Nghiên Cứu Kinh Nghiệm Sử Dụng Blockchain Trong Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Tại Việt Nam

Khám phá kinh nghiệm sử dụng blockchain trong phát triển sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng và bài học cho ngân hàng TMCP tại Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hương Giang
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Quốc
• Đề tài: Nghiên Cứu Ứng Dụng Blockchain Trong Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ứng Dụng Blockchain Tài Trợ Cung Ứng

Quản lý chuỗi cung ứng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của mọi ngành kinh tế. Đảm bảo tính ổn định và liên tục trong chuỗi cung ứng không chỉ mang lại lợi ích cho nhà cung cấp, người mua hàng, mà còn gia tăng hiệu quả hoạt động chung. Các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng (SCF) đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định dòng tiền giữa các bên tham gia. Tại Việt Nam, việc ứng dụng SCF còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác, đặc biệt là khi so sánh với xu hướng ứng dụng công nghệ Blockchain trên thế giới. Do đó, nghiên cứu ứng dụng Blockchain trong SCF tại Việt Nam là một hướng đi tiềm năng, giúp tăng cường minh bạch, tự động hóa, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn vốn.

1.1. Vai Trò Của Chuỗi Cung Ứng Trong Nền Kinh Tế

Chuỗi cung ứng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa sản phẩm và dịch vụ đến tay người tiêu dùng. Việc quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo Lambcrt (1998), chuỗi cung ứng là sự liên kết giữa các doanh nghiệp để đưa sản phẩm đến người dùng. Ram Ganeshan (2002) cho rằng chuỗi cung ứng là mạng lưới các nhà sản xuất, kho xưởng, và nhà phân phối.

1.2. Tổng Quan Về Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Tại Việt Nam

Thị trường SCF tại Việt Nam đang phát triển, nhưng còn nhiều hạn chế so với tiềm năng. Các ngân hàng thương mại chủ yếu cung cấp các sản phẩm SCF truyền thống. Ứng dụng công nghệ, đặc biệt là công nghệ Blockchain, có thể giúp cải thiện hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và mở rộng phạm vi tiếp cận của SCF. Việc ứng dụng Blockchain giúp tăng minh bạch, tự động hóa quy trình, giảm thiểu chi phí và rủi ro cho các bên tham gia.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Hiện Nay

Mặc dù SCF mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Thiếu minh bạch thông tin, quy trình thủ công phức tạp, chi phí giao dịch cao và rủi ro gian lận là những rào cản chính. Công nghệ Blockchain có tiềm năng giải quyết những vấn đề này bằng cách tạo ra một nền tảng an toàn, minh bạch và hiệu quả cho các giao dịch SCF. Việc ứng dụng Blockchain có thể giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán, tăng cường tính minh bạch và tự động hóa quy trình.

2.1. Những Hạn Chế Của Phương Pháp Tài Trợ Truyền Thống

Các phương pháp SCF truyền thống thường gặp phải các vấn đề về thiếu minh bạch, quy trình thủ công phức tạp và chi phí cao. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Việc ứng dụng Blockchain có thể giúp giải quyết các vấn đề này bằng cách tạo ra một nền tảng an toàn và minh bạch.

2.2. Rủi Ro Gian Lận Trong Chuỗi Cung Ứng

Rủi ro gian lận là một thách thức lớn trong chuỗi cung ứng. Việc xác minh thông tin và đảm bảo tính xác thực của các giao dịch thường tốn nhiều thời gian và chi phí. Blockchain có thể giúp giảm thiểu rủi ro gian lận bằng cách cung cấp một hệ thống ghi chép bất biến và minh bạch. Việc sử dụng Smart Contracts cũng giúp tự động hóa quy trình và giảm thiểu rủi ro sai sót.

III. Giải Pháp Ứng Dụng Blockchain Tăng Cường Minh Bạch SCF

Blockchain cung cấp một giải pháp tiềm năng để giải quyết các thách thức trong SCF. Bằng cách tạo ra một sổ cái phân tán, bất biến và minh bạch, Blockchain có thể tăng cường niềm tin giữa các bên tham gia, giảm thiểu rủi ro gian lận và tự động hóa quy trình. Ứng dụng Blockchain có thể giúp tạo ra một hệ sinh thái SCF hiệu quả và bền vững hơn. Theo Mingxiao DU, Qijun Chen (2020), Blockchain có thể tăng hiệu quả của chuỗi cung ứng bằng cách xây dựng nền tảng quản lý toàn bộ quá trình.

