Nghiên Cứu Tinh Thần Hậu Hiện Đại Trong Tiểu Thuyết Của Paul Auster

Khám phá tinh thần hậu hiện đại trong tiểu thuyết Paul Auster qua hai tác phẩm Moon Palace và Man in the Dark. Phân tích sâu sắc và thú vị.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mến
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Ngọc Chương
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Nghiên Cứu Tinh Thần Hậu Hiện Đại Trong Tiểu Thuyết Paul Auster
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ văn học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tinh Thần Hậu Hiện Đại Paul Auster

Paul Auster, một trong những nhà văn đương đại Mỹ nổi bật, thường được giới phê bình xếp vào hàng ngũ những nhà văn hậu hiện đại có tầm ảnh hưởng lớn. Nổi tiếng với bộ ba tiểu thuyết The New York Trilogy, Auster tiếp tục khẳng định vị thế của mình qua các tác phẩm như Moon Palace và Man in the Dark. Các tiểu thuyết của ông thống nhất trong chủ đề và phong cách, định hình Auster như một tác giả hậu hiện đại trăn trở đi tìm câu trả lời cho nghi vấn bản thể và nghi vấn sáng tạo. Nghiên cứu về tinh thần hậu hiện đại trong tiểu thuyết của Auster không chỉ là khám phá kỹ thuật viết mà còn là tìm hiểu sự chuyển biến lớn về tinh thần văn chương, giải thoát văn học khỏi những trói buộc. Paul Auster là đại diện xuất sắc của văn học hậu hiện đại Mỹ, một dòng chảy lớn và từng là chủ lưu của văn học thế giới.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Tác Giả Paul Auster

Paul Auster (1947 - ) là một trong những cái tên nổi bật của văn chương đương đại Mỹ. Với 17 tiểu thuyết đã xuất bản, ông thường được các nhà phê bình xếp vào danh sách những nhà văn hậu hiện đại có tầm ảnh hưởng nhất hiện nay. Khởi đầu, Paul Auster nổi tiếng với bộ ba tiểu thuyết giả-trinh thám (phản-trinh thám) The New York Trilogy (Bộ ba tác phẩm về thành phố New York, 1987). Những tác phẩm xuất sắc tiếp theo của Paul Auster là Moon Palace (Cung điện trăng, 1989), In the Country of Last Things (Trong xứ sở của những điều cuối cùng, 1987), The Music of Chance (Nhạc đời may rủi, 1990), The Book of Illusions (Sách của những ảo tưởng, 2002), The Brooklyn Follies (Những chuyện điên rồ ở Brooklyn, 2005), Man in the Dark (Người trong bóng tối, 2008), Travels in the Scriptorium (Những cuộc du hành trong phòng văn, 2008)…, quyển mới nhất là Sunset Park (Công viên hoàng hôn, 2010).

1.2. Lý Do Chọn Nghiên Cứu Paul Auster Hậu Hiện Đại

Việc chọn Paul Auster làm đối tượng nghiên cứu không chỉ vì ông là một tác gia nổi bật và đặc sắc trong văn học hậu hiện đại thế giới, mà còn vì những tiểu thuyết đặc biệt của ông đã góp phần tạo thêm những mảng màu cho văn học hậu hiện đại Mỹ. Tinh thần hậu hiện đại của Paul Auster không đứt lìa truyền thống văn học Mỹ, và đây là điểm rất quan trọng để những thể nghiệm mới trong văn chương có sức sống dài lâu. Moon Palace và Man in the Dark là hai tác phẩm lớn của Paul Auster, nằm ở hai giai đoạn trên con đường văn chương của ông, cách nhau gần đúng 20 năm. Khi tập trung tìm hiểu tiểu thuyết hậu hiện đại của Paul Auster qua 2 tác phẩm này, nghĩa là chúng tôi chú tâm tìm hiểu sự vận động trong tiểu thuyết của ông.

