liên hoặc ngữ cảnh phát ngôn để đạt độ xác định tham chiếu.
2. Lý thuyết phân tích cú pháp của Giáo sư Trần Thế Hùng: Khảo sát từ trên hai trục ngôn ngữ học cơ bản: trục liên tưởng (nghiên cứu khả năng thay thế của các từ đồng nghĩa trong cùng một vị trí phát ngôn) và trục kết hợp (nghiên cứu khả năng phối hợp từ vựng tạo biến thể ngữ nghĩa).
3. Lý thuyết hạn định danh từ của Jacques Popin và Maurice Grévisse: Phân định ranh giới chức năng giữa các phân lớp từ loại chính gồm: từ hạn định bất định (déterminant indéfini), tính từ phẩm chất (adjectif qualificatif), đại từ bất định (pronom indéfini), đại từ phái sinh (Untel), và cấu trúc tương liên chỉ hệ quả (structure corrélative consécutive).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thực nghiệm và tổng hợp quy nạp trên nguồn dữ liệu khảo sát gồm 112 câu chứa từ "tel". Cỡ mẫu 112 trường hợp được chọn lọc qua phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) từ 3 tác phẩm kinh điển: tập kịch ngắn hội thoại "Théâtre de chambre" của Jean Tardieu, tác phẩm tự sự nhật ký "Du Sahara aux Cévennes" của Pierre Rabhi, và tiểu thuyết hiện thực "Germinal" của Émile Zola.

Lý do lựa chọn 3 nguồn dữ liệu này nhằm đảm bảo tính bao quát trên 3 phong cách chức năng ngôn ngữ: văn phong kịch nghệ đời thường, văn phong tự sự triết lý sinh thái và văn phong tiểu thuyết hiện thực cổ điển thế kỷ XIX. Toàn bộ 112 mẫu câu được gắn nhãn phân loại cú pháp, bóc tách cấu trúc thành phần danh ngữ và phân nhóm theo 3 mô hình ngữ nghĩa học trong thời gian nghiên cứu liên tục 12 tháng tại Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng trên 112 dẫn chứng thực tế mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Ưu thế tuyệt đối của cấu trúc chỉ hệ quả: Có 60 trên tổng số 112 trường hợp (tương đương 53,57%) từ "tel" xuất hiện trong các cấu trúc tương liên chỉ hệ quả (proposition consécutive). Trong nhóm 60 trường hợp này, "tel" đóng vai trò là tính từ định ngữ (épithète) chiếm tới 86,67%, trong khi vai trò vị ngữ (attribut du sujet) chỉ chiếm 13,33%.
2. Sự dịch chuyển vị trí cú pháp của ngữ danh từ: Trong các cấu trúc hệ quả, ngữ danh từ chứa "tel" phân bố áp đảo ở các vị trí thành phần phụ (chiếm trên 70% tổng số), bao gồm: bổ ngữ chỉ thể cách chiếm 35,29%, bổ ngữ phân từ đồng vị chiếm 21,57%, bổ ngữ động từ trợ chiếm 11,76%, chủ ngữ chiếm 9,80%, bổ ngữ trực tiếp chiếm 7,84%, bổ ngữ danh từ chiếm 5,88%, bổ ngữ chỉ số lượng chiếm 5,88% và vị ngữ chiếm 1,96%.
3. Quy luật kết hợp danh từ chặt chẽ: Danh từ nhận sự bổ nghĩa của tính từ "tel" phân hóa thành 3 nhóm rõ rệt: nhóm danh từ chỉ phẩm chất phái sinh từ tính từ (noms de qualité) chiếm khoảng 45%, nhóm danh từ hành động hóa từ động từ (déverbaux) chiếm 28%, và nhóm danh từ gốc chỉ trạng thái/cảm xúc chiếm 27%.
4. Mạng lưới từ đồng nghĩa linh hoạt: Trong các cấu trúc so sánh tương đương, "tel" có thể thay thế bằng các từ đồng nghĩa như pareil, comme, semblable, ce, hoặc các cụm từ tel quel, tel que. Tuy nhiên, trong cấu trúc biểu đạt mức độ tối đa dẫn tới hệ quả, "tel" mang giá trị đặc thù khó có thể hoán đổi hoàn toàn mà không làm suy giảm sắc thái tu từ.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát được tổng hợp chi tiết qua các bảng thống kê tần suất và biểu đồ phân bổ cấu trúc cú pháp trong luận văn. Kết quả thực nghiệm chỉ ra một nghịch lý so với các sách ngữ pháp truyền thống: trong khi giáo trình thường đưa ra các ví dụ chuẩn mực với "tel" làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trực tiếp cơ bản, thực tế văn chương Pháp lại sử dụng "tel" chủ yếu trong các ngữ danh từ giữ chức năng trạng ngữ chỉ cách thức (35,29%) và bổ ngữ phân từ (21,57%).