3.1. Công Nghệ Blockchain Nền Tảng Cho Tài Trợ Hiện Đại

Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán, cho phép ghi lại các giao dịch một cách an toàn và minh bạch. Các giao dịch được ghi lại trong các khối (blocks) và được liên kết với nhau bằng mật mã (cryptography), tạo thành một chuỗi (chain). Tính bất biến của Blockchain đảm bảo rằng các giao dịch không thể bị sửa đổi hoặc xóa bỏ.

3.2. Smart Contracts Tự Động Hóa Quy Trình Giao Dịch SCF

Smart Contracts là các hợp đồng thông minh được lập trình để tự động thực hiện các điều khoản khi đáp ứng các điều kiện nhất định. Trong SCF, Smart Contracts có thể được sử dụng để tự động thanh toán, giải ngân vốn và quản lý rủi ro. Việc sử dụng Smart Contracts giúp giảm thiểu chi phí và thời gian giao dịch.

IV. Nghiên Cứu Ứng Dụng Blockchain Cho Khoản Phải Thu Theo Đơn Hàng

Một ứng dụng cụ thể của Blockchain trong SCF là quản lý khoản phải thu theo đơn hàng. Bằng cách ghi lại thông tin về đơn hàng, hóa đơn và thanh toán trên Blockchain, các bên tham gia có thể theo dõi trạng thái của khoản phải thu một cách minh bạch và hiệu quả. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro chậm thanh toán và cải thiện dòng tiền cho nhà cung cấp. Ứng dụng này giúp tăng cường tính xác thực và hiệu quả của các giao dịch.

4.1. Tăng Tính Chính Xác Hiệu Quả Với Blockchain

Blockchain giúp tăng tính chính xác và hiệu quả của quản lý khoản phải thu bằng cách cung cấp một nguồn thông tin duy nhất, đáng tin cậy và minh bạch. Các bên tham gia có thể dễ dàng kiểm tra trạng thái của khoản phải thu và giải quyết các tranh chấp một cách nhanh chóng.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Khoản Phải Thu Bằng Blockchain

Các ngân hàng và tổ chức tài chính có thể sử dụng Blockchain để cung cấp các dịch vụ SCF dựa trên khoản phải thu. Bằng cách kết nối với các nền tảng thương mại điện tử và hệ thống quản lý doanh nghiệp (ERP), các ngân hàng có thể tự động hóa quy trình và giảm thiểu rủi ro.

V. Ứng Dụng Blockchain Cho Sản Phẩm Bao Thanh Toán Tại Việt Nam

Sản phẩm bao thanh toán (Factoring) có thể được hưởng lợi lớn từ ứng dụng Blockchain. Blockchain giúp tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro và tự động hóa quy trình bao thanh toán. Các ngân hàng có thể sử dụng Blockchain để xác minh thông tin khách hàng, quản lý khoản phải thu và giải ngân vốn một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc sử dụng Blockchain giúp tạo ra một quy trình bao thanh toán an toàn và hiệu quả hơn.

5.1. Tăng Cường Minh Bạch Giảm Rủi Ro Trong Bao Thanh Toán

Blockchain giúp tăng cường tính minh bạch bằng cách cung cấp một sổ cái phân tán, nơi tất cả các giao dịch được ghi lại một cách công khai và không thể sửa đổi. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro gian lận và cải thiện niềm tin giữa các bên tham gia.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Sản Phẩm Bao Thanh Toán Với Blockchain

Ứng dụng Blockchain có thể giúp các ngân hàng mở rộng phạm vi tiếp cận của sản phẩm bao thanh toán, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp SME. Bằng cách tự động hóa quy trình và giảm thiểu chi phí, các ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ bao thanh toán với mức phí cạnh tranh hơn.

VI. Kết Luận Định Hướng Phát Triển Ứng Dụng Blockchain Trong SCF

Nghiên cứu cho thấy Blockchain có tiềm năng to lớn trong việc cải thiện SCF tại Việt Nam. Tuy nhiên, để ứng dụng thành công Blockchain, cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan, bao gồm ngân hàng, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và nhà cung cấp công nghệ. Định hướng phát triển cần tập trung vào xây dựng khung pháp lý, nâng cao nhận thức và đào tạo nguồn nhân lực. Ứng dụng Blockchain hứa hẹn sẽ mang lại một cuộc cách mạng cho lĩnh vực SCF tại Việt Nam.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Ứng Dụng Trên Thế Giới

Việc nghiên cứu kinh nghiệm ứng dụng Blockchain trong SCF trên thế giới giúp các ngân hàng Việt Nam học hỏi và áp dụng các phương pháp phù hợp. Các bài học kinh nghiệm bao gồm lựa chọn công nghệ phù hợp, xây dựng mô hình kinh doanh khả thi và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý.

