Nghiên cứu thành phần chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện lương tài tỉnh bắc ninh và đề xuất hình thức xử lý phù hợp

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu thành phần chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện lương tài tỉnh bắc ninh và đề xuất, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Đặng Tùng Linh
• Người hướng dẫn: GS. TS Vũ Đức Toàn
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu Thành Phần Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Trên Huyện Lương Tài – Tỉnh Bắc Ninh Và Đề Xuất Hình Thức Xử Lý Phù Hợp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT VÀ CÁC HÌNH THỨC XỬ LÝ
• 1.1. Tổng quan về CTRSH
• 1.2. Tổng quan về CTRSH trên Thế giới
• 1.3. Tổng quan về CTRSH ở Việt Nam
• 1.4. Tổng quan chung về các phương pháp xử lý CTRSH hiện nay
• 1.5. Tổng quan về phương pháp chôn lấp CTRSH
• 1.6. Tổng quan về phương pháp đốt CTRSH
• 1.7. Tổng quan về phương pháp làm phân bón từ CTRSH
• 1.8. Các phương pháp xử lý CTRSH khác
• 1.9. Hiện trạng các cơ sở/công nghệ xử lý CTRSH tại Việt Nam (2019)
• 1.10. Tổng quan về thành phần CTRSH
• 1.11. Tổng quan về thành phần CTRSH trên Thế giới
• 1.12. Tổng quan về thành phần CTRSH ở Việt Nam
• 1.13. Giới thiệu chung về huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh
• 1.14. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh
• 1.14.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.14.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.15. Hiện trạng rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Lương Tài – tỉnh Bắc Ninh
• 1.15.1. Hiện trạng phát sinh rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện
• 1.15.2. Hiện trạng thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện
• 1.15.3. Hiện trạng xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện
• 1.15.4. Tình hình phân loại CTR tại nguồn trên địa bàn huyện Lương Tài
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp khảo sát thực địa
• 2.2.3. Phương pháp kế thừa
• 2.2.4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích CTRSH
• 2.2.5. Phương pháp ma trận
• 2.2.6. Phương pháp cho điểm lựa chọn tiêu chí, công nghệ phù hợp
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả về thành phần cơ học, hóa học của CTRSH huyện Lương Tài
• 3.1.1. Thành phần cơ học CTRSH huyện Lương Tài
• 3.1.2. Thành phần hóa học CTRSH huyện Lương Tài
• 3.2. Đánh giá kết quả và phân tích và lựa chọn hình thức xử lý CTRSH phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Lương Tài
• 3.2.1. Tính toán nhiệt trị CTRSH huyện Lương Tài, đề xuất phương án xử lý đốt rác phát điện
• 3.2.2. Tính toán tỷ lệ hữu cơ, đề xuất xử lý rác bằng phương pháp sản xuất phân compost
• 3.2.3. Tính toán tỷ lệ chất dễ cháy, đề xuất phương án sản xuất RDF/SDF
• 3.2.4. Tính toán tỷ lệ chất vô cơ và đề xuất phương án xử lý
• 3.2.5. Tổng hợp và đề xuất/lựa chọn phương án xử lý khả thi cho CTRSH huyện Lương Tài
• 3.2.6. Lựa chọn hình thức xử lý trong trường hợp rác thải được phân loại tại nguồn theo luật bảo vệ môi trường 2020, có hiệu lực toàn bộ năm 2022
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Lương Tài

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là một vấn đề cấp bách tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Huyện đang đối mặt với những thách thức lớn trong việc thu gom, xử lý và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Hiện tại, CTRSH được xử lý tạm thời bằng phương pháp vun đống và phun chế phẩm vi sinh, gây ra ô nhiễm thứ cấp như mùi hôi và nước rỉ rác. Theo Quyết định số 222/QĐ-UBND, huyện Lương Tài chiếm khoảng 7% tổng lượng CTRSH phát sinh trên địa bàn tỉnh, tương đương 60 tấn/ngày. Việc thiếu các khu xử lý rác thải tập trung và công nghệ xử lý hiện đại đòi hỏi cần có những nghiên cứu và đề xuất giải pháp phù hợp để đảm bảo phát triển bền vững cho huyện.

1.1. Hiện Trạng Phát Sinh Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Tại Lương Tài

Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tại huyện Lương Tài đang có xu hướng gia tăng do tốc độ tăng trưởng kinh tế và dân số. Theo ước tính của UBND huyện, tốc độ tăng trưởng kinh tế xã hội là 9,7% và tốc độ tăng dân số là 2,4%, dẫn đến lượng CTRSH tăng khoảng 10-12% mỗi năm. Điều này tạo áp lực lớn lên hệ thống quản lý chất thải rắn hiện tại và đòi hỏi cần có những giải pháp xử lý hiệu quả hơn.

1.2. Các Phương Pháp Xử Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Hiện Tại

Hiện tại, CTRSH tại huyện Lương Tài đang được xử lý tạm thời tại các điểm tập kết bằng phương pháp phun chế phẩm vi sinh và vun đống. Phương pháp này gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, bao gồm ô nhiễm mùi, nước rỉ rác và sự phát triển của côn trùng gây hại. Hầu hết các điểm tập kết đã quá tải, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường xung quanh.