II. Cách Nhận Diện Tiểu Thuyết Hậu Hiện Đại Của Paul Auster

Tiểu thuyết hậu hiện đại của Paul Auster mang những đặc trưng riêng biệt, thể hiện qua cách ông xây dựng nhân vật, sử dụng ngôn ngữ và kết cấu tác phẩm. Một trong những yếu tố quan trọng là sự mờ hóa ranh giới giữa hiện thực và hư cấu, tạo ra những thế giới song hành và hiện thực giả lập. Paul Auster cũng khai thác sâu sắc hành trình truy tìm bản thể, thể hiện qua mối quan hệ cha con, hình ảnh người phụ nữ và sự song trùng của bản ngã. Sự chuyển hóa giữa thế giới bên trong và bên ngoài cũng là một đặc điểm nổi bật, thể hiện qua sự thống nhất bản thể và trạng thái "ở-giữa".

2.1. Mờ Hóa Ranh Giới Hiện Thực Hư Cấu Trong Tác Phẩm

Một trong những đặc điểm nổi bật trong tiểu thuyết của Paul Auster là sự mờ hóa ranh giới giữa hiện thực và hư cấu. Ông tạo ra những thế giới song hành, nơi những sự kiện có thể xảy ra theo nhiều cách khác nhau. Điều này thể hiện rõ trong Man in the Dark, nơi nhân vật chính tạo ra một thế giới hư cấu để trốn tránh thực tại. Sự pha trộn giữa hiện thực và hư cấu này là một đặc trưng của chủ nghĩa hậu hiện đại, thể hiện sự hoài nghi về tính khách quan của sự thật.

2.2. Hành Trình Truy Tìm Bản Thể Trong Tiểu Thuyết Paul Auster

Các nhân vật trong tiểu thuyết của Paul Auster thường trải qua một hành trình truy tìm bản thể. Họ phải đối mặt với những câu hỏi về ý nghĩa cuộc đời, sự thật và sự tồn tại. Mối quan hệ cha con, hình ảnh người phụ nữ và sự song trùng của bản ngã là những yếu tố quan trọng trong hành trình này. Trong Moon Palace, nhân vật chính phải tìm hiểu về quá khứ gia đình để hiểu rõ hơn về bản thân.

2.3. Sự Chuyển Hóa Thế Giới Bên Trong Bên Ngoài

Sự chuyển hóa giữa thế giới bên trong và bên ngoài là một chủ đề quan trọng trong tiểu thuyết của Paul Auster. Các nhân vật thường trải qua một quá trình thay đổi, từ đó thay đổi cách họ nhìn nhận thế giới xung quanh. Sự thống nhất bản thể và trạng thái "ở-giữa" là những yếu tố quan trọng trong quá trình này. Trong Man in the Dark, nhân vật chính phải đối mặt với những nỗi đau trong quá khứ để tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.

III. Phân Tích Tinh Thần Hậu Hiện Đại Trong Moon Palace Auster

Moon Palace là một tác phẩm tiêu biểu thể hiện tinh thần hậu hiện đại của Paul Auster. Tiểu thuyết này khai thác sâu sắc các chủ đề về bản sắc, ký ức và sự ngẫu nhiên. Nhân vật chính, Marco Stanley Fogg, trải qua một hành trình đầy biến động để tìm hiểu về quá khứ gia đình và ý nghĩa cuộc đời. Moon Palace cũng thể hiện sự hoài nghi về những giá trị truyền thống và sự tìm kiếm những giá trị mới trong một thế giới hậu hiện đại.

3.1. Chủ Đề Về Bản Sắc Và Ký Ức Trong Moon Palace

Trong Moon Palace, chủ đề về bản sắc và ký ức được khai thác một cách sâu sắc. Nhân vật Marco Stanley Fogg phải đối mặt với những câu hỏi về nguồn gốc và quá khứ gia đình. Ký ức đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bản sắc của nhân vật. Paul Auster sử dụng kỹ thuật tự sự phức tạp để khám phá những lớp lang ký ức khác nhau.