6.2. Khuyến Nghị Để Thúc Đẩy Ứng Dụng Blockchain Tại Việt Nam

Để thúc đẩy ứng dụng Blockchain trong SCF tại Việt Nam, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ, các cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính. Các khuyến nghị bao gồm xây dựng khung pháp lý rõ ràng, khuyến khích hợp tác giữa các bên liên quan và tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về Tài trợ chuỗi cung và Công nghệ Blockchain Chương 2: Thực trạng ứng dụng công nghệ Blockchain trong việc phát triển sản phẩm Tài trợ chuỗi cung ứng trên thế giới Chương 3. Một số giải pháp nhằm thúc đầy ứng dụng Công nghệ Blockchain vào các sản phẩm Tài trợ chuỗi cung ứng tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam. CO SO LY THUYET VE TAI TRO CHUOL CUNG UNG VA CONG NGHE BLOCKCHAIN 1. trợ chuỗi cung ứng, 1.

Khái niệm về tài trợ chuỗi cung ứng và phát triển sản phẩm Tài trợ chuỗi cung ứng Chuỗi cung ứng được định nghĩa thông qua nhiều quan điểm khác nhau. Chuỗi cung ứng có thể được hiểu là các doanh nghiệp kết nói với nhau nhằm dưa một sản phẩm, dịch vụ ra thị trường, đến tay người tiêu dùng (Lambcrt, 1998). Chuỗi cung ứng cũng có thể là mạng lưới nhà sản xuất, kho xưởng, nhà phân phối thực hiện việc chuyển hóa các nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ thành thành phẩm, phân phối qua các nhà bán buôn, bán lẻ và đến tay người tiêu dùng cuối cùng (Ram Ganeshan, 2002). Tuy nhiên, chuỗi cung ứng được hiểu đầy đủ và chính xác nhất là luồng nguyên liệu, luồng thông tin, dòng chảy tài chính, dịch vụ từ những Nhà cung cấp nguyên liệu thô đến các nhà máy, kho hàng và khách hàng.

Chuỗi cung ứng gồm các tổ chức và quá trình để tạo ra và phân phối sản phẩm, thông tin và dịch vụ đến khách hàng cuối cùng. Các thành phần cơ bản tham gia chuỗi cung ứng gồm nhà sản xuất, phân phối, bán sỉ, bán lẻ và các Công ty, cá nhân là Khách hàng cuối cùng. Đăng khấn chuyển bàn bón "Đăng án chuyển thông tin cung a (Quin i Nguyen vat iu "hân phốt hing hóa vật cất Vin tii dia Vi tiquốctế Nguén:Hokey Min (2002) Hình 0.1: Mô hình chuỗi cung ứng. Thông qua biểu đồ trên có thể thấy một số đặc điểm của chuỗi cung ứng, bao gồm đặc điểm về luồng thông tin, luồng hàng hóa và luồng tài chính.

Dòng chảy thông tin được trao đi giữa các mắt xích trong chuỗi, là những phản hồi tir kach hang và các đơn vị liên quan bao gồm đơn đặt hàng, báo cáo xuất nhập tồn, xác nhận đạt hàng, hóa đơn. Dòng thông tin cần đầy đủ, kịp thời và chính xác, từ đó tạo ra nền tảng. để đưa ra các quyết định liên quan đến kế hoạch sản xuắt, kết nối các hoạt động, bộ phận trong chuỗi. Dòng chảy của hàng hóa thông thường sẽ được di chuyển từ nhà cung cấp, qua nhà sản xuất, đơn vị phân phối, bán lẻ và đến người tiêu dùng cuối cùng.

Tuy nhiên, đôi khi dòng chảy của hàng hóa có thể trực tiếp từ nhà cung ứng đến nhà phân phối và đến người tiêu dùng. Dòng tài chính trong chuỗi cung ứng sẽ bao gồm hóa đơn, giấy báo có và các khoản thanh toán giữa những người tham gia thị trường. Dòng chảy tài chính có chiều di chuyển ngước với dòng hàng hóa, là luồng. tài chính từ người mua đến người bán hoặc các thành phần trong chuỗi có thể hỗ trợ, chia sẻ cho nhau vay.

