§¹i häc Quèc gia Hµ Néi khoa LuËt ----------- NguyÔn H¶i An C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn VÒ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt LuËn ¸n tiÕn sü LuËt häc Hµ néi n¨m 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com §¹i häc Quèc gia Hµ Néi khoa LuËt ----------- NguyÔn H¶i An C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn VÒ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt LuËn ¸n tiÕn sü LuËt häc Chuyªn ngµnh: LuËt Kinh tÕ M· sè: 62.01 Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: 1. Ng« Huy C-¬ng Hµ néi n¨m 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Trang Më ®Çu 01 Ch-¬ng 1: c¬ së lý luËn vÒ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 13 1. Kh¸i niÖm TÆng cho tµi s¶n 13 1. Kh¸i niÖm tÆng cho tµi s¶n 13 1.
Sù kh¸c nhau gi÷a tÆng cho tµi s¶n víi c¸c lo¹i giao dÞch kh¸c 22 1. TÆng cho tµi s¶n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt mét sè n-íc 29 1. Kh¸i niÖm TÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 39 1. Kh¸i niÖm tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 39 1.
Sù kh¸c nhau gi÷a tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt víi tÆng cho 49 tµi s¶n kh¸c 1. Quan niÖm tÆng cho ®Êt ®ai theo truyÒn thèng ViÖt Nam 50 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 57 1. C¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt liªn quan ®Õn tÆng cho ®Êt ®ai tr-íc 57 n¨m 1945 1.
C¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt liªn quan ®Õn tÆng cho ®Êt ®ai tõ 69 n¨m 1945 ®Õn tr-íc HiÕn ph¸p n¨m 1980 1. C¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn sö dông ®Êt tõ HiÕn 71 ph¸p n¨m 1980 ®Õn tr-íc LuËt §Êt ®ai n¨m 2003 1. C¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 78 cña LuËt §Êt ®ai n¨m 2003 vµ Bé luËt D©n sù n¨m 2005 Ch-¬ng 2: néi dung ph¸p luËt vÒ tÆng cho quyÒn sö 82 dông ®Êt 2. Quy ®Þnh vÒ ®èi t-îng cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 82 2.
QuyÒn sö dông ®Êt - ®èi t-îng cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 82 2. C¸c lo¹i ®èi t-îng cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 86 2. Quy ®Þnh vÒ chñ thÓ cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 89 2. Ng-êi sö dông ®Êt - chñ thÓ cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 89 2.
§iÒu kiÖn cña chñ thÓ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 92 2. C¸c lo¹i chñ thÓ cña tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 101 2. Quy ®Þnh vÒ c¸c lo¹i hîp ®ång vµ h×nh thøc cña hîp 106 ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. C¸c lo¹i hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 106 2.
H×nh thøc cña hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 117 2. Quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn trong hîp 122 ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 2. QuyÒn vµ nghÜa vô chung cña ng-êi sö dông ®Êt 122 2. QuyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn trong hîp ®ång tÆng cho 128 quyÒn sö dông ®Êt 2.
C¸c tr-êng hîp hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông 131 ®Êt v« hiÖu vµ hËu qu¶ ph¸p lý cña hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt v« hiÖu 2. C¸c tr-êng hîp hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt v« hiÖu 131 2. HËu qu¶ ph¸p lý cña hîp ®ång tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 137 v« hiÖu Ch-¬ng 3: thùc tiÔn tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt nh×n nhËn 143 qua ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n vµ kiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 3. Thùc tiÔn tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt nh×n nhËn qua 143 ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n 3.
TÆng cho quyÒn sö dông ®Êt trong giai ®o¹n ph¸p luËt ch-a 145 cã quy ®Þnh vÒ quyÒn tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 3. TÆng cho quyÒn sö dông ®Êt tõ khi cã quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ 152 quyÒn tÆng cho quyÒn sö dông ®Êt 3. TÆng cho quyÒn sö dông ®Êt cã ®iÒu kiÖn 157 3. KiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tÆng 163 cho quyÒn sö dông ®Êt 3.
