Luận văn thạc sĩ vnua thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ chân chạy carabidae trên rau họ hoa thập tự tại văn lâm hưng yên năm 2016 2017 đặc điểm sinh học sinh thái của loài chlaenius circumdatus brulle

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ chân chạy carabidae trên rau họ hoa thập tự tại văn lâm, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thùy Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Chiến
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ chân chạy (Carabidae) trên rau họ hoa thập tự tại Văn Lâm, Hưng Yên năm 2016 – 2017; đặc điểm sinh học, sinh thái của loài Chlaenius circumdatus Brulle.
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 7.1. Mục tiêu tổng quát
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9.1. Ý nghĩa khoa học
• 9.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 10. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 10.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi họ Carabidae

Nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ Carabidae trên rau hoa thập tự tại Hưng Yên là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực bảo vệ thực vật. Họ Carabidae, với vai trò là thiên địch tự nhiên, có khả năng kiểm soát sâu hại, giúp bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất nông nghiệp. Việc xác định thành phần côn trùng này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sinh thái học mà còn cung cấp cơ sở cho các biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học và sinh thái của họ Carabidae

Họ Carabidae là một trong những nhóm côn trùng quan trọng trong hệ sinh thái nông nghiệp. Chúng có khả năng tiêu diệt nhiều loại sâu hại, đặc biệt là sâu tơ và sâu xanh bướm trắng. Nghiên cứu cho thấy, loài Chlaenius circumdatus Brulle là một trong những loài phổ biến nhất trong khu vực nghiên cứu, với khả năng sinh sản và phát triển nhanh chóng.

1.2. Vai trò của côn trùng bắt mồi trong nông nghiệp bền vững

Côn trùng bắt mồi như họ Carabidae đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Chúng giúp kiểm soát số lượng sâu hại, giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó bảo vệ môi trường và sức khỏe con người. Việc nghiên cứu và ứng dụng các loài thiên địch này là cần thiết để phát triển nông nghiệp bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu côn trùng bắt mồi

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc nghiên cứu và ứng dụng côn trùng bắt mồi trong nông nghiệp vẫn gặp nhiều thách thức. Sự biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không hợp lý đã ảnh hưởng đến sự phát triển của các loài thiên địch. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu sâu hơn để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến côn trùng bắt mồi

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi môi trường sống của các loài côn trùng, ảnh hưởng đến sự phân bố và số lượng của chúng. Nghiên cứu cho thấy, nhiệt độ và độ ẩm có thể tác động trực tiếp đến sự phát triển và sinh sản của họ Carabidae.

2.2. Vấn đề ô nhiễm môi trường và thuốc bảo vệ thực vật

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật quá mức không chỉ gây hại cho sâu hại mà còn ảnh hưởng đến các loài thiên địch. Dư lượng thuốc trong nông sản đã trở thành vấn đề nhức nhối, gây lo ngại cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi

Để xác định thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ Carabidae, nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp điều tra cơ bản theo quy chuẩn QCVN 01-169: 2014/BNNPTNT. Các mẫu côn trùng được thu thập từ các khu vực trồng rau hoa thập tự tại Hưng Yên trong thời gian từ 2016 đến 2017.

3.1. Phương pháp thu thập mẫu côn trùng

Mẫu côn trùng được thu thập bằng cách sử dụng bẫy đèn và bẫy côn trùng. Các mẫu này sau đó được phân loại và xác định loài dựa trên các đặc điểm hình thái học.

3.2. Phương pháp phân tích số liệu

Số liệu thu thập được xử lý và phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel và IRRISTAT 5.0. Các chỉ số sinh học như tỷ lệ sống sót, thời gian phát dục và khả năng tiêu diệt sâu hại được tính toán để đánh giá hiệu quả của các loài côn trùng bắt mồi.

IV. Kết quả nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi

Kết quả nghiên cứu cho thấy có 9 loài côn trùng thuộc họ Carabidae được xác định trên rau hoa thập tự tại Hưng Yên. Trong đó, loài Chlaenius circumdatus Brulle là loài phổ biến nhất, có khả năng tiêu diệt nhiều loại sâu hại khác nhau.