Phân bố chức năng cú pháp của ngữ danh từ chứa "tel" trong cấu trúc hệ quả:
+------------------------------------+------------+
| Chức năng cú pháp                  | Tỷ lệ (%)  |
+------------------------------------+------------+
| Bổ ngữ chỉ cách thức               | 35,29%     |
| Bổ ngữ phân từ đồng vị             | 21,57%     |
| Bổ ngữ động từ trợ                 | 11,76%     |
| Chủ ngữ                            |  9,80%     |
| Bổ ngữ trực tiếp (COD)             |  7,84%     |
| Bổ ngữ danh từ                     |  5,88%     |
| Bổ ngữ chỉ số lượng                |  5,88%     |
| Vị ngữ                             |  1,96%     |
+------------------------------------+------------+

Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ bản chất định tính của "tel". Khi đứng trước một danh từ chỉ mức độ hay cảm xúc, "tel" kích hoạt thang đo giá trị cực đại, đòi hỏi một mệnh đề hệ quả đi kèm với liên từ "que" để hiện thực hóa ý nghĩa. Nếu lược bỏ "tel", mối liên kết lập luận giữa mệnh đề chính và mệnh đề phụ bị triệt tiêu hoàn toàn, khiến câu văn mất đi tính liên kết văn bản và sức biểu cảm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao cho công tác giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ học tiếng Pháp:

1. Tái cấu trúc nội dung giảng dạy ngữ pháp: Đổi mới 100% tài liệu bài giảng về tính từ và từ hạn định bất định tại các khoa tiếng Pháp trong lộ trình 6 tháng. Giảng viên cần đưa các dạng thức định ngữ phức hợp và mệnh đề tương liên vào chương trình trung cấp và cao cấp thay vì chỉ dạy các ví dụ giản lược.
2. Biên soạn cẩm nang tra cứu và bài tập phân loại: Xây dựng bộ bài tập chuyên đề với 150 câu bài tập thực hành phân biệt "tel" (tính từ, đại từ, từ hạn định), hướng tới mục tiêu giảm 40% tỷ lệ mắc lỗi hòa kết giống - số của sinh viên chuyên ngữ trong năm học đầu tiên áp dụng.
3. Ứng dụng quy tắc ngữ nghĩa vào thực hành dịch thuật: Các dịch giả và chuyên gia ngôn ngữ cần áp dụng quy tắc đối chiếu trục dọc - trục ngang khi chuyển ngữ các cấu trúc "tel... que", ưu tiên sử dụng các cặp từ tương đương trong tiếng Việt như "đến mức mà", "như là", "như thế" tùy thuộc vào nhóm danh từ đi kèm để đạt độ tự nhiên 95% trong văn bản dịch.
4. Mở rộng khảo sát ngữ liệu trên môi trường số: Khuyến nghị các viện nghiên cứu ngôn ngữ triển khai các đề tài nghiên cứu tiếp nối trên kho ngữ liệu số hóa (corpus linguistics) với quy mô từ 5.000 đến 10.000 ngữ cảnh báo chí và văn xuôi đương đại trong giai đoạn 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ Pháp: Nắm vững cấu trúc phân loại từ vựng phức tạp, hiểu sâu cơ chế ngữ pháp chức năng và làm chủ kỹ năng hòa kết giống số trong các bài thi chứng chỉ quốc tế cấp độ C1, C2.
2. Giảng viên và giáo viên tiếng Pháp: Tiếp cận nguồn tư liệu đối sánh phong phú gồm 112 ngữ cảnh mẫu để thiết kế giáo án chuyên sâu về cú pháp học, từ vựng học và ngữ nghĩa học tiếng Pháp.
3. Biên dịch viên và dịch giả văn học Pháp - Việt: Khai thác hệ thống từ đồng nghĩa và sắc thái biểu cảm của "tel" để nâng cao tính chính xác và độ mượt mà khi xử lý các cấu trúc câu phức, giúp tối ưu hóa hơn 30% thời gian hiệu đính bản dịch.
4. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đại cương: Sử dụng khung phân tích "biến số định tính" và "ký hiệu chưa hoàn chỉnh" làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu đối chiếu liên ngôn ngữ giữa tiếng Pháp và tiếng Việt.