Gi¶i ph¸p hoµn thiÖn x©y dùng ph¸p luËt vÒ tÆng cho quyÒn 163 sö dông ®Êt 3. Gi¶i ph¸p hoµn thiÖn thùc hiÖn vµ ¸p dông ph¸p luËt vÒ tÆng 180 cho quyÒn sö dông ®Êt KÕt luËn 188 Nh÷ng c«ng tr×nh khoa häc ®· c«ng bè 190 192 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi T¹i §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®· ®Ò ra ph-¬ng h-íng, nhiÖm vô kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 5 n¨m 2001-2005 lµ: “ Ph¸t triÓn thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n, trong ®ã cã thÞ tr-êng quyÒn sö dông ®Êt, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó chuyÓn quyÒn sö dông ®Êt; më réng c¬ héi cho c¸c c«ng d©n vµ doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®-îc dÔ dµng cã ®Êt vµ sö dông ®Êt l©u dµi cho s¶n xuÊt kinh doanh” [37, Tr 86]. TiÕp ®Õn, §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø X, §¶ng ta tiÕp tôc ®Ò ra ph-¬ng h-íng, nhiÖm vô kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ -x· héi 5 n¨m 2006-2010 lµ: “ Ph¸t triÓn thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n trªn c¬ së thùc hiÖn LuËt §Êt ®ai, LuËt X©y dùng, LuËt Nhµ ë vµ LuËt Kinh doanh bÊt ®éng s¶n.; hoµn thiÖn viÖc ph©n lo¹i, ®¸nh gi¸ ®Êt ®ai vµ cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt; lµm cho quyÒn sö dông ®Êt trë thµnh hµng hãa mét c¸ch thuËn lîi, ®Êt ®ai trë thµnh nguån vèn quan träng cho ph¸t triÓn” [38, Tr.
ThÓ chÕ hãa ®-êng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng vÒ ph¸t triÓn thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n, L§§ n¨m 2003 ®· quy ®Þnh ®Êt ®-îc tham gia thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n lµ ®Êt mµ ph¸p luËt cho phÐp NSD§ cã mét trong c¸c quyÒn chuyÓn ®æi, chuyÓn nh-îng, cho thuª, cho thuª l¹i, thõa kÕ, tÆng cho QSD§, thÕ chÊp, b¶o l·nh, gãp vèn b»ng gi¸ trÞ QSD§. ViÖc chuyÓn QSD§ trong thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n ®-îc thÓ hiÖn th«ng qua c¸c giao dÞch d©n sù, kinh tÕ. Mét trong c¸c quyÒn cña NSD§ tham gia thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n mµ LuËn ¸n ®Ò cËp ®Õn lµ tÆng cho QSD§. TÆng cho QSD§ diÔn ra trong thùc tÕ rÊt ®a d¹ng vµ phong phó, bao gåm nhiÒu h×nh thøc tÆng cho QSD§ kh¸c nhau nh-: TÆng cho b»ng miÖng, tÆng cho b»ng v¨n b¶n kh«ng cã x¸c nhËn cña chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng, tÆng cho b»ng lËp hîp ®ång cã x¸c nhËn cña chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng hoÆc chøng nhËn cña C«ng chøng.
Chñ thÓ tÆng cho còng rÊt ®a d¹ng nh-: Bè mÑ tÆng cho 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com con, «ng bµ tÆng cho c¸c ch¸u, anh chÞ em tÆng cho nhau hoÆc còng cã khi hé gia ®×nh tÆng QSD§ cho Nhµ n-íc, cho céng ®ång d©n c-. §èi t-îng lµ QSD§ ®-îc tÆng cho còng rÊt phong phó, bao gåm nhiÒu lo¹i QSD§ kh¸c nhau nh-: QSD§ n«ng nghiÖp, QSD§ phi n«ng nghiÖp, trong ®ã chñ yÕu lµ QSD§ ë; cã nh÷ng tr-êng hîp cßn tÆng cho nhau c¶ ®Êt c«ng (®Êt lÊn chiÕm cña Nhµ n-íc), ®Êt ®ang cã tranh chÊp hoÆc ch-a ®-îc Nhµ n-íc cho phÐp hîp thøc hãa. VÒ hîp ®ång tÆng cho QSD§ còng cã nhiÒu lo¹i bao gåm: Hîp ®ång tÆng cho QSD§ kh«ng cã tµi s¶n trªn ®Êt, hîp ®ång tÆng cho QSD§ cã tµi s¶n trªn ®Êt, hîp ®ång tÆng cho QSD§ kh«ng cã ®iÒu kiÖn vµ hîp ®ång tÆng cho QSD§ cã ®iÒu kiÖn. §èi víi hîp ®ång tÆng cho QSD§ cã ®iÒu kiÖn, th× ®iÒu kiÖn ®Æt ra th-êng lµ c¸c nghÜa vô mµ ng-êi ®-îc tÆng cho ph¶i thùc hiÖn tr-íc hoÆc sau khi ®-îc tÆng cho; c¸c ®iÒu kiÖn nµy còng rÊt ®a d¹ng nh-: Ph¶i ch¨m sãc nu«i d-ìng ng-êi tÆng cho lóc vÒ giµ, ph¶i thê cóng tæ tiªn vµ ng-êi tÆng cho sau khi chÕt… ViÖc tÆng cho QSD§ ®· cã tõ l©u trªn thùc tÕ vµ ®ang diÔn ra hÕt søc ®a d¹ng, phøc t¹p; cã nhiÒu tr-êng hîp c¸c bªn ®· x¸c lËp vµ hoµn tÊt c¸c thñ tôc vÒ tÆng cho QSD§, nh-ng bªn tÆng cho vÉn ch-a chuyÓn giao QSD§ cho bªn ®-îc tÆng cho.
