Chương 1: Tông quan về thôn Yên Lạc và đến Lãnh Giang Chương 3: Các sinh hoạt tín ngưỡng tại đền Lãnh Giang. Chương 3: Vai trò của đến Lánh Giang trong đời sống văn hóa cộng. đẳng và những vấn để đặt ra Chương TONG QUAN VE THON YEN LẠC VA DEN LANH GIANG 1. Tổng quan về thôn Yên Lạc 1-1-1, Vị trí địa lý về điều kiện tự nhiên LLL Vi ti dia be Thôn Yên Lạc la 1 trong $ thén cud x8 Méc Nam, huyén Duy Tién, tinh Ha Nam bao gồm Dé Quan, Lanh Tri, Nha Xả, Yên Lạc và Yên Ninh.
Xã nằm về phía đồng hắc của huyện Duy Tiên, phía Bắc giáp xã Mộc Bắc, phía Nam giáp xã Chuyên Ngoại, phia Đông là sông Hồng, phía Tây giáp xã Châu Giang. nằm trên trục đường đề Đại Hà và sông Hồng dài gẵn 3 ki-lõ-mét nồi liền tính Nam Định vả thủ đô Hà Nội. Về đường bộ, Mộc Nam nằm gắn đường quốc lộ 3SA. thông thương với quốc lộ 1A là con đường huyết mạch của cả nước.
Suốt các thời ‡ - Trần, Lẻ - Mạc, Lê - Trịnh, tran ty của Sơn Nam được đặt tại Hà Nam (lúc đó. thuộc phủ Lý Nhãn). Đây là một ly sở quan trọng của vùng Sơn Nam, nó trấn giữ con đường huyết mạch của Đại Việt xuống phía nam, đặc biệt khi Phd Hién bat đầu hưng thịnh (thế ki XVH). Địa danh Yên Lạc với cầu Yên Lệnh bắc qua sông Hồng sang Kim Động (Hưng Yên) đã nhắc nhở về sự tổn tại của tuyển đường thủy.
thông thương buôn bán trên vủng sông Xich Đăng - Đảng Châu (đoạn sông Hồng ở Hưng Yên), và quan hệ kính tế - xã hội của vùng đất hạ lưu sông Hỗng, từ Đông sang Tây, tử Nam ra Bắc vả ngược lại. Các thôn của xã Mộc Nam nằm dọc phía trong con dé Dai Hà. Trong đó thôn Yên Lạc là điểm thử ba trên trục đọc đó tính từ đầu xã theo thứ tự: Lãnh Trì, Nha Xá, Yên Lạc, Đô Quan, Yên Ninh. Thôn Yên Lạc chạy dài theo hướng Đông ~ Tây, phía Bắc giáp thôn Đô Quan, phia Nam giáp thôn Nha Xả, phia Đông giáp.
sông Hồng, đối ngạn là thị xã Hưng Yên và phía Tây giáp thôn Yên Ninh. Đôi với xã Mộc Nam nói chung vả thôn Yên Lạc nói riêng, vi tri như vậy đã ạo điều kiên thuận lợi cho Mộc Nam trong việc giao lưu văn hóa, phát triển thương mại và dịch vụ với các tỉnh thành khác. Đồng thời vị trỉ của Mộc Nam cũng có ý nghĩa nhất định về mặt chiến lược quân sự, nó lá điểmán ngữ và lưu thông từ thủ đỗ Hà Nội xuống các tính phía Nam cả về đường thủy vả đường bộ. Điều kiện tự nhiên .Địa hình: Cũng như các khu vực khác thuộc huyện Duy Tiên, thôn Yên Lạc cô địa hình đặc trưng của vùng đồng bằng khu vực châu thổ Sông Hồng.
Địa hình cúa huyện Duy Tiên được chia thành hai tiểu địa hình: vũng địa hình cao và vùng địa hính thấp hơn. Thôn Yên Lạc nằm trong vùng địa hình cao hơn, thuộc tiểu vũng ven đề sông Hồng và sông Châu Giang bao gồm các xã Mộc Bắc, Mộc Nam, Chiu Giang, Chuyên Ngoại, Trác Văn, Yén Nam, Doi Son. Nhin chung địa hình như vậy khả thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa và cây vụ đồng. Khí hậu: Yên Lạc nằm trong vùng khí hẫu nhiệt đới gió ma, nông ấm, mưa nhiều, thuộc tiểu vùng khí hậu đẳng bảng Bắc Bỏ, chịu ảnh hưởng sâu sắc của gió.
mùa đông bắc và giỏ đông nam. Với các đặc điểm nhiệt đới giỏ mùa, nẵng và bức. xạ mặt trời lớn thuận lợi cho phát triên một nền nông nghiệp đa dạng với nhiều. loại cây trồng, vật nuôi va tao điều kiện tốt cho thâm canh tăng vụ.