3.2. Sự Ngẫu Nhiên Và Vận Mệnh Trong Moon Palace

Sự ngẫu nhiên và vận mệnh là những yếu tố quan trọng trong Moon Palace. Cuộc đời của Marco Stanley Fogg bị ảnh hưởng bởi những sự kiện ngẫu nhiên, nhưng đồng thời anh cũng tin vào một sức mạnh định mệnh nào đó. Paul Auster thể hiện sự hoài nghi về khả năng kiểm soát cuộc đời của con người.

3.3. Giải Cấu Trúc Huyền Thoại Mỹ Trong Moon Palace

Moon Palace giải cấu trúc huyền thoại Mỹ bằng cách tái hiện và giả lập những "siêu lịch sử". Paul Auster tạo ra những "nước Mỹ khác" - những thế giới hư cấu song hành cùng hiện thực. Tác phẩm làm bật lên phạm trù Cái Khác trong tư duy phương Tây, thể hiện qua những người nhập cư, những kẻ lưu vong, những nhân vật bị tước đi lịch sử cá nhân, những bản thể phân mảnh.

IV. Man in the Dark Tinh Thần Hậu Hiện Đại Về Chiến Tranh

Man in the Dark là một tiểu thuyết hậu hiện đại khác của Paul Auster, tập trung vào chủ đề về chiến tranh và bạo lực. Tiểu thuyết này kể về August Brill, một người đàn ông lớn tuổi tạo ra một thế giới hư cấu để trốn tránh thực tại đau buồn. Man in the Dark thể hiện sự hoài nghi về khả năng của con người trong việc giải quyết xung đột và sự tìm kiếm ý nghĩa trong một thế giới đầy bạo lực.

4.1. Thế Giới Hư Cấu Như Một Lối Thoát Trong Man in the Dark

Trong Man in the Dark, thế giới hư cấu đóng vai trò như một lối thoát cho nhân vật August Brill. Ông tạo ra một thế giới nơi chiến tranh và bạo lực không tồn tại, nhưng đồng thời ông cũng phải đối mặt với những hậu quả của việc trốn tránh thực tại. Paul Auster khám phá sự phức tạp của tâm lý con người trong bối cảnh chiến tranh.

4.2. Phản Ánh Bạo Lực Và Hậu Quả Của Chiến Tranh

Man in the Dark phản ánh bạo lực và hậu quả của chiến tranh một cách trực diện. Paul Auster không né tránh những hình ảnh tàn khốc của chiến tranh, nhưng đồng thời ông cũng thể hiện sự cảm thông đối với những nạn nhân của chiến tranh. Tiểu thuyết này là một lời cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của bạo lực.

4.3. Tính Phi Lý Và Phân Mảnh Của Hiện Thực

Man in the Dark thể hiện tính phi lý và phân mảnh của hiện thực thông qua việc xây dựng một thế giới hư cấu song song. Paul Auster sử dụng kỹ thuật siêu hư cấu để làm nổi bật sự chủ quan trong cách con người nhận thức thế giới. Tiểu thuyết này đặt ra câu hỏi về bản chất của sự thật và sự hư cấu.

V. Ảnh Hưởng Của Hậu Hiện Đại Đến Phong Cách Viết Paul Auster

Chủ nghĩa hậu hiện đại đã ảnh hưởng sâu sắc đến phong cách viết của Paul Auster. Ông sử dụng nhiều kỹ thuật hậu hiện đại như siêu hư cấu, tự tham chiếu và giải cấu trúc để tạo ra những tác phẩm độc đáo và đầy thách thức. Phong cách viết Paul Auster cũng thể hiện sự hoài nghi về những giá trị truyền thống và sự tìm kiếm những giá trị mới trong một thế giới hậu hiện đại.

5.1. Kỹ Thuật Siêu Hư Cấu Trong Tiểu Thuyết Paul Auster

Kỹ thuật siêu hư cấu là một trong những đặc điểm nổi bật trong tiểu thuyết của Paul Auster. Ông thường xuyên phá vỡ bức tường thứ tư, cho phép nhân vật ý thức được rằng họ đang sống trong một tác phẩm hư cấu. Điều này tạo ra một hiệu ứng tự tham chiếu, khiến người đọc phải suy ngẫm về bản chất của văn học.

