Luận văn thạc sĩ nghiên cứu việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố đà nẵng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu nghiên cứu việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy An
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho Tại Doanh Nghiệp Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của luận văn
• 1.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN HÀNG TỒN KHO
• 2.1. ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI HÀNG TỒN KHO
• 2.1.1. Định nghĩa hàng tồn kho
• 2.1.2. Phân loại hàng tồn kho
• 2.1.2.1. Phân loại theo mục đích sử dụng
• 2.1.2.2. Phân theo vị trí của hàng tồn kho trong quá trình luân chuyển
• 2.2. HỆ THỐNG QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho

Nghiên cứu về việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại các doanh nghiệp ở Đà Nẵng là một chủ đề quan trọng. Hàng tồn kho đóng vai trò thiết yếu trong việc quản lý tài sản và xác định kết quả kinh doanh. Việc áp dụng đúng chuẩn mực kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

1.1. Định Nghĩa Và Vai Trò Của Hàng Tồn Kho

Hàng tồn kho được định nghĩa là tài sản được mua về hoặc sản xuất nhằm mục đích bán ra trong kỳ sản xuất kinh doanh. Vai trò của hàng tồn kho trong doanh nghiệp là rất lớn, ảnh hưởng đến quy trình sản xuất và kết quả tài chính.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Chuẩn Mực Kế Toán

Chuẩn mực kế toán hàng tồn kho giúp doanh nghiệp xác định giá trị hàng tồn kho một cách chính xác, từ đó ảnh hưởng đến báo cáo tài chính và quyết định kinh doanh. Việc tuân thủ chuẩn mực này là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Vận Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho

Việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại các doanh nghiệp Đà Nẵng gặp nhiều thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hàng tồn kho và kết quả tài chính của doanh nghiệp.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Giá Trị Hàng Tồn Kho

Một trong những thách thức lớn nhất là xác định giá trị hàng tồn kho một cách chính xác. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp tính giá hàng tồn kho, dẫn đến sai lệch trong báo cáo tài chính.

2.2. Thiếu Tính Minh Bạch Trong Báo Cáo Tài Chính

Nhiều doanh nghiệp không trình bày rõ ràng thông tin về hàng tồn kho trong báo cáo tài chính. Điều này gây khó khăn cho các bên liên quan trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho

Để nghiên cứu việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này giúp thu thập và phân tích dữ liệu một cách hiệu quả.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Sơ Bộ

Khảo sát sơ bộ được thực hiện để thu thập ý kiến từ các chuyên gia và kế toán viên. Phương pháp này giúp xác định các vấn đề chính trong việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, việc phân tích dữ liệu là rất quan trọng. Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý và phân tích dữ liệu giúp đưa ra những kết luận chính xác về tình hình vận dụng chuẩn mực kế toán.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho Tại Doanh Nghiệp Đà Nẵng

Việc áp dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại các doanh nghiệp Đà Nẵng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Doanh nghiệp đã cải thiện được quy trình quản lý hàng tồn kho và nâng cao hiệu quả tài chính.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Quản Lý Hàng Tồn Kho

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các phương pháp quản lý hàng tồn kho hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.2. Tăng Cường Độ Tin Cậy Của Báo Cáo Tài Chính

Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán giúp doanh nghiệp nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư và đối tác.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Hàng Tồn Kho

Nghiên cứu về việc vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại Đà Nẵng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện. Tương lai, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả vận dụng chuẩn mực này.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện việc vận dụng chuẩn mực kế toán, bao gồm đào tạo nhân viên và cải tiến quy trình quản lý hàng tồn kho.