Tuy nhiên, sự biến động mạnh mẽ với nhiễu hiện tượng thời tiết như bão, dồng, lượng mưa tập. trung theo mùa, lại nằm ngay chân đề khiển cho thôn Yên Lạc phải chịu ánh hướng. nặng nề khi ngập lụt. Sông ngỏi: Duy Tiên cỏ mạng lưới sông, ngồi tương đối dày đặc với ba con: sông lớn chảy qua là sông Hồng.
sông Châu và sông Nhuệ. Trong đó sông Hong là nguồn cung cấp nước chính cho tỉnh Hả Nam qua sông Nhuệ vả các trạm bơm, cổng ven sông. Chiều dải đoạn söng Hẳng chạy qua huyện là 12 km tạo thành ranh. giới tự nhiên giữa huyện Duy Tiễn với tính Hưng Yên.
Hàng năm sông bởi đắn một lượng phủ sa tươi tốt cho dién tich đất ngoài để bối và cho đồng ruộng qua công lấy. nước tưới Mộc Nam dưới đê sông Hỗng. Sông Hồng cũng lä nguồn cung cấp nước. chinh cho thôn Yên Lạc.
Bên cạnh đỏ, trong thôn còn có mang lưới các sông ngồi, ao, hỗ nhỏ là nguồn bổ sung vã dự trữ rit quan trọng khi mực nước các sông chính. xuống thấp, đặc biệt vào mũa khô hạn. Nhìn chung mật độ sông ngòi của thôn khá. dầy vả đều chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam.
Do địa hình bằng phãng, độ đốc của các sông nhỏ nến khả năng tiêu thoát nước chậm. Đặc biệt vào muả lũ, mực nước các con sông chính lên cao cùng với mưa lớn tập trung thưởng gây ngập, ng cục bộ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất vả đời sống sinh hoạt của nhãn dân. Lịch sử thành lập thôn Yên Lac Mánh đất Mộc Nam nói chung và thôn YênLạc nói riêng được hình thánh khá sớm. Theo kết quả khai quật khảo cô học thì đây là nơi đã tìm thấy khu mộ thuyền của người Lạc Việt xưa, Các ngôi mộ đều được chôn ở vùng đất trũng ven sông, là đặc trưng văn hỏa của các ngôi mộ thuyền thuộc văn hóa Đông Sơn.
Sự xuất hiện cúa. các ngôi mộ thuyền cho thấy cuộc đấu tranh của con người bấy giờ với sự khắc nghiệt của thiên nhiễn, đặc biết là nạn bão lụt ving 6 trũng hạ lưu sông Hồng. Đầu thế ký XIX, xã Mộc Nam nằm trong tổng Mộc Phảm, trấn Sơn Nam. “Thượng, phủ Thường Tín, huyện Phủ Xuyên, tỉnh Hà Nội.
Ngây 20/10/1890 thực dân Pháp cất mot phan đất của tỉnh Hà Nội vả Nam Định để thành lấp tỉnh Hà Nam. Chủng cắt hai tổng Mộc Phẩm và Chuyên Nghiệp của huyện Phủ Xuyên cũng tổng Trác Bút của huyện Nam Xang, phú Lÿ Nhân nhập vào huyện Duy Tiên ‘Tir thing 10/1890 đến trước CMTS, Mộc Nam thuộc tổng Mộc Hoàn. Tổng Mộc Hoàn gốm 10 xã: Nha Xả, Yên Lạc, Lãnh Tri, Bd Quan, Yén Ninh, Yên Hòa, Hoàn Dương, Dĩ Phố, Yên Từ, Khả Duy. Sau CMTS, cấp tông được xóa bỏ, các đơn vị hành chỉnh trong huyện Duy Tiên được sắp xếp lại, trên cơ sở 88 xã nhỏ được hợp.
Thôn Yên Lạc (hay còn gọi là An La) nguyễn trước đây là đơn vị hành chính xã có tên lả xã An Báo thuộc tổng Mộc Hoàn, huyện Duy Tiên, tinh Hà Nam. Từ năm 1831 đến đẫu tháng 10 năm 1890, mảnh đất nảy thuộc xã Nha Xá, tông Mộc Hoàn, huyện Phú Xuyên, phủ Thưởng Tin, tỉnh Hà Nội. Sau CMTS, xã Mộc Nam được thành lập trên cơ sở nãm xã nhỏ là Nha Xá, Yên Ninh, Yên Lạc, Đô Quan và Lánh Tri. Năm xã nhỏ này chuyển thành đơn vị hành chính cấp thôn/lảng.
