Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN. VE PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC. Khái niệm bảo hiểm xã Bi và pháp luậtbảo hiểm xã hội bắt buộc LLL Định nghia bão hiém xã hội và bão hiém xã hội bắt buộc Trong qua trình tham gia lao động, sin xuất không phải lúc nảo con người cũng được thuân lợi, suôn sẽ ma đôi khi ngoai chiu sự tác động của các quy luật khách quan, các điều kiện tự nhiên va xã hội ma còn phải tuân theo các quy luật của cuộc sống sinh - lão - bệnh - tử va gap những nguy cơ rũi ro, bất trắc không mong muốn Khi con người rơi vào những hoàn cảnh khó khăn, họ luôn cần được đâm bảo thu nhập để dn định đời sống và củng cổ tính. NLD lễ lực lượng sin xuất của cãi vat chất của zã hội, 1a tru cột kinh tế trong mỗi gia đình do đó khi rũi ro xảy ra với NLD lảm giảm hoặc mắt thu nhập không chỉ ảnh hưởng trực tiếp cuộc sing, sinh hoạt hàng ngày của NLB mà còn kéo theo cã gia đình họ, Những ri ro xảy ra với NLD cũng có thé ảnh.
hưởng đến hoạt đông sin xuất kinh doanh cia các cơ quan, doanh nghiệp ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội đắt nước “Xuất phát từ những nu cầu khách quan, đa dang va phức tạp của xã hội mà BHXH ra đời như một nhu câu tất yêu. Mục tiêu của BHXH là nhằm. thöa mn những nhu cẩu thiết yếu của NLD trong trường hợp bi giảm hoặc mắt thu nhập, mắt việc làm Mục tiêu nảy đã được ILO cu thể hóa như sau: +Bén bù cho NLD những khoăn thu nhập bị mắt để dm bao nhu câu. sinh sông thiết yêu của họ + Chăm sóc sức khỏe và chẳng bệnh tật + Xây dựng điều kiện sông đáp ứng các nhu cầu của dân cử và các nhu cầu đặc biết của người giả, người tan tat và trẻ em’, Khai niêm BHXH được xem xét dưới nhiễu gúc độ khác nhau.g HA, ~ Theo Từ điển tiếng Việt, BHXH là su "bảo đảm những quyền lợi vật chất cho công nhân, viên chức khi không lam việc được vì ốm đau, sinh dé, giả yếu, bị tai nạn lao động.
"2 - Dưới góc độ kinh tế, BHXH là phạm tri kinh tế tổng hợp, là sự đảm. bảo thu nhập nhằm đảm bão cuộc sing cho NLD khi bị giãm hoặc mắt khả năng lao đồng, - Dưới góc độ pháp lý, chế đô BHIXH a tổng hợp những quy định của Nha nước vé các hình thức đảm bảo điều kiên vật chất va tỉnh thân cho NLB và trong một số trường hop lả thành viên gia đính họ khí bị giảm hoặc mắt khả năng lao động - Dưỡi góc độ chính sach xã hội, BHXH là một chính sách xã hội nhằm dam bao đời sống vật chất cho NLD khi họ không may gặp phãi các rủi ro, nhằm góp phan đảm bão an toản xã hội. Tir những nghiên cứu nêu trên, có thể hiểu BHXH lả sự dam bảo thay thể hoặc bù dip mét phân thu nhập đổi với NLB khi ho gặp phải những biến cổ lâm gidm hoặc mắt kha năng lao đồng, mắt việc làm và thu nhập trên cơ sở hình. thành và sử dụng một quỹ tiên tê tập trung có sự bão hô của Nhà nước nhắm.
