Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về Văn hóa doanh nghiệp. Chương 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Viễn thông Hà Giang 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 4 : Phƣơng hƣớng và các giải pháp hoàn thiện công tác xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Viễn thông Hà Giang Phần kết luận 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu.
Việc nghiên cứu, áp dụng xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam hiện còn là vấn đề khá mới mẻ. Mặc dù khái niệm đã đƣợc phổ biến từ lâu, tuy nhiên nó vẫn chƣa có đƣợc sự nhận thức sâu sắc do đó rất nhiều tổ chức, doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn loay hoay trong quá trình tìm cho mình một bản sắc văn hóa riêng, không hòa lẫn với các doanh nghiệp khác cùng ngành. Ở Việt Nam, một số công trình nghiên cứu và sách tham khảo đã đƣợc xuất bản về văn hóa doanh nghiệp nhƣ : - PGS. Đỗ Minh Cƣơng - “Văn hóa kinh doanh và Triết lý kinh doanh” - NXB.
Chính trị quốc gia, (2001). Đây là một công trình nghiên cứu trình bày có hệ thống thuộc loại đầu tiên ở nƣớc ta về các vấn đề văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp, triết lý kinh doanh…từ phƣơng diện cơ sở lý luận và thực tiễn của thế giới và Việt Nam. Tuy nhiên, cuốn sách chuyên khảo này chƣa có chƣơng riêng trình bày sâu về văn hóa doanh nghiệp. Nguyễn Mạnh Quân - “Đạo đức kinh doanh và Văn hóa doanh nghiệp" - NXB.
Đại học Kinh tế Quốc dân, (2007). Đây là giáo trình của Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân. Công trình này trình bày rõ khái niệm, biểu hiện, các dạng văn hóa doanh nghiệp, nhân tố tạo lập văn hóa doanh nghiệp trên cơ sở biên soạn từ tài liệu có tên trên của Hoa Kỳ, ít chú ý đến hoàn cảnh và doanh nghiệp Việt Nam. Đỗ Thị Phi Hoài – “ Văn hóa doanh nghiệp” – NXB Tài Chính, (2009).
Đây là cuốn giáo trình đề cập một cách tổng quát vấn đề lý thuyết về văn hóa doanh nghiệp, tầm quan trọng cũng nhƣ cách thức xây dựng văn hóa doanh nghiệp. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dƣơng Thị Liễu – “Văn hóa kinh doanh” – NXB Đại học Kinh tế Quốc Dân, (2012). Đây là công trình đề cập tới các lý thuyết về văn hóa kinh doanh và các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh.
Phần lớn nội dung nghiên cứu về thực trạng văn hóa kinh doanh tại Việt Nam cũng nhƣ văn hóa kinh doanh quốc tế, thêm vào đó công trình đƣa ra các tình huống văn hóa kinh doanh rất cụ thể và hữu ích. Về luận văn thạc sỹ hiện có một số nghiên cứu đề cập đến văn hóa doanh nghiệp trong ngành nhƣ: - Trần Thị Thu Hà - “Văn hóa doanh nghiệp Công ty Vinaphone” (2012). - Nguyễn Thị Hoa -“Văn hóa doanh nghiệp tại VNPT Bắc Giang” (2012). Trong lĩnh vực bƣu chính viễn thông, GS.TS Bùi Xuân Phong có công bố một số bài viết trên ấn phẩm Khoa học công nghệ và Kinh tế bƣu điện Tập đoàn Bƣu chính viễn thông Việt Nam nhƣ: - “Duy trì và phát triển văn hóa doanh nghiệp nhằm phát triển bền vững và hội nhập quốc tế VNPT” (3/2010).
- “Bàn về quy trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp” (4/2010). - “Duy trì và phát triển văn hóa doanh nghiệp nhằm phát triển VNPT bền vững và hội nhập quốc tế” (6/2010). Văn hóa doanh nghiệp VNPT cũng có nhiều bài viết trên các ấn phẩm báo chí nhƣ: “Bộ Tài liệu Văn hóa VNPT - Sản phẩm kết tinh bản sắc VNPT” (http://www.vn/) ; “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp VNPT” (http://www.vn/) Nhƣ vậy, sự phong phú của những công trình nghiên cứu về mặt hình thức thể hiện lẫn nội dung đã cho thấy sự hấp dẫn của đề tài. Tuy nhiên cho đến nay, mặc dù đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, sách tham khảo, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com luận văn, khóa luận tốt nghiệp, bài nghiên cứu báo chí viết về văn hóa doanh nghiệp với số lƣợng, nội dung phong phú nhƣ vậy, song chƣa có một công trình nào nghiên cứu hệ thống, chuyên sâu về văn hóa doanh nghiệp thực tế tại VNPT tỉnh Hà Giang cũng nhƣ đƣa ra những lý luận, thực trạng và giải pháp để xây dựng, phát triển văn hóa doanh nghiệp tại VNPT tỉnh Hà Giang.
Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp. Một số quan điểm, định nghĩa văn hóa doanh nghiệp. Những vấn đề liên quan tới văn hóa doanh nghiệp đã đƣợc nghiên cứu và áp dụng ở các nƣớc tƣ bản trên thế giới từ những năm 80 của thế kỉ 20. Khi đó, các doanh nghiệp Châu Á nhƣ Nhật Bản, Hàn Quốc bắt đầu sự xâm lấn của mình ra thị trƣờng quốc tế, tạo nên sự cạnh tranh gay gắt với các doanh nghiệp Phƣơng Tây.
