Luận văn thạc sĩ ueh sự tham gia của người dân trong các chương trình dự án giảm nghèo trường hợp dự án giảm nghèo các tỉnh miền núi phía bắc giai đoạn 2 2010 2015 tại xã

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh sự tham gia của người dân trong các chương trình dự án giảm nghèo trường hợp dự án giảm nghèo, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Thị Nhài
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Công Khải
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Sự Tham Gia Của Người Dân Trong Các Chương Trình, Dự Án Giảm Nghèo: Trường Hợp Dự Án Giảm Nghèo Các Tỉnh Miền Núi Phía Bắc – Giai Đoạn 2 (2010 – 2015) Tại Xã Do Nhân, Huyện Tân Lạc, Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH CHÍNH SÁCH
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi chính sách
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2.1. Phạm vi về nội dung
• 1.3.2.2. Phạm vi không gian
• 1.3.3. Phạm vi về thời gian
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ DỰ ÁN GIẢM NGHÈO CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC - GIAI ĐOẠN 2 TẠI XÃ DO NHÂN
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Địa hình
• 2.1.1.3. Thời tiết, khí hậu
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế và công tác giảm nghèo
• 2.2. Khái quát dự án Giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc - giai đoạn 2
• 2.2.1. Giới thiệu chung về dự án
• 2.2.1.1. Mục tiêu
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH, HỘP
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự tham gia của người dân trong dự án giảm nghèo miền núi phía Bắc 2010 2015

Dự án Giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc giai đoạn 2 (GNMNPB-2) được triển khai nhằm cải thiện đời sống cho người dân tại các xã khó khăn. Sự tham gia của người dân là yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả của dự án. Nghiên cứu này sẽ phân tích các hình thức và mức độ tham gia của người dân trong dự án, từ đó đưa ra những khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tham gia.

1.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu tại xã Do Nhân

Xã Do Nhân, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, là một trong những địa bàn triển khai dự án GNMNPB-2. Địa bàn này có nhiều đặc điểm khó khăn như địa hình đồi núi, giao thông khó khăn và tỷ lệ hộ nghèo cao. Những yếu tố này ảnh hưởng lớn đến sự tham gia của người dân trong các hoạt động của dự án.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của dự án GNMNPB 2

Mục tiêu chính của dự án GNMNPB-2 là giảm tỷ lệ nghèo đói và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Dự án không chỉ tập trung vào việc cung cấp nguồn lực mà còn khuyến khích sự tham gia của người dân trong quá trình lập kế hoạch và thực hiện dự án.

II. Vấn đề và thách thức trong sự tham gia của người dân

Mặc dù có sự tham gia của người dân trong dự án GNMNPB-2, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Sự tham gia chủ yếu mang tính hình thức, và có sự khác biệt rõ rệt giữa các khâu trong dự án. Nhiều người dân chưa thực sự được trao quyền trong các quyết định quan trọng.

2.1. Những cản trở trong việc tham gia của người dân

Một số chính sách vẫn áp đặt từ trên xuống, không tạo điều kiện cho người dân tham gia. Thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát và động lực thúc đẩy cũng là những yếu tố cản trở sự tham gia của người dân trong dự án.

2.2. Sự khác biệt trong mức độ tham gia giữa các khâu

Người dân tham gia tích cực trong khâu thực hiện nhưng lại ít tham gia trong khâu giám sát và đánh giá. Điều này cho thấy sự tham gia của người dân chưa được phát huy tối đa trong toàn bộ quy trình của dự án.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích sự tham gia của người dân

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận định tính và định lượng để phân tích sự tham gia của người dân trong dự án GNMNPB-2. Dữ liệu được thu thập từ khảo sát và phỏng vấn các hộ gia đình, cán bộ địa phương và cán bộ dự án.

3.1. Quy trình nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc xác định đối tượng nghiên cứu, thu thập dữ liệu từ các nguồn thông tin thứ cấp và thực hiện khảo sát trực tiếp với người dân. Phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập được phân tích theo thang đo của Arnstein (1969) để đánh giá mức độ tham gia của người dân. Kết quả cho thấy người dân tham gia chủ yếu ở mức độ thông tin và tham vấn, cho thấy sự tham gia còn nhiều hạn chế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sự tham gia của người dân trong dự án GNMNPB-2 còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, những đóng góp của người dân trong khâu thực hiện là rất quan trọng. Nghiên cứu cũng đưa ra những khuyến nghị nhằm cải thiện sự tham gia của người dân trong các dự án tương lai.

4.1. Đánh giá tác động của dự án đến đời sống người dân

Dự án GNMNPB-2 đã có những tác động tích cực đến đời sống người dân, đặc biệt là trong việc cải thiện thu nhập và điều kiện sống. Tuy nhiên, cần có những biện pháp để nâng cao hơn nữa sự tham gia của người dân.

4.2. Khuyến nghị chính sách để nâng cao sự tham gia

Nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị chính sách như khơi dậy tinh thần tự lực của người dân, cải thiện công tác thông tin và tuyên truyền, và tạo cơ chế giám sát hiệu quả để người dân có thể tham gia tích cực hơn.

V. Kết luận và tương lai của sự tham gia của người dân

Sự tham gia của người dân trong dự án giảm nghèo miền núi phía Bắc là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững của các chương trình phát triển. Cần có những chính sách phù hợp để khuyến khích và tạo điều kiện cho người dân tham gia tích cực hơn trong các dự án tương lai.

5.1. Tương lai của sự tham gia của người dân trong các dự án

Trong tương lai, việc nâng cao sự tham gia của người dân sẽ góp phần quan trọng vào việc giảm nghèo bền vững. Cần có những nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các chính sách mới.

5.2. Tầm quan trọng của sự tham gia trong phát triển cộng đồng

Sự tham gia của người dân không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn nâng cao tính tự chủ và quyền lực của họ trong cộng đồng. Điều này sẽ tạo ra một môi trường phát triển bền vững hơn cho các thế hệ sau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam trong hơn hai thập kỷ qua đã ghi nhận những thành tựu nổi bật, đưa tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước giảm mạnh từ 58% năm 1993 xuống còn 4,5% vào cuối năm 2015. Mặc dù vậy, khoảng cách phát triển giữa các vùng miền vẫn tồn tại dai dẳng, trong đó Tây Bắc là khu vực có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất cả nước, chiếm 18,26% vào cuối năm 2014, cao gấp 2,7 lần mức bình quân chung toàn quốc. Thực tiễn triển khai các chính sách an sinh xã hội cho thấy mô hình can thiệp áp đặt từ trên xuống thường làm xói mòn tính chủ động của người dân, khiến nguồn lực đầu tư công dễ bị phân tán và gia tăng nguy cơ tái nghèo.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá thực trạng các hình thức và mức độ tham gia của cộng đồng trong chu trình dự án giảm nghèo, đồng thời bóc tách các rào cản thể chế cản trở quyền làm chủ của người dân. Mục tiêu cụ thể là xác định mức độ can dự của người dân qua từng khâu từ lập kế hoạch, thực hiện đến giám sát, từ đó đề xuất hệ thống khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao hiệu quả các chương trình phát triển nông thôn.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại xã Do Nhân, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình trong khuôn khổ Dự án Giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc – giai đoạn 2 (GNMNPB-2) giai đoạn 2010 – 2015. Đây là địa bàn vùng cao đặc thù với hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc Mường, có tỷ lệ nghèo năm 2013 lên tới 55,09% trước khi giảm xuống 22,6% vào năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc tối ưu hóa hiệu quả phân bổ nguồn vốn đầu tư công hơn 3,39 tỷ đồng tại cấp xã, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý dự án dựa vào cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng thang đo mức độ tham gia của Sherry Arnstein (1969), một khung phân tích kinh điển trong khoa học chính sách công gồm 8 nấc thang chia thành 3 cấp độ:

• Cấp độ 1: Không tham gia (gồm hình thức Bị điều khiển và Liệu pháp).
• Cấp độ 2: Tham gia mang tính hình thức (gồm hình thức Được thông tin, Tham vấn và Động viên).
• Cấp độ 3: Người dân được trao quyền (gồm hình thức Đối tác, Ủy quyền và Quyền kiểm soát của công dân).

Khung phân tích này được tích hợp với lý thuyết quy trình quản lý dự án có sự tham gia của Schusterman (1997) và Onen (2007), chia vòng đời dự án thành 3 giai đoạn: lập kế hoạch (xác định và xếp hạng ưu tiên nhu cầu), thực hiện dự án (đóng góp nguồn lực và trực tiếp thi công), cùng khâu giám sát và đánh giá. Đồng thời, nghiên cứu làm rõ các khái niệm then chốt như nghèo tuyệt đối theo chuẩn thu nhập nông thôn giai đoạn 2011 – 2015 là 400.000 đồng/người/tháng (tương đương chuẩn 1,25 USD/người/ngày của quốc tế), nghèo tương đối, nghèo đa chiều và khái niệm phân cấp quản lý đầu tư phát triển cấp xã.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng và định tính dựa trên dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2010 – 2015. Cỡ mẫu khảo sát gồm 54 hộ gia đình dân tộc Mường, chiếm 10% tổng số 536 hộ toàn xã Do Nhân. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng tại 3 cụm xóm tiêu biểu nhằm đảm bảo tính đại diện cao: xóm Tà (23 hộ, chiếm 42,5% mẫu) đại diện cho khu vực thuận lợi ven trung tâm; xóm Khi (26 hộ, chiếm 48,6% mẫu) và xóm Thung Vòng (5 hộ, chiếm 8,9% mẫu) đại diện cho các vùng núi cao giao thông chia cắt với tỷ lệ cận nghèo năm 2015 lên tới 66,2%. Mẫu khảo sát loại trừ toàn bộ cán bộ đương nhiệm để phản ánh khách quan góc nhìn của người dân.

Dữ liệu định tính được thu thập qua phỏng vấn bán cấu trúc với 6 cán bộ quản lý then chốt: 1 đại diện Ban Phát triển xã, 1 đại diện Ban Giám sát xã, 1 Hướng dẫn viên cộng đồng (cán bộ CF) và 3 cán bộ phụ trách các tổ công tác thôn bản. Toàn bộ số liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm SPSS thông qua các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tần số và bảng chéo. Việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu tình huống kết hợp đối chiếu thể chế giúp nhận diện chính xác khoảng cách giữa các quy định trong sổ tay dự án và thực tế vận hành tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại xã Do Nhân mang lại nhiều phát hiện quan trọng về mức độ tham gia thực tế của người dân:

1. Khâu lập kế hoạch còn nặng tính hình thức: Có 92,6% người dân tham gia cuộc họp xác định nhu cầu, nhưng có tới 42,6% chỉ dừng ở mức "Được thông tin" và 50% ở mức "Tham vấn". Đáng lưu ý, 100% người dân hoàn toàn không được tham gia vào khâu xếp hạng ưu tiên các nhu cầu (với 55,6% cho biết không được yêu cầu và 33,3% do chính quyền tự ấn định). Khi lập kế hoạch chi tiết, có tới 42,6% hộ không tham gia thực chất (gồm 24,1% đi họp cho có lệ ở mức "Bị điều khiển") và chỉ 7,4% ý kiến được ghi nhận ở mức "Động viên".
2. Huy động nguồn lực cao nhưng thiếu quyền quyết định trong thực hiện: Tỷ lệ người dân tham gia đóng góp công lao động đạt 98,1% và hiến đất phục vụ hạ tầng đạt 63%. Tuy nhiên, mức đóng góp tiền mặt chỉ đạt 9,3% do chính quyền áp đặt chỉ tiêu cứng. Nguồn vốn đối ứng của dân chỉ chiếm dưới 5% tổng mức đầu tư của các tiểu hợp phần (năm 2013 đóng góp hạ tầng đạt 2,61% và năm 2014 đạt 4,94%). 100% người dân tham gia vào các nhóm sở thích chăn nuôi (mức "Đối tác"), nhưng 0% người dân được tiếp cận cơ hội đấu