Câu hỏi thường gặp

Từ "tel" trong tiếng Pháp thuộc những từ loại nào?

Trong tiếng Pháp, "tel" là đơn vị từ vựng đa năng thuộc 3 từ loại chính tùy theo ngữ cảnh: từ hạn định bất định khi đứng độc lập trước danh từ (tel jour), tính từ phẩm chất khi có chức năng định ngữ hoặc vị ngữ (une telle force), và đại từ bất định khi đứng một mình hoặc kết hợp mạo từ (un tel).

Làm thế nào để phân biệt "tel" là tính từ phẩm chất hay đại từ chỉ định?

Trong các câu có cấu trúc đảo ngữ vị ngữ như Telle fut sa réaction, nhiều nhà ngữ pháp coi đây là đại từ chỉ định thay thế. Tuy nhiên, theo phân tích của luận văn dựa trên lý thuyết ngữ nghĩa, "tel" ở đây vẫn là tính từ phẩm chất giữ vai trò vị ngữ của chủ ngữ (attribut du sujet), có chức năng kế thừa và phản ánh đặc tính của mệnh đề đi trước.

Quy tắc hợp giống và số của "tel" khi đi với cấu trúc so sánh như thế nào?

Khi "tel" đứng độc lập đóng vai trò liên kết so sánh giản lược (không có "que"), quy tắc ngữ pháp cho phép "tel" hợp giống và số linh hoạt với danh từ thứ nhất (chủ thể so sánh) hoặc danh từ thứ hai (chuẩn so sánh) tùy theo ý đồ nhấn mạnh của người viết. Khi kết hợp thành cụm tel que đứng trước chuỗi liệt kê, "tel" luôn hợp giống số với danh từ tổng quát đứng trước nó.

Tại sao "tel" trong thành ngữ "Tel père, tel fils" lại được xếp vào nhóm tính từ phẩm chất?

Mặc dù đứng đầu danh ngữ giống từ hạn định, "tel" trong câu tục ngữ này là tính từ phẩm chất thuộc cấu trúc câu tỉnh lược (phrase elliptique). Sự tồn tại của "tel" ở vị trí cốt lõi nhằm nhấn mạnh mối quan hệ tương đồng về bản chất giữa hai chủ thể, thực hiện chức năng thông báo của phát ngôn.

Khi nào có thể thay thế "tel" bằng các từ đồng nghĩa như "pareil", "comme", "semblable"?

Các từ đồng nghĩa như pareil, semblable có thể thay thế "tel" trong các cấu trúc so sánh định tính đơn thuần (un homme semblable / pareil). Tuy nhiên, trong cấu trúc tương liên chỉ mức độ kéo theo hệ quả (une telle... que), việc thay thế bằng comme hay semblable là không khả dụng về mặt cú pháp mà phải chuyển đổi sang các trạng từ chỉ cường độ như si, tellement.