II. Thách Thức Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Tại Lương Tài

Huyện Lương Tài đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Việc thiếu cơ sở hạ tầng xử lý hiện đại, công nghệ lạc hậu và nguồn lực hạn chế là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, nhận thức của cộng đồng về vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải rắn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng xả rác bừa bãi và thiếu ý thức phân loại rác tại nguồn. Để giải quyết những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

2.1. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Xử Lý Chất Thải Rắn Hiện Đại

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng xử lý chất thải rắn hiện đại. Huyện Lương Tài chưa có khu xử lý rác thải tập trung và các công nghệ xử lý tiên tiến như đốt rác phát điện, làm phân compost hay chế biến RDF. Việc đầu tư xây dựng các cơ sở hạ tầng này đòi hỏi nguồn vốn lớn và sự quan tâm của các cấp chính quyền.

2.2. Nhận Thức Cộng Đồng Về Quản Lý Chất Thải Rắn Còn Hạn Chế

Nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc quản lý chất thải rắn và bảo vệ môi trường còn hạn chế. Tình trạng xả rác bừa bãi, thiếu ý thức phân loại rác tại nguồn và sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động quản lý chất thải còn thấp. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân.

2.3. Chính Sách Quản Lý Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Cần Hoàn Thiện

Hệ thống chính sách và quy định về quản lý chất thải rắn sinh hoạt cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tế. Cần có các quy định cụ thể về phân loại rác tại nguồn, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải, cũng như các biện pháp khuyến khích tái chế và giảm thiểu chất thải.

III. Đề Xuất Phương Pháp Xử Lý Rác Thải Sinh Hoạt Hiệu Quả

Để giải quyết vấn đề chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Lương Tài, cần áp dụng các phương pháp xử lý hiệu quả và bền vững. Việc kết hợp nhiều phương pháp khác nhau, từ phân loại rác tại nguồn đến xử lý bằng công nghệ hiện đại, sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Các phương pháp được đề xuất bao gồm sản xuất phân compost, đốt rác phát điện và tái chế chất thải rắn.

3.1. Sản Xuất Phân Compost Từ Rác Thải Hữu Cơ

Sản xuất phân compost từ rác thải hữu cơ là một phương pháp xử lý hiệu quả và thân thiện với môi trường. Phương pháp này giúp giảm lượng chất thải cần chôn lấp, đồng thời tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ có giá trị cho nông nghiệp. Cần khuyến khích người dân phân loại rác thải hữu cơ tại nguồn để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất phân compost.

3.2. Đốt Rác Phát Điện Giải Pháp Tiên Tiến Cho Lương Tài

Đốt rác thải để phát điện là một giải pháp tiên tiến giúp giảm lượng chất thải cần chôn lấp và tạo ra nguồn năng lượng tái tạo. Công nghệ này phù hợp với các khu vực có diện tích đất hạn chế và nhu cầu năng lượng cao. Tuy nhiên, cần đảm bảo công nghệ đốt rác đáp ứng các tiêu chuẩn về khí thải và bảo vệ môi trường.

3.3. Tái Chế Chất Thải Rắn Hướng Đến Kinh Tế Tuần Hoàn

Tái chế chất thải rắn là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu lượng chất thải cần chôn lấp và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Cần khuyến khích các hoạt động tái chế chất thải nhựa, giấy, kim loại và thủy tinh. Việc phát triển ngành công nghiệp tái chế sẽ tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của huyện.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Xử Lý Chất Thải Rắn Tại Lương Tài

Kết quả nghiên cứu về thành phần và tính chất của CTRSH tại huyện Lương Tài là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp. Dựa trên kết quả phân tích, có thể xác định tỷ lệ chất thải hữu cơ, chất dễ cháy và chất vô cơ để đề xuất các phương án xử lý tối ưu. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn và bảo vệ môi trường.

4.1. Phân Tích Thành Phần Chất Thải Rắn Sinh Hoạt Để Lựa Chọn Công Nghệ

Việc phân tích thành phần chất thải rắn sinh hoạt là bước quan trọng để lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp. Kết quả phân tích sẽ cho biết tỷ lệ chất thải hữu cơ, chất dễ cháy và chất vô cơ, từ đó có thể lựa chọn các công nghệ như sản xuất phân compost, đốt rác phát điện hoặc tái chế chất thải.

4.2. Đề Xuất Phương Án Xử Lý Dựa Trên Kết Quả Nghiên Cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu về thành phần và tính chất của CTRSH, có thể đề xuất các phương án xử lý tối ưu cho huyện Lương Tài. Các phương án này cần đảm bảo tính hiệu quả về kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

V. Giải Pháp Phân Loại Rác Tại Nguồn Cho Huyện Lương Tài

Phân loại rác thải tại nguồn là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Việc phân loại rác giúp giảm lượng chất thải cần chôn lấp, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tái chế và sản xuất phân compost. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ người dân phân loại rác tại nguồn.

5.1. Lợi Ích Của Việc Phân Loại Rác Tại Nguồn

Phân loại rác thải tại nguồn mang lại nhiều lợi ích, bao gồm giảm lượng chất thải cần chôn lấp, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tái chế và sản xuất phân compost, giảm chi phí xử lý chất thải và nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

5.2. Hướng Dẫn Phân Loại Rác Thải Sinh Hoạt Cho Người Dân

Cần cung cấp hướng dẫn chi tiết cho người dân về cách phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn. Hướng dẫn này cần nêu rõ các loại rác nào có thể tái chế, loại rác nào có thể làm phân compost và loại rác nào cần chôn lấp. Việc sử dụng các thùng chứa rác có màu sắc khác nhau sẽ giúp người dân dễ dàng phân biệt và phân loại rác đúng cách.