5.2. Tương Lai Của Chuẩn Mực Kế Toán Tại Việt Nam

Chuẩn mực kế toán tại Việt Nam cần tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu hội nhập quốc tế. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hàng tồn kho (HTK) là một phần quan trọng trong tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh và báo cáo tài chính. Tại thành phố Đà Nẵng, với hơn 11.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó 96% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc vận dụng chuẩn mực kế toán (CMKT) hàng tồn kho có vai trò thiết yếu trong quản lý tài chính và minh bạch thông tin. Nghiên cứu tập trung khảo sát 56 doanh nghiệp trên địa bàn Đà Nẵng, nhằm đánh giá mức độ vận dụng CMKT HTK, đồng thời phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng các nguyên tắc đo lường và trình bày thông tin về HTK theo quy định của Bộ Tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: (1) khảo sát thực trạng vận dụng các nguyên tắc đo lường và công bố thông tin liên quan đến CMKT HTK tại các doanh nghiệp Đà Nẵng; (2) phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng CMKT HTK để đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, thương mại và dịch vụ, loại trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp tài chính. Thời gian khảo sát chủ yếu trong năm 2012-2013.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, giúp doanh nghiệp tuân thủ chuẩn mực kế toán, từ đó tăng cường hiệu quả quản trị tài chính và khả năng hội nhập kinh tế quốc tế. Kết quả nghiên cứu cũng góp phần hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: (1) Lý thuyết chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và (2) Lý thuyết chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS). Chuẩn mực kế toán hàng tồn kho (VAS 02) quy định nguyên tắc đo lường giá trị HTK theo giá gốc, các phương pháp tính giá xuất kho (giá đích danh, bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước, nhập sau xuất trước), và nguyên tắc lập dự phòng giảm giá HTK. Chuẩn mực này được xây dựng dựa trên chuẩn mực quốc tế IAS 02, có điều chỉnh phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Hàng tồn kho: tài sản mua về hoặc sản xuất nhằm mục đích bán, sử dụng trong sản xuất hoặc dịch vụ, hoặc sản phẩm dở dang.
• Chuẩn mực kế toán hàng tồn kho: các quy định về đo lường, ghi nhận và trình bày HTK trên báo cáo tài chính.
• Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: khoản trích lập nhằm phản ánh giá trị thực tế của HTK khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành qua hai giai đoạn: khảo sát sơ bộ và khảo sát chính thức. Giai đoạn sơ bộ gồm phỏng vấn 15 kế toán viên tại các doanh nghiệp Đà Nẵng để hoàn thiện bảng câu hỏi. Giai đoạn chính thức thu thập dữ liệu từ 56 doanh nghiệp bằng bảng câu hỏi điều tra, tập trung vào các nội dung: đặc điểm doanh nghiệp, trình độ kế toán viên, mức độ vận dụng CMKT HTK, và các nhân tố ảnh hưởng.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS với các phương pháp thống kê mô tả, kiểm định Chi-Square và phân tích ANOVA để đánh giá mức độ tuân thủ và ảnh hưởng của các nhân tố. Cỡ mẫu 56 doanh nghiệp được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích, đảm bảo đại diện cho các loại hình và quy mô doanh nghiệp trên địa bàn.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2013, đảm bảo thu thập dữ liệu cập nhật và phản ánh thực trạng vận dụng CMKT HTK tại Đà Nẵng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ vận dụng CMKT HTK: Hầu hết doanh nghiệp (khoảng 85%) tuân thủ nguyên tắc đo lường giá trị HTK theo giá gốc. Phương pháp kê khai thường xuyên được sử dụng phổ biến (chiếm 80%), trong khi phương pháp kê khai định kỳ ít được áp dụng. Về phương pháp tính giá xuất kho, 60% doanh nghiệp sử dụng phương pháp giá nhập trước xuất trước (FIFO), 30% dùng phương pháp bình quân gia quyền, và chỉ khoảng 10% áp dụng phương pháp nhập sau xuất trước (LIFO).

2. Lập dự phòng giảm giá HTK: Khoảng 40% doanh nghiệp thực hiện trích lập dự phòng giảm giá HTK, chủ yếu là các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa. Các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thường không lập dự phòng do khó khăn trong việc xác định giá trị thị trường và chi phí quản lý.

3. Nhận thức và trình độ kế toán viên: 70% kế toán viên cho biết nội dung CMKT HTK còn phức tạp, khó hiểu, đặc biệt với nhân viên mới vào nghề. Trình độ chuyên môn và kinh nghiệm công tác có ảnh hưởng tích cực đến việc vận dụng chuẩn mực. Kế toán viên có trình độ đại học trở lên và kinh nghiệm trên 5 năm có mức độ tuân thủ CMKT cao hơn 25% so với nhóm còn lại.