Dòng tài chính lưu thông càng nhanh cảng tạo được thanh khoản, tăng hiệu quả của chuỗi cung ứng, giảm chỉ phí do gián đoạn vòng lưu chuyển tiền tệ. Từ định nghĩa về chuỗi cung ứng có thê thấy các công ty không thê cạnh tranh hiệu quả nếu tách rời khỏi nhà cung ứng và các chủ thể khác trong chuỗi cung ứng. Sự quan tâm đến khái niệm về quản trị chuỗi cung ứng đã liên tục gia tăng từ những. năm 1980 khi các công ty thấy được lợi ích của các mối quan hệ hợp tác trong vào.

ngoài tổ chức. Quản lý chuỗi cung ứng đã được định nghĩa là một triết lý kết hợp đề quản lý tông dòng chảy của chuỗi phân phối từ nhà cung ứng đến người tiêu dùng cuối cùng. Một định nghĩa khác về quản lý chuỗi cung ứng kết hợp là đi từ Khách hàng bên ngoài và sau đó quản lý tất cả các quy trình cần thiết để cung cấp cho Khách hàng giá trị theo chiều ngang (Monczka, 2009). Theo đó, những công ty mạnh nhất là những công ty có thể cung cấp kỹ năng quản lý và lãnh đạo cho toàn bộ chuỗi cung ứng kết hợp bao gồm khách hàng bên ngoài cũng như nhà cung cấp chính và nhà cung cấp nguyên liệu thô.

Quản trị chuỗi cung ứng phủ hợp đỏi hỏi sự tập trung quản lý liên chức năng được áp dụng đề phối hợp các chức năng cơ bản của công ty trong công ty, cũng như giữa các công ty khác nhau tạo nên chuỗi cung ứng, (Handfield, 2014). Từ những định nghĩa trên thì có thể thấy quản lý chuỗi cung ứng. là sự phối hop tat cả các hoạt động trong một quy trình liền mạch, liên kết tất cả các đối tác trong chuỗi bao gồm các phòng ban trong một tổ chức và các đối tác bên ngoài. Mục tiêu của quản lý chuỗi cung ứng là hiệu quả trên toàn hệ thống, tối đa hóa giá trị tạo ra, giảm thiểu tối đa tổng chỉ phí toàn hệ thống từ khâu vận chuyền, phân phối đến tồn kho nguyên liệu, tồn kho trong sản xuất và thành phâm bên cạnh yêu cầu đáp ứng nhu cầu của khách hàng, Cả ba dòng chảy sẽ cùng hiện hữu trong chuỗi ung ứng, trong đó dòng chảy thông tin và tài chính sẽ hỗ trợ và củng cố sự dịch chuyền vật lý các sản phâm, dịch vụ giữa nhà cung cấp và người tiêu dùng.

Các doanh nghiệp thường tập trung vào nâng cao hiệu quả dòng chảy vật lý của chuỗi cung ứng, do vậy dòng chảy tài chính vẫn còn đang phân mảnh, phức tạp và tách rời khỏi dòng chảy hàng hóa. Thông thường, hàng hóa sẽ di chuyển nhanh hơn tiền, tạo ra sự chênh lệch tài chỉnh giữa các thành viên trong chuỗi. Trong quá khứ, các công ty vẫn phát triển thịnh vượng một phần là do thiếu cạnh tranh toàn cầu, khả năng dự đoán cung cầu còn yếu, chất lượng. sản phẩm chưa có nhiều nỗi trội và quản lý tín dụng chưa hiệu quả.

Khi đó, dé ba dip tôn thất do những vấn đề này, chiến lược được các công ty đề ra là sản xuất dư thừa hàng tôn kho, sử dụng dư thừa tài nguyên và lao động. Đặc biêt, cuộc khủng hoảng. tài chính toàn cầu năm 2008-2009 đã đặc biệt ảnh hưởng đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khiến nhiều nhà cung cấp phải phá sản và đe dọa sự ôn định của chuỗi cung. ưng toàn cầu.