VI. Kết Luận Kiến Nghị Xử Lý Chất Thải Rắn Lương Tài

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt là một vấn đề phức tạp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc áp dụng các phương pháp xử lý hiệu quả và bền vững, kết hợp với việc nâng cao nhận thức của cộng đồng và hoàn thiện hệ thống chính sách, sẽ giúp huyện Lương Tài giải quyết vấn đề chất thải rắn và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Cần có những đề xuất xử lý chất thải rắn mang tính khả thi và phù hợp với điều kiện địa phương.

6.1. Tăng Cường Đầu Tư Cho Cơ Sở Hạ Tầng Xử Lý Chất Thải

Cần tăng cường đầu tư cho cơ sở hạ tầng xử lý chất thải rắn hiện đại, bao gồm các khu xử lý rác thải tập trung, nhà máy sản xuất phân compost, nhà máy đốt rác phát điện và các cơ sở tái chế chất thải.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Chất Thải Rắn Cho Cán Bộ

Cần nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn cho cán bộ các cấp thông qua các khóa đào tạo, tập huấn về các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, các chính sách và quy định về quản lý chất thải.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự gia tăng nhanh chóng của chất thải rắn sinh hoạt đang đặt ra thách thức môi trường nghiêm trọng trên phạm vi toàn quốc. Tại tỉnh Bắc Ninh, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh đạt khoảng 870 tấn/ngày đến 900 tấn/ngày, trong đó huyện Lương Tài chiếm tỷ trọng khoảng 7%, tương đương khoảng 60 tấn/ngày. Lương Tài là huyện nằm ở phía Đông Nam tỉnh Bắc Ninh với diện tích tự nhiên 105,66 km2, bao gồm 1 thị trấn và 13 xã. Dù phát sinh lượng rác không quá lớn, nhưng trong hệ thống 3 khu xử lý rác tập trung và 10 lò đốt của toàn tỉnh, trên địa bàn huyện Lương Tài vẫn chưa có bất kỳ khu xử lý rác đạt chuẩn nào.

Thực trạng đáng báo động là lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện đang phải lưu giữ và xử lý tạm thời tại các bãi tập kết lộ thiên bằng biện pháp phun chế phẩm vi sinh và vun đống, dẫn đến khối lượng rác tồn đọng lên tới khoảng 20.000 tấn. Phương pháp thủ công này làm phát sinh các nguồn ô nhiễm thứ cấp nghiêm trọng như nước rỉ rác thẩm thấu vào nguồn nước ngầm, mùi hôi nồng nặc và sự bùng phát của côn trùng gây hại. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt 9,7%/năm và mức tăng dân số 2,4%/năm, lượng chất thải rắn sinh hoạt dự báo sẽ tăng từ 10% đến 12% mỗi năm.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu xác định chính xác thành phần cơ học, tính chất lý hóa của chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Lương Tài, từ đó xây dựng cơ sở khoa học vững chắc để đề xuất mô hình công nghệ xử lý tối ưu. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 14 đơn vị hành chính cấp xã của huyện trong giai đoạn 2019-2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giải phóng 20.000 tấn rác ứ đọng, nâng tỷ lệ xử lý hợp vệ sinh lên 100%, bảo vệ hệ sinh thái và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Quản lý tổng hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM) dựa trên quan điểm chất thải là nguồn tài nguyên thứ cấp cần được thu hồi năng lượng và vật liệu. Nghiên cứu kết hợp hai mô hình chuyển hóa cơ bản: mô hình phân hủy sinh học hiếu khí/kỵ khí để chế biến mùn hữu cơ và mô hình chuyển hóa nhiệt hóa (nhiệt phân, đốt thiêu hủy) để thu hồi năng lượng.

Nghiên cứu tập trung vào các khái niệm then chốt trong kỹ thuật môi trường:

• Chất thải rắn sinh hoạt: Các chất thải ở thể rắn phát sinh từ sinh hoạt hàng ngày của hộ gia đình, trường học, chợ và khu thương mại.
• Nhiệt trị thấp của rác thải: Năng lượng nhiệt thực tế giải phóng khi đốt cháy hoàn toàn một đơn vị khối lượng rác thải ẩm, được tính toán thông qua công thức kinh điển Mendeleev: $Q_t = 339C + 1030H - 109(O - S) - 25W$, trong đó các chỉ số đại diện cho tỷ lệ phần trăm của Cacbon, Hydro, Oxy, Lưu huỳnh và Độ ẩm.
• Nhiên liệu thu hồi từ rác thải (RDF/SRF): Sản phẩm có nhiệt trị cao được phối trộn và tạo viên từ các thành phần dễ cháy như nhựa, giấy, vải sau khi tách loại hợp phần ẩm và vô cơ.
• Phân compost: Mùn hữu cơ ổn định thu được từ quá trình lên men vi sinh vật hiếu khí ở nhiệt độ từ 55°C đến 65°C nhằm tiêu diệt mầm bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các phương pháp định lượng và thực nghiệm hiện đại:

• Phương pháp khảo sát và thu thập dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được kế thừa từ các báo cáo hiện trạng môi trường của Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh, Chi cục Bảo vệ Môi trường và niên giám thống kê huyện Lương Tài.
• Phương pháp lấy mẫu thực địa: Mẫu rác thải được thu thập tại các nguồn phát sinh đặc trưng gồm hộ gia đình, chợ trung tâm, trường học và các bãi tập kết rác cấp xã theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản kết hợp kỹ thuật trộn đều và chia tư hình nón (cone-and-quartering) để thu được mẫu đại diện có khối lượng khoảng 100 kg mỗi đợt. Quá trình lấy mẫu được thực hiện thành 2 đợt khảo sát thực địa trong năm nhằm phản ánh sự biến động theo mùa.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Thành phần cơ học được phân loại thủ công tại hiện trường thành các nhóm hữu cơ, giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh và chất trơ. Thành phần hóa học bao gồm độ ẩm (sấy ở 105°C), hàm lượng tro (nung ở 550°C - 800°C), và hàm lượng các nguyên tố C, H, O, N, S được phân tích bằng thiết bị phân tích nguyên tố chuyên dụng. Phương pháp phân tích này được lựa chọn vì mang lại độ chính xác cao nhất để xác định nhiệt trị thấp phục vụ đánh giá tính khả thi của công nghệ đốt.
• Phương pháp ma trận đánh giá đa tiêu chí: Đánh giá so sánh các phương án kỹ thuật dựa trên các chỉ số định lượng về diện tích chiếm đất (công nghệ đốt chiếm 60-100 m2/tấn rác so với 500-900 m2/tấn của chôn lấp), chi phí đầu tư, độ tin cậy và khả năng kiểm soát phát thải thứ cấp theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 61:2016/BTNMT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thực nghiệm từ các đợt khảo sát tại huyện Lương Tài chỉ ra những đặc trưng nổi bật về tính chất chất thải rắn sinh hoạt:

• Tỷ lệ chất thải hữu cơ dễ phân hủy chiếm ưu thế tuyệt đối: Thành phần thực phẩm, rau củ quả và rác thải vườn chiếm từ 52% đến 65% tổng khối lượng rác ướt. Con số này cao gấp 4 đến 5 lần so với tỷ lệ chất thải nhựa và tương đồng với đặc tính chất thải sinh hoạt khu vực nông thôn đồng bằng sông Hồng.
• Hợp phần có thể tái chế và dễ cháy gia tăng: Tỷ lệ nhựa dao động từ 10,5% đến 14,2%, giấy và bìa carton chiếm khoảng 4,5% đến 7,2%, vải và cao su chiếm từ 2,0% đến 4,8%. Khối lượng chất thải nhựa có xu hướng tăng phản ánh thói quen sử dụng túi ni lông và bao bì dùng một lần của người dân nông thôn.
• Thành phần vô cơ không cháy còn cao: Tỷ lệ tro, đất, cát, sành sứ và gạch vỡ chiếm từ 12% đến 18% tổng lượng rác do thói quen quét dọn đất vườn và hoạt động xây dựng quy mô nhỏ thải chung vào rác sinh hoạt.
• Đặc tính hóa lý và nhiệt trị: Độ ẩm của rác thải huyện Lương Tài ở mức rất cao, dao động từ 55% đến 62%; hàm lượng tro khô đạt khoảng 15% đến 22%. Giá trị nhiệt trị thấp (LHV) của rác thải thô chưa qua phân loại dao động trong khoảng từ 4.830 kJ/kg đến 5.850 kJ/kg (tương đương 1.150 - 1.400 kcal/kg).

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu thành phần và ma trận đối chiếu nhiệt trị. Dữ liệu thành phần cơ học thể hiện rõ sự phân hóa qua biểu đồ tròn, trong đó hợp phần hữu cơ chiếm hơn nửa diện tích biểu đồ, kế tiếp là nhóm chất trơ vô cơ và nhóm polyme nhân tạo.

Nguyên nhân chính dẫn đến độ ẩm cao (trên 55%) và nhiệt trị thấp là do rác thải sinh hoạt tại địa phương chưa được phân loại tại nguồn, chất thải thực phẩm chứa nhiều nước bị trộn lẫn với các loại rác khác trong quá trình thu gom. So sánh với các đô thị phát triển như thành phố Hồ Chí Minh (rác nhựa chiếm 13,9% - 16,4%) hay Hà Nội (rác vô cơ chiếm tới 38%), rác thải tại Lương Tài mang nét đặc trưng của vùng nông thôn đang đô thị hóa: lượng chất thải hữu cơ cao hơn nhưng thành phần nhựa bao bì đang tăng rất nhanh.