4. Ảnh hưởng của nhà quản trị và kiểm toán: Doanh nghiệp có sự quan tâm của nhà quản trị đến vai trò kế toán và có báo cáo tài chính được kiểm toán có mức độ tuân thủ CMKT HTK cao hơn khoảng 30% so với doanh nghiệp không kiểm toán hoặc nhà quản trị ít quan tâm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc vận dụng CMKT HTK tại các doanh nghiệp Đà Nẵng còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Nguyên nhân chính là do trình độ kế toán viên chưa đồng đều, sự phức tạp của chuẩn mực, và nhận thức chưa đầy đủ của nhà quản trị về vai trò của kế toán trong quản lý doanh nghiệp. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ tuân thủ CMKT HTK tại Đà Nẵng tương đối thấp hơn các doanh nghiệp lớn và tập đoàn đa quốc gia, phản ánh đặc thù về quy mô và năng lực tài chính.

Việc áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên phổ biến cho thấy doanh nghiệp đã chú trọng đến quản lý chi tiết HTK, tuy nhiên việc lập dự phòng giảm giá HTK còn hạn chế, gây rủi ro về đánh giá không chính xác giá trị tài sản. Biểu đồ phân bố mức độ tuân thủ theo quy mô doanh nghiệp và trình độ kế toán viên sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt này.

Kết quả cũng khẳng định vai trò quan trọng của kiểm toán trong việc thúc đẩy tuân thủ chuẩn mực kế toán, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên môn cho đội ngũ kế toán viên. Các doanh nghiệp cần cải thiện hệ thống quản lý nội bộ và tăng cường áp dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả quản lý HTK.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho kế toán viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về CMKT HTK, tập trung vào các thuật ngữ, phương pháp đo lường và trình bày thông tin. Mục tiêu nâng cao trình độ kế toán viên trong vòng 12 tháng, do các cơ sở đào tạo nghề nghiệp và hiệp hội kế toán thực hiện.

2. Nâng cao nhận thức của nhà quản trị doanh nghiệp: Tổ chức hội thảo, tập huấn về vai trò của kế toán trong quản trị tài chính và lợi ích của việc tuân thủ CMKT. Mục tiêu trong 6 tháng tới, giúp nhà quản trị hiểu rõ hơn để hỗ trợ kế toán viên vận dụng chuẩn mực hiệu quả.

3. Khuyến khích áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý HTK: Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư phần mềm kế toán hiện đại, tích hợp quản lý hàng tồn kho. Mục tiêu trong 18 tháng, giảm thiểu sai sót và tăng tính kịp thời của thông tin kế toán.

4. Tăng cường kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đồng thời khuyến khích thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính để nâng cao tính minh bạch. Mục tiêu trong 24 tháng, do các tổ chức kiểm toán và doanh nghiệp phối hợp thực hiện.

5. Hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán phù hợp đặc thù Việt Nam: Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát, cập nhật và đơn giản hóa các chuẩn mực kế toán, đặc biệt là CMKT HTK, nhằm giảm bớt sự phức tạp và tăng tính khả thi trong áp dụng. Mục tiêu trong 36 tháng, do Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các chuyên gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kế toán viên và nhân viên tài chính doanh nghiệp: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về vận dụng CMKT HTK, giúp nâng cao kỹ năng đo lường, ghi nhận và trình bày thông tin hàng tồn kho chính xác, phục vụ công tác lập báo cáo tài chính.

2. Nhà quản trị doanh nghiệp và chủ doanh nghiệp: Hiểu rõ vai trò của chuẩn mực kế toán trong quản lý tài chính, từ đó có quyết định đúng đắn về đầu tư, quản lý nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Bộ Tài chính: Tham khảo để đánh giá thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán tại doanh nghiệp, từ đó xây dựng chính sách, hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy và nghiên cứu về chuẩn mực kế toán, đặc biệt là các vấn đề thực tiễn liên quan đến hàng tồn kho trong doanh nghiệp Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuẩn mực kế toán hàng tồn kho là gì?
   Chuẩn mực kế toán hàng tồn kho (CMKT HTK) là bộ quy định về cách đo lường, ghi nhận và trình bày giá trị hàng tồn kho trên báo cáo tài chính, nhằm đảm bảo tính trung thực và minh bạch của thông tin tài chính doanh nghiệp.

2. Tại sao doanh nghiệp cần lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho?
   Dự phòng giảm giá HTK giúp phản ánh đúng giá trị thực tế của hàng tồn kho khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc, tránh đánh giá quá cao tài sản và đảm bảo báo cáo tài chính chính xác.

3. Phương pháp tính giá xuất kho nào được sử dụng phổ biến nhất?
   Phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO) được sử dụng phổ biến nhất tại các doanh nghiệp Đà Nẵng, chiếm khoảng 60%, do tính đơn giản và phản ánh sát thực tế luân chuyển hàng hóa.