Hiện nay thôn Yên Lạc lả một trong năm thôn thuộc xã Mộc Nam, huyện Duy Tiền, tinh Ha Nam 151,9] “Theo các bắc cao niên trong thôn cho biết, ngưởi dân Yên Lạc chủ yếu lả dân di cư tử nhiều nơi khác đến, bởi trước đây số hộ dân trong thôn tương đối it, đất đai củn nhiều và thôn cũng nằm cạnh sông rất thuận lợi cho việc đánh bất thủy sản nền. có rất nhiều người đã tới định cư vả chủ yêu họ sông ở khu vực ven bờ sông, làm nghề chải lưới. Cái tên An Lạc cũng vì lẽ đó mã ra, bởi người dân tới đây đều mong muôn được an cư lạc nghiệp, xây dựng một cuộc sống ấm no, bình yến tại mảnh đắt mới.3, Din cw “Thôn Yên Lạc thuộc quy mô lảng nhỏ với diện tỉch đất ở là 250. Theo sé liệu của xã Mộc Nam, tính đến năm 2014, cả thôn cỏ 205 hộ dân với 657 khẩu trên tông số hơn 3000 khẩu cún cả xã.
Dân cư trong thôn thuộc lớp dân số: trẻ, trên 2⁄3 số dân ở độ tuổi lao động. Theo các bậc cao niên trong thôn (cụ Nguyễn. Van La, cụ Nguyễn Văn Bằng) kể lại, trước đây người dân Yên Lạc tụ cư theo địa vực, theo giáp va theo dang ho. Theo địa vực: True kia, Yên Lạc được chia thành hai xóm là xóm Đồng và xóm Bãi (xóm Trại), Hai xóm được chia tách bởi con đề Dại Hà.
Tử đê có con đường nhỏ đi qua bến phả (gọi là đường kẻ) chia xóm Bãi thành hai xóm nhỏ lã xóm Bãi trên và xém Bai dưới, Số dân xỏm Bãi ít hơn số dân của xóm Đồng. Xóm Bãi chủ yêu là dân di cư vả những người nghèo không có đất phải ra ven sỏng sinh sống. Sau Cách mạng tháng Tám không còn sự phân cấp, các xóm sống hòa đẳng, xen kẽ với nhau và lâu dẫn không còn chia xóm như trước. Tất cả đều được hưởng.
những quyển lợi và nghĩa vụ về ruộng đất, tham gia vào công việc chưng của thôn. Khu vực xóm Bãi được bồi đắp rồng hơn, nhiêu hộ gia đỉnh trước kía ở trong ling thi bây giờ cũng chuyển ra ngoài khu xm Bài làm ãn và ngược lại Theo giáp: Cụ Nguyễn Văn Bằng (89 tuổi, thôn Yên Lạc) cho biết, trước năm 1945, thôn Yên Lạc được chỉa thành các giáp. Giáp được thành lập trước hết "rên cơ sở cụm dân cư, kết hợp với dòng họ. Nhà nào cỏ con trai muốn được ghỉ tên vào số bộ của giáp phải lảm lễ trình giáp, tử 15 tuổi trở lên phải làm lễ khao làng.
mới được lên định. Thông thường, mỗi người con trai phải nuôi một con lợn, đến khí được 30 hoặc 40 cân thi mô con lơn đó lảm lễ khao làng. Số thánh viên trong. mỗi giáp có thể chẽnh lệch nhau.
Thảnh viên trong giáp tùy lửa tuổi khác nhau lại chia thành các thành phẫn khác nhau, chịu nghĩa vụ và hưởng quyền lợi khác nhau. Người cao tuổi trong làng được lên lão, phải lâm lễ khao vọng, được quyển tham gia vào việc quản lý lãng xã trong tế lễ, rước sách. Nhữngtrai đỉnh tuổi tứ 18 đến 49 phải gắnh vắc mọi việc chung của làng nước, từ sưu thuế, phu phen, tạp dịch, canh phòng, git gin tt ty an ninh, đến đóng góp công trình xây đựng công công và 1g tin ngưỡng, đông thời cũng được hướng quyền lợi như chia ruộng công. của nhà nước, hoặc của lảng xã.
Theo quy định xưa, chỉ có đản ông và tả đân chính eư của làng mới được tham gia vào hảng giáp.