Ngày nay khi các công ty cạnh tranh về chỉ phí đề gia tăng lợi nhuận thì chiến lược cần thiết là quản lý hàng hóa và dòng tiền tối ưu. Do vậy, việc quản lý hiệu quả dòng chảy tài chính để đảm bảo tài trợ kịp thời cho chuỗi cung ứng là giải pháp cần thiết. “Tài trợ chuỗi cung ứng có thê được hiểu là sự tập hợp các công cụ tài chính nhằm. nâng cao hiệu quả của dòng tiền trong chuỗi cung ứng: “việc sử dụng các công cụ tài chính, thông lệ và công nghệ đề tối ưu hóa việc quản lý vốn lưu động, thanh khoản và rủi ro gắn liền tham gia vào các quy trình chuỗi cung ứng đề hợp tác với các đối tac kinh doanh” (Euro Banking Association, 2014).

"Giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng. thể hiện sự kết hợp của các giải pháp công nghệ và dịch vụ tài chính kết nói chặt chẽ chuỗi giá trị toàn cầu người vận chuyền, nhà cung cấp, tổ chức tải chính và thường xuyên, các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ. Chúng được thiết kế để cải thiện hiệu quả của chuỗi cung ứng tài chính bằng cách ngăn chặn sự thay đổi chỉ phí bất lợi và bằng cách cải thiện khả năng hiển thị, tính sẵn có, giao hàng và chỉ phí tiền mặt cho. tat cả các chuỗi giá trị toàn cầu những người tham gia.

Từ các định nghĩa trên, Tài trợ chuỗi cung ứng có thể được hiểu rõ ràng nhất là việc quản lý, lập kế hoạch và kiểm soát tất cả các hoạt động và quy trình giao dịch liên quan đến dòng chảy của tiền mặt giữa các bên liên quan của chuỗi cung ứng nhằm. cải thiện vốn lưu động của họ” (More, 2013). “Phat triển sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng là một trong những công cụ hỗ trợ cho. các nhà sản xuất và nhà cung cấp địa phương để tối ưu hóa việc quản lý vốn lưu động.

thông qua chuyển giao các khoản phải thu bán hàng và hàng tồn kho thành tiền mặt và có được nguồn tài trợ với chỉ phí thấp hơn” (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2023). Đặc điểm và lợi ích của tài trợ chuỗi cung ứng Sơ đồ của Tài trợ chuỗi cung ứng: co at ng Ro ph pi người Ô mu nh meet mt ha Ning A thane ‘ile Na Rtnp top Ba ho Dong chế mon ° Senco ne reak 22-24 =vxo cớ chọc uc bag maưng can Sis at he = ating Bh ps “Salas Hình 1.2: Tài trợ chuỗi cung ứng theo sản phẩm Tài trợ khoản phải trả Nguén: BAFT, EBA, FCI, ICC, ITFA (2023) 10 Quy trình tài trợ chuỗi cung ứng, về cơ bản, có thể tập trung vào ba chủ thể chính 1a bén ban, bén mua va nha tai tro. Theo Trade Finance Global, quy trình chuỗi cung ứng có thể được mô tả qua sơ đồ trên. Bước đầu, người mua và người bán sẽ xác lập giao dịch thương mại thông qua ký kết hợp đồng kinh tế và đơn đặt hàng.

Sau đó người bán sẽ xuất hóa đơn kèm chỉ dẫn thanh toán. Người mua xác nhận thanh toán và cung cấp chỉ dẫn thanh toán cho nhà tài trợ. Nhà tài trợ sẽ thâm định và cho. phép người bán nhận thanh toán sớm.

Nếu người bán nhận thanh toán trước hạn thì nhà tài trợ sẽ trả theo giá trị chiết khấu. Nếu người bán không nhận thanh toán sớm. thì sẽ nhận được khoản thanh toán đầy đủ giá trị và ngày đến hạn. Tại ngày đến hạn, người mua sẽ thanh toán đầy đủ giá trị hóa đơn cho nhà tài trợ.

Đặc điểm đầu tiên của tài trợ chuỗi cung ứng là các thành phần tham gia vào quá trình tài trợ. Tài trợ chuỗi cung ứng có 3 thành phần cơ bản bao gồm người mua, người bán và các đơn vị tài trợ. Các đơn vị tài trợ có thể là người bán, người mua hoặc bên thứ ba. Bên thứ ba là các đơn vị trung gian bao gồm người bán, người mua các định chế tài chính chuyên cung cấp các giải pháp, sản phẩm tài trợ.

cấp tài chính trong các chương trình tài trợ chuỗi cung ứng có thể là các ngân hàng thương mại, ngân hàng phát triển, tổ chức phi ngân hàng, và gần đây, cả các nhà đầu tư hoặc thậm chí chính người mua.