5.2. Tự Tham Chiếu Và Giải Cấu Trúc Trong Tác Phẩm

Paul Auster sử dụng kỹ thuật tự tham chiếu để tạo ra những liên kết giữa các tác phẩm của mình. Ông cũng sử dụng kỹ thuật giải cấu trúc để phá vỡ những cấu trúc truyền thống của tiểu thuyết. Điều này thể hiện sự hoài nghi về những quy ước văn học và sự tìm kiếm những hình thức mới.

5.3. Ngôn Ngữ Và Phong Cách Kể Chuyện Độc Đáo

Paul Auster có một phong cách kể chuyện độc đáo, kết hợp giữa sự đơn giản và phức tạp. Ông sử dụng ngôn ngữ một cách chính xác và hiệu quả, nhưng đồng thời ông cũng tạo ra những câu chuyện đầy bí ẩn và gợi mở. Phong cách viết của ông thể hiện sự ảnh hưởng của nhiều nhà văn khác nhau, nhưng đồng thời nó cũng mang đậm dấu ấn cá nhân.

VI. Ứng Dụng Nghiên Cứu Tinh Thần Hậu Hiện Đại Paul Auster

Nghiên cứu về tinh thần hậu hiện đại trong tiểu thuyết của Paul Auster có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ phê bình văn học đến giảng dạy văn học. Nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về văn học hậu hiện đại và những vấn đề mà nó đặt ra. Nó cũng giúp chúng ta đánh giá cao hơn những đóng góp của Paul Auster cho văn học thế giới.

6.1. Đóng Góp Cho Phê Bình Văn Học Hậu Hiện Đại

Nghiên cứu này đóng góp vào lĩnh vực phê bình văn học hậu hiện đại bằng cách cung cấp một phân tích sâu sắc về tinh thần hậu hiện đại trong tiểu thuyết của Paul Auster. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những đặc trưng và giá trị của văn học hậu hiện đại.

6.2. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy Văn Học Mỹ

Nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong giảng dạy văn học Mỹ, đặc biệt là các khóa học về văn học hậu hiện đại. Nó cung cấp cho sinh viên một cái nhìn tổng quan về Paul Auster và những đóng góp của ông cho văn học thế giới.

6.3. Mở Rộng Hiểu Biết Về Văn Hóa Đương Đại

Nghiên cứu này giúp chúng ta mở rộng hiểu biết về văn hóa đương đại, đặc biệt là những vấn đề mà chủ nghĩa hậu hiện đại đặt ra. Nó giúp chúng ta suy ngẫm về bản chất của sự thật, sự hư cấu và ý nghĩa cuộc đời trong một thế giới đầy biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho các chủ nghĩa “hậu” nở rộ không ngừng vào đầu thập niên 1960 trong văn chương, tư tưởng xã hội, kinh tế học và cả tôn giáo (“Hậu Cơ Đốc”, Post-Christianity). “Tính đến sau” (Posteriority) – cái cảm giác tiêu cực rằng mình sinh ra sau một thời đại đầy sáng tạo, hay ngược lại, cảm giác tích cực rằng mình đã vượt qua một ý thức hệ tiêu cực – chỉ thật sự phát triển vào thập niên 1970 trong kiến trúc và văn học, hai trung tâm của những vấn đề tranh cãi hậu-hiện đại (chữ này được gạch nối một phần là để chỉ tính tự chủ và mình là một trào lưu tích cực, xây dựng). “Chủ nghĩa hậu hiện đại giải cấu trúc hay hủy tạo” (Deconstructive Postmodernism) nổi lên sau khi các nhà hậu cấu trúc luận người Pháp (Lyotard, Derrida, Baudrillard) bắt đầu được chấp nhận tại Hoa Kỳ vào cuối thập niên 1970; lúc đó phân nửa giới học thuật trên thế giới tin rằng chủ nghĩa hậu hiện đại chỉ bó hẹp trong những phép biện chứng phủ định và giải cấu trúc. Nhưng vào thập niên 1980 xuất hiện một loạt những trào lưu mới, đầy tính sáng tạo, được gọi bằng nhiều tên khác nhau: chủ nghĩa hậu hiện đại “cấu tạo, xây dựng” (constructive), hậu hiện đại “sinh thái” (ecological), hậu hiện đại “hữu căn” (grounded), và hậu hiện đại “tái cấu trúc” (re-structive).