Ng-îc l¹i, cã nh÷ng tr-êng hîp bªn ®-îc tÆng cho QSD§ ®· nhËn vµ sö dông æn ®Þnh ®Êt, nh-ng ch-a lËp hîp ®ång tÆng cho QSD§ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Ngoµi ra, cßn cã nh÷ng tr-êng hîp ng-êi tÆng cho ch-a ®-îc c¬ quan nhµ n-íc cã thÈm quyÒn cho phÐp hoÆc c«ng nhËn QSD§, nh-ng vÉn tiÕn hµnh tÆng QSD§ ®ã cho ng-êi kh¸c. TÊt c¶ c¸c yÕu tè ®ã lµm nªn tÝnh phøc t¹p trong viÖc tÆng cho QSD§ hiÖn nay. Trªn thùc tÕ, trong mét thêi gian dµi ph¸p luËt ch-a cã c¸c quy ®Þnh ®Ó ®iÒu chØnh quan hÖ tÆng cho QSD§.
LÇn ®Çu tiªn L§§ n¨m 2003 cã quy ®Þnh vÒ quyÒn tÆng cho QSD§; tiÕp ®Õn BLDS n¨m 2005 cã quy ®Þnh vÒ hîp ®ång tÆng cho QSD§, song còng chØ quy ®Þnh vÒ tr×nh tù, thñ tôc cña hîp ®ång tÆng cho, mµ ch-a ®Ò ra c¸ch thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp trong viÖc tÆng cho QSD§. Do vËy, ®Ó æn ®Þnh viÖc tÆng cho QSD§ trong giai ®o¹n hiÖn nay, ph¸p luËt 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cÇn ph¶i cã nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ, ®Çy ®ñ vµ chÆt chÏ ®Ó ®iÒu chØnh quan hÖ tÆng cho QSD§. TÆng cho QSD§ ®-îc quy ®Þnh t¹i c¸c §. §©y lµ mét chÕ ®Þnh hoµn toµn míi trong ph¸p luËt d©n sù, ®Êt ®ai cña ViÖt Nam víi ®Æc thï, QSH cña t- nh©n ®èi víi ®Êt ®ai kh«ng ®-îc thõa nhËn.
Trong khi vÉn quy ®Þnh ®Êt ®ai thuéc së h÷u toµn d©n do Nhµ n-íc thèng nhÊt qu¶n lý, NSD§ cã c¸c quyÒn: ChuyÓn ®æi, chuyÓn nh-îng, cho thuª, cho thuª l¹i, thõa kÕ, tÆng cho QSD§, thÕ chÊp, b¶o l·nh, gãp vèn b»ng gi¸ trÞ QSD§. ViÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn nµy ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh cña BLDS vµ ph¸p luËt vÒ ®Êt ®ai. Nghiªn cøu chÕ ®Þnh nµy cña ph¸p luËt d©n sù vµ ph¸p luËt ®Êt ®ai lµ viÖc lµm cÇn thiÕt, bëi tÆng cho QSD§ lµ mét vÊn ®Ò võa mang tÝnh lÞch sö, võa mang tÝnh thêi ®¹i, nã kh«ng chØ cã ý nghÜa vÒ mÆt lý luËn mµ cßn mang tÝnh thùc tiÔn s©u s¾c.