MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển mạnh mẽ đã tạo nên một làn sóng mới, phương thức hoạt động mới trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến đến đời sống kinh tế và xã hội của con người. Cùng với sự phát triển nhanh chóng và những thành tựu đạt được, lĩnh vực công nghệ nói chung và công nghệ thông tin nói riêng đã góp phần không nhỏ vào việc xử lý những khó khăn và nhu cầu cấp thiết của cuộc sống. Áp dụng công nghệ thông tin vào giải quyết những hạn chế trong việc quản lý, truy xuất nguồn gốc sản phẩm là một đòi hỏi thực tế hiện nay.
Trong bối cảnh thực phẩm giả, kém chất lượng xuất hiện tràn lan trên thị trường, niềm tin của người tiêu dùng đã không còn tuyệt đối, trở thành vấn đề đáng quan ngại trong xã hội. Vì vậy, để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa, yêu cầu cấp thiết là phải cho phép khách hàng truy xuất được nguồn gốc sản phẩm, tạo sự yên tâm khi quyết định mua hàng. Ngoài ra, để đảm bảo vấn đề quản lý chất lượng hàng hóa cũng như vệ sinh an toàn thực phẩm, các cơ quan chức năng của Nhà nước cũng cần được tham gia vào việc giám sát toàn bộ quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Với khách hàng, do dữ liệu trên Blockchain là công khai, họ có thể theo dõi được toàn bộ quá trình sản xuất của sản phẩm đã được xác minh bởi các đơn vị có trách nhiệm thông qua ứng dụng trên điện thoại (quét mã QR trên sản phẩm) hoặc truy cập từ website, từ đó tạo sự yên tâm khi quyết định chọn mua sản phẩm.
Về mặt kỹ thuật, để đảm bảo tính chính xác về thông tin quản lý, độ bảo mật, cũng như tính minh bạch về thông tin thì cần thiết phải áp dụng những kết quả của công nghệ mới. Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Blockchain là một công nghệ rất quan trọng trong việc đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số và xây dựng nền tảng công nghệ thông tin cho tương lai. Nó đã được coi là một chìa khóa quan trọng trong việc tạo ra sự tiến bộ và thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp khác nhau. Với khả năng chia sẻ thông tin dữ liệu minh bạch theo thời gian thực và bảo mật cao, công nghệ Blockchain (chuỗi khối) là một trong những xu hướng công nghệ đột phá, có khả năng áp dụng rộng rãi, phù hợp với nhiều ứng dụng hiện nay.
Công nghệ Blockchain là một nền tảng quan trọng trong việc xây dựng ứng dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, giúp đảm bảo chất lượng quản lý, truy xuất thông tin chính xác, đảm bảo an toàn dữ liệu cao. Với những lý do trên, việc nghiên cứu Framework Blockchain Hyperledger Fabric và xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng Blockchain là có tính thời sự và cấp thiết, do đó em đã lựa chọn đề tài “Nghiên cứu nền tảng công nghệ Blockchain và ứng dụng trong bài toán truy xuất nguồn gốc sản phẩm” 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 8 1. Trên thế giới Về mặt ứng dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm, ứng dụng nổi trội nhất thế giới hiện nay là hệ thống phần mềm kết hợp giữa siêu thị Walmart và tập đoàn công nghệ IBM.
Phần mềm này cho phép khách hàng truy xuất thông tin sản phẩm bao gồm các thông tin sau: - Thông tin chung về nguồn gốc sản phẩm. - Sản phẩm được sản xuất từ những quy trình nào, từng quy trình được kiểm định chất lượng bởi những cơ quan kiểm định nào. - Ngoài ra do dữ liệu được lưu lên hệ thống Blockchain, nên thông tin từng sản phẩm một khi được công khai cho khách hàng sẽ không thể thay đổi được và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với thông tin đó 1. Trong nước Ở Việt Nam hiện nay, một số công ty cũng đã xây dựng một số phần mềm về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, cụ thể chi tiết như sau: 1.
Phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential của Vietnam Blockchain (agridential. Khác với các phần mềm trên, phần mềm Agridential sử dụng Blockchain để lưu trữ dữ liệu về sản phẩm. Tuy nhiên phần mềm trên cũng chỉ đưa ra thông tin về sản phẩm như: Tên sản phẩm, hình ảnh sản phẩm.vv và các quy trình của sản phẩm do doanh nghiệp tự đăng ký. Chưa có sự tham gia của các cơ quan chức năng để chứng thực quy trình.
Quy trình đăng ký sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential: Từ trang chủ phần mềm, bấm vào nút Dùng thử miễn phí Hình 1: Giao diện của phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential. Điền thông tin Email của người sử dụng vào ô, và bấm tiếp tục: 9 Hình 2: Màn hình điền thông tin email đăng ký tại Agridential. Sau khi điền email, hãy điền thông tin doanh nghiệp và mật khẩu rồi bấm tiếp tục: Hình 3: Màn hình điền thông tin doanh nghiệp phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential. Phần mềm hiện thông báo đăng ký thành công, bạn hãy xác nhận email để hoàn tất quá trình đăng ký tài khoản.
10 Hình 4: Tạo tài khoản thành công. Quy trình đăng ký sản phẩm trên ứng dụng Agridential Tại trang chủ account của màn hình, bấm tạo mã QR sản phẩm để đăng ký sản phẩm Hình 5: Giao diện chính của hệ thống truy xuất nguồn gốc Agridential. Điền các thông tin của sản phẩm và bấm thêm mới để thêm sản phẩm: 11 Hình 6: Giao diện thêm mới sản phẩm của phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential. Giá của phần mềm truy xuất nguồn gốc Agridential: - Đối với cá nhân sử dụng phần mềm trên hệ thống Blockchain có sẵn của phần mềm: 9.