4.1. Thành phần loài côn trùng bắt mồi

Nghiên cứu xác định được 3 loài côn trùng bắt mồi chính là Chlaenius circumdatus Brulle, Chlaenius bioculatus Chaudoir và Harpalus sinicus Hope. Các loài này có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sâu hại trên rau hoa thập tự.

4.2. Khả năng tiêu diệt sâu hại của Chlaenius circumdatus

Chlaenius circumdatus Brulle cho thấy khả năng tiêu diệt sâu tơ và sâu xanh bướm trắng rất hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, loài này có thể tiêu diệt lên đến 80% số lượng sâu hại trong điều kiện tự nhiên.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu thành phần côn trùng bắt mồi họ Carabidae trên rau hoa thập tự tại Hưng Yên đã cung cấp những thông tin quý giá về vai trò của các loài thiên địch trong nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu côn trùng bắt mồi

Nghiên cứu côn trùng bắt mồi là cần thiết để phát triển các biện pháp quản lý dịch hại bền vững. Việc ứng dụng các loài thiên địch trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc hóa học, bảo vệ sức khỏe con người và môi trường.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài côn trùng bắt mồi khác. Đồng thời, việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn, hiệu quả và bền vững là rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất rau xanh đóng vai trò cốt lõi trong cơ cấu nông nghiệp thực phẩm của Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích canh tác rau toàn quốc đạt khoảng 887,8 nghìn hecta với tổng sản lượng trên 15,7 triệu tấn. Trong đó, các loại rau họ hoa thập tự như bắp cải, su hào, cải xanh chiếm gần 50% tổng sản phẩm rau toàn xã hội. Tuy nhiên, tính chất gối vụ liên tục và hàm lượng dinh dưỡng cao của cây rau ăn lá đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loài dịch hại nguy hiểm bùng phát, điển hình là sâu tơ (Plutella xylostella), sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae) và sâu khoang (Spodoptera litura).

Thực trạng canh tác cho thấy nhiều hộ nông dân lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học với tần suất dày đặc khoảng 2 đến 3 ngày một lần. Việc phun thuốc quá liều và không tuân thủ thời gian cách ly làm gia tăng tính kháng thuốc của sâu hại, phá vỡ cân bằng sinh thái, tiêu diệt các loài thiên địch tự nhiên và để lại dư lượng hóa chất nguy hại trên nông sản.

Nhằm giải quyết bài toán cấp bách này, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Bảo vệ thực vật của tác giả Nguyễn Thùy Hương được thực hiện tại huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn từ tháng 3 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017. Mục tiêu trọng tâm của công trình là điều tra thành phần các loài bọ chân chạy bắt mồi thuộc họ Carabidae, đồng thời phân tích chuyên sâu đặc điểm sinh học, sinh thái của loài bọ chân chạy cánh viền trắng Chlaenius circumdatus Brulle. Kết quả nghiên cứu tạo nền tảng vững chắc cho việc ứng dụng biện pháp sinh học trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, hướng tới mục tiêu cắt giảm từ 40% đến 50% lượng thuốc trừ sâu hóa học và nâng cao năng suất rau an toàn đạt chuẩn VietGAP.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai trụ cột lý thuyết kinh điển trong khoa học nông nghiệp:

Thứ nhất, Lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM), xem hệ sinh thái đồng ruộng là một chỉnh thể thống nhất, trong đó thiên địch đóng vai trò điều hòa tự nhiên mật độ quần thể dịch hại dưới ngưỡng gây hại kinh tế.

Thứ hai, Lý thuyết Tương tác động vật săn mồi - Con mồi (Predator - Prey Dynamics) và cân bằng sinh thái học côn trùng, giải thích mối quan hệ phụ thuộc mật độ giữa động vật bắt mồi ăn thịt và con mồi trong từng giai đoạn phát triển của cây trồng.

