Chương 1:Một số vấn đề lý luận về thu hút và chi trả kiều hối của ngân hàng thương mại Chương 2:Thực trạng thu hút và chi trả kiều hối của Agribank Gia Lộc Hải Dương Chương 3:Quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động thu hút vàchi trả kiều hối tại Agribank huyện Gia Lộc Hải Dương trong thời gian tới. 4 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀTHU HÚT VÀ CHI TRẢ KIỀU HỐI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Một số khái niệm, vai trò và tác động của kiều hối đối với Ngân hàng thƣơng mại và phát triển kinh tế 1. Các khái niệm cơ bản 1.
Kiều hối (Overseas remittance): Theo định nghĩa của lãnh sự Việt Nam đặt tại Hoa Kì là: "Kiều hối là một nguồn lực quý giá theo nhiều nghĩa, là một kênh mang lại ngoại tệ mạnh cho đất nước mà không một kênh nào có thể sánh nổi về hiệu quả. Bởi vì ngoại tệ thu được từ xuất khẩu tuy rất quý nhưng xuất khẩu thì phải mất chi phí để sản xuất hàng, chi phí vận chuyển mang ra nước ngoài, lại còn phải chịu thuế nhập khẩu, chịu hạn ngạch, chịu kiện bán phá giá, chi phí tiếp thị, quảng cáo…". Theo quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) thì: „Kiều hối là những khoản tiền được người lao động di cư gửi từ nước mà họ đang làm việc cho những người (chủ yếu là người thân) ở quê hương họ”. Theo quyết định số170/1999/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 19/08/1999 có giải thích định nghĩa về kiều hối: “Kiều hối là các loại ngoại tệ tự do chuyển đổi được chuyển vào Việt Nam theo các hình thức sau:Chuyển ngoại tệ thông qua các tổ chức tín dụng được phép;Chuyển ngoại tệ thông qua các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính bưu chính quốc tế;Cá nhân mang ngoại tệ theo người vào Việt Nam.
Cá nhân ở nước ngoài khi nhập cảnh vào Việt Nam có mang theo ngoại tệ hộ cho người Việt Nam ở nước ngoài phải kê khai với Hải quan cửa khẩu số ngoại tệ mang hộ từ nước ngoài gửi về cho Người thụ hưởng ở trong nước.” “Theo tôi nên kết hợp các“định nghĩa trên để có một định nghĩa tổng quan về kiều hối như sau: Kiều hối là bao gồm toàn bộ tiền kiều bào gửi cho thân nhân với ý nghĩa trợ cấp tiêu dùng, tiền người lao động gửi về nhà, tiền kiều bào gửi về đầu tư, người thân của khách du lịch chuyển về tiếp tế khi họ dừng chân ở Việt Nam, người thân của du học sinh người nước ngoài du học tại Việt Nam và phải thông qua con đường 5 chính thức như: thông qua các tổ chức tín dụng được phép; thông qua các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính bưu chính quốc tế; cá nhân mang ngoại tệ theo người vào Việt Nam có khai báo với Hải quan cửa khẩu. Khái niệm về năng lực thu hút kiều hối của Ngân hàng thương mại “Theo định nghĩa chung thì năng lực là khả năng, là thế mạnh. Và trong trường hợp cụ thể này thì năng lực thu hút kiều hối của NHTM là khả năng, là thế mạnh của ngân hàng trong hoạt động thu hút nguồn kiều hối. Thế mạnh đó bao gồm cả nguồn lực vật chất và nguồn lực chất xám bao gồm các yếu tố sau: Thứ nhất, đó là uy tín của doanh nghiệp Thứ hai, đó là môi trường doanh nghiệp Thứ ba, đó là điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật và mạng lưới hoạt động Thứ tư, đó là nguồn tiền chi trả, các kênh chi trả kiều hối đang được thực hiện tại NHTM Thứ năm, đó là các chính sách hỗ trợ, marketing.