4. Những khó khăn chính khi vận dụng CMKT HTK tại doanh nghiệp nhỏ là gì?
   Khó khăn gồm trình độ kế toán viên hạn chế, sự phức tạp của chuẩn mực, chi phí áp dụng cao, và nhận thức chưa đầy đủ của nhà quản trị về vai trò của kế toán trong quản lý doanh nghiệp.

5. Kiểm toán có ảnh hưởng thế nào đến việc tuân thủ CMKT HTK?
   Doanh nghiệp có báo cáo tài chính được kiểm toán thường tuân thủ CMKT HTK tốt hơn, vì kiểm toán giúp phát hiện sai sót, tăng tính minh bạch và thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực một cách nghiêm túc.

Kết luận

• Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán hàng tồn kho tại 56 doanh nghiệp trên địa bàn Đà Nẵng, cho thấy mức độ tuân thủ còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
• Các nhân tố ảnh hưởng chính gồm trình độ kế toán viên, nhận thức của nhà quản trị, sự phức tạp của chuẩn mực và vai trò của kiểm toán.
• Phương pháp kê khai thường xuyên và phương pháp nhập trước xuất trước là phổ biến nhất trong quản lý và tính giá hàng tồn kho.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao đào tạo, nhận thức quản trị, ứng dụng công nghệ và hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán phù hợp với đặc thù Việt Nam.
• Các bước tiếp theo gồm triển khai các chương trình đào tạo, cải tiến hệ thống quản lý nội bộ và phối hợp với cơ quan quản lý để cập nhật chuẩn mực kế toán.

Luận văn kêu gọi các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức đào tạo cùng chung tay thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán hàng tồn kho, góp phần phát triển bền vững nền kinh tế địa phương và quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN HÀNG TỒN KHO 1. ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI HÀNG TỒN KHO 1. Định nghĩa hàng tồn kho Để ghi nhận một tài sản là HTK, không chỉ xem xét tài sản đó có thỏa mãn các tiêu chuẩn ghi nhận tài sản của DN mà còn xem đến tài sản mua về sử dụng cho mục đích gì [8]. Theo CMKT HTK [2] thì HTK là những tài sản rơi vào một trong ba trường hợp sau: (1) Tài sản được mua về hoặc sản xuất ra nhằm mục đích bán ra trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường (2) Tài sản được mua về để sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ (3) Tài sản đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang 1.

Phân loại hàng tồn kho a. Phân loại theo mục đích sử dụng Theo cách này, HTK được chia thành 3 loại - Các loại dự trữ phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh của DN. Tùy theo công dụng kinh tế, loại tồn kho này gồm những loại sau: + Nguyên liệu và vật liệu: là những yếu tố tham gia vào quá trình sản xuất ở DN. Loại tồn kho này trong các doanh nghiệp sản xuất (DNSX) thường chia thành các loại sau: Nguyên liệu và vật liệu chính: là những loại tồn kho hình thành nên thực thể sản phẩm ở DNSX.

Ở một góc độ rộng, khái niệm nguyên liệu dùng để chỉ những sản phẩm của công nghiệp hoặc của nông nghiệp khai thác từ trong tự nhiên chưa qua khâu chế biến công nghiệp như quặng sắt, bông hạt…Vật Luan van 8 liệu chính là sản phẩm đã được chế biến công nghiệp dùng làm đối tượng chế biến trong quá trình sản xuất Vật liệu phụ: là loại tồn kho có tác dụng kết hợp với nguyên liệu, vật liệu chính để nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc để đảm bảo cho công cụ, dụng cụ hoạt động bình thường. Nhiên liệu: là loại tồn kho tạo ra nhiệt năng như xăng, dầu, khí ga, than… Các loại vật liệu khác: như phế liệu thải từ quá trình sản xuất hay thanh lý TSCĐ, các loại phụ tùng thay thế cho các loại phương tiện sản xuất Các loại vật liệu khác: như phế liệu loại thải từ quá trình sản xuất hay thanh lý TSCĐ , các loại phụ tùng thay thế cho các loại phương tiện sản xuất, các loại vật tư phục vụ quá trình sản xuất ở doanh nghiệp nhưng không được xếp vào TSCĐ hay CCDC. + Công cụ, dụng cụ: là những tư liệu lao động không đủ các tiêu chuẩn về giá trị hoặc thời gian sử dụng quy định đôi với TSCĐ. Ví dụ: các loại xô, chậu, đồ bảo hộ hộ lao động sử dụng trong doanh nghiệp chế biến hải sản; các loại xe đẩy, đồ nghề chuyên dùng trong doanh nghiệp xây lắp.

Các loại tồn kho trên đều có đặc trưng chung là có giá trị nhỏ nhưng lại tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nên được xếp vào CDDC. Do những đặc điểm trên nên công tác quản lý CDDC cần kết hợp cả những đặc trưng quản lý nguyên liệu, vật liệu và quản lý TSCĐ. - Các loại dự trữ cho hoạt động tiêu thụ của doanh nghiệp. Thuộc loại này gồm có thành phẩm, bán thành phẩm có thể tiêu thụ trong DNSX, hoặc hàng hóa trong DNTM.

Thành phẩm là kết quả cuối cùng của quy trình sản xuất trong các DNSX, đạt các tiêu chuẩn về chất lượng có thể bán cho khách hàng. Bán thành phẩm là sản phẩm đã hoàn thành một hoặc một vài giai đoạn chế biến (trừ giai đoạn cuối cùng) của quy trình công nghệ sản xuất của Luan van 9 DNSX, được nhập kho, chuyển sang giai đoạn sau để tiếp tục chế biến hoặc có thể bán ra ngoài. Hàng hóa là những sản phẩm được mua vào để nhằm mục đích bán ra ở các DNTM. - Các loại sản phẩm và dịch vụ dở dang.

Trong DNSX, loại tồn kho này là những sản phẩm đang chế tạo nên dây chuyền sản xuất, chưa hoàn thành quy trình công nghệ, chưa thể cung cấp cho khách hàng. Nói chung, bộ phận tồn kho này sẽ cấu thành trong các loại dự trữ cho hoạt động tiêu thụ ở doanh nghiệp. Trong các doanh nghiệp dịch vụ, đó là những dịch vụ còn đang trong quá trình cung cấp cho khách hàng chưa hoàn thành. Phân theo vị trí của hàng tồn kho trong quá trình luân chuyển HTK của DN được chia thành các loại sau: - Hàng mua đang đi đường: Là những vật tư, hàng hóa mà DN có quyền kiểm soát, nhưng các loại hàng này chưa về nhập kho ở DN do những đặc thù trong khâu cung ứng hay những quy định riêng rẽ trong khâu giao và cung cấp hàng hóa.

- Hàng đang dự trữ tại kho, quầy của DN: gồm các loại nguyên vật liệu, CDDC, hàng hóa, thành phẩm, sản phẩm dở dang đang được quản lý về mặt vật chất tại kho hay quầy hàng của DN. Đây là những loại tồn kho sẵn sàng phục vụ cho hoạt động sản xuất và tiêu thụ của DN. Sản phẩm dở dang cũng được xếp vào nhóm tồn kho này. - Hàng gửi đi bán: Là những loại thành phẩm, hàng hóa xuất khỏi kho của DN nhưng chưa được tiêu thụ.

Về mặt vật chất, những loại hàng này không được quản lý ở kho của đơn vị. Tuy nhiên, DN vẫn có quyền kiểm soát những tài sản này cho đến khi chuyển phần lớn rủi ro và quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát cho khách hàng. Quy mô của hàng gửi đi bán tùy thuộc vào các thức tổ chức kênh phân phối trong hoạt động tiêu thụ của DN. HỆ THỐNG QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO Do HTK của DN thường đa dạng, luôn biến động với số lượng lớn nên quản lý HTK còn liên quan đến khả năng DN có theo dõi liên tục, kịp thời tình hình nhập – xuất – tồn của từng loại hàng hay không về mặt số lượng và giá trị.

Kế toán HTK cần lựa chọn hệ thống HTK thích hợp để quản lý tình hình biến động vật tư hàng hóa. Trên thực tế công tác kế có hai hệ thống quản lý HTK, gọi là phương pháp kê khai thường xuyên và phương pháp kê khai định kỳ. Hệ thống quản lý hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên Phương pháp kê khai thường xuyên (KKTX) là phương pháp phản ánh thường xuyên, liên tục tình hình nhập, xuất, tồn kho vật tư, hàng hóa trên sổ kế toán. Khi áp dụng phương pháp này thì tài khoản HTK được dùng để phản ánh số dư hiện có, tình hình tăng, giảm của từng loại HTK ở DN.

Vì vậy, số lượng và giá trị của mỗi loại HTK trên sổ sách kế toán có thể xác định được ở bât kỳ thời điểm nào trong kỳ kế toán. Số liệu trên sổ kế toán về HTK là cơ sở để đối chiếu với số liệu tồn kho để kiểm kê qua thực tế vào cuối kỳ kế toán. Tuy nhiên, sai lệch giữa số liệu tồn kho trên sổ kế toán và tồn kho thực tế là cơ sở để phát hiện tình hình thừa thiếu từng loại hàng, qua đó có biện pháp đảm bảo của đơn vị không được thất thoát, sử dụng lãng phí. Để đảm bảo những yêu cầu về quản lý HTK như trên, việc tổ chức ghi chép chi tiết tại bộ phận kế toán và bộ phận kho hàng phải tương xứng.

Trên thực tế có ba cách tổ chức ghi chép chi tiết HTK là phương pháp thẻ song song, phương pháp sổ số dư và phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển. Tóm lại, với hệ thống kê khai thường xuyên, kế toán có thể cung cấp thông tin kịp thời về số hiện có và tình hình biến động của loại tồn kho cả về số lượng và giá trị, qua đó tăng cường trách nhiệm của các bộ phận có liên Luan van 11 quan ở DN đến HTK. Hệ thống này vì thế được sử dụng phổ biến ở nhiều DN, nhất là trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin. Hệ thống quản lý hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ Trong một số trường hợp, HTK của DN có rất nhiều, không thể theo dõi cụ thể giá trị cho mỗi lần xuất kho do hạn chế về khả năng xử lý số liệu.

Để thay thế cho cách quản lý tồn kho trên, kế toán chỉ có thể phản ánh tình hình tồn kho đầu kỳ, tình hình mua vào và tình hình tồn kho cuối kỳ qua kiểm kê thực tế. Quản lý HTK trong trường hợp này thuộc phương pháp kiểm kê định kỳ. Như vậy, phương pháp kiểm kê định kỳ là phương pháp không theo dõi một cách thường xuyên, liên tục trên sổ kế toán tình hình biến động của từng loại hàng của DN. Khi áp dụng phương pháp này thì toàn bộ các loại vật tư, hàng hóa.

mua vào đều được theo dõi qua tài khoản mua hàng. Trong kỳ, các khoản xuất kho vật tư, hàng hóa không được phản ánh vào các tài khoản HTK tương ứng mà cuối kỳ phải tiến hành kiểm kê thực tế của chúng để ghi vào các tài khoản HTK. Phương pháp này áp dụng ở những DN có nhiều chủng loại vật tư, hàng hóa với mẫu mã khác nhau, có giá trị thấp. Hạn chế của phương pháp này là thất thoát vật tư, hàng hóa do quản lý lỏng lẻo sẽ không bị phát hiện vì số lượng xuất dùng để ghi chép dựa trên kiểm kê tồn kho thực tế.

Vì vậy, để áp dụng phương pháp này, đòi hỏi phải tăng cường quản lý vật tư, hàng hóa tại kho, quầy, bến bãi. Như vậy, căn cứ vào đặc điểm sản xuất kinh doanh và khả năng xử lý thông tin, đơn vị có thể sử dụng một trong hai phương pháp trên và phải tuân thủ nguyên tắc nhất quán. Dù vận dụng phương pháp nào đi nữa thì cuối kỳ cũng phải kiểm kê tồn kho thực tế. Kết quả kiểm kê trong phương pháp kiểm Luan van 12 kê định kỳ là cơ sở để tính giá trị hàng xuất kho; còn đối với phương pháp kê khai thường xuyên là cơ sở đối chiếu với số liệu số sách và xác định hàng thừa, thiếu (nếu có).

ĐO LƯỜNG HÀNG TỒN KHO 1. Xác định giá trị của HTK khi doanh nghiệp tiếp nhận HTK được tiếp nhận ở DN quan quá trình mua hàng sản xuất, chế biến; hoặc nhận được từ sự góp vốn của người chủ sở hữu. HTK tăng lên trong những trường hợp này được đo lường theo nguyên tắc giá gốc. Theo nguyên tắc này, giá gốc (hay còn gọi là giá thực tế) bao gồm toàn bộ các chi phí thực tế có liên quan đến hình thành HTK ở trạng thái sẵn sàng để bán hay chuẩn bị cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.