Mô hình nghiên cứu tập trung làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt:

• Côn trùng bắt mồi ăn thịt thuộc họ bọ chân chạy (Carabidae, bộ Coleoptera);
• Vòng đời sinh thái và thời gian phát dục của từng pha phát triển;
• Phổ thức ăn và phản ứng chức năng tiêu thụ con mồi;
• Tỷ lệ sống sót và sức đẻ trứng sinh học;
• Biến động mật độ quần thể theo thời vụ canh tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa quan sát ngoài đồng ruộng và thí nghiệm chuyên sâu trong phòng nuôi sinh học:

1. Nguồn dữ liệu thực địa: Điều tra thành phần và mật độ bọ chân chạy cùng các loài sâu hại trên diện tích từ 2 đến 5 hecta tại hai vùng sinh thái đại diện là xã Như Quỳnh và xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Phương pháp điều tra tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-169:2014/BNNPTNT và QCVN 01-38:2010/BNNPTNT.

2. Kỹ thuật thu mẫu và cỡ mẫu: Sử dụng hệ thống bẫy hố chế tạo từ vật liệu chuẩn, đặt 20 bẫy trên mỗi đơn vị ruộng 360 mét vuông theo đường chữ Z với khoảng cách cố định 8 mét giữa các bẫy. Mẫu bẫy được thu định kỳ từ 5 đến 7 ngày một lần. Đối với các chỉ tiêu hình thái, thời gian phát dục, sức đẻ trứng và sức ăn của bọ chân chạy trong phòng thí nghiệm, cỡ mẫu nghiên cứu luôn đảm bảo n lớn hơn hoặc bằng 30 cá thể cho mỗi pha phát dục, nuôi cá thể riêng biệt trong hộp nhựa chuẩn thông khí.

3. Phương pháp phân tích dữ liệu: Số liệu được xử lý thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel 2010 và IRRISTAT 5.0. Các sai số ước lượng và phương sai được kiểm định ở độ tin cậy 95% (p < 0,05), áp dụng thuật toán so sánh phân hạng Duncan nhằm đảm bảo tính khách quan và độ chính xác khoa học cao.

4. Khung thời gian thực hiện: Nghiên cứu được triển khai liên tục qua hai vụ sản xuất chính là vụ Xuân 2016 và vụ Đông 2016 - 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra và thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng:

Thứ nhất, về thành phần loài thiên địch: Đã xác định được 9 loài bọ chân chạy bắt mồi thuộc họ Carabidae hiện diện trên các ruộng rau họ hoa thập tự tại Văn Lâm, Hưng Yên. Trong đó có 3 loài xuất hiện rất phổ biến với độ thường gặp vượt trên 50%, bao gồm: bọ chân chạy đuôi cánh 2 chấm trắng (Chlaenius bioculatus Chaudoir), bọ chân chạy đen (Harpalus sinicus Hope) và bọ chân chạy cánh viền trắng (Chlaenius circumdatus Brulle). Đáng chú ý, Chlaenius circumdatus là loài chiếm ưu thế lớn nhất về số lượng cá thể thu thập.

Thứ hai, về vòng đời sinh thái của Chlaenius circumdatus: Nuôi sinh học cá thể trong điều kiện phòng thí nghiệm cho thấy vòng đời trung bình của bọ chân chạy cánh viền trắng kéo dài 36,97 ± 0,24 ngày. Chi tiết thời gian phát dục qua các pha gồm:

• Pha trứng: 4,61 ± 0,08 ngày;
• Ấu trùng tuổi 1: 3,71 ± 0,09 ngày;
• Ấu trùng tuổi 2: 4,53 ± 0,08 ngày;
• Ấu trùng tuổi 3: 8,22 ± 0,12 ngày;
• Pha nhộng: 5,90 ± 0,12 ngày;
• Thời gian trưởng thành tiền đẻ trứng: 10,29 ± 0,20 ngày. Một cá thể cái trưởng thành có sức sinh sản trung bình đạt 47,15 ± 1,31 quả trứng.

Thứ ba, về biến động mật độ theo mùa vụ: Mật độ quần thể thiên địch có sự phân hóa rõ nét giữa các mùa vụ. Trên cây su hào vụ Xuân 2016, mật độ trung bình của C. circumdatus đạt 0,17 con/bẫy, đạt đỉnh 0,40 con/bẫy vào giai đoạn hình thành củ (trùng thời điểm sâu tơ đạt 1,20 con/m2). Đến vụ Đông 2016 - 2017, mật độ trung bình của loài thiên địch này tăng vọt lên 0,42 con/bẫy (tăng hơn 147% so với vụ Xuân), với đỉnh cao đạt 0,83 con/bẫy tại giai đoạn cây phát triển củ, bám sát đỉnh điểm gây hại của sâu tơ là 1,75 con/m2.

Thứ tư, về khả năng tiêu thụ con mồi: Cả ấu trùng tuổi 3 và trưởng thành của C. circumdatus đều thể hiện tập tính săn mồi cực kỳ mạnh mẽ. Thử nghiệm so sánh lựa chọn thức ăn chỉ ra rằng loài bọ chân chạy này ưu tiên tiêu diệt sâu non sâu tơ cao hơn hẳn so với sâu xanh bướm trắng và sâu khoang.

Thảo luận kết quả

Diễn biến mật độ của bọ chân chạy C. circumdatus luôn có xu hướng tăng chậm hơn mật độ sâu hại ở giai đoạn đầu vụ (khi rau ở giai đoạn 4-5 lá) và đạt đỉnh tương ứng khi sâu hại bùng phát ở giai đoạn phát triển củ hoặc trải lá. Hiện tượng này hoàn toàn phù hợp với quy luật tương tác sinh thái phụ thuộc mật độ trễ (delayed density-dependent response) trong tự nhiên. Khi nguồn thức ăn dồi dào, bọ chân chạy đẩy mạnh quá trình tích lũy dinh dưỡng và sinh sản. Đến cuối vụ thu hoạch, mặc dù mật độ sâu hại suy giảm mạnh, bọ chân chạy trưởng thành vẫn tồn tại trong đất và tàn dư thực vật nhờ khả năng nhịn đói vượt trội kéo dài từ 14 đến 21 ngày.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây về các loài cùng chi, thời gian vòng đời của C. circumdatus (khoảng 36,97 ngày) tương đồng với loài Chlaenius inops (36 - 48 ngày ở 28 độ C) và ngắn hơn đáng kể so với Chlaenius bimaculatus (41,85 ± 1,05 ngày ở 28 độ C và 66,95 ngày ở 20 độ C). Sức đẻ trứng của C. circumdatus (47,15 trứng) cao hơn gấp 4 lần so với loài Chlaenius velutinus tại khu vực Địa Trung Hải (khoảng 10,05 quả).

Dữ liệu nghiên cứu thực địa và thực nghiệm có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ đường thể hiện tương quan pha giữa đường cong mật độ sâu tơ và bọ chân chạy qua các tuần sinh trưởng của rau su hào, kết hợp bảng ma trận so sánh sức tiêu thụ thức ăn hàng ngày giữa các pha phát dục của bọ chân chạy trên ba nhóm sâu hại chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các dẫn liệu thực nghiệm, luận văn đề xuất bốn giải pháp đồng bộ nhằm khai thác tối đa tiềm năng khống chế sâu hại của bọ chân chạy họ Carabidae:

1. Thiết lập quy trình nhân nuôi sinh học bán nhân tạo loài Chlaenius circumdatus:

• Cơ quan thực hiện: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hưng Yên phối hợp với Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Bắc.
• Mục tiêu: Hoàn thiện quy trình nhân nuôi đạt quy mô từ 500 đến 1.000 cá thể bọ chân chạy khỏe mạnh trên một mẻ nuôi trong phòng thí nghiệm.
• Lộ trình: Thực hiện liên tục trong 6 tháng đầu năm 2018.

2. Duy trì thảm phủ hữu cơ và bảo tồn bọ chân chạy trên đồng ruộng:

• Cơ quan thực hiện: Các hợp tác xã và hộ nông dân chuyên canh rau họ hoa thập tự tại huyện Văn Lâm.
• Hành động: Giữ lại một phần tàn dư thực vật hoai mục hoặc phủ rơm rạ ở rãnh luống nhằm tạo nơi trú ẩn và sinh sản cho ấu trùng và trưởng thành; duy trì mật độ bọ chân chạy trên ruộng đạt trên 0,5 con/bẫy hố.
• Mục tiêu: Giảm thiểu từ 40% đến 50% số lần phun thuốc bảo vệ thực vật trong vụ Đông 2018.