Điều này làm cho các chuyên gia, các nhà nghiên cứu đặt ra câu hỏi về nguyên nhân do đâu các doanh nghiệp Châu Á có đƣợc sự thành công nhƣ vậy và chìa khóa để họ có đƣợc sự tín nhiệm rất cao từ khách hàng. Tại Mỹ, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp với nội dung văn hóa của doanh nghiệp đó và họ nhận thấy rằng hầu hết các công ty thành công đều duy trì, giữ gìn nền văn hóa doanh nghiệp của mình. Cụm từ Corporate culture ( Văn hóa doanh nghiệp) từ đó đƣợc nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của nó, các nền tƣ bản trên thế giới đã vận dụng rất tốt việc xây dựng cho mình một bản sắc văn hóa doanh nghiệp, tạo nên những tập đoàn đa quốc gia, những công ty phát triển mạnh mẽ và bền vững trên thế giới. Mỗi nền văn hóa khác nhau có các định nghĩa khác nhau, mỗi doanh nghiệp lại có một cách nhìn khác nhau về văn hóa doanh nghiệp.
Hiện có trên 300 định nghĩa khác nhau về văn hóa doanh nghiệp. Tại Việt Nam trong một vài năm gần đây, khái niệm văn hóa doanh nghiệp cũng đƣợc sử dụng khá phổ biến, nó đƣợc coi nhƣ "thƣớc đo " cho sự thành công của doanh nghiệp, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là một "chìa khóa" cho sự phát triển lâu dài của một doanh nghiệp. Tuy nhiên, khái niệm này vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam nên cho đến nay vẫn còn nhiều quan điểm, khái niệm , định nghĩa khác nhau về văn hóa doanh nghiệp, chƣa có một định nghĩa nào đƣợc thống nhất. Quan niệm của một số học giả, tổ chức trên thế giới: Nhà xã hội học ngƣời Mỹ E.
Schein cho rằng: “Văn hóa doanh nghiệp hoặc văn hóa tổ chức là tổng thể những thủ pháp và quy tắc giải quyết vấn đề thích ứng bên ngoài và thích ứng bên trong các nhân viên, những quy tắc đã tỏ ra hữu hiệu trong quá khứ và vẫn cấp thiết trong hiện tại. Những quy tắc và những thủ pháp này là yếu tố khởi nguồn trong việc các nhân viên lựa chọn phương thức hành động, phân tích và ra quyết định thích hợp. Các thành viên của tổ chức không cần đắn đo suy nghĩ về ý nghĩa những quy tắc và thủ pháp ấy mà coi chúng là đúng đắn ngay từ đầu”(9) Theo Schneider - một trong những học giả đầu tiên đi sâu nghiên cứu về văn hoá doanh nghiệp, "Văn hoá doanh nghiệp là chất keo kết dính toàn bộ tổ chức lại với nhau bằng cách cung cấp sự cố kết và liên kết mạch lạc giữa từng bộ phận nhỏ của doanh nghiệp". Cooke, "Văn hoá doanh nghiệp chính là những hành vi mà các thành viên tin rằng họ cần phải phù hợp và đáp ứng mong đợi trong tổ chức của họ".
Định nghĩa này nhấn mạnh đến ý thức của mỗi cá nhân trong tổ chức, họ phải tự điều chỉnh hành vi của mình để phù hợp với hành vi chung đƣợc tổ chức thừa nhận và áp dụng.(14) Ông Georges de Saite Marie, chuyên gia ngƣời Pháp về doanh nghiệp vừa và nhỏ đƣa ra định nghĩa nhƣ sau: “ Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các giá trị, các biểu tượng, huyền thoại, nghi thức, các điều cấm kị, các quan điểm triết học, đạo đức tạo thành nền móng sâu xa của doanh nghiệp”(9) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một định nghĩa khác của tổ chức lao động quốc tế (ILO) : "Văn hóa doanh nghiệp là sự trộn lẫn đặc biệt các giá trị, các tiêu chuẩn, thói quen và truyền thồng, những thái độ ứng xử và lễ nghi mà toàn bộ chúng là duy nhất đối với một tổ chức đã biết ".(9) Một định nghĩa phổ biến và đƣợc chấp nhận rộng rãi nhất là định nghĩa của chuyên gia nghiên cứu các tổ chức Edgar H.Schein : “Văn hóa doanh nghiệp (hay văn hóa công ty) là tập hợp những quan niệm chung mà thành viên trong doanh nghiệp học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh”(13) Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp cũng đƣa ra những quan điểm khác nhau : Theo GS. Trần Ngọc Thêm: "Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị do doanh nghiệp sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động kinh doanh, trong mối quan hệ với môi trường xã hội và tự nhiên của mình". Đỗ Minh Cƣơng: "Văn hóa doanh nghiệp (văn hoá công ty) là một dạng văn hoá tổ chức bao gồm những giá trị, những nhân tố văn hoá mà doanh nghiệp làm ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh, tạo nên cái bản sắc của doanh nghiệp và tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của tất cả các thành viên của nó". Dƣơng Thị Liễu: "Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực,các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh riêng của doanh nghiệp".
Đỗ Thị Phi Hoài: "Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các ý nghĩa, giá trị niềm tin chủ đạo, cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong doanh nghiệp đồng thuận và có ảnh hưởng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của từng thành viên trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó".