Tài liệu: Nghiên cứu thực trạng hút thuốc lá thụ động trên

Nghiên cứu đánh giá tình trạng hút thuốc lá thụ động ở sản phụ tại khoa Sản Bệnh viện Bạch Mai năm 2016 với các yếu tố liên quan và tác động sức khỏe.

• Trường học: Bệnh viện Bạch Mai
• Chuyên ngành: Sản phụ khoa
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng hút thuốc lá thụ động trên sản phụ tại khoa sản bệnh viện Bạch Mai năm 2016
• Loại tài liệu: Nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và định nghĩa về hút thuốc lá thụ động

Hút thuốc lá thụ động là tình trạng tiếp xúc không tự nguyện với khói thuốc lá của môi trường (ETS - Environmental Tobacco Smoke). Đây là một vấn đề sức khỏe công cộng nghiêm trọng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận. Theo nghiên cứu từ Bệnh viện Bạch Mai, những người không hút thuốc sống cùng với những người hút thuốc sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm. Khói thuốc trong môi trường chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó có ít nhất 70 chất được biết là gây ung thư. Sự phơi nhiễm này xảy ra tại nhà, nơi làm việc và những nơi công cộng khác, ảnh hưởng đặc biệt đến sản phụ và trẻ em.

1.1. Định nghĩa khoa học

Hút thuốc lá thụ động (SHS) là việc hít phải khí khí từ thuốc lá được hút bởi người khác. Theo định nghĩa của WHO, đây là sự tiếp xúc không chủ ý với khói thuốc lá môi trường. Nghiên cứu chỉ ra rằng không có mức độ an toàn nào khi tiếp xúc với khói thuốc lá. Mọi độ tuổi đều bị ảnh hưởng, đặc biệt phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh.

1.2. Sự khác biệt với hút thuốc lá chủ động

Khác với hút thuốc lá chủ động (người tự mình hít thuốc), hút thuốc lá thụ động là sự phơi nhiễm không tự nguyện. Các nghiên cứu cho thấy khí thở ra từ người hút chứa nồng độ cao hơn các chất độc hại so với khí mà người hút hít vào. Điều này làm cho khói thuốc môi trường trở thành mối nguy hiểm đặc biệt đối với những người xung quanh, nhất là sản phụ.

II. Tác hại của hút thuốc lá thụ động đối với phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai tiếp xúc với khói thuốc lá có nhiều khả năng phải đối mặt với các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng. Theo Bệnh viện Bạch Mai, sự phơi nhiễm này làm tăng nguy cơ sinh non, dị tật bẩm sinh và ốm yếu ở trẻ sơ sinh. Ngoài ra, khói thuốc cũng gây ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, làm giảm cân nặng lúc sinh. Các bệnh liên quan bao gồm: sẩu, bệnh tim và phổi ở trẻ. Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) cũng có mối liên hệ trực tiếp với hút thuốc lá thụ động của mẹ khi mang thai.

2.1. Nguy cơ sinh non và biến chứng

Thai phụ tiếp xúc với khói thuốc lá có nguy cơ sinh non cao hơn 20-30% so với những người không tiếp xúc. Sinh non là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và dị tật bẩm sinh. Trẻ sơ sinh sinh non thường gặp các vấn đề về hô hấp, tim mạch và thần kinh. Ngoài ra, tăng cân chậm và suy giảm miễn dịch là những hậu quả lâu dài của phơi nhiễm khói thuốc trong tử cung.

2.2. Ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi

Khói thuốc lá xâm nhập vào nhau thai và làm giảm khả năng vận chuyển oxy cho thai nhi. Điều này dẫn đến giảm cân nặng lúc sinh, thường là 200-400 grams ít hơn so với bình thường. Hệ thần kinh của thai nhi cũng bị ảnh hưởng, gây khiếm khuyết trong phát triển nhận thức. Trẻ sơ sinh có mẹ tiếp xúc khói thuốc có nguy cơ cao gặp Hội chứng đột tử (SIDS).