(Charles Jencks) [2; 6] Chúng tôi chọn định nghĩa của Charles Jencks vì nó gợi nhắc chúng tôi ba vấn đề của hậu hiện đại: 1/ dù được manh nha (về cả thuật ngữ và sáng tác) từ cuối thế kỷ XIX, nhưng chủ nghĩa hậu hiện đại thật sự chỉ trở thành dòng nghệ thuật chủ lưu của nước Mỹ từ cuối những năm 60 của thế kỷ XX, trong sự phát triển rầm rộ của khoa học công nghệ, của văn minh điện toán, và sự bùng nổ của các phương tiện, văn hóa truyền thông; 2/ sự phát triển của chủ nghĩa hậu hiện đại Mỹ vừa gắn liền với thực tế sáng tác trong nước vừa gắn với những tư tưởng “lập thuyết” ngoài nước Mỹ (của J.Baudrillard…); 3/ hậu hiện đại ban đầu bị hiểu như một thứ chủ nghĩa hư vô, phá hủy, nhưng, như vẻ “mơ hồ” của thuật ngữ post-modernism (ngụ ý rằng nó đang vượt qua chủ nghĩa hiện đại nhưng không hề 16 dự báo rằng sau đó sẽ dẫn tới đâu),chủ nghĩa hậu hiện đại có một độ dung chứa đáng kinh ngạc. Tinh thần của hậu hiện đại có lẽ không hoàn toàn chỉ là một chủ nghĩa phủ nhận và hư vô. Chúng ta sẽ lần lượt phân tích từng vấn đề. Nước Mỹ, từ cuối thế kỷ XX đến nay, đã đối diện với những vấn đề rất khác với trước đó: sự biến dạng của chủ nghĩa tư bản từ chủ nghĩa tư bản đế quốc độc quyền thành chủ nghĩa tư bản toàn cầu; nền kinh tế sản xuất - dịch vụ vươn mình thành kinh tế tri thức (knowledge-based economy – một thuật ngữ chỉ xuất hiện từ sau 1960 bởi một số nhà kinh tế học như Fritz Machlup, Peter Drucker…); chìa khóa của thời đại tri thức là công nghệ thông tin và các mạng liên kết; thế giới cầu thành “thế giới phẳng”10; văn hóa tiêu dùng và các giá trị đại chúng lên ngôi; và chiến tranh được định nghĩa lại.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra sau Chiến tranh Thế giới II, chủ nghĩa hiện đại trên thế giới bắt đầu hỏng hóc. Nhiều tổn thương tinh thần mà nó phải chịu như nhà tù Xô Viết, Cách mạng Văn hóa Trung Quốc, bom nguyên tử thả xuống Nagasaki và Hiroshima của Nhật Bản, nạn tàn sát người Do Thái, bom hủy diệt ở Dresden của Đức… Nước Mỹ rúng động. Từ năm 1947, nước Mỹ lại sa lầy vào cuộc Chiến tranh Lạnh (1947-1991) – một kiểu chiến tranh không bom súng nhưng hủy diệt tận gốc các mối liên kết; phong trào đòi quyền cơ bản của người Mỹ gốc Phi (1955-1968). Năm 1963, Tổng thống John F.