3. Chuyển đổi cơ cấu thuốc bảo vệ thực vật theo hướng thân thiện với thiên địch:

• Cơ quan thực hiện: Cán bộ khuyến nông cơ sở và nông dân trồng rau.
• Hành động: Loại bỏ hoàn toàn các loại thuốc hóa học phổ rộng có độ độc cao (nhóm lân hữu cơ, cúc tổng hợp); thay thế bằng các chế phẩm sinh học chọn lọc như vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt), virus NPV hoặc thảo mộc tự nhiên.
• Mục tiêu: Đảm bảo tỷ lệ sống sót của bọ chân chạy đạt trên 85% sau mỗi đợt xử lý dịch hại, áp dụng ngay từ vụ sản xuất tiếp theo.

4. Xây dựng mạng lưới điều tra dự tính dự báo mật độ thiên địch - sâu hại:

• Cơ quan thực hiện: Trạm Bảo vệ thực vật huyện Văn Lâm kết hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
• Hành động: Tổ chức từ 10 đến 15 lớp tập huấn kỹ thuật nhận biết và bảo vệ bọ chân chạy cho trên 300 hộ sản xuất rau an toàn; chuẩn hóa phương pháp bẫy hố trong giám sát đồng ruộng định kỳ 5 ngày một lần.
• Lộ trình: Triển khai sâu rộng trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020 nhằm nâng độ chính xác dự báo lên trên 90%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Côn trùng học và Sinh thái học nông nghiệp: Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp nghiên cứu sinh học cá thể, kỹ thuật bố trí bẫy hố chuẩn hóa và phương pháp xử lý dữ liệu sinh thái học côn trùng bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.

2. Cán bộ kỹ thuật và chuyên viên dự tính dự báo tại các Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật: Giúp nắm vững đặc điểm hình thái nhận dạng của 9 loài bọ chân chạy, từ đó xây dựng các bảng phân loại thực địa và đưa chỉ số mật độ thiên địch vào quy trình đánh giá ngưỡng can thiệp hóa học tại địa phương.

3. Ban quản lý các hợp tác xã sản xuất rau an toàn và trang trại nông nghiệp hữu cơ: Ứng dụng các giải pháp bảo tồn thiên địch thực tế nhằm duy trì hệ sinh thái ruộng rau cân bằng, giúp cắt giảm chi phí vật tư nông nghiệp từ 30% đến 40% và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của chứng nhận VietGAP hoặc GlobalGAP.

4. Giảng viên và nhà khoa học tại các trường đại học, viện nghiên cứu nông nghiệp: Bổ sung nguồn dẫn liệu khoa học xác thực về khu hệ côn trùng bắt mồi họ Carabidae vùng đồng bằng sông Hồng phục vụ công tác giảng dạy các học phần Côn trùng nông nghiệp, Biện pháp sinh học và Quản lý dịch hại cây trồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài bọ chân chạy Chlaenius circumdatus có vai trò gì trong hệ sinh thái ruộng rau? Chlaenius circumdatus là loài thiên địch bắt mồi ăn thịt quan trọng với độ thường gặp trên 50% tại Hưng Yên. Cả pha ấu trùng và trưởng thành đều tích cực săn tìm và tiêu diệt các loài sâu hại nguy hiểm, đặc biệt là sâu non sâu tơ, giúp kìm hãm mật độ dịch hại tự nhiên mà không gây hại cho cây rau.

2. Vòng đời của bọ chân chạy cánh viền trắng kéo dài bao lâu và trải qua những giai đoạn nào? Vòng đời sinh học trung bình của loài bọ chân chạy này kéo dài 36,97 ± 0,24 ngày, trải qua 4 pha phát triển biến thái hoàn toàn: pha trứng (4,61 ngày), pha ấu trùng gồm 3 tuổi (kéo dài khoảng 16,46 ngày), pha nhộng trong đất (5,90 ngày) và giai đoạn trưởng thành tiền đẻ trứng (10,29 ngày).