III. Thực trạng hút thuốc lá thụ động ở sản phụ tại Việt Nam

Tại Việt Nam, theo cuộc khảo sát toàn cầu về thuốc lá (GATS 2015), tỷ lệ nam giới hút thuốc lá là 45,3% và nữ là 1,1%. Mặc dù tỷ lệ hút thuốc ở nữ giới thấp, nhưng tỷ lệ hút thuốc ở nam giới cao làm tăng nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc lá của phụ nữ tại nhà và nơi làm việc. Nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy tình trạng hút thuốc lá thụ động ở sản phụ đặc biệt cao. Khoảng 17% bệnh nhân ung thư phổi bị phơi nhiễm với khói thuốc từ nhỏ. Việt Nam cần những chính sách phòng chống tác hại thuốc lá mạnh mẽ hơn.

3.1. Tình trạng phơi nhiễm ở các khu vực

Hút thuốc lá thụ động phổ biến ở khu vực nông thôn hơn thành thị do nhận thức sức khỏe kém hơn. Tại nhà là địa điểm phơi nhiễm chính với tỷ lệ 60-70%. Nơi làm việc và nơi công cộng cũng là những điểm phơi nhiễm quan trọng. Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận rằng sản phụ từ các gia đình có thành viên hút thuốc có nguy cơ cao nhất. Các yếu tố kinh tế xã hội và trình độ học vấn cũng ảnh hưởng đến mức độ phơi nhiễm.

3.2. Kiến thức và thái độ của sản phụ

Kiến thức về hút thuốc lá thụ động ở sản phụ vẫn còn hạn chế, chỉ khoảng 30-40% hiểu rõ tác hại. Nhiều phụ nữ mang thai không nhận ra nguy hiểm của khói thuốc lá đối với thai nhi. Thái độ về hút thuốc thường bị ảnh hưởng bởi văn hóa gia đình và tập quán xã hội. Cần tăng cường giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức về hữu hại của hút thuốc lá thụ động.

IV. Các yếu tố ảnh hưởng và khuyến nghị phòng chống

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tình hình hút thuốc lá thụ động ở sản phụ, bao gồm: độ tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế và môi trường sống. Phụ nữ trẻ và có trình độ học vấn thấp có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn. Hỗ trợ gia đình và chính sách pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng. Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá của Bệnh viện Bạch Mai khuyến nghị cần tuyên truyền, nâng cao kiến thức, hạn chế hút thuốc tại nơi công cộng và hỗ trợ bỏ thuốc cho những người hút.

4.1. Các yếu tố nguy cơ chính

Tuổi mang thai là yếu tố quan trọng - phụ nữ ở tam cá nguyệt đầu dễ bị ảnh hưởng nhất. Thành viên gia đình hút thuốc, đặc biệt là chồng, là nguồn phơi nhiễm chính. Trình độ học vấn thấp làm giảm nhận thức về tác hại. Điều kiện kinh tế khó khăn cũng liên quan đến tình trạng dinh dưỡng của sản phụ, tăng tính dễ bị tổn thương.

4.2. Biện pháp phòng chống hiệu quả

Giáo dục sức khỏe cho sản phụ và gia đình là ưu tiên hàng đầu. Chính sách cấm hút thuốc tại nơi công cộng và nơi làm việc cần được thực thi nghiêm chặt. Hỗ trợ bỏ thuốc lá cho những người hút cần được tổ chức. WHO khuyến cáo xây dựng môi trường không khói. Bệnh viện nên tạo không gian không khói để bảo vệ sản phụ và trẻ em.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính khoảng 250 triệu phụ nữ và g3 1 tỷ nam giới hút thuốc mỗi ngày trên toàn Thế giới. Tỷ lệ hút thuốc ở nam giới cao gấp gẦ 4 Lần ở phụ nữ và tỷ lệ hút thuốc ở phụ nữ đặc biệt tăng, ước tính đến năm 2025 sẽ vào khoảng 20%. Tại Việt Nam, theo ước tính của cuộc đi ồ! tra ở người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) năm 2015 (GAST 2015), tỷ lệ nam hút thuốc là 45 3% và nữ là 1,1% [1]. Tỷ lệ hút thuốc ở nữ giới tại Việt Nam thấp hơn mức trung bình của Thế giới, nhưng với tỳ lệ hút thuốc ở nam giới làm tăng nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc lá của những người không hút tại nhà, nơi làm việc, nơi công cộng.

Hút thuốc thụ động là nguyên nhân dẫn đến nhi 'êi bệnh, gây hậu quả lâu dài đối với sức khỏe của con người. Sự phơi nhiễm với khói thuốc có liên quan đến mắc các bệnh v`êhô hấp, bệnh v`êtim mạch, bệnh tiết niệu, đặc biệt, những người không hút thuốc sống cùng với những người hút thuốc sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư phổi từ 20% đến 30% [2]. Ước tính khoảng 17% bệnh nhân ung thư phổi bị phơi nhiễm với khói thuốc lá trong nhà từ khi còn nhỏ. Đặc biệt, thai phụ và trẻ em là những đối tượng dễ bị tiếp xúc với khói thuốc lá.

Phụ nữ mang thai tiếp xúc với khói thuốc lá có nhi âi khả năng phải đối mặt với việc sinh non hơn những người không tiếp xúc, trong khi đó, sinh non là một trong những nguyên nhân hàng đầ gây tử vong, dị tật bẩm sinh và ốm yếu ở trẻ sơ sinh; và đây cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ gây đột tử của trẻ sơ sinh (SIDS) [3|. Tuy nhiên, vẫn chưa có nhi âi nghiên cứu cụ thể để tìm hiểu v`êtình trạng hút thuốc thụ động ở phụ nữ hiện nay như thế nào? Đặc biệt là sản phụ. Vì thế, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Thực trạng hút thuốc lá thụ động của phụ nữ mang thai tại Khoa Sản, bệnh viện Bạch Mai năm 2016” với 2 mục tiêu như sau: 1. Mô tả thực trạng hút thuốc lá thụ động và kiến thức, thái độ, thực hành của sản phụ về tác hại của thuốc lá tại khoa Sản, bệnh viện Bạch Mai năm 2016.

M6 tả một số yếu tố liên quan đến thực trạng hút thuốc thụ động của phụ nữ mang thai tại khoa Sản, bệnh viện Bạch Mai năm 2016. Dinh nghia Hút thuốc lá có 2 dang: - Hút thuốc chủ động: Là hành động hút trực tiếp điếu thuốc lá. - Hút thuốc thụ động: Là hít phải (hay còn gọi là phơi nhiễm) khói thuốc từ diéu thuốc đang cháy hoặc khói thuốc do người hút phả ra [4]. Dich té hoc Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm có hơn 5 triệu người tử vong bởi các nguyên nhân do thuốc lá gây nên - nhiều hơn cả HIV/AIDS, bệnh lao và sốt rét cộng lại.

Ước tính đến năm 2020, con số này sẽ là § triệu người[5].Số lượng người tử vong do thuốc lá cao hơn bất kỳ nguyên nhân nào khác. Tử vong do thuốc lá, trước đây phổ biến ở các nước có thu nhập cao và nam giới, hiện nay xu hướng này chuyến sang dần sang phụ nữ và các nước đang phát triển có thu nhập trung bình, thấp. Theo đi tra toàn c*â! v`ềviệc sử dụng thuốc lá năm 2010, Việt Nam là một trong 15 quốc gia có tỷ lệ hút thuốc cao nhất thế giới, đặc biệt là ở nam giới. Trung bình cứ 2 nam giới trưởng thành thì có 1 người hút thuốc.