- Đối với doanh nghiệp muốn xây dựng hệ thống Blockchain riêng có giá từ 700 Triệu / 1 lần duy nhất. Phần mềm truy xuất nguồn gốc CheckVN (trang web: www. Phần mềm này cho phép các doanh nghiệp đăng ký mặt hàng mà có thể cho phép người tiêu dùng truy xuất thông tin. Thông tin được phép truy xuất bao gồm thông tin chung về nguồn gốc sản phẩm, các quy trình sản xuất, … Tuy nhiên các thông tin này đều là thông tin một chiều do nhà sản xuất đưa ra, không có sự kiểm định của các cơ quan chuyên môn chức năng, tức là các cơ quan chức năng không tham gia vào quá trình giám sát chất lượng của sản phẩm.
Ngoài ra thông tin về sản phẩm có thể dễ dàng thay đổi bởi doanh nghiệp hoặc kẻ tấn công bên ngoài, hệ thống của CheckVN cũng không sử dụng công nghệ Blockchain để đảm bảo an toàn cho dữ liệu. Do vậy về bản chất phần mềm này cũng chỉ tương đương một website giới thiệu thông tin sản phẩm của doanh nghiệp. Phần mềm truy xuất nguồn gốc Vinacheck (trang web: www. Tương đương phần mềm CheckVN, phần mềm Vinacheck cũng hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký thông tin sản phẩm lên hệ thống như: Tên sản phẩm, giá sản phẩm, ngày sản xuất hay các chứng chỉ chất lượng của sản phẩm lên hệ thống.
Tuy nhiên, các thông tin được cung cấp trên phần mềm chỉ là các thông tin doanh nghiệp đưa lên và không có chứng thực bởi các cơ quan kiểm định. Ngoài ra phần mềm cũng không đăng chi tiết 12 các quy trình trong sản xuất sản phẩm và không sử dụng công nghệ Blockchain để bảo vệ thông tin cho người dùng. Phần mềm truy xuất nguồn gốc iCheck (trang web: www. Giống như các phần mềm truy xuất nguồn gốc đã đề cập ở trên, với phần mềm iCheck cũng giúp doanh nghiệp đăng ký sản phẩm lên hệ thống.
Khác với các phần mềm trên, iCheck hỗ trợ người dùng xem lịch sử thay đổi của sản phẩm, hỗ trợ người dùng để lại bình luận, góp ý cho phần mềm. Tuy nhiên phần mềm vẫn chưa có sự tham gia của các cơ quan kiểm định để quản lý chất lượng sản phẩm và sử dụng công nghệ Blockchain để quyền lợi cho người tiêu dùng, do vậy phần mêm trên cũng chỉ tương đương như một trang web giới thiệu sản phẩm của doanh nghiệp. Phần mềm truy xuất nguồn gốc Traceverified (www. Phần mềm này về mặt chức năng cũng hoàn toàn tương tự như phần mềm iCheck ở trên.
Phần mềm truy xuất nguồn gốc OTS của AZteam (www. Phần mềm này về mặt chức năng cũng hoàn toàn tương tự như phần mềm CheckVN ở trên. Như vậy, các phần mềm truy xuất nguồn gốc hiện nay ở Việt Nam chủ yếu có chức năng giúp doanh nghiệp cung cấp thông tin về sản phẩm, chưa có cơ chế phối hợp cùng các cơ quan kiểm định để kiểm tra chất lượng sản phẩm. Người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn về chất lượng sản phẩm nếu chất lượng ở từng quy trình sản xuất của sản phẩm được kiểm tra bởi các cơ quan có trách nhiệm, và toàn bộ quy trình kiểm tra, ký xác thực bởi các cơ quan có trách nhiệm được cung cấp minh bạch cho người tiêu dùng.
Ngoài ra thông tin về sản phẩm một khi đã được cung cấp cho người tiêu dùng sẽ không thể thay đổi, tránh việc doanh nghiệp gian lận thông tin khi khách hàng khởi kiện thông tin không đúng về chất lượng sản phẩm. Mục tiêu và phạm vi đề tài Mục tiêu đề tài: Mục tiêu chung: Xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc bằng Blockchain. Mục tiêu cụ thể: - Nghiên cứu về công nghệ Blockchain. - Nghiên cứu nền tảng Framework Blockchain Hyperledger Fabric.
- Nghiên cứu về chữ ký điện tử và các nền tảng công nghệ ReactJS lập trình Website Phạm vi nghiên cứu: - Công nghệ Blockchain. - Nền tảng Framework Hyperledger Fabric - Công nghệ chữ ký điện tử - Bài toán truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng Blockchain. Các quy định của pháp luật về truy xuất nguồn gốc hiện nay 1. Thông tư số 03/2011/TT-BNNPTNT ngày 21/01/2011 quy định về việc truy xuất nguồn gốc như sau: - Truy xuất nguồn gốc: Khả năng truy xuất nguồn gốc có nghĩa là khả năng xác định nguồn gốc và quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển của một sản phẩm từ đầu đến khi nó đến tay người tiêu dùng.
- Các cơ sở phải thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc theo nguyên tắc là cơ sở phải lưu giữ thông tin để đảm bảo khả năng nhận diện được cơ sở sản xuất, kinh doanh/công đoạn sản xuất trước và cơ sở sản xuất, kinh doanh/công đoạn sản xuất tiếp theo sau trong quá trình sản xuất, chế biến và phân phối đối với một sản phẩm được truy xuất để đảm bảo khả năng nhận diện, truy tìm một đơn vị sản phẩm tại các công đoạn xác định của quá trình sản xuất, chế biến và phân phối sản phẩm.