Từ góc độ công nghệ, mức nhiệt trị tự nhiên khoảng 4.830 - 5.850 kJ/kg của rác tươi chỉ vừa chạm ngưỡng tự cháy tối thiểu (khoảng 4.180 kJ/kg). Nếu đưa trực tiếp lượng rác tươi ẩm này vào các lò đốt rác thông thường mà không qua công đoạn sấy giảm ẩm hoặc phân loại, lò đốt sẽ tiêu tốn lượng lớn dầu trợ đốt, khó duy trì nhiệt độ buồng đốt trên 850°C - 1.000°C theo quy chuẩn QCVN 61:2016/BTNMT, dẫn đến nguy cơ phát sinh khí độc Dioxin/Furan. Ngược lại, nếu thực hiện phân loại tách riêng 55% chất thải hữu cơ để sản xuất phân compost, phần rác trơ còn lại chủ yếu là nhựa, giấy, vải sẽ có độ ẩm giảm xuống dưới 25% và nhiệt trị thấp tăng vọt lên mức trên 9.500 kJ/kg, tạo điều kiện hoàn hảo để sản xuất viên nhiên liệu RDF hoặc đốt phát điện hiệu quả cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thành phần và điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Triển khai phân loại chất thải rắn tại nguồn theo Luật Bảo vệ Môi trường: Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài cần chỉ đạo Ủy ban nhân dân 14 xã, thị trấn phối hợp với các tổ chức đoàn thể vận động người dân phân chia rác thành 3 dòng riêng biệt: chất thải hữu cơ dễ phân hủy, chất thải có khả năng tái chế và chất thải còn lại. Mục tiêu đạt tỷ lệ 100% hộ gia đình thực hiện phân loại trước năm 2025.

2. Đầu tư xây dựng tổ hợp công nghệ xử lý rác tích hợp: Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh cùng Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài ưu tiên kêu gọi đầu tư dự án khu xử lý liên hợp công suất 80 - 100 tấn/ngày trong giai đoạn 2023-2025. Quy trình công nghệ khuyến nghị gồm: dây chuyền tách lọc tự động, khu ủ sinh học compost hiếu khí để xử lý dòng hữu cơ (chiếm 55% khối lượng), dây chuyền sấy nghiền ép viên RDF từ các vật liệu cháy được (chiếm 25% khối lượng) và lò đốt thu hồi nhiệt hiện đại để tiêu hủy triệt để phần bã thải còn lại.

3. Xử lý dứt điểm 20.000 tấn rác tồn đọng và xóa bỏ bãi tập kết tạm: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lương Tài cần chủ trì kế hoạch bốc dỡ, sàng lọc cơ học toàn bộ 20.000 tấn rác đang tồn đọng tại các điểm trung chuyển xã. Phần mùn hữu cơ đã hoai mục dùng để cải tạo đất, phần trơ đem chôn lấp hợp vệ sinh và phần nhựa còn lại đưa vào lò đốt xử lý triệt để trước năm 2024 nhằm chấm dứt hoàn toàn tình trạng phát tán mùi và nước rỉ rác.

4. Nâng cấp hạ tầng thu gom và phương tiện vận chuyển chuyên dụng: Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài cần đầu tư mua sắm hệ thống xe ép rác chuyên dụng có khoang chứa nước rỉ rác kín khít, phân định rõ lịch trình thu gom riêng cho từng loại rác đã phân loại, nâng tỷ lệ thu gom rác thải toàn huyện từ 85% lên trên 98% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, là tài liệu tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh, Chi cục Bảo vệ Môi trường và Ủy ban nhân dân các huyện nông thôn có thể sử dụng các số liệu thực chứng của luận văn để xây dựng quy hoạch quản lý chất thải rắn tổng thể, phân bổ ngân sách thu gom và ban hành chính sách phân loại rác tại nguồn phù hợp với điều kiện thực tế.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư công nghệ môi trường: Các công ty phát triển dự án điện rác, nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ và viên nhiên liệu RDF có thể khai thác bộ số liệu về độ ẩm, hàm lượng tro và công thức nhiệt trị Mendeleev để tính toán cân bằng vật chất - năng lượng, từ đó lập báo cáo nghiên cứu khả thi và lựa chọn cấu hình thiết bị tối ưu khi đầu tư vào khu vực đồng bằng sông Hồng.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học: Các nhà nghiên cứu thuộc chuyên ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Quản lý Đô thị có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp lấy mẫu rác đống, kỹ thuật phân tích hóa lý chất thải và ứng dụng ma trận đa tiêu chí trong lựa chọn công nghệ.

4. Ban chỉ đạo chương trình Nông thôn mới các cấp: Các cán bộ phụ trách tiêu chí môi trường cấp xã có thể tham khảo mô hình tổ chức thu gom, xử lý bãi rác tạm và giải pháp tuyên truyền phân loại rác thải tại nguồn để hoàn thiện các chỉ tiêu môi trường nông thôn mới nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng ngày tại huyện Lương Tài là bao nhiêu? Theo số liệu điều tra của luận văn và Đề án bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Ninh, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn huyện Lương Tài đạt khoảng 60 tấn/ngày, chiếm khoảng 7% tổng lượng rác sinh hoạt phát sinh toàn tỉnh (khoảng 870 tấn/ngày).

2. Vì sao phương pháp vun đống và phun vi sinh tại các bãi tập kết của huyện Lương Tài không còn phù hợp? Phương pháp vun đống hiện khiến 20.000 tấn rác bị ứ đọng, làm quá tải các bãi chứa tạm. Biện pháp này không xử lý triệt để được rác vô cơ và nhựa, đồng thời làm phát sinh lượng lớn nước rỉ rác ngấm vào đất, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và phát tán mùi hôi ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân.

3. Rác thải sinh hoạt thô tại Lương Tài có thể đốt trực tiếp để phát điện được không? Rác thải sinh hoạt thô tại Lương Tài có độ ẩm rất cao (từ 55% đến 62%) và nhiệt trị thấp chỉ đạt khoảng 4.830 - 5.850 kJ/kg. Nếu không qua phân loại hoặc sấy sơ bộ để giảm ẩm, việc đốt trực tiếp sẽ không duy trì được nhiệt độ trên 850°C, tiêu tốn nhiều nhiên liệu đốt kèm và không đạt hiệu quả kinh tế.

