LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế Thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang đối diện với rất nhiều khó khăn, thách thức: hợp tác đầu tư, thương mại tiếp tục diễn ra sôi nổi nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) rất lớn, đặc biệt là lĩnh vực cơ sở hạ tầng (giao thông, thủy lợi, trụ sở làm việc, công trình công cộng,…), an sinh xã hội (ASXH), an ninh-quốc phòng ANQP), giáo dục đào tạo,. ngày càng có xu hướng tăng cao để phục vụ cho nhu cầu phát triển của xã hội, trong khi nguồn lực đầu tư cho các lĩnh vực, dịch vụ trọng yếu này chủ yếu vào Ngân sách Nhà nước (NSNN), dẫn tới khả năng cân đối từ nguồn NSNN trở nên khó khăn, tạo áp lực lớn cho NSNN. Do vậy, việc huy động các nguồn lực từ các nhà đầu tư trong, ngoài nước và vốn nhàn rỗi ở Nhân dân là mục tiêu mà các địa phương đang hướng tới, đây được xem là nhân tố quan trọng, giúp các địa phương có kênh huy động vốn đầu tư để phục vụ cho sự nghiệp phát triển KTXH.
Việc huy động có hiệu quả nguồn vốn đầu tư trong Nhân dân vừa giúp địa phương có thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, vừa góp phần nâng cao giá trị tài sản của các doanh nghiệp, nhà đầu tư và của Nhân dân; đồng thời, khai thác sử dụng có hiệu quả lợi thế về tài nguyên, khí hậu, đất đai, thổ nhưỡng của đất nước, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và thực hiện tốt các chính sách xóa đói giảm nghèo, ASXH cho Nhân dân khu vực dự án. Tỉnh Lai Châu là tỉnh miền núi, biên giới ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, diện tích rộng, chế độ khí hậu phong phú, có nhiều điều kiện để phát triển sản xuất nông lâm nghiệp, du lịch, thương mại dịch vụ. Tuy nhiên, Lai Châu vẫn còn là tỉnh nghèo, quy mô nền kinh tế còn nhỏ, cơ sở hạ tầng, KTXH còn nhiều khó khăn, nhu cầu vốn đầu tư còn rất lớn, trong khi hoạt động của bộ máy hành chính, chi đầu tư phát triển chủ yếu phụ thuộc vào Ngân sách Trung ương (NSTW). Do vậy, để giải quyết được bài toán về vốn đầu tư phát triển thì không còn cách nào khác, Lai Châu tích cực đề ra các giải pháp tích cực, đồng bộ nhằm tăng cường thu hút vốn từ Nhân dân, mà cụ thể hơn là vốn đầu tư từ khu vực tư nhân (KVTN) vào địa bàn tỉnh.
Vì những lý do trên, em thực hiện đề tài: “Giải pháp đẩy mạnh thu hút đầu tƣ từ khu vực tƣ nhân trên địa bàn tỉnh Lai Châu” là luận văn của mình. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến thu hút đầu tƣ tƣ nhân Đánh giá tác động của chính sách đối với thu hút đầu tư của Việt Nam: có thể nói, nước ta là quốc gia được thiên nhiên ban tặng nhiều món quà quý giá, có khí hậu đa dạng, cảnh quan thiên nhiên đẹp, có nền chính trị ổn định, lực lượng lao động tương đối dồi dào, chi phí nhân công thấp, đa dạng sắc màu văn hóa,… đã đưa Việt Nam là địa điểm hấp dẫn đối với nhiều quốc gia, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Nhiệm vụ đặt ra là: Việt Nam cần làm như thế nào, chính sách điều hành phát triển kinh tế ra sao để đẩy mạnh công tác thu hút đầu tư và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư? Đến nay cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu phân tích vai trò và sự cần thiết phải ban hành các chính sách của Nhà nước đối với hoạt động thu hút đầu tư của nước ta.