đâm bao đời sống cho NLD va gia đính họ, góp phan bao đảm an toàn xã hội. Ở các quốc gia, BHXH thường được thực hiền đưới hai loại hình là BHXH bắt buộc và BHXH tư nguyện. Đối với BHXH tự nguyên, người tham. gia được tự quyết định việc tham gia hay không tham gia BHXH, tự lựa chọn mức đóng bao hiểm, phương thức déng bao hiểm.
trên cơ sở nhu cầu của chính ho. Trong khi đó, BHXH bat buộc được áp dụng đối với một số đổi tương là NLD và người sử dụng lao động va họ phải tham gia BHXH theo quy đình của pháp luật khi tham gia quan hé lao đông, không phụ thuộc vào y chi chủ quan của cá nhân NLD hay người sử dụng lao động. Tắt cả những nội dung có liên quan như đổi tương áp dụng BHXH, mức đóng bảo hiểm, phương thức đóng bảo hiểm, đối tượng hưởng, diéu kiện hưởng, thủ tục thực 2. ViênNgônngthọc (996), Tran dồn Pte, No Di Nẵng r 36 tiện, mức hưởng, thời gian hưởng.
déu được quy định mang tinh bat buộc áp dụng, người tham gia BHXH không có quyển lựa chon. 'Việc thực hiện BHXH bắt buộc là cân thiết không chỉ đổi với NLD ma con vì lợi ich của công đồng. Loại hình BHXH bắt buộc bao giờ cũng do Nha nước tổ chức thực hiện vả tủy thuộc điều kiện kinh tế xã hội mỗi quốc gia ma có đối tương tham gia va các chế độ BHXH bắt buộc khác nhau. Chế độ BHXH bat buộc là những quy định cu thể và chỉ tiết những chế định thực hiện BHXH bat buộc đổi với NLD, người sử dung lao đông.
Nói cách khác, đó la một hé thống các quy định được pháp luật hóa vẻ đối tượng và phạm wi; vé quyển lợi và nghĩa vụ, vẻ diéu kiện và mức đóng góp cho từng trường hep BHXH bat buộc cụ thể. Chế độ BHXH bắt buộc được cụ thể hóa dưới dạng. các văn bản pháp luật và dưới luật. Có thể hiéu BHXH bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước 16 chức thực hién bắt buộc áp dung đối với một số NLD và người sit ding lao động theo qnp Anh cũa pháp luật.
Pháp luật BHXH bắt bude là tổng thé nhữững quy định của pháp iuật về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, các chỗ độ BHXH bắt buộc, qỹ BHXH bắt buộc, xứ if vi phạm pháp luật và gidt quyét tranh chấp về BHXH bắt buộc 112. Đặc diém của báo hiém xã hội bắt buộc Bảo hiểm xã hội bắt buộc được tổ chức thực hiện không nhằm mục. đích lợi nhuận ma vì NLB va công đẳng, có các đặc ém chung của BHXH và có đặc điểm riêng do tính chất "bat buộc" của minh: “Thứ nhất, BHXH bat buộc đảm bảo thu nhập (bao hiểm) cả trong và sau quá trinh lao động cho NLD. BHXH bat buộc bao gồm nhiều chế độ bảo tiiểm khác nhau, các chế độ BHXH tắt buộc thường toản diện, giải quyết hậu.
quả của hau hét các rũi ro có thể xay ra đổi với NLD trong suốt qua trình lao.} cho đến khi không tham gia quan hệ lao đông nữa hoặc chết (chế đô hưu trí, tử tuất). Do đỏ, có thể nói rằng sự bão vệ của BHXH bắt ‘bude đối với NLD 1a xuyên suốt cả trong quá trình làm việc và sau đó. “Thứ hat, BHXH tất buộc huy động sự đóng góp của những người tham. gia va nha nước, tao lập tải chính va phân phối, sử dung nó nhằm bù đắp một phân thu nhập của NLD khí có sự kiện bão hiểm xy ra.