Năm 1975, nước Mỹ vỡ mộng đế quốc tại Việt Nam. Từ những năm 1990, nước Mỹ bắt đầu cảm nhận các dấu hiệu suy thoái kinh tế, như một người già nhận thấy vết đồi mồi trên cơ thể. Cùng với khủng hoảng kinh tế kéo dài đến tận ngày nay, nước Mỹ đồng thời phải đối diện với nạn khủng bố (Ngày 11/9 kinh hoàng, Bin Laden…), với chiến tranh (Iran, Iraq, Libya…) và với sự khủng hoảng lối sống của lớp trẻ. Một số “giá trị Mỹ” được tôn sùng trong lịch sử như dân chủ, tự do, chủ nghĩa anh hùng cá nhân… cũng có những dấu hiệu lung lay.

Mối quan tâm của chúng tôi là tinh thần hậu hiện đại của thời kỳ văn chương hậu hiện đại Mỹ từ khoảng những năm 1960 đến nay. Việc nghiên cứu tinh thần hậu hiện đại trong tiểu thuyết Paul Auster nhất thiết phải đặt trong bối cảnh hậu hiện đại của nước Mỹ, vì hậu hiện đại thật sự đã là một phong cách sáng tác toàn cầu, và tinh thần hậu hiện đại ở mỗi nơi cũng có những khác biệt. Hơn nữa, chính từ nước Mỹ những năm 1960, hậu hiện đại đã có những phác họa đầu tiên về tinh thần nền tảng cho mình và cho thế giới, rồi sau đó, khi lý thuyết hậu hiện đại của Jean-Francois Lyotard thực hiện chuyến du hành và xâm nhập mạnh mẽ từ Pháp đến Mỹ, thì chủ nghĩa hậu hiện đại lại lần nữa nảy sinh từ nước Mỹ. Tinh thần hậu hiện đại, trước hết, là một tinh thần xã hội, tinh thần thời đại.

Tinh thần hậu hiện đại Mỹ sau Chiến tranh Thế giới II là sự khủng hoảng niềm tin vào những giá trị Mỹ 10 Tên quyển sách của Thomas L.Freidman, The world is flat, 2005. 17 vốn đã là trung tâm của hiện đại, đồng thời không ngây thơ tin vào sự tiến bộ và ảo tưởng về tương lai; là sự trượt dài, hòa tan vào truyền thông và không gian số hóa; là sự phì trương của văn hóa đại chúng; là một thứ tinh thần hoang mang, đổ nát, vừa có vẻ bi đát vừa giỡn chơi, ngông cuồng. Không khí đổi thay của xã hội đã chớm từ sau 1945, nhưng trong lĩnh vực nghệ thuật, sự thay đổi thật sự, như đã nói, chỉ đến khoảng những năm 1960. Nhà nghiên cứu Barry Lewis trong tiểu luận “Chủ nghĩa hậu hiện đại và văn chương” cho rằng hậu hiện đại là phong cách sáng tác phổ biến nhất ở Mỹ trong khoảng thời gian từ 1960 đến 1990, và nhắc lại hai dấu mốc của phê bình ở hai mốc thời gian đó, có tác động nhận diện hoạt động sáng tác hậu hiện đại, đó là tiểu luận “Writing American Fiction” (1961) của Philip Roth và “Stalking the Billion-Footed Beast: A Literary Manifesto for the New Socila Novel” (1989) của Tom Wolfe.

“Hai tiểu luận của Roth và Wolfe cho thấy cách thế văn chương đã đáp ứng với thời khí này. Bài của Roth tuyên bố rằng những mẩu tin hằng ngày còn phi lý hơn bất cứ thứ gì văn chương hư cấu có thể diễn tả. Điều này thúc giục hàng trăm nhà văn nhúng tay vào việc thí nghiệm với giả tưởng và sự tự phản tỉnh. Bản tuyên ngôn của Wolfe, mặt khác, lại là một lời hiệu triệu kêu gọi quay về với chủ nghĩa hiện thực.