4. Công nghệ nào được đánh giá là tối ưu nhất cho huyện Lương Tài? Giải pháp công nghệ tối ưu là mô hình tích hợp: Phân loại rác tại nguồn kết hợp xử lý sinh học làm phân compost cho dòng hữu cơ (chiếm khoảng 55%), tái chế và sản xuất nhiên liệu RDF từ dòng rác cháy được (chiếm 25%), và sử dụng lò đốt nhiệt độ cao thu hồi năng lượng để tiêu hủy phần bã thải còn lại.

5. Luật Bảo vệ Môi trường tác động như thế nào đến việc lựa chọn hình thức xử lý rác tại Lương Tài? Luật quy định bắt buộc phân loại rác tại nguồn thành 3 dòng chính. Việc phân loại này giúp hạ độ ẩm của dòng rác trơ xuống dưới 25%, tăng nhiệt trị thấp lên trên 9.500 kJ/kg, tạo điều kiện thuận lợi để ứng dụng công nghệ đốt thu hồi nhiệt hoặc sản xuất RDF với chi phí vận hành thấp nhất.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm toàn diện về chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Lương Tài với tỷ lệ hữu cơ chiếm 52% - 65%, rác nhựa chiếm 10,5% - 14,2%, độ ẩm dao động 55% - 62% và nhiệt trị thấp đạt 4.830 - 5.850 kJ/kg.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của nghiên cứu là chứng minh tính không khả thi của phương pháp đốt trực tiếp rác tươi chưa qua xử lý, đồng thời khẳng định vai trò quyết định của việc phân loại tại nguồn nhằm nâng cao nhiệt trị rác thải lên trên 9.500 kJ/kg.
• Đề xuất hoàn chỉnh mô hình công nghệ tích hợp gồm ủ phân compost kết hợp sản xuất viên đốt RDF và đốt tiêu hủy thu hồi nhiệt, phù hợp với quy mô phát sinh 60 tấn/ngày của huyện Lương Tài.
• Lộ trình thực hiện khuyến nghị chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn 2023-2024 tập trung xử lý 20.000 tấn rác tồn đọng và xóa bỏ bãi tập kết tạm; giai đoạn 2024-2025 đưa vào vận hành nhà máy xử lý tích hợp tập trung và hoàn thiện mạng lưới thu gom đạt tỷ lệ 98%.
• Công trình là lời kêu gọi hành động gửi tới các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư cùng chung tay chuyển đổi mô hình quản lý chất thải rắn theo hướng kinh tế tuần hoàn, góp phần xây dựng huyện Lương Tài và tỉnh Bắc Ninh xanh, sạch, phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về CTRSH và hình thức xử lý CTRSH. Chương 2: Nội dung , phương pháp nghiên cứu và thực nghiệm. Chương 3: Kết quả và thảo luận. Kết luận và kiến nghị.

TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT VÀ CÁC HÌNH THỨC XỬ LÝ 1.Tổng quan về CTRSH Chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác [8]. CTR (chất thải rắn) là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại [10]. CTR phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng được gọi chung là chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) [10].

Tổng quan về CTRSH trên Thế giới a) Nguồn gốc phát sinh Thông thường, nguồn phát sinh CTRSH bao gồm: (1) Hộ gia đình; (2) Khu thương mại (nhà hàng, khách sạn, siêu thị, chợ…); (3) Công sở (cơ quan, trường học, trung tâm, viện nghiên cứu, bệnh viện…); (4) Khu công cộng (nhà ga, bến tàu, sân bay, công viên, khu vui chơi giải trí, đường phố…); (5) Hoạt động xây dựng; (6) dịch vụ công cộng (quét đường, công viên, khu vực vui chơi giải trí…); (7) Công nghiệp và (8) Nông nghiệp. c) Tính chất Tính chất của CTRSH bao gồm: khối lượng riêng, độ ẩm, kích thước hạt và sự phân bố kích thước, khả năng giữ nước và độ xốp (độ rỗng). Khả năng tích ẩm của CTRSH của khu dân cư và khu thương mại trong trường hợp không nén có thể dao động trong khoảng 50-60%. Giá trị độ thẩm thấu đặc trưng đối với chất thải rắn đã nén trong một bãi chôn lấp thường dao động trong khoảng 10-11 đến 10-12 m2 theo phương thẳng đứng và khoảng 10-10 m2 theo phương ngang.