BHXH bat buộc có chúc năng dự phòng va bảo đảm điều kiện vat chất cho NLD va thành viên gia inh ho trong những trường hợp do pháp luật quy định Đối tượng của BHXH lá thu nhập của NLD bị biển động giảm hoặc mắt do NLD bi giãm hoặc mắt khả năng lao đông, mắt việc lam Sự bảo dim cia BHXH bat buộc đổi với thu nhập của NLD có thể chỉ ở mức độ đáp ứng những điền kiện sống tôi thiểu song néu không có nó, cuộc sông của NLD có thể gặp phải khó khăn, ting quan. Thứ ba, quan hệ pháp luật BHXH bat buộc là loại quan hệ không thuần nhất ma gồm nhiều chủ thể khác nhau. Do la NLD vả người sử dụng lao đông với từ cách là những người tham gia, đóng BHXH bất buộc, đơn vị thực hiện BHXH bất buộc, NLĐ, thân nhân của NLD di diéu kiện theo quy đính của pháp luật với tư cách là bên thụ hưởng BHXH bất buộc. Mỗi bên có những quyển va nghĩa vụ khác nhau trong quan hệ pháp luật BHXH bắt buộc song các quyền va nghĩa vu ây déu xuất phát trên cơ sở quan hệ lao đông giữa NLD va người sử dụng lao đông thuộc đối tượng của BHXH bắt buộc, Thứ te, theo quy định của pháp luật, đối tương thuộc diện tham gia BHXH bit buộc thi phải tham gia BHXH mà không phụ thuộc vao việc họ có muốn tham gia hay không.
Mức dong BHXH bắt buộc thường được pháp luật ấn đính cho c& NLD va người sử dung lao động, Thông thường, mức đóng BHXH bat buộc được tinh toán trên cơ sỡ tiến công, tiên lương mà NLD nhân. được khi tham gia quan hé lao đông NLD hay người sử dung lao động không được tủy chọn tham gia hay không tham gia hay thỏa thuận với nhau về mite đóng BHXH. Đây là đặc điểm riêng của BHXH bat buộc. Các nguyên tắc của bảo hiểm xã hội bắt buộc.
nhà nước thẳng nhất quan if về BHXH bắt buộc. Bao hiểm xã hội bắt buộc 1a một bô phận quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, có ảnh hưởng lớn đến đời sống NLD va dân cu. BHXH bat buộc 10 cần được quản ly thống nhất bởi nhả nước để dim bão các chính sach của BHXH phù hợp với thực tế tinh hình kinh tế, xã hội, lao đông ở quy mô tổng. thể, thống nhất Nba nước ban hành chính sách, các quy đính pháp luật vẻ BHXH bit buộc, bảo trợ cho quỹ BHXH để dam bao sự duy trị, tổn tại quỹ thông qua các quy đính về quỹ BHXH và thêm chí đóng góp một phan từ ngân sách nhà nước vào quỹ BHXH.
Ngoài ra, chủ thé quản lý BHXH tắt buộc lả nhà nước để đầm bao duy tr sựtham gia của NLD, người sử dụng lao đông và duy tri được mỗi quan hệ giữa hai bên với nhau về BHXH, mỗi quan hệ giữa NLD và người sử dụng lao động với cơ quan tổ chức BHXH. That hat, nguyên tắc "có đông có hưởng "và thực hiện "hưởng tìm theo đồng gop", "lay đông bit số ít". Nguyên tắc này đất ra yêu cầu NLD tham gia đóng góp BHXH bất buộc thì mới được hưỡng BHXH bất buộc và nếu đã tham gia thi họ phải được hưởng khi đáp ứng các điều kiên đôi với từng chế đô, Mức hưởng được tính trên cơ sở mức dong, thời gian đóng BHXH và có chia sé giữa những người tham gia. Người đóng BHXH nhiều, thời gian đóng lâu hơn thi khí xây ra sự kiện bão hiểm họ được hưởng trợ cấp với mức cao hơn va ngược lại Bảo hiểm xã hội còn la sự san sẽ của công động với những NLD va gia dinh ho khi gặp rủi ro, đó là sự phân phối lai thu nhập xã hội theo cả chiểu.