Một số công trình nghiên cứu cụ thể như: * Các công trình nghiên cứu về vai trò của thu hút đầu tư đối với phát triển KTXH Trần Thị Minh Châu (2007), Về chính sách khuyến khích đầu tư ở Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội. Nghiên cứu tập trung làm rõ: Cơ sở lý luận của chính sách khuyến khích đầu tư của Nhà nước trong nền kinh tế ở Việt Nam; phân tích đánh giá thực trạng chính sách khuyến khích đầu tư của Nhà nước; đề xuất một số định hướng và giải pháp cơ bản nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách khuyến khích đầu tư. Tuy nhiên, những nghiên cứu cũng chưa đưa ra và làm rõ cơ sở khoa học để hoàn thiện hệ thống chính sách, ít đi sâu với những đặc thù riêng biệt của FIE; nội hàm nghiên cứu về chính sách vẫn thiên về nhằm “thu hút đầu tư” là chủ yếu [42]. Nguyễn Thị Thu Hiền (2014), Thu hút vốn để phát triển nông nghiêp tỉnh Hải Dương, Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
Luận án đã tiếp cận từ góc độ quản lý kinh tế để bàn về vấn đề thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp, đánh giá thực trạng và đề xuất 5 giải pháp nhằm tăng khả năng thu hút nguồn vốn đầu tư này thúc đẩy phát triển nông nghiệp trên địa bàn, trong đó coi trọng giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp trong nông nghiệp. Đó là bao gồm các biện pháp khuyến khích đầu tư: (1). Nhóm ưu đãi về tài chính Đây là nhóm các chính sách khuyến khích ưu đãi mà qua đó các nhà đầu tư khi đầu tư vào các địa bàn, lĩnh vực được quy định sẽ được hưởng những lợi ích về tài chính đáng lẽ phải đóng góp cho 2 nhà nước; (2) Nhóm các ưu đãi liên quan đến chính sách sử dụng đất đai, mặt nước, mặt biển Nhà đầu tư khi đầu tư vào các dự án thuộc các lĩnh vực khuyến khích đầu tư hoặc đầu tư vào địa bàn được khuyến khích đầu tư sẽ được hưởng một số ưu đãi liên quan đến việc sử dụng đất theo các văn bản pháp luật quy định; (3) Nhóm các biện pháp hỗ trợ về thủ tục hành chính Thông qua các chính sách về cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo ra môi trường đầu tư thông thoáng, giảm bớt các rào cản về hành chính tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nhất là các nhà đầu tư nước ngoài khi vào Việt Nam; (4) Nhóm các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ để khuyến khích đầu tư khác [55, tr134-tr150]. Lê Quốc Lý (2018), Tổng kết thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam trong 30 năm đổi mới (1986-2016) và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2017-2030, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Trong Đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm, tác giả có những đánh giá cụ thể: Nhìn lại chặng đường trên 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, có thể thấy rất rõ những đóng góp tích cực của kinh tế tư nhân đối với phát triển KTXH của đất nước, bao gồm: Góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động; huy động các nguồn vốn trong nhân dân, trong xã hội vào hoạt động sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đóng góp ngày càng nhiều cho ngân sách Nhà nước; tạo môi trường kinh doanh, thúc đẩy phát triển thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN và góp phần đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Số liệu thống kê về kinh tế tư nhân cho thấy, hiện cả nước có khoảng trên 500 nghìn doanh nghiệp tư nhân, chiếm gần 90% số doanh nghiệp của cả nước. Trong giai đoạn 2006-2015, so với khu vực kinh tế Nhà nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 40% GDP cả nước, 30% giá trị tổng sản lượng công nghiệp, trên 80% tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ, 64% tổng lượng hàng hóa và 100% giá trị sản lượng hàng hóa vận chuyển. Đặc biệt, khu vực kinh tế tư nhân thu hút số lượng lớn lao động cả nước và tạo khoảng 1,5 triệu việc làm cho người lao động mỗi năm.
Điều đó chứng tỏ vai trò quan trọng, không thể thiếu của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay. Hơn thế nữa, đây là minh chứng thuyết phục nhất sự đúng đắn của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội. Khẳng định sự đúng đắn đường lối của Đảng và nhận thức, tư duy lý luận của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân. 3 Để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển, tác giả cũng đã đề xuất các giải pháp, đó là: (1) Trong quá trình phát triển kinh tế tư nhân cần phải dựa trên nền tẳng Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh; (2) Phải đổi mới toàn diện, đồng bộ.
có kế thừa, có bước đi, hình thức và cách làm phù hợp trong từng giai đoạn phát triển kinh tế tư nhân; (3) Phải biết phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của người dân trong phát triển kinh tế tư nhân; (4) Phải biết kết hợp nội lực và ngoại lực trong phát triển kinh tế tư nhân; (5) Phải nâng cao năng lực lãnh đạo, chi đạo, quản lý và điều hành của Đảng và Nhà nước trong phát triển kinh tế tư nhân; 96) Cần quán triệt, nắm vững chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, triển khai thực hiện có hiệu quả trong thực tiễn vừa thể hiện sự tiếp tục nỗ lực mạnh mẽ khắc phục các hạn chế, bất cập trong thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân những năm qua; vừa tạo những đột phá mới về môi trường và điều kiện thuận lợi cho phát triển tương xứng với vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân trong bối cảnh mới [65]. Huy Chung (2019), Thu hút sự tham gia của tư nhân trong các dự án đầu tư công, bài đăng trên trang dauthau.vn ngày 30-08-2019 cho rằng: Việc phát triển, thúc đẩy kêu gọi thu hút đầu tư theo hình thức hợp tác công tư PPP là một giải pháp hiệu quả giúp giải quyết vấn đề thiếu hụt vốn để đầu tư phát triển. Việc phát triển, thúc đẩy kêu gọi thu hút đầu tư theo hình thức hợp tác công tư PPP là một giải pháp hiệu quả giúp giải quyết vấn đề thiếu hụt vốn để đầu tư phát triển, nhất là đối với các dự án đòi hỏi lượng vốn đầu tư lớn trong bối cảnh thâm hụt ngân sách có chiều hướng gia tăng. Bên cạnh đó, hình thức này sẽ giúp cơ quan quản lý nhà nước tham khảo kinh nghiệm quản lý của khu vực tư nhân, học tập trình độ công nghệ, kỹ thuật và khả năng quản lý, vận hành, bảo dưỡng công trình [44].