Thứ sáu, là điều kiện quan trọng và quyết định, đó là nguồn nhân lực có kỹ năng, làm chủ công nghệ thông tin tiên tiến, hiện đại và có đạo đức nghề nghiệp” 1. Khái niệm về chi trả kiều hối của Ngân hàng thương mại Chi trả kiều hối“là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế, thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nước liên quan.”Các yếu tố ảnh hưởng đến chi trả kiều hối của ngân hàng đó là: Thứ nhất, đó là chính sách chính phủ và ngân hàng nhà nước Thứ hai, đó là uy tín của ngân hàng Thứ ba, đó là điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật và mạng lưới chi trả Thứ tư, đó là năng lực của nhân viên trong quá trình thực hiện chi trả Thứ năm, đó là các chính sách marketing và hỗ trợ của ngân hàng Các yếu tố đó cấu thành nên năng lực thu hút và chi trả kiều hối tại các NHTM nói chung và tại Agribank Gia Lộc nói riêng trong thời kỳ cạnh tranh hiện nay. Từ việc 6 xác định được năng lực đó gồm những yếu tố gì sẽ giúp cho các NHTM nói chung cũng như Agribank Gia Lộc nói riêng có được chiến lược phù hợp để nâng cao khả năng thu hút kiều hối trong thời gian tới. Vai trò của kiều hối và các phương thức thu nhận kiều hối tại các Ngân hàng thương mại 1.1 Vai trò của kiều hối tại các Ngân hàng thương mại “Là lượng ngoại tệ chuyển từ nước ngoài về cho cá nhân là người Việt Nam qua ngân hàng, mang lại nguồn phí dịch vụ cho Ngân hàng đồng thời là nguồn ngoại tệ không nhỏ khi khách bán lại hoặc chuyển sang tiền gửi tiết kiệm.
Sự gia tăng chuyển kiều hối về Việt Nam giúp cho các Ngân hàng thương mại phát triển được nhiều dịch vụ, nhiều kênh chuyển tiền, thúc đẩy sự phát triển và hội nhập với hệ thống tài chính quốc tế. Ngoài ra, từ việc thiết lập quan hệ chuyển tiền trực tiếp với các Ngân hàng thương mại tại các quốc gia có nhiều Việt kiều và người lao động Việt Nam, các ngân hàng còn tận dụng được sự phát triển công nghệ của các nước tiên tiến.“Đây là dịch vụ không chỉ đem lại nguồn thu phí mà còn giúp ngân hàng mua được ngoại tệ, tăng nguồn tiền gửi và bán chéo được các sản phẩm khác cho người nhận tiền kiều hối, đồng thời nâng cao được uy tín và thương hiệu của ngân hàng với khách hàng.2 Phương thức thu nhận kiều hối tại các Ngân hàng Thương mại a) Qui trình nhận tiền kiều hối “Người có nhu cầu chuyển tiền về Việt Nam sẽ lựa chọn tổ chức chuyển tiền phù hợp đến liên hệ. Các Tổ chức chuyển tiền sẽ kiểm tra tính hợp lệ của các chứng từ chuyển tiền, nếu đồng ý, sẽ nhận tiền của khách hàng và chuyển đi theo yêu cầu. Thông báo đã chuyển tiền, cung cấp thông tin cần thiết cho người thụ hưởng để nhận tiền (nếu có).