3. Mật độ của bọ chân chạy biến động như thế nào giữa các mùa vụ canh tác? Mật độ bọ chân chạy biến động thuận theo mật độ con mồi và điều kiện thời tiết. Trong vụ Xuân 2016, mật độ trung bình đạt 0,17 con/bẫy (đỉnh điểm 0,40 con/bẫy), trong khi ở vụ Đông 2016 - 2017 mật độ tăng mạnh lên mức trung bình 0,42 con/bẫy và đạt đỉnh 0,83 con/bẫy khi nguồn thức ăn sâu hại dồi dào.

4. Phương pháp bẫy hố thu thập bọ chân chạy ngoài đồng ruộng được bố trí ra sao? Bẫy hố được làm từ chai nhựa 350ml cắt phần phễu úp ngược, chôn chìm sát mặt đất và ngụy trang bằng lá cây. Mỗi thửa ruộng diện tích 360 mét vuông đặt cố định 20 bẫy theo hình chữ Z với khoảng cách 8 mét giữa các điểm, tiến hành thu mẫu định kỳ từ 5 đến 7 ngày một lần.

5. Nông dân cần áp dụng biện pháp gì để bảo vệ quần thể bọ chân chạy trên ruộng rau? Nông dân cần ngưng sử dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học phổ rộng, chuyển sang dùng chế phẩm sinh học vi sinh hoặc thảo mộc khi mật độ sâu vượt ngưỡng. Đồng thời, cần giữ lại thảm phủ thực vật hoặc rơm rạ ẩm ở rãnh luống để tạo sinh cảnh cư trú, giúp thiên địch đạt tỷ lệ sống sót trên 85%.

Kết luận

• Đã xác định được danh lục 9 loài bọ chân chạy họ Carabidae trên rau họ hoa thập tự tại huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, trong đó Chlaenius circumdatus, Chlaenius bioculatus và Harpalus sinicus là 3 loài xuất hiện phổ biến nhất với tần suất trên 50%.
• Làm rõ toàn bộ vòng đời sinh học của loài bọ chân chạy cánh viền trắng Chlaenius circumdatus với thời gian phát dục trung bình 36,97 ± 0,24 ngày và sức đẻ trứng bình quân đạt 47,15 ± 1,31 quả/cá thể cái.
• Khẳng định mối quan hệ tương quan mật thiết giữa diễn biến mật độ bọ chân chạy và các loài sâu hại chính, trong đó mật độ thiên địch vụ Đông (0,42 con/bẫy) cao hơn vụ Xuân (0,17 con/bẫy), bám sát đỉnh cao phát sinh của sâu tơ.
• Chứng minh tập tính bắt mồi phàm ăn và ưu tiên tiêu thụ sâu tơ (Plutella xylostella) của bọ chân chạy cánh viền trắng so với sâu xanh bướm trắng và sâu khoang.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hướng tới cắt giảm từ 40% đến 50% lượng thuốc hóa học trên cây rau.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là phát hiện và phân tích chi tiết tiềm năng thiên địch của loài mới ghi nhận Chlaenius circumdatus, mở ra hướng đi bền vững cho sản xuất rau an toàn. Các cơ quan quản lý nông nghiệp và viện nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng thử nghiệm nhân nuôi sinh học trên diện rộng và hoàn thiện gói kỹ thuật phát tán thiên địch trong giai đoạn 2018 - 2020.

Hãy liên hệ với tác giả hoặc thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp cận toàn văn công trình nghiên cứu và đồng hành ứng dụng các giải pháp bảo vệ thực vật sinh thái vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp sạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THÙY HƯƠNG THÀNH PHẦN CÔN TRÙNG BẮT MỒI THUỘC HỌ CHÂN CHẠY (CARABIDAE) TRÊN RAU HỌ HOA THẬP TỰ TẠI VĂN LÂM, HƯNG YÊN NĂM 2016 - 2017; ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA LOÀI CHLAENIUS CIRCUMDATUS BRULLE Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Đình Chıến NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày … tháng.

năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thùy Hương i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Để thực hiện và hoàn thành tốt luận văn này, trước hết tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới PGS. Trần Đình Chiến đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện tôi trong quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Côn trùng, Khoa Nông Học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin cảm ơn ban Giám đốc, các cán bộ phòng Dự báo & chuyển giao Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Bắc đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày … tháng. năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thùy Hương ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học của đề tài. Nghiên cứu nước ngoài.