Khối lượng riêng và hàm lượng ẩm đặc trưng của các chất thải có trong CTRSH [2] Khối lượng riêng (lb/yd3) Độ ẩm (% khối lượng) Loại chất thải Khoảng dao động Đặc trưng Khoảng dao động Đặc trưng Rác khu dân cư (Không nén) Thực phẩm 220-810 490 50-80 70 Giấy 70-220 150 4-10 6 Carton 70-135 85 4-8 5 Nhựa 70-220 110 1-4 2 Vải 70-170 110 6-15 10 Cao su 170-340 220 1-4 2 Da 170-440 270 8-12 10 Rác vườn 100-380 170 30-80 60 Gỗ 220-540 400 15-40 20 Thuỷ tinh 270-810 330 1-4 2 Lon thiếc 85-270 150 2-4 3 Nhôm 110-405 270 2-4 2 Các kim loại khác 220-1940 540 2-4 3 Bụi, tro, 540-1685 810 6-12 8 Tro 1095-1400 1255 6-12 6 Rác rưởi 150-305 220 5-20 15 Rác vườn Lá (xốp và khô) 50-250 100 20-40 30 Cỏ tươi (xốp và ướt) 350-500 400 40-80 60 Cỏ tươi (ướt và nén) 1000-1400 1000 50-90 80 Rác vườn (vụn) 450-600 500 20-70 50 Rác vườn (composted) 450-650 550 40-60 50 Rác khu đô thị Xe ép rác 300-760 500 15-40 20 Tại bãi rác - Nén bình thường 610-840 760 15-40 25 - Nén tốt 995-1250 1010 15-40 25 Rác khu thương mại 5 Rác thực phẩm (ướt) 800-1600 910 50-80 70 Thiết bị gia dụng 250-340 305 0-2 1 Rác khu thương mại (tt) Thùng gỗ 185-270 185 10-30 20 Phần rẻo cây 170-305 250 20-80 5 Rác cháy được 85-305 200 10-30 15 Rác không cháy 305-610 505 5-15 10 Rác hỗn hợp 235-305 270 10-25 15 Rác xây dựng và phá dỡ Rác khu phá dỡ (không cháy) 1685-2695 2395 2-10 4 Rác khu phá dỡ (cháy được) 505-675 605 4-15 8 Rác xây dựng (cháy được) 305-605 440 4-15 8 Betông vỡ 2020-3035 2595 0-5 - Rác công nghiệp Bùn hoá chất (ướt) 1350-1855 1685 75-99 80 Tro 1180-1515 1350 2-10 4 Vụn da 170-420 270 6-15 10 Vụn kim loại nặng 2530-3370 3000 0-5 - Trái cây thải bỏ (hỗn hợp) 420-1265 605 60-90 75 Phân bón (ướt) 1515-1770 1685 75-96 94 Rau cỏ thải bỏ (hỗn hợp) 340-1180 605 60-90 75 Vụn kim loại nhẹ 840-1515 1245 0-5 - Vụn kim loại (hỗn hợp) 1180-2530 1515 0-5 - Dầu, hắc ín, nhựa đường 1350-1685 1600 0-5 2 Mạt cưa 170-590 490 10-40 20 Vải thải 170-370 305 6-15 10 Gỗ thải (hỗn hợp) 675-1140 840 30-60 25 Rác nông nghiệp Rác nông nghiệp (hỗn hợp) 675-1265 945 40-80 50 Xác súc vật 340-840 605 - - Xác súc vật 340-840 605 - - 6 d) Khối lượng phát sinh Khối lượng CTRSH đã tăng đáng kể qua các thập kỷ do sự thay đổi trong lối sống của người dân và quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Châu Á bao gồm hơn 40 quốc gia, chiếm 60% dân số thế giới và mỗi ngày phát sinh hơn 760.000 tấn chất thải (DESA, 2015). Trong đó Trung Quốc và Ấn Độ là 2 nước có khối lượng CTRSH phát sinh lớn nhất Châu Á và Trung Quốc xếp thứ 2 trên thế giới về khối lượng CTRSH. So với các quốc gia phát triển, khối lượng CTRSH phát sinh tại Hoa kỳ lớn nhất thế giới với 267,8 triệu tấn/năm (US EPA, 2019).

Khối lượng CTRSH phát sinh tại một số quốc gia và vùng lãnh thổ [3] (Đơn vị: Triệu tấn) Năm STT Quốc gia/Vùng lãnh thổ 2000 2005 2010 2015 2016 2017 Châu Á 1 Trung Quốc 146,5 155,8 158,8 191,4 - 215,0 Đài Loan 2 - - - - - 75,8 (Trung Quốc) Hồng Kông 3 - - - - - 60,6 (Trung Quốc) 4 Nhật Bản - 52,72 45,36 43,98 43,17 - Bangkok 5 1,3 1,5 - 3,6 - - (Thái Lan) Châu Âu 6 Anh - - - - - 33,3 Châu Đại Dương 7 Úc - - - - - 13,6 Bắc Mỹ 8 Hoa Kỳ 243,5 253,7 251,1 262,1 266,8 267,8 7 Cũng theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (2019), chỉ số phát sinh CTRSH trung bình toàn cầu khoảng 0,74 kg/người/ngày, trong đó ở quốc gia thấp nhất là 0,11 kg/người/ngày, cao nhất là 4,54 kg/người/ngày. Chỉ số phát sinh CTRSH trung bình trên đầu người tại các nước phát triển cao hơn các nước đang phát triển (Bảng 1.2), phụ thuộc vào thu nhập và kiểu tiêu dùng của cư dân. Chỉ số phát sinh CTRSH bình quân trên đầu người tại một số quốc gia [3] (Đơn vị: kg/người/ngày) Năm STT Quốc gia 2010 2015 2017 Châu Á 1 Trung Quốc - - 0,72 2 Nhật Bản 0,976 0,954 - 3 Thái Lan (Bangkok) - - 1,20 Châu Âu 4 Anh - 1,31 - 5 Thụy Điển - 1,27 - 6 Đức - 1.68 - 7 Ý 0,98 - - Bắc Mỹ 8 Hoa Kỳ 2,02 2,03 2,04 9 Canada 1,77 - - Châu Đại Dương 10 Úc 1,88 - - e) Thu gom, vận chuyển và xử lý Thu gom Tỷ lệ CTRSH được thu gom thay đổi theo mức thu nhập của các quốc gia, theo đó, thu nhập của quốc gia càng cao thì tỷ lệ thu gom CTRSH càng cao. Cụ thể, tỷ lệ thu gom CTRSH ở các nước thu nhập cao và các nước Bắc Mỹ đạt gần 100%.