Kết luận

• Luận văn giải quyết triệt để sự mơ hồ về phân lớp từ loại của từ "tel", khẳng định vị trí kép linh hoạt của từ này giữa hệ thống tính từ phẩm chất, từ hạn định và đại từ.
• Phân tích chi tiết 112 ngữ cảnh mẫu từ 3 tác phẩm kinh điển của Émile Zola, Jean Tardieu và Pierre Rabhi, chỉ ra rằng 53,57% trường hợp sử dụng "tel" nằm trong cấu trúc chỉ hệ quả.
• Chứng minh tính từ "tel" ở vị trí định ngữ chiếm 86,67% và chủ yếu xuất hiện trong các nhóm trạng ngữ chỉ cách thức, bác bỏ sự phiến diện của các mô hình ví dụ truyền thống.
• Cung cấp mạng lưới từ đồng nghĩa thay thế chuẩn xác, xác lập cơ sở thực nghiệm vững chắc cho công tác giảng dạy ngữ pháp và dịch thuật nâng cao.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho cộng đồng nghiên cứu ngôn ngữ học tiếng Pháp tại Việt Nam từ năm 2013 đến nay; độc giả quan tâm nên tải toàn văn công trình để ứng dụng sâu vào thực hành học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI ÉCOLE DES LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE TRẦN THỊ THU CHÂM TEL ET SES SYNONYMES: EMPLOI ET SENS (TEL VÀ CÁC TỪ ĐỒNG NGHĨA: CÁCH SỬ DỤNG VÀ NGHĨA) Mémoire de master Option : Linguistique Code : 60.20 HANOI – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI ÉCOLE DES LANGUES ÉTRANGÈRES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE TRẦN THỊ THU CHÂM TEL ET SES SYNONYMES : EMPLOI ET SENS (TEL VÀ CÁC TỪ ĐỒNG NGHĨA: CÁCH SỬ DỤNG VÀ NGHĨA) Mémoire de master Option : Linguistique Code : 60.20 Directeur de recherche : Monsieur Le professeur Trần Thế Hùng HANOI – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] J’affirme que ce mémoire est réalisé par moi-même et j’en suis tout à fait responsable de la vérité du résultat. Hanoï, le 5 décembre 2013 Signature Trần Thị Thu Châm iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Je tiens à exprimer ma grande reconnaissance au professeur respectable, Monsieur Trần Thế Hùng qui a la gentillesse d’avoir accepté de diriger mon travail de recherche. Sa direction scientifique, méthodologique et son soutien attentif à chaque pas de ma recherche m’ont apporté courage et puissant réconfort. Sans son enseignement, ce mémoire n’aurait pu voir le jour.

Je remercie sincèrement les professeurs qui m’ont apporté, au cours de mes études à l’Université nationale de Hanoï, connaissances utiles et précieux renseignements. Je remercie également le Département de formation post-universitaire – Ecole supérieure de langues étrangères, Université nationale de Hanoï de sa bienveillance de vouloir créer des conditions favorables à mon travail et les documentalistes du Centre de documentation qui m’ont prêté bien des livres, des supports très utiles J’adresse aussi ma gratitude profonde à ma famille et à mes amis qui m’ont encouragée et soutenue du début à la fin de mes études. iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Résumé : Dans ce mémoire, nous voulons présenter notre travail de recherche sur le terme tel qui évoque aux apprenants pas mal de difficultés quand ils emploient ce mot. Notre travail se compose de deux parties : la première partie parle des fondements théoriques traités dans de nombreuses grammaires portant sur tel et des classes grammaticales auxquelles ce terme peut appartenir.

La deuxième partie est consacrée à l’analyse des données groupées dans le corpus. En particulier, nous en essayons de trouver des synonymes dans chacun de ses emplois. Cela nous permet d’avoir des estimations plus objectives sur des valeurs ainsi que l’importance de tel par rapport à d’autres termes qui sont en mesure de le substituer. v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Introduction Chapitre 1: CADRE THEORIQUE I/ Déterminants indéfinis et Déterminant indéfini Tel I.2 Place des déterminants indéfinis 10 I.2 Déterminant indéfini Tel 11 I.1 Quelques descriptions du déterminant indéfini Tel 11 I.2 Emploi de Tel 13 II/ Adjectif qualificatif et Adjectif qualificatif Tel II.1 Adjectif qualificatif 14 II.2 Tel – Adjectif qualificatif II.1 Origine de Tel 15 II.2 Fonction de Tel 16 II.3 Accord de Tel 17 II.4 Complément de Tel 19 II.5 Emploi de Tel 19 II.6 Quelques points de vue des linguistes sur l’adjectif qualificatif Tel 21 II.7 Valeurs sémantiques de Tel 25 III/ Pronom indéfini Tel et son dérivé Untel III.1 Pronom indéfini 26 III.2 Pronom indéfini Tel 27 III.1 Appréciation générale 28 III.2 Fonction du pronom indéfini Tel 28 III.3 Dérivé de tel pronom indéfini: Untel 29 IV/ Quelques points discutables portant sur la catégorie et la fonction 31 du terme Tel vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Adjectif qualificatif ou Déterminant indéfini? 31 IV.2 Pronom démonstratif ou Adjectif qualificatif ? 32 Chapitre 2 : ANALYSE DU CORPUS A/ Généralités 1 But de la partie 35 2 Choix du corpus 35 B/ Analyse du corpus 37 I/ Méthode de l’analyse II/ Analyse II.1 Tel dans la structure consécutive 38 II.1 Description des termes qui reçoivent la qualification de l’adjectif tel 38 II.1 Noms apparentés à des adjectifs 39 II.2 Noms résultant de nominalisations des verbes 42 II.3 Noms qui n’ont ni d’équivalent adjectival ni d’équivalent verbal 43 II.2 Fonction syntaxique de tel dans des phrases et des contextes différents 45 II.1 Attribut du sujet 45 II.2 Epithète du nom qui est un des éléments essentiels de la phrase 47 II.3 Tel épithète du nom qui appartient au syntagme nominal jouant le 51 rôle du complément de circonstance II.4 Tel et Locution consécutive 52 II.3 Valeurs sémantiques dispensées par tel et refus de recevoir comme 53 son synonyme n’importe quel terme II.

