Nghiên cứu thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam: Bằng chứng từ VHLSS 2008

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh households earned income in vietnam evidence from vhlss 2008, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Trương Ngọc Quang
• Người hướng dẫn: Dr. Phạm Khánh Nam
• Trường học: University Of Economics Institute Of Social Studies Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Households’ Earned Income In Vietnam: Evidence From Vhlss 2008
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Research objectives and research questions
• 1.2. Scope of study
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Definition and concept review
• 2.2. Review of framework for livelihood and income analysis
• 2.3. Understanding the determinants of income
• 3. CHƯƠNG 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Overview of earned income in Vietnam
• 3.2. Specification of variables
• 5. CHƯƠNG 5: CONCLUSION, RECOMMENDATION AND LIMITATION
• 5.1. Conclusion and Recommendation
• APPENDIX
• appendix 1. The Vietnam Development Goals
• appendix 2. Map and economic regions of Vietnam
• appendix 3. Expenditure poverty rate using the World Bank and GSO poverty line
• appendix 4. New poverty line of the Government, period 2006-2010
• appendix 5. Poverty rate using the new poverty line of the Government, period 2006-2010

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam từ VHLSS 2008

Nghiên cứu thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế và xã hội. Dữ liệu từ VHLSS 2008 cung cấp cái nhìn sâu sắc về cấu trúc thu nhập của các hộ gia đình, từ đó giúp hiểu rõ hơn về tình hình kinh tế của đất nước. Nghiên cứu này không chỉ tập trung vào thu nhập mà còn phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho chính sách phát triển.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của thu nhập hộ gia đình

Thu nhập hộ gia đình được định nghĩa là tổng thu nhập mà các thành viên trong hộ gia đình kiếm được từ các nguồn khác nhau. Điều này bao gồm thu nhập từ lao động, nông nghiệp và các hoạt động kinh doanh khác. Thu nhập hộ gia đình không chỉ phản ánh tình hình kinh tế mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của các thành viên trong hộ.

1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu từ VHLSS 2008

Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu bao gồm: Những yếu tố nào quyết định thu nhập của hộ gia đình ở khu vực nông thôn và thành phố? Các yếu tố nào có ảnh hưởng lớn nhất đến thu nhập từ chuyển tiền trong nước?

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu thu nhập hộ gia đình

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc giảm nghèo, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc cải thiện thu nhập hộ gia đình. Sự chênh lệch thu nhập giữa các vùng miền, giữa thành phố và nông thôn ngày càng gia tăng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ gia đình ở khu vực nông thôn thường gặp khó khăn hơn trong việc tăng thu nhập do thiếu cơ hội việc làm và nguồn lực.

2.1. Sự chênh lệch thu nhập giữa các vùng miền

Sự chênh lệch thu nhập giữa các vùng miền là một vấn đề nghiêm trọng. Các hộ gia đình ở miền núi và vùng sâu vùng xa thường có thu nhập hộ gia đình thấp hơn so với các hộ ở thành phố lớn. Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng trong phát triển kinh tế và xã hội.

2.2. Tác động của chuyển tiền đến thu nhập hộ gia đình

Chuyển tiền từ các thành viên trong gia đình làm việc ở thành phố về quê có tác động tích cực đến thu nhập hộ gia đình. Tuy nhiên, không phải tất cả các hộ gia đình đều nhận được chuyển tiền, dẫn đến sự phân hóa trong thu nhập giữa các hộ gia đình.

III. Phương pháp nghiên cứu thu nhập hộ gia đình từ VHLSS 2008

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ VHLSS 2008 để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình. Phương pháp hồi quy được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và thu nhập. Dữ liệu được phân loại theo khu vực thành phố và nông thôn để có cái nhìn rõ hơn về sự khác biệt trong thu nhập.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua khảo sát trực tiếp với các hộ gia đình. Dữ liệu thu thập bao gồm thông tin về thu nhập, chi tiêu và các yếu tố kinh tế xã hội khác. VHLSS 2008 cung cấp một mẫu lớn với 45,945 hộ gia đình, cho phép phân tích chi tiết.

3.2. Phân tích hồi quy và các biến độc lập

Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình. Các biến độc lập bao gồm trình độ học vấn, tình trạng việc làm, và các yếu tố kinh tế khác. Kết quả phân tích sẽ giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố quyết định thu nhập.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng thu nhập hộ gia đình chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố như trình độ học vấn, tình trạng việc làm và cơ sở hạ tầng địa phương. Các hộ gia đình có trình độ học vấn cao thường có thu nhập cao hơn. Ngoài ra, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình ở khu vực nông thôn.