Nghiên cứu về thành phần loài bọ chân chạy họ Carabidae. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của bọ chân chạy bắt mồi Carabidae. Nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về thành phần loài bọ chân chạy họ Carabidae.

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của bọ chân chạy bắt mồi Carabidae. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thời gian, địa điểm, đối tượng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. 21 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phương pháp nghiên cứu. Ngoài đồng ruộng. Trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu đặc điểm hình thái của loài bọ chân chạy cánh viền trắng C.

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài bọ chân chạy C. Phương pháp nghiên cứu khả năng ăn mồi của bọ chân chạy C. Nghiên cứu khả năng ăn sâu tơ trên rau họ hoa thập tự của bọ chân chạy cánh viền trắng C. Nghiên cứu khả năng sống sót các pha phát dục của bọ chân chạy viền trắng C.

Thí nghiệm khả năng nhịn đói của bọ chân chạy C. circumdatus trong phòng. Các công thức tính toán. Phương pháp xử lý số liệu.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Thành phần bọ chân chạy bắt mồi họ Carabidae trên rau họ hoa thập tự năm 2016 – 2017 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ bọ chân chạy cánh viền trắng C. sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên rau họ hoa thập tự năm 2016 – 2017 tại Văn Lâm, Hưng Yên.

Diễn biến số lượng của trưởng thành bọ chân chạy cánh viền trắng C. circumdatus, sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên su hào (giống B40) 2016 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến số lượng của bọ chân chạy cánh viền trắng C.circumdatus, sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên cải xanh vụ xuân 2016 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến số lượng của trưởng thành bọ chân chạy cánh viền trắng C.

circumdatus, sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên cải bắp 2016 tại Tân Quang, Văn Lâm, Hưng Yên. Đặc điểm hình thái của bọ chân chạy cánh viền trắng Chlaenius circumdatus BRULLE. 42 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm sinh học của bọ chân chạy cánh viền trắng Chlaenius circumdatus Brulle.

Thời gian phát dục và vòng đời của bọ chân chạy cánh viền trắng C. Sức đẻ trứng của trưởng thành bọ chân chạy cánh viền trắng C. Nhịp điệu sinh sản của bọ chân chạy cánh viền trắng C. Khả năng khống chế một số loài sâu hại chính trên rau họ hoa thập tự của bọ chân chạy cánh viền trắng C.

Tỷ lệ sống sót qua các pha phát dục của bọ chân chạy cánh viền trắng C. Đánh giá khả năng nhịn đói của bọ chân chạy cánh viền trắng C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 57 Tài liệu tham khảo.

63 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNNPTNT : Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn BVTV : Bảo vệ thực vật CT : Công thức cs. : Cộng sự 0 C : Độ C NN : Nông nghiệp NXB : Nhà xuất bản QCVN : Quy chuẩn Việt Nam PTNT : Phát triển nông thôn TB : Trung bình T0 : Nhiệt độ TT : Trưởng thành RH % : Ẩm độ SN : Sâu non SĐT : Sức đẻ trứng vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Thành phần bọ chân chạy bắt mồi họ Carabidae, bộ Coleoptera trên rau họ hoa thập tự năm 2016 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ Bọ chân chạy C.

circumdatus sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên su hào vụ Xuân năm 2016 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ Bọ chân chạy C. circumdatus sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên su hào vụ Đông năm 2016 - 2017 tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ bọ chân chạy C.

circumdatus sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên cải xanh vụ Xuân năm 2016 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ Bọ chân chạy C. circumdatus sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên cải xanh vụ Đông năm 2016 - 2017 tại Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ trưởng thành C.

circumdatus, sâu tơ và sâu xanh bướm trắng trên cải bắp vụ Đông sớm năm 2016 tại Tân Quang, Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ trưởng thành C. circumdatus và sâu tơ trên cải bắp vụ Đông muộn năm 2016 - 2017 tại Tân Quang, Văn Lâm, Hưng Yên. Kích thước các pha của bọ chân chạy C.

Thời gian phát dục và vòng đời của bọ chân chạy C. Sức đẻ trứng của trưởng thành bọ chân chạy C. Nhịp điệu sinh sản của bọ chân chạy C. Tỷ lệ sống sót các pha phát dục của bọ chân chạy C.

Sức ăn sâu non sâu tơ tuổi 2 của bọ chân chạy C. Tính lựa chọn thức ăn của trưởng thành cái C. Khả năng nhịn đói của trưởng thành C. 55 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Chân chạy cánh viền trắng (Chlaenius circumdatus Brulle). Chân chạy đuôi cánh 2 chấm vàng nhạt (Chlaenius bimaculatus Chaudoir). Bọ chân chạy đen (Harpalus sinicus Hope). Chân chạy đuôi cánh hình mũi tên (Chlaenius micans Fabr).

Ấu trùng chân chạy. Diễn biến mật độ sâu tơ, sâu xanh bướm trắng và bọ chân chạy cánh viền trắng C. circumdatus trên su hào vụ Xuân 2016 tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ sâu tơ, sâu xanh bướm trắng và bọ chân chạy cánh viền trắng C.

circumdatus trên su hào vụ Đông 2016 - 2017 tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ sâu tơ, sâu xanh bướm trắng và bọ chân chạy cánh viền trắng C. circumdatus trên cải xanh vụ Xuân 2016 tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên. Diễn biến mật độ sâu tơ, sâu xanh bướm trắng và bọ chân chạy cánh viền trắng C.

circumdatus trên cải xanh vụ Đông 2016 tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên. Mối quan hệ giữa mật độ sâu non sâu tơ và trưởng thành bọ chân chạy cánh viền trắng C. circumdatus trên cải bắp vụ Đông sớm 2016-2017 tại Tân Quang, Văn Lâm, Hưng Yên. Mối quan hệ giữa mật độ sâu non sâu tơ và trưởng thành bọ chân chạy cánh viền trắng C.

circumdatus trên cải bắp vụ Đông muộn 2016-2017 tại Tân Quang, Văn Lâm, Hưng Yên. Trứng và ấu trùng bọ chân chạy cánh viền trắng Chlaenius circumdatus Brulle. Ấu trùng tuổi 1 C. Ấu trùng tuổi 2 C.

Ấu trùng tuổi 3 C. 46 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trưởng thành đực C. Trưởng thành cái C, circumdatus.

Nhịp điệu sinh sản của bọ chân chạy C. Ấu trùng tuổi 2 bọ chân chạy C. Trưởng thành bọ chân chạy C. 52 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thùy Hương Tên luận văn: Thành phần côn trùng bắt mồi thuộc họ chân chạy (Carabidae) trên rau họ hoa thập tự tại Văn Lâm, Hưng Yên năm 2016 – 2017; đặc điểm sinh học, sinh thái học loài Chlaenius circumdatus Brulle.

Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở xác định thành phần bọ chân chạy bắt mồi (Carabidae), đặc điểm sinh học, sinh thái loài Chlaenius circumdatus Brulle, để phát huy tối đa khả năng phòng trừ sâu hại trên rau họ hoa thập tự tại Văn Lâm, Hưng Yên năm 2016-2017. Phương pháp nghiên cứu Điều tra thành phần bọ chân chạy bắt mồi thuộc họ Carabidae trên rau họ hoa thập tự theo phương pháp điều tra cơ bản dịch hại nông nghiệp theo quy chuẩn QCVN 01-169: 2014/BNNPTNT. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của loài Chlaenius circumdatus Brulle. thực hiện trong phòng thí nghiệm và ngoài đồng ruộng theo phương pháp của Trần Đình Chiến (2002).