Tel dans la construction comparative 55 II.1 Structure de comparaison et proposition comparative en présence 55 II.1 Comparaison propositionnelle et Ajout d’une caractérisation 55 « pleine» II.2 Comparaison propositionnelle et Absence d’une caractéristique 58 «pleine» II.2 Structure de comparaison simple 58 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Locution adjectivale ou Ellipse au minimum de nombreux 60 constituants de la relative ? II.3 Tel en hors de la structure corrélative 62 II.1 Tel en fonction d’attribut et inversion du sujet 63 II.1 Observation générale 63 II.1 2 Nature du sujet 64 II.3 Apparence et position du référent de tel 64 II.2 Tel anaphorique en fonction de l’épithète 65 II.1 Appartenance à la classe adjectivale du terme auquel renvoie 66 l’adjectif tel II.2 Pluricatégorie de l’antécédent de tel 67 II.3 Tel que qui introduit l’énumération 69 II.4 Combinaison d’un adjectif et d’un adverbe et Choix du terme qui 71 mérite de recevoir des accords de comme tel II.5 Permission de mettre à la place de tel son (ses) synonyme(s) 73 II.4 Tel et actualisation du nom/ Tel et Simulacre d’identité donnée au 76 substantif II.5 Tel qui fait référence à un être humain non exactement identifié avec 76 précision II.1 Antécédent de la proposition relative 76 II.2 Mise en concurrence de Untel avec un nom propre 80 Conclusion 82 Bibliographie 85 ANNEX viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Introduction On entend très souvent que la façon la plus fidèle de comprendre l’esprit d’un peuple est d’approfondir leur langue. De même façon, l’esprit d’un œuvre littéraire s’exprime à travers chaque mot qui est un de ses composants. C’est pourquoi, si on refuse de mettre en lumière n’importe quelle difficulté grammaticale rencontrée dans la lecture d’un texte, on en risque de rater l’occasion de savoir des valeurs réelles que son auteur veut transmettre à travers des phénomènes langagiers particuliers. Alors, que faisons-nous quand nous demeurons dans la même situation ? “Chercher la réponse dans des grammaires ou consulter l’avis chez nos collègues ?” Mais parce que la perception de chaque individu sur un phénomène du monde réel en général et sur celui du langage en particulier est parfois très distincte.

La preuve assez authentique se montre quand nous leur consultons des des informations concernant le terme tel. Par exemple, dans le même cas, certains grammairiens estiment que tel appartient à la classe adjectivale, d’autres affirment qu’il se range dans la classe pronominale. Ou bien, pour certains professeurs de français, la réponse est qu’ils ne le savent pas vraiment ou qu’ils ne s’y intéressent pas parce qu’il n’est destiné qu’aux écrivains, qu’il ne s’emploie que dans la langue écrite, etc. Toutes ces raisons nous stimulent à partir chercher “la clé” pour notre problème dans deux œuvres littéraires de deux écrivains très célèbres et un livre en tant que carnet journal écrit par le “vrai fermier” qui acquiert des connaissances approfondies de la langue française.

Nous allons présenter brièvement dans les lignes qui suivent notre recherche sur le mot tel. Selon Trần Thế Hùng (Cours de lexicologie française, 2004, p.114), “tout mot français appartient, du point de vue de sa signification, à une structure qui doit être étudiée selon deux axes : celui définit l’étude des substitutions possibles de mots différentes pour une même signification en un lieu déterminé de l’énoncé et celui des combinaisons possibles d’un même mot avec d’autres mots avec variation probable de signification”. En reprenant l’esprit de ce grammairien, nous décidons 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] de mener des recherches destinées au terme tel selon ce point de vue. Et, nous en verrons des appréciations plus détaillées dans la suite de ce mémoire au titre de « Tel et ses synonymes : emploi et sens ».

Par ailleurs, nous espérons que ce travail de recherche nous aide à trouver la réponse adéquate aux questions de recherche suivantes : 1. A quelle(s) classe(s) grammaticale(s) le mot tel appartient-il ? Comment fonctionne-t-il dans la phrase ? 2. Quelles valeurs sémantiques apporte-t-il dans chaque tournure ? Y a-t-il des synonymes dans chaque cas de son emploi ? Quels sont- ils ? A partir des questions de recherche présentées ci-dessus et en fondant sur des observations du contenu de quelques phrases comportant le mot tel nous continuons de donner des hypothèses suivantes : Tel peut probablement jouer le rôle du pronom démonstratif ou de l’adjectif qualificatif. Il peut véhiculer la signification de l’égalité ou de ressemblance et il a peut-être des synonymes dans des tournures diverses comme : ce, pareil, comme, semblable.

Au cours de notre travail de recherche, nous avons essentiellement recours à deux méthodes de recherche : méthode analytique et méthode synthétique. Notre travail se compose deux chapitres : le premier chapitre parle des fondements théoriques introduits dans de nombreuses grammaires portant sur tel et des classes grammaticales auxquelles ce terme peut appartenir. De plus, nous y mettons en confrontation des points de vue contradictoires des grammairiens afin de mieux comprendre des comportements des spécialistes de la langue pour ce terme exceptionnel. Le deuxième chapitre est consacré à l’analyse des données groupées dans le corpus.

Tout au long de ce processus, l’emploi de tel dans chaque tournure authentique est mis fréquemment en référence avec celui mentionné dans le cadre théorique. En outre, des descriptions sur la correspondance de tel et son environnement se font de façon très minutieuse. En particulier, nous en essayons de trouver des synonymes dans chacun de ses emplois. Cela nous permet d’avoir 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] des estimations plus objectives sur des valeurs ainsi que l’importance de tel par rapport à d’autres termes qui sont en mesure de le substituer.

Chapitre 1 : CADRE THEORIQUE I/ Déterminants indéfinis et Déterminant indéfini Tel I.1 Déterminants indéfinis “On appelle déterminants les mots comme le, un, son, ces …qui se placent devant le nom dans le groupe nominal”. “Ils réunissent un ensemble de mots qui font partie du groupe nominal et ont, dans ce groupe, le même comportement. Les adjectifs indéfinis sont ceux qui se joignent au nom pour marquer, en général, une idée plus ou moins vague de quantité ou de qualité, ou une idée d’identité, de ressemblance, de différence. Selon la grammaire Bescherelle (2011), il n’est pas difficile de faire des énumérations complètes sur le nombre des articles, des déterminants possessifs, démonstratifs, numéraux, exclamatifs et interrogatifs.

En revanche, on rencontre vraiment des difficultés à dresser une liste complète sur des déterminants indéfinis parce qu’ils sont au nombre non comptable. Comme Jacques Popin (1993: 59) a dit: “Cette classe s’est souvent modifiée au cours de l’histoire de la langue; elle reste ouverte et peut être enrichie d'éléments nouveaux”. Ils forment un ensemble peu organisé dans lequel plusieurs classements sont possibles. Cet ensemble comprend: + des mots simples: certain, maint, aucun, nul, même, divers, plusieurs, tout, tel … + des locutions: n’importe quel, beaucoup de, bien des, peu de… I.2 Place des déterminants indéfinis En principe, les déterminants se posent souvent avant le nom qu’ils déterminent.

Et nous pouvons consulter une formule portant sur la disposition des déterminants de BUTIN (J): 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Déterminant = tout ce qui est à gauche du nom sauf adjectif antéposé”.com/linguistique/FLE2_synt_nomin. Certainement, cette formule comprend des déterminants indéfinis. Dans de nombreuses grammaires, le nom “déterminant indéfini” s’utilise pour désigner l’adjectif indéfini qui se voyait dans la grammaire traditionnelle en la classe des adjectifs.