Theo đi âi tra GATS năm 2015, tại Việt Nam tỷ lệ người hút thuốc ở nam giới là 43,5% và ở nữ giới là 1,1 %. G% đây, cứ mỗi năm có khoảng 40 000 người Việt Nam tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, con số này có thể tăng lên đến 70 000 trong năm 2030 [1]. Định nghĩa khói thuốc lá Quá trình hút thuốc sẽ sinh ra 3 lu ông khói khác nhau: “lu ông khói chính” la lung khói được hít vào từ một điếu thuốc đang cháy. "Lu ng khói thở ra của dòng khói chính" là lu ông khói thở ra từ người đang hút thuốc.

"Lu ng khói phụ" là lu Ñng khói pha ra tử cuối điếu thuốc đang cháy. Khi một điếu thuốc được hút, khoảng một nửa khói thuốc sẽ được hít bởi người hút thuốc và phẦn còn lai pha ra môi trưởng không khí xung quanh. Sự kết hợp của dòng khói chính thở ra và dòng khói phụ tạo nên khói thuốc môi trưởng hay khói thuốc thụ động [6, 7]. Các thành ph3n trong khói thuốc lá là một hỗn hợp của nhi `âi hóa chất độc hại.

Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó ít nhất 250 hóa chất trong khói thuốc thụ động được biết là có hại và hơn 50 chất gây ung thư, bao g Gm: axit axetic, amoniac, asen, butan, cadmium, carbon monoxide, hexamine, methane, methanol, nicotine, acid stearic, toluene. Tác hại của hút thuốc tới sức khỏe con người Theo Tổ chức Y tế thế giới, thuốc lá gây ra nhi'âi bệnh ung thư: ung thư phổi, thực quản, thanh quản, miệng, cổ họng, thận, bàng quang, tuyến tụy, da dày va cổ tử cung. Có khoảng 70% ca ung thư phổi là do hút thuốc [2]. Tiến sĩ Len Horovitz, chuyén gia phổi tại Bệnh viện Lenox HiII, New York Mỹ cho biết, nhiân bệnh nhân bị mắc COPD là do họ đang hoặc đã từng hút thuốc, và là một trong những nguyên nhân của bệnh tim mạch.

Ezzati M và Lopez AD ước tính rằng trong năm 2000, các nguyên nhân gây tử vong hàng đầi do hút thuốc là các bệnh tim mạch (1,69 triệu ca tử vong), bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (0,97 triệu ca tử vong), và ung thư phổi (0,85 triệu người chết) trên thế giới [8]. Hoàng Đình C3: và cộng sự đã nghiên cứu đặc điểm của bệnh nhân ung thư phổi và vấn đênghiện thuốc lá, thuốc lào. Trong số 389 bệnh nhân ung thư phổi mổ tại viện Lao và bệnh phổi tử năm 1960-1988 có 68,64% bệnh nhân có hút thuốc lá, thuốc lào [9]. Nguy cơ phát triển bệnh ung thư phổi ở những người ở những người hút thuốc lâu năm cao hơn 20-40 1% so với người không hút thuốc [10, II].

Theo báo cáo của Ngô Quý Châu trên Tạp chí Y học thực hành năm 2006, tỳ lệ người hút thuốc lá bị mắc COPD là 72/7%[12]. Hút thuốc là nguyên nhân gây ra các bệnh ung thư phổi, thanh quan, khoang miệng, bàng quang, tuyến tụy, cổ tử cung, thận, dạ dày, máu, gan, đại tràng và trực tràng, thực quản [13]. Những người hút thuốc có tỷ lệ ung thư miệng cao hơn 27 Lần và tỷ lệ ung thư thanh quản cao hon 12 1% so với người không hút thuốc [5]. Tỷ lệ tử vong do ung thư ở người hút thuốc cao gấp hai lần người không hút thuốc.