4.1. Tác động của trình độ học vấn đến thu nhập

Trình độ học vấn là một yếu tố quan trọng quyết định thu nhập hộ gia đình. Các hộ gia đình có thành viên học vấn cao thường có khả năng kiếm được thu nhập cao hơn nhờ vào việc tiếp cận các cơ hội việc làm tốt hơn.

4.2. Vai trò của cơ sở hạ tầng trong việc nâng cao thu nhập

Cơ sở hạ tầng phát triển giúp cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và cơ hội việc làm cho các hộ gia đình. Nghiên cứu cho thấy rằng các hộ gia đình ở khu vực có cơ sở hạ tầng tốt thường có thu nhập hộ gia đình cao hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu thu nhập hộ gia đình

Nghiên cứu thu nhập hộ gia đình từ VHLSS 2008 đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình tại Việt Nam. Để cải thiện tình hình thu nhập, cần có các chính sách hỗ trợ cho các hộ gia đình ở khu vực nông thôn và các vùng khó khăn. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra hướng đi mới cho các chính sách phát triển bền vững.

5.1. Khuyến nghị chính sách cho thu nhập hộ gia đình

Cần có các chính sách hỗ trợ cho các hộ gia đình nghèo, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Chính phủ nên tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo ra cơ hội việc làm cho người dân.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu thu nhập hộ gia đình cần tiếp tục được thực hiện để theo dõi sự thay đổi trong thu nhập và các yếu tố ảnh hưởng. Việc sử dụng dữ liệu từ các cuộc khảo sát tiếp theo sẽ giúp cập nhật thông tin và đưa ra các khuyến nghị chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về thu nhập và phúc lợi hộ gia đình luôn là trọng tâm hàng đầu trong các chính sách phát triển kinh tế tại Việt Nam. Sau hơn hai thập kỷ Đổi mới kể từ năm 1986, Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật trong thực hiện Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, đưa tỷ lệ nghèo trên phạm vi quốc gia giảm mạnh từ 58,1% trong thập niên 1990 xuống mức thu nhập trung bình thấp với GDP bình quân đầu người đạt 1.130 USD vào cuối năm 2010. Tuy nhiên, tính bền vững của công tác giảm nghèo vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi nguy cơ tái nghèo tại vùng sâu, vùng xa còn cao, cùng với đó là sự gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa các tầng lớp xã hội với tỷ lệ chênh lệch thu nhập giữa nhóm giàu nhất và nghèo nhất lên tới 8,9 lần trong năm 2008.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để nâng cao thu nhập từ lao động một cách bền vững, bởi đây chính là nguồn lực tự thân quan trọng nhất chiếm tới 81,4% tổng thu nhập bình quân của hộ gia đình (tương đương 809,6 nghìn đồng/người/tháng trong mức thu nhập tổng thể 995,2 nghìn đồng/người/tháng). Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân tố ở cấp độ hộ gia đình, cấp độ cộng đồng xã và cấp độ vùng địa lý lên thu nhập từ lao động bình quân đầu người tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu khảo sát mức sống toàn quốc trong giai đoạn 2002 - 2008, tập trung phân tích chuyên sâu bộ dữ liệu năm 2008 trên mẫu 45.945 hộ gia đình tại 3.063 xã, phường. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc, hỗ trợ cơ quan quản lý chuyển đổi từ các gói trợ cấp thụ động sang các chính sách hỗ trợ phát triển sinh kế chủ động, thúc đẩy tăng trưởng vì người nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên sự tích hợp giữa các lý thuyết kinh tế phát triển và khung phân tích sinh kế hiện đại:

Khung sinh kế bền vững của Frank Ellis (2000): Lý thuyết này xem sinh kế là tập hợp các nguồn vốn tài sản bao gồm vốn con người, vốn vật chất, vốn tài chính, vốn tự nhiên và vốn xã hội kết hợp cùng các hoạt động tạo thu nhập trong bối cảnh bị chi phối bởi các thể chế, chính sách và môi trường kinh tế xã hội. Các tài sản sản xuất sẽ tạo ra thu nhập từ lao động gián tiếp thông qua việc phân bổ vào các hoạt động nông nghiệp, tự doanh hoặc làm công hưởng lương.