Các tổ chức chuyển tiền thông qua các hệ thống liên kết toàn cầu để xử lý các món tiền chuyển lẫn nhau. Người thụ hưởng ở Việt Nam đến nhận tiền tại các tổ chức phù hợp.” 7 b) Sơ đồ nhận tiền kiều hối Người chuyển tiền (NƯỚC NGOÀI) Ngân hàng, Bưu điện,Các Đại lý tổ chức Người nhận tiền chuyển, tiền Quốc tế ở (VIỆT NAM) Việt Nam Ngân hàng, Bưu điện,Các Đại lý tổ chức chuyển,tiền Quốc tế ở Nước ngoài Hình 1.1 Qui trình chuyển tiền kiều hối (Nguồn : Báo cáo hoạt động dịch vụ kiều hối Agribank Hải Dương 2012) c). Các cách thức nhận tiền kiều hối - “Nhận tiền kiều hối thông qua tài khoản tại Ngân hàng.” “Các khách hàng sẽ tự lựa chọn Ngân hàng đại diện cho mình, mở một tài khoản cá nhân sau đó sẽ cung cấp cho người thân của mình những thông tin về tên người nhận tiền, số tài khoản, tên ngân hàng nhận tiền ở Việt Nam.” “Khi Ngân hàng người thụ hưởng nhận được lệnh báo có từ ngân hàng nước ngoài, ngân hàng sẽ lập tức ghi có vào tài khoản khách hàng.Thông thường các ngân hàng sẽ liên lạc với khách hàng để thông báo về số tiền chuyển về.” 8 “Nếu khách hàng (người nhận tiền) không muốn mở tài khoản tại Ngân hàng thì có thể cung cấp cho người chuyển tiền đủ những thông tin trên kèm theo số chứng minh nhân nhân, Ngân hàng vẫn sẽ nhận tiền về an toàn cho khách hàng.” - Nhận tiền kiều hối thông qua các đại lý (là các NHTM) của các Công ty chuyển tiền quốc tế. “Hiện nay trên các hệ thống Ngân hàng Việt Nam có mặt của nhiều tổ chức chuyển tiền lớn trên thế giới.Đại diện là hai công ty chuyển tiền nhanh toàn cầu là Western Union và Money Gram.” “Thông qua hệ thống toàn cầu của các tổ chức này khách hàng có thể nhận tiền kiều hối từ người thân một cách nhanh chóng (chỉ mất vài phút).Với mỗi hệ thống Ngân hàng làm đại lý cho các tổ chức trên, cách thức nhận tiền cũng có vài điểm khác nhau.Và đây cũng là một trong những lợi thế thu hút lượng kiều hối của các hệ thống Ngân hàng Việt Nam.” “Khách hàng chỉ cần mang chứng minh nhân dân (hoặc những giấy tờ tùy thân hợp lệ khác) đến ngân hàng và cung cấp mã số chuyển tiền mà người thân cung cấp, cùng với loại tiền tệ mà mình mong muốn nhận (VND, USD).
Nhân viên ngân hàng sẽ dựa trên những thông tin khách hàng cung cấp để kiểm tra, đối chiếu trên cơ sở dữ liệu của công ty chuyển tiền quốc tế cung cấp (thông qua mạng internet), nếu khớp đúng nhân viên ngân hàng sẽ tiến hành chi tiền cho khách hàng, nếu sai thông tin thì nhân viên ngân hàng sẽ yêu cầu khách hàng cung cấp lại thông tin.” - Nhận tiền kiều hối bằng các loại Séc quốc tế (Bank’s draft). Ngoài hai phương thức trên, khách hàng còn có thể nhận tiền từ người thân bằng các loại séc quốc tế. “Khi một khách hàng nhận được một tờ bank‟s draft của người thân hoặc một công ty từ nước ngoài chuyển về. Khách hàng có thể đến ngân hàng của mình yêu cầu thu tiền hộ.” “Ngân hàng dựa trên những thông tin cung cấp trên tờ séc sẽ tiến hành nhờ thu đến ngân hàng phát hành tờ séc đó (hoặc một ngân hàng đại lý trung gian).
Sau khoảng từ 2 đến 4 tuần, nếu tờ séc hợp lệ ngân hàng sẽ nhận được báo có từ ngân hàng phát hành 9 (hoặc ngân hàng đại lý trung gian), khi đó ngân hàng sẽ báo có đến cho khách hàng của mình. Tác động của kiều hối trong phát triển kinh tế 1.1 Tác động tích cực “Về phân tích cán cân vãng lai, có thể thấy ngay là kiều hối đóng một vai trò quan trọng trong việc làm giảm sự thiếu hụt cán cân vãng lai.