Các 8 nước thu nhập trung bình thấp có tỷ lệ thu gom trung bình khoảng 51%, trong khi ở các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này chỉ khoảng 39%. Ở các nước thu nhập trung bình thấp, tỷ lệ thu gom đạt 71% ở khu vực đô thị và 33% ở khu vực nông thôn. Tỷ lệ bao phủ dịch vụ thu gom ở các nước châu Á - Thái Bình Dương trung bình đạt khoảng 77% ở đô thị và 45% ở nông thôn. Có nhiều hình thức thu gom CTRSH khác nhau, phụ thuộc vào các yếu tố như vị trí địa lý, thành phần và khối lượng chất thải, nguồn nhân lực và chính sách quản lý chất thải.

Vận chuyển Hoạt động vận chuyển CTR phụ thuộc vào hiệu quả của quá trình thu gom. Khoảng cách vận chuyển đến cơ sở tái chế, xử lý là một vấn đề quan trọng cần được xem xét. Nếu các cơ sở xử lý được đặt cách xa điểm thu gom (thường lớn hơn 16 km) thì cần có trạm trung chuyển. Các trạm trung chuyển được sử dụng làm địa điểm trung chuyển CTRSH từ xe tải thu gom vào xe vận chuyển lớn hơn (xe kéo lớn).

Việc bố trí trạm trung chuyển giúp giảm chi phí vận chuyển, thông qua việc giảm số lượng nhân công và khoảng cách cần thiết. Xử lý Trên thế giới, việc quản lý CTR bao gồm hai cách tiếp cận: - Quản lý CTR chú trọng đến xử lý cuối cùng, tập trung vào thu gom, vận chuyển, xử lý và thải bỏ cuối cùng. - Quản lý CTR chú trọng đến việc tái chế chất thải, tập trung vào việc phân loại chất thải tại nguồn, tái sử dụng, tái chế, đốt hoặc chôn lấp. Tại các nước có thu nhập cao, quản lý CTRSH tiếp cận theo hướng tái sử dụng, tái chế chất thải.

Năm 2017, tại Hoa Kỳ, 25,1% lượng CTRSH được tái chế, 10,1% được được chế biến thành phân compost, 12,7% được đốt để thu hồi năng lượng và phần còn lại (chiếm tỷ lệ 52,1%) được chôn lấp trong các bãi chôn lấp hợp vệ sinh. 9 Đối với Nhật Bản, do diện tích đất hạn chế và dân cư đông nên giải pháp đốt để thu hồi năng lượng được lựa chọn. Trong năm 2016, 80,3% lượng CTRSH của Nhật Bản được xử lý bằng phương pháp đốt để thu hồi năng lượng, 4,8% được tái chế, 13,9% được xử lý bằng các phương pháp khác và 1,0% được chôn lấp. Tại các nước có thu nhập trung bình đến trung bình cao, quản lý CTRSH tiếp cận theo hướng chú trọng vào xử lý, thải bỏ cuối cùng.

Năm 2015, tại Bangkok (Thái Lan), 88% lượng CTRSH được chôn lấp tại các bãi chôn lấp hợp vệ sinh và chỉ 12% được tái chế. Tại Trung Quốc, 61,16% lượng CTRSH được chôn lấp, 29,84% được đốt để thu hồi năng lượng, khoảng 8,21% không được xử lý và 1,79% được xử lý bằng các phương pháp khác. Tài chính cho quản lý CTRSH Chi phí thu gom, vận chuyển và chôn lấp CTRSH ở các nước thu nhập cao thường cao hơn ở các nước thu nhập thấp từ 4-5 lần (Bảng 1. Quản lý CTRSH thường chiếm khoảng 20% tổng chi phí hoạt động của chính quyền đô thị tại các quốc gia có thu nhập thấp, hơn 10% đối với các quốc gia có thu nhập trung bình và 4% đối với các nước thu nhập cao.

Chi phí cho quản lý CTRSH (USD/tấn) [3] Các nước thu Các nước thu Các nước thu Các nước thu nhập trung nhập trung bình nhập thấp nhập cao bình thấp cao Thu gom và vận 20-50 30-75 50-100 90-200 chuyển Chôn lấp có kiểm soát tới chôn lấp 10-20 15-40 20-65 40-100 vệ sinh Đổ lộ thiên 2-8 3-10 - - Tái chế 0-25 5-30 5-50 30-80 Compost 5-30 10-40 20-75 35-90 10 Bảng 1. Phí CTRSH ở các nhóm nước (USD/tấn) [3] Phí CTRSH trung bình (USD/năm) Nhóm nước Hộ gia đình Thương mại Thu nhập cao 168 314 Thu nhập trung bình cao 52 235 Thu nhập trung bình thấp 47 173 Thu nhập thấp 37 155 1.