Lý thuyết đa dạng hóa thu nhập nông thôn (Barrett et al., 2001; Minot et al., 2006): Lý thuyết phân tích động thái chuyển dịch sinh kế dựa trên hai nhóm động lực chính là động lực đẩy (phản ứng thụ động trước rủi ro mùa vụ, hạn chế thị trường) và động lực kéo (tận dụng cơ hội sinh lợi cao hơn từ các hoạt động phi nông nghiệp và việc làm hưởng lương).

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Hộ gia đình: Tập hợp những người có chung quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân, cùng chung sống và cùng ăn uống từ 6 tháng trở lên trong năm theo định nghĩa của Hệ thống Tài khoản Quốc gia (SNA 1993) và Tổng cục Thống kê.
• Thu nhập từ lao động: Tổng thu nhập tạo ra từ sự nỗ lực làm việc của các thành viên, bao gồm tiền lương/tiền công, thu nhập thuần từ tự doanh phi nông nghiệp và thu nhập thuần từ sản xuất nông nghiệp.
• Thu nhập phi lao động: Các khoản thu nhập không đòi hỏi nỗ lực lao động trực tiếp như lương hưu, trợ cấp xã hội, lãi tiền gửi và lợi tức đầu tư.
• Kiều hối nội địa: Khoản thu nhập chuyển về từ các thành viên gia đình di cư lao động tạm thời hoặc theo mùa vụ tới các vùng kinh tế khác.

Mô hình nghiên cứu định lượng tổng quát được xác lập dưới dạng hàm bán logarit: Logarit tự nhiên của thu nhập từ lao động bình quân đầu người = f(Đặc điểm vùng miền, Đặc điểm hạ tầng cấp xã, Đặc điểm nhân khẩu và tài sản của hộ gia đình).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu được trích xuất từ Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam năm 2008 (VHLSS 2008) do Tổng cục Thống kê thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới, UNDP và SIDA. Cỡ mẫu toàn quốc gồm 45.945 hộ gia đình tại 3.063 xã, phường. Luận văn tiến hành phân tích chuyên sâu trên mẫu đại diện 9.189 hộ gia đình được phỏng vấn đầy đủ cả hai phần thu nhập và chi tiêu, đồng thời kết hợp tập dữ liệu khảo sát đặc điểm kinh tế - hạ tầng của 2.300 xã nông thôn.

Phương pháp chọn mẫu của VHLSS 2008 tuân thủ quy trình chọn mẫu phân tầng đa giai đoạn ngẫu nhiên, đảm bảo tính đại diện cao cho 8 vùng sinh thái kinh tế và hai khu vực thành thị, nông thôn.

Phương pháp phân tích kinh tế lượng:

• Kiểm định phi tham số Wilcoxon rank-sum (Mann-Whitney) và kiểm định t-test so sánh giá trị trung bình để chứng minh sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về phân phối thu nhập giữa khu vực nông thôn và thành thị.
• Phân tích tương quan cặp Pearson để kiểm tra mức độ liên kết giữa các biến giải thích và biến phụ thuộc.
• Phương pháp hồi quy bình phương bé nhất (OLS) trên mô hình bán logarit (semi-log) với sự hỗ trợ của phần mềm Stata.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Biến số thu nhập từ lao động bình quân đầu người có phân phối thực tế bị lệch trái nghiêm trọng. Việc chuyển đổi sang dạng logarit tự nhiên giúp chuỗi dữ liệu tiệm cận phân phối chuẩn dạng chuông, loại bỏ hiện tượng phương sai thay đổi và cho phép diễn giải trực tiếp hệ số hồi quy dưới dạng tỷ lệ phần trăm thay đổi của thu nhập khi một biến giải thích biến động một đơn vị, giữ nguyên các yếu tố khác. Timeline phân tích bao quát số liệu từ chuỗi khảo sát 2002 - 2008, trong đó trọng tâm ước lượng thực nghiệm được thực hiện trên dữ liệu năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ bộ dữ liệu VHLSS 2008 đã mang lại bốn nhóm phát hiện thực nghiệm mang tính then chốt:

Thứ nhất, thu nhập từ lao động giữ vai trò trụ cột nhưng có sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu. Năm 2008, thu nhập từ lao động bình quân đầu người đạt 809,6 nghìn đồng/tháng, chiếm 81,4% tổng thu nhập hộ gia đình. Đáng chú ý, thu nhập từ tiền lương và tiền công tăng trưởng nhanh chóng, chiếm 34,7% tổng thu nhập cả nước, chịu tác động tích cực từ chính sách điều chỉnh lương tối thiểu lên 540.000 đồng/tháng vào đầu năm 2008. Trong khi đó, tỷ trọng thu nhập từ nông nghiệp thuần túy có xu hướng giảm xuống còn 24,0%.

Thứ hai, khoảng cách thu nhập giữa nông thôn và thành thị có sự thu hẹp tương đối nhưng mức chênh lệch tuyệt đối vẫn rất lớn. Tỷ lệ thu nhập từ lao động bình quân thành thị so với nông thôn giảm từ 2,87 lần năm 2002 xuống còn 2,14 lần năm 2008. Sự thu hẹp này bắt nguồn từ tiến trình công nghiệp hóa nông thôn, khi tỷ lệ xã có làng nghề tiểu thủ công nghiệp tăng từ 50,0% năm 2004 lên 57,8% năm 2008, thu hút tới 90,0% lực lượng lao động địa phương tham gia trong các giai đoạn nông nhàn.

Thứ ba, sự phân hóa thu nhập giữa các nhóm dân cư gia tăng nghiêm trọng, chủ yếu xuất phát từ khu vực phi nông nghiệp. Thu nhập bình quân của nhóm 20% giàu nhất đạt 2.458 nghìn đồng/tháng, cao gấp 8,9 lần so với nhóm 20% nghèo nhất (275 nghìn đồng/tháng). Phân rã theo nguồn thu cho thấy khoảng cách thu nhập nông nghiệp giữa nhóm giàu và nhóm nghèo chỉ chênh lệch 2,4 lần, nhưng khoảng cách thu nhập từ tự doanh phi nông nghiệp lên tới 29,0 lần và thu nhập tiền lương chênh lệch 13,7 lần.

Thứ tư, các yếu tố vốn con người, tài sản vật chất và hạ tầng cộng đồng có mối tương quan chặt chẽ với thu nhập. Mô hình kiểm định cho thấy giá trị tài sản cố định có tương quan dương với thu nhập (hệ số tương quan r = 0,23), sự hiện diện của mạng lưới điện thoại, nhà ở kiên cố và trình độ học vấn cao đẳng/đại học của chủ hộ làm gia tăng đáng kể thu nhập từ lao động. Ngược lại, số lượng người lớn phụ thuộc (hệ số r = -0,17) và độ tuổi chủ hộ (hệ số r = -0,08) có mối tương quan âm với thu nhập bình quân đầu người. Mối tương quan giữa thu nhập có kiều hối và không có kiều hối đạt mức gần như tuyệt đối (r = 0,99).

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt sâu sắc về thu nhập giữa các nhóm hộ gia đình phản ánh bản chất của thị trường lao động và khả năng tích lũy tài sản trong nền kinh tế chuyển đổi. Các hộ gia đình nghèo thường thiếu vốn con người và tư liệu sản xuất, dẫn đến việc bị mắc kẹt trong khu vực nông nghiệp truyền thống có năng suất thấp. Ngược lại, các hộ gia đình thuộc nhóm giàu nhất sở hữu trình độ học vấn cao, khả năng tiếp cận vốn tốt, từ đó dễ dàng tham gia vào thị trường lao động chính thức hoặc vận hành các cơ sở kinh doanh phi nông nghiệp có tỷ suất sinh lời vượt trội.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu trước đây, kết quả này hoàn toàn nhất quán với nhận định của Minot và cộng sự (2006) về vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế phi nông nghiệp trong việc gia tăng thu nhập tại các vùng miền núi phía Bắc. Đồng thời, nghiên cứu củng cố luận điểm của Gallup (2002) khi chỉ ra rằng hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chỉ chiếm 8,0% dân số nhưng tập trung tới 25,0% tổng số việc làm hưởng lương của cả nước, thúc đẩy tốc độ tăng trưởng tiền lương của nhóm nghèo đạt 14,0%/năm so với 10,0%/năm của nhóm giàu. Về mặt địa lý, vùng Đông Nam Bộ dẫn đầu cả nước với mức thu nhập từ lao động bình quân đạt 1.306,2 nghìn đồng/tháng, gấp 2,7 lần so với vùng Tây Bắc.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ cấu trúc phân phối thu nhập và mức độ phân hóa có thể được biểu đạt tối ưu thông qua hệ thống biểu đồ phân phối tần suất (histogram) sau logarit hóa nhằm làm nổi bật dạng phân phối chuẩn, kết hợp cùng biểu đồ cột so sánh cơ cấu 5 phân vị thu nhập và bảng ma trận hệ số tương quan đa biến, giúp người đọc nắm bắt trực quan các quy luật kinh tế lượng phức tạp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm từ mô hình hồi quy, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy thu nhập từ lao động cho các hộ gia đình:

Một là, mở rộng chương trình đào tạo nghề và nâng cao chất lượng vốn con người tại khu vực nông thôn. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai các khóa đào tạo kỹ thuật ngắn hạn và kỹ năng kinh doanh phi nông nghiệp. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo tại khu vực nông thôn từ mức dưới 20,0% lên 40,0% trong giai đoạn 2014 - 2018, giúp lao động nông nhàn đủ điều kiện tiếp cận các công việc có mức lương cao trong khu vực sản xuất công nghiệp và dịch vụ.

Hai là, tập trung nguồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông liên xã và mạng lưới thương mại địa phương. Ủy ban nhân dân các tỉnh và Bộ Giao thông Vận tải cần ưu tiên phân bổ ngân sách kiên cố hóa 100,0% đường ô tô đến trung tâm xã và nâng tỷ lệ các xã có chợ thương mại hoạt động từ 63,0% lên 80,0% trước năm 2020. Hạ tầng giao thông kết nối thông suốt sẽ giảm thiểu chi phí giao dịch, thúc đẩy tiêu thụ nông sản và tạo tiền đề mở rộng các ngành nghề dịch vụ vận tải, bán buôn.

Ba là, phát triển các cụm liên kết làng nghề tiểu thủ công nghiệp và cung ứng vốn tín dụng ưu đãi cho hộ tự doanh. Ngân hàng Chính sách Xã hội và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần thiết lập các gói tín dụng vi mô linh hoạt, hỗ trợ mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ lệ xã nông thôn có làng nghề thủ công từ 57,8% lên 70,0%, qua đó rút ngắn khoảng cách chênh lệch thu nhập từ tự doanh phi nông nghiệp giữa nhóm giàu và nhóm nghèo từ 29,0 lần xuống dưới 15,0 lần trong vòng 5 năm.

Bốn là, chuẩn hóa hệ thống chuyển tiền và hỗ trợ kết nối thị trường lao động di cư nội địa. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các tổ chức tín dụng cần phát triển các kênh chuyển tiền điện tử an toàn với chi phí thấp, nhằm giảm 30,0% chi phí giao dịch kiều hối nội địa trong giai đoạn 2014 - 2017. Đồng thời, hệ thống các trung tâm dịch vụ việc làm công lập cần tăng cường cung cấp thông tin thị trường lao động minh bạch, giúp người di cư ổn định đời sống và chuyển dòng kiều hối về tái đầu tư sản xuất tại quê nhà.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách vĩ mô: Cán bộ thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ban Kinh tế Trung ương có thể sử dụng các kết luận về tỷ trọng thu nhập và hạ tầng cấp xã để thiết kế Chương trình Mục tiêu Quốc gia Giảm nghèo Bền vững và Chương trình Xây dựng Nông thôn Mới, chuyển trọng tâm từ trợ cấp hiện vật sang tạo dựng môi trường sinh kế phi nông nghiệp.

Các tổ chức quốc tế và cơ quan phát triển: Các chuyên gia phân tích tại Ngân hàng Thế giới, UNDP, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) có thể khai thác khung phân tích sinh kế và số liệu thực nghiệm từ 9.189 hộ gia đình để xây dựng các dự án tài trợ phát triển sinh kế thích ứng, đánh giá tác động của dòng kiều hối nội địa và thu hẹp bất bình đẳng giới, vùng miền.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Giới học thuật thuộc các khối ngành Kinh tế học, Kinh tế phát triển, Xã hội học và Nông nghiệp có thể tham khảo phương pháp xử lý dữ liệu vi mô lớn từ bộ điều tra VHLSS, cách vận dụng mô hình bán logarit trên Stata, cùng quy trình kiểm định kinh tế lượng bài bản để ứng dụng vào các công trình nghiên cứu định lượng độc lập.

Chính quyền địa phương cấp tỉnh và huyện: Lãnh đạo các sở, ban ngành địa phương có thể áp dụng trực tiếp các bài học kinh nghiệm về phát triển làng nghề truyền thống và mở rộng mạng lưới chợ xã để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ, giảm áp lực di cư tự phát về các đô thị lớn.

Câu hỏi thường gặp

Thu nhập từ lao động đóng vai trò như thế nào trong tổng thu nhập của hộ gia đình Việt Nam? Thu nhập từ lao động là thành phần quan trọng nhất, đóng góp tới 81,4% tổng thu nhập bình quân đầu người trên phạm vi toàn quốc năm 2008. Nguồn thu này đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện mức sống bền vững và giảm thiểu nguy cơ rơi trở lại chuẩn nghèo của các hộ gia đình nông thôn.

Tại sao nghiên cứu lại áp dụng mô hình bán logarit trong phân tích kinh tế lượng? Thu nhập bình quân đầu người thực tế có phân phối lệch trái rõ rệt. Việc biến đổi logarit giúp đưa dữ liệu về dạng tiệm cận chuẩn, hạn chế hiện tượng phương sai thay đổi và cho phép diễn giải trực tiếp hệ số hồi quy theo tỷ lệ phần trăm thay đổi của thu nhập trước mỗi biến động của các yếu tố giải thích.

Kiều hối nội địa có tác động như thế nào đến thu nhập và sinh kế của hộ gia đình? Kiều hối nội địa là nguồn bổ trợ tài chính trực tiếp và quan trọng, chiếm khoảng 38,0% thu nhập tiền lương của hộ gia đình theo ước tính của Tổng cục Thống kê. Dòng tiền này giúp các hộ gia đình vượt qua các cú sốc kinh tế và tạo nguồn vốn đầu tư ban đầu vào các cơ sở tự doanh phi nông nghiệp.

Nguyên nhân chính nào dẫn đến sự phân hóa thu nhập sâu sắc giữa nhóm giàu và nhóm nghèo? Sự phân hóa thu nhập bắt nguồn chủ yếu từ sự bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận việc làm phi nông nghiệp và trình độ học vấn. Thu nhập từ tự doanh phi nông nghiệp của nhóm giàu nhất cao gấp 29,0 lần nhóm nghèo nhất, trong khi khoảng cách thu nhập từ sản xuất nông nghiệp thuần túy chỉ chênh lệch 2,4 lần.

Phát triển làng nghề và hạ tầng cấp xã mang lại lợi ích cụ thể gì cho nông thôn? Làng nghề tiểu thủ công nghiệp hiện diện tại 57,8% số xã năm 2008 và thu hút tới 90,0% lao động địa phương tham gia trong mùa nông nhàn. Kết hợp với việc 97,0% số xã có đường ô tô kiên cố, hạ tầng hoàn thiện giúp tạo việc làm tại chỗ và nâng cao đáng kể thu nhập phi nông nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã xác định toàn diện các nhân tố chi phối thu nhập từ lao động của hộ gia đình Việt Nam ở ba cấp độ: đặc điểm vùng kinh tế, hạ tầng cộng đồng xã và tài sản hộ gia đình dựa trên dữ liệu VHLSS 2008.
• Đóng góp khoa học nổi bật là chứng minh sự phân hóa thu nhập giữa các tầng lớp dân cư chủ yếu do chênh lệch thu nhập tự doanh phi nông nghiệp (gấp 29,0 lần) và tiền lương (gấp 13,7 lần), thay vì xuất phát từ nông nghiệp thuần túy.
• Bằng chứng thực nghiệm khẳng định tầm quan trọng của vốn con người (học vấn chủ hộ), tài sản vật chất (nhà ở, thiết bị) và hạ tầng cơ sở (làng nghề, chợ, giao thông) trong việc nâng cao thu nhập bình quân đầu người.
• Định hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng sử dụng dữ liệu bảng (panel data) qua các kỳ VHLSS 2010 - 2015 nhằm kiểm soát các yếu tố đặc trưng bất biến theo thời gian và đánh giá tác động dài hạn của các cú sốc kinh tế vĩ mô.
• Các nhà hoạch định chính sách cần nhanh chóng chuyển dịch trọng tâm từ các gói hỗ trợ tiêu dùng ngắn hạn sang đầu tư chiến lược vào giáo dục nghề nghiệp và hạ tầng thương mại nông thôn nhằm tạo động lực tăng trưởng thu nhập tự chủ cho người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS HOUSEHOLDS’ EARNED INCOME IN VIETNAM: EVIDENCE FROM VHLSS 2008 BY TRƯƠNG NGỌC QUANG MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, JANUARY 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS HOUSEHOLDS’ EARNED INCOME IN VIETNAM: EVIDENCE FROM VHLSS 2008 A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By TRƯƠNG NGỌC QUANG Academic Supervisor Dr. PHẠM KHÁNH NAM HO CHI MINH CITY, January 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT First of all, I would like to thank you to all professors in the teaching board of MDE program, who have helped me accumulate valuable knowledge to complete this study. I would like to express my thanks to Mr. Phung Thanh Binh, Mr.

Nguyen Khanh Duy, Mr. Truong Thanh Vu, and all other scholars participated for arranging and conducting training on the quantitative research with STATA & VHLSS 2008. Also, I would like to say thank you to Mr. Nguyen Van Phuong for his earlier comments on my paper.

I would like to express my gratitude to Prof. Nguyen Trong Hoai, who has inspired me to greater effort of thesis writing. I would like to express my sincere appreciation to Dr. Pham Khanh Nam, my current supervisor, who provides me directive suggestions, helpful advices and precious supports during my thesis writing.

To all my dear friends of MDE class 16, who give me sincere encouragement and support, I would like to express my heartfelt thankfulness. Finally, I would like to express my deeply appreciation to my dear parents, to my wife - also my best friend, and my family for their spiritual and physical supports. In particular, I dedicate this thesis to my grand-father, who used to be a teacher. His noble example is still inspiring me to further learning and going forward in my life.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT The most considerable element of households’ income structure on average is earned income which is one of the main drivers to improve the living standard of most Vietnamese households in recent years. However, there is an increasing tendency of income inequality and living standards’ difference between regions, rural and urban areas as well as between the richest and poorest households. This paper contributes to the understanding of the effects of Region-level characteristics, Community-level characteristics and Household and individual characteristics on household’s earned income. The determinants of earned income are considered at household, commune and regional levels.

While wage employment still constitutes the backbone of the urban economy, non-farm activities and income diversification are increasingly significant for rural households. It is recognized that households’ physical capital (housing), human capital (education), and local infrastructure are significant determinants in increasing their earned income. Key Words: earned income; household; semi-log model; poverty; inequality, Vietnam. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS CHAPTER 1: INTRODUCTION .2 Research objectives and research questions .3 Scope of study.

10 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW .1 Definition and concept review .2 Review of framework for livelihood and income analysis .3 Understanding the determinants of incomeError! Bookmark not defined.4 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY .2 Specification of variables .1 Overview of earned income in Vietnam. 48 CHAPTER 5: CONCLUSION, RECOMMENDATION AND LIMITATIONError! Bookmark not defined.1 Conclusion and Recommendation. 62 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] APPENDIX Appendix 1. The Vietnam Development Goals.

66 Appendix 2: Map and economic regions of Vietnam. 69 Appendix 3: Expenditure poverty rate using the World Bank and GSO poverty line. 70 Appendix 4: New poverty line of the Government, period 2006-2010. 70 Appendix 5: Poverty rate using the new poverty line of the Government, period 2006-2010.

70 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 2.1: Classication of activities: sectorial, functional, spatial activities .1: Description of the variables .1: Wilcoxon rank-sum (Mann-Whitney) test for earned income per capita (without remittance): rural vs.2: Wilcoxon rank-sum (Mann-Whitney) test for earned income per capita (with remittance): rural vs.3: T-test for equality of means of earned income per capita .4: Correlation coefficient between log of earned income per capita and other exploratory variables .5: Regression result of Logarithm of Earned Income without remittances .6: Regression result of Logarithm of Earned Income with remittances. 55 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1.1: Vietnam poverty headcount ratio at national poverty line .1: The components of potential sources of income .2: Conceptual framework for livelihoods analysis .1: Monthly average income per capita, period 2002 – 2008 .2: Monthly earned income per capita by urban and rural sectors, period 2002 – 2008 .3: Monthly earned income per capita by region, period 2002 – 2008 .4: Monthly income per capita by quintile, period 2002 – 2008 .5: Structure of monthly income per capita by quintile in 2008 .6: Histograms for log of earned income per capita without remittances .7: Histograms for log of earned income per capita with remittances .8: Histograms for log of earned income per capita: rural vs.9: Histograms for log of earned income per capita with remittances: rural vs. 45 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS GDP: Gross Domestic Product GSO: General Statistics Office HH: Household MDG: Millennium Development Goals MOET: Ministry of Education and Training NA: Not Applicable OECD: Organization for Economic Co-operation and Development RE: Random-effects SIDA: Swedish International Development Cooperation Agency SNA: System of National Accounts UNDP: United Nations Development Program VDG: Vietnam Development Goals VHLSS: Vietnam Household Living Standard Survey VLSS: Vietnam Living Standards Survey VND: Vietnam Dong WB: World Bank 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER 1: INTRODUCTION Since the economic reforms initiated in 1986, the United Nations and Vietnam’s other international institutions and partners have been recognizing the significant results in the execution of the Millennium Development Goals (MDG) and the poverty reduction program in Vietnam. The goal number 1 on reducing the percentage of poor and hungry households is the most vital and critical foundation for the successful implementation of other MDG.