Ông cho rằng các tiểu thuyết gia hậu hiện đại đã chểnh mảng với việc biểu hiện đời sống phức tạp của đô thị. Cuốn Bonfire of the Vanities (1988) của ông là một cố gắng hồi phục thế quân bình bằng cách ứng dụng những phương pháp ký sự của Balzac và Thackeray vào khu rừng rậm đô thị New York.” [49] Sự khủng hoảng hay cạn kiệt của văn chương hậu hiện đại, chúng ta sẽ bàn sau, nhưng đầu tiên, phải nhận rằng tinh thần hậu hiện đại đã thấm sâu vào văn học Mỹ từ thời điểm 1960. Thử lướt qua danh sách các nhà văn hậu hiện đại thế giới, cũng có thể thấy số lượng tác giả Mỹ chiếm ưu thế. Từ năm 1960 đến nay, có thể kể đến: Walter Abish, Richard Brautigan, Kathy Acker, William Burroughs, Paul Auster, Robert Coover, John Barth, Don De Lillo, Donald Barthelme, Raymon Federman, Thomas Pynchon, William Gass, Ishmael Reed, Steve Katz, Gilbert Sorrentino, Jerzy Kosinski, Ronald Sukenick, Joseph McElroy, Kurt Vonnegut… Sáng tác của các tác giả khác nhau, bản thân họ cũng không gom nhau vào một nhóm để thuyết minh về tinh thần hậu hiện đại, nhưng có những điểm giống nhau căn bản trong văn chương của họ, như: sự phá vỡ trật tự văn bản, sự rỉ mòn của cảm thức thời gian; nhại văn; ngôn ngữ tồn tại như những ký hiệu vật chất manh mún; sự ngẫu nhiên, sự tự vấn.

Về nguồn gốc phát sinh, chúng tôi cho rằng sáng tác của họ khởi phát từ không khí thời đại kết hợp với truyền thống siêu thực, phi lý của văn học phương Tây đã phát triển từ thế kỷ XIX. Những sáng tác hậu hiện đại của họ được chính thức giới thiệu bằng ấn phẩm đầu tiên tại Mỹ - Boundary 2 - tạp chí chuyên về văn hóa và văn chương hậu hiện đại, xuất bản năm 1972 (nay vẫn còn hoạt động). Những người 18 tiên phong giới thiệu văn chương hậu hiện đại trong thời kỳ đó là David Antin, Charles Olson, John Cage, Trường thi ca - nghệ thuật Black Mountain. Năm 1979, tại Pháp, Jean-Francois Lyotard cho ra mắt cuốn sách bàn về thân phận tri thức La Condition Postmoderne (Hoàn cảnh hậu hiện đại).

Nhưng hậu hiện đại mà ông nói tới lại không phải là nền văn chương hậu hiện đại của Mỹ từ 1960, mà khởi phát từ một thực tế lịch sử tại Pháp, ấy là cuộc nổi dậy của sinh viên Pháp mùa xuân 1968 (tiếp nối phong trào hippies ở Mỹ), đã dẫn đến “cuộc cách mạng văn hóa toàn cầu” chống lại mọi hình thức bảo thủ về văn hóa, chính trị, để tìm một không khí sáng tạo tự do hơn. Thú vị là, khi ở Pháp, cuốn sách của J. Lyotard bị đón nhận hờ hững, nhưng năm 1984, khi được dịch sang tiếng Anh, cùng với bài luận ngắn “An Answer to the Question: What is Postmoderism?” đăng trong phần phụ lục, nó lập tức trở thành sách giáo khoa về chủ nghĩa hậu hiện đại tại Mỹ và nhiều nước khác. Từ một sự vay mượn khái niệm này để chồng lớp lên khái niệm kia, những phân tích của ông về tính chất hậu hiện đại được áp dụng để giải thích về văn chương hậu hiện đại Mỹ, và cùng với nhiều lý thuyết của các học giả khác như Clive Bell, Julia Kristeva, Jacques Derrida, Michel Foucault, Jean Baudrillard, Federic Jameson…, một chủ nghĩa hậu hiện đại chính thức ra đời ở Mỹ.

Ảnh hưởng từ triết học của Nietzsche (tôn vinh giá trị cá nhân), J. Lyotard đưa ra quan điểm trọng yếu nhất của mình về hậu hiện đại: giải phóng tri thức khỏi sự thống trị của những méta récit/ grand récit (siêu tự sự, đại tự sự).