Người nghiện thuốc lá có tỷ lệ tử vong do ưng thư cao hơn gấp 4 lần so với những người không hút thuốc. Trọng lượng của trẻ sơ sinh có mẹ hút thuốc giảm 200 - 400g so với những trẻ có mẹ không hút thuốc. Theo WHO, hút thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ mắc COPPD lên 10% - 43% [5]. Hút thuốc lá chiếm gì 80% tổng số ca tử vong do mắc COPD [13].

Tỷ lệ tử vong do mắc COPD ở nam giới hút thuốc cao gấp 25 In và ở nữ giới cao gấp 22 Lần so với những người không hút thuốc [14]. Nguy cơ mắc COPD ở những người hút thuốc cao gấp 6 Lần so với những người không hút thuốc [5]. Theo báo cáo của Ngô Quý Châu trên Tạp chí Y học thực hành năm 2006, tỷ lệ người hút thuốc lá bị mắc COPD là 72/7% [12]. Năm 2007, những người Úc trên 55 tuổi được báo cáo là bị mắc COPD, 20% người hiện đang hút thuốc, 52% người từng hút thuốc và 28% người chưa từng hút thuốc [I5].

Hút thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân của bệnh tim mạch. Những người hút thuốc có nguy cơ cao bị tăng huyết áp, bệnh động mạch vành, loạn nhịp tìm. Theo Tổ chức Y tế thế giới, 35% tổng số ca tử vong do tim mạch có liên quan đến thuốc lá[Š]. Nguy cơ đột quy thiếu máu cục bộ tăng gì gấp đôi do hút thuốc[13].

Hút thuốc lá chiếm 11% tổng số ca tử vong do đột quy. Hút thuốc thụ động và chủ động có liên quan đên sự gia tăng quá trình xơ vữa động mạch [13]. Hút thuốc lá là nguyên nhân của bệnh tiểu đường và làm tăng cả nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh viêm khớp dạng thấp. Nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường ở người hút thuốc lá chủ động cao hơn 30-40% so với người không hút thuốc [13].

Van dv thi lực và thính lực, bao g ôm đục thủy tỉnh thể có liên quan đến thuốc lá. Hút thuốc cũng làm trần trọng thêm bệnh hen suyễn ở người lớn và làm suy yếu hệ thống miễn dịch [13]. Năm 2004, Tổng Y sĩ Hoa Kỳ kết luận rằng hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra ung thư cổ tử cung [13]. Hút thuốc có thể làm giảm khả năng sinh sản ở phụ nữ.

Theo nghiên cứu g3n đây, những phụ nữ hút thuốc có thể mắc chứng rối loạn kinh nguyệt, mãn kinh sớm hơn từ I đến 1,5 năm, đặc biệt giảm khả năng sinh sản 30% so với những phụ nữ không hút thuốc[13]. Hút thuốc trong thời kỳ mang thai gây ra các nguy cơ sấy thai tự nhiên nguy hiểm. Các bà mẹ hút thuốc trong thởi kỳ mang thai thưởng đẻ con nhẹ cân. Phụ nữ hút thuốc trong quá trình cho con bú có sự sụt giảm lượng sữa và trẻ ít tăng cân hơn [4].

Cân nặng của trẻ ở những bà mẹ hút thuốc giảm 200 — 400g so với những trẻ có bà mẹ không hút thuốc|4]. Hút thuốc làm tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non và thai chết lưu. Nguy cơ sẩy thai ở phụ nữ hút thuốc cao sấp 3 LẦn so với phụ nữ không hút thuốc. Nghiên cứu của Hruba đã chỉ ra rằng cân nặng trung bình của trẻ sơ sinh có mẹ hút thuốc trong suốt thai kỳ là 119 g và 171g thấp hơn những người không hút thuốc và các bà mẹ từng hút thuốc [16].

Nguy cơ tử vong ở trẻ em có mẹ hút thuốc lá cao gấp 1.6 Lần so với ở những bà mẹ không hút thuốc [4]. Tác hại của hút thuốc lá thụ động đến sức khỏe Trước năm 1970, chỉ có những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi, bệnh tim và các bệnh khác liên quan đến hút thuốc lá.