For better integration into Vietnam’s national and provincial socio-economic development strategies and programs, eight MDGs have been translated into Vietnam Development Goals (VDG) (see appendix 1) to bring them closer to the country’s situation.1 Problem statement As one of the poorest countries in the world 25 years ago, Vietnam proudly became a lower middle income country with per capita income of $1,130 in the end of 2010 and the poverty rate at national poverty line has dropped remarkably from 58. Five of MDG targets has already achieved and most of social welfare indicators have been improved, thus Vietnam is making progress in attaining two more targets by 2015 (World Bank, 2008).1: Vietnam poverty headcount ratio at national poverty line Source: World Bank (2008) 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nevertheless, policy makers have realized that results of some poverty reduction programs are not sustainable because the ratio of household falling back under the poverty line remains high, especially in some rural and remote areas1. Moreover, there is very high rate of household closely above the poverty line in accordance with the new poverty criterion. Since early 2008, Vietnam has faced some economic difficulties due to the global financial crisis, thus many new obstacles rise from the present poverty reduction programs.

Consequently, the government has to consider how to reach a more balanced achievement in all of VDG, economic regions and social communities to improve the sustainable development. In another word, rural poverty reduction must be evaluated as an effectiveness measure and a vital section of any poverty reduction strategy, as well as rural development policy. Any policy that focused on subsidy package was already proved as band – aid solution having less impact on sustainable rural development and its resources should be diverted to pro-poor policy. Every government’s pro-poor policy, directly or indirectly, seeks to create employment opportunities for the poor or improve productivity and earning capability on a sustainable basis, especially in the sectors employing most of the poor.2 Both elements raise the incomes of the poor and hence speed up the pace of poverty reduction.

The strategies which households often use to strengthen income have been a topic for research in recent times (Ellis, 2000). Studies on rural income growth suggests that diversification of income sources is a key strategy which individuals and households use to strengthen their income sources and thus this way reduces poverty (Minot et al. Among the sources of households’ income, earned income (comprising wages or salary and net revenue from both agricultural and non-agricultural self-employment) is the most important component of sustainable development and engine to higher living standards. However, there is an increasing 1 Rural area is “a local community with a population density below 150 habitants/ km2 (500 in the case of Japan).

Typology of regions according to the share of rural population: “predominantly rural” = more than 50%; “significantly rural” = 15-50%; “predominantly urbanized” = below 15%” (OECD, 1994). 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tendency of income inequality and living standards’ difference between regions, between rural and urban areas and between the rich and poor. Fast urbanization, industrialization and high unemployment rate in rural areas of Vietnam has led to increasing internal migration since the last decade of the 20th century. The role of remittances has become more and more important in improving households’ living standards because of its immediate impact on households’ well-being (Pfau and Giang, 2008).

GSO of Vietnam estimated that mean domestic remittance is about 38% of households’ wage income in the period of 2002 to 2006. For “economic motive” (e.g, investment and savings) as well as family support, households’ members send remittances directly to their family for starting self-employment and enhancing the performance of the existing businesses. Moreover, if domestic remittances can stimulate the formation of household businesses in rural areas, the problems of rural unemployment and city’s overcapacity can be gradually reduced; and nationwide rural-urban migration flow can be mitigated.2 Research objectives and research questions The general objective of my paper is to investigate the determinants of households’ earned income in the whole of Vietnam. Specifically, my thesis will focus on investigating the difference between household’s earned income in rural and urban areas.

Moreover, this study will investigate the determinants of earned income with regard to domestic remittance. My thesis questions are as follows:  What factors determine Vietnamese household’s earned income nationwide?  What factors determine household’s earned income in rural areas and urban areas of Vietnam respectively?  What are the determinants of earned income with regard to domestic remittance? 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Scope of study My paper draws on data from the Vietnam Household Livings Standards Survey (VHLSS) conducted in 2008 to examine the determinants of households’ earned income. The survey was divided into two phrases in 2008 and carried out nationwide by direct interviews with household heads and key commune officials. VHLSS 2008 has a sample size of 45,945 households in 3,063 communes or wards, in which the income survey for 36,756 households and both income and expenditure surveys for 9,189 households.

My focus is on studying determinants of earned income by linear regression method with the support of Stata software and the backup of VHLSS 2008 data on income survey. Data will be classified as pooled, urban, and rural respectively with interest in domestic remittance. SUMMARY Vietnam has gained significant results in the execution of the Millennium Development Goals (MDG) and the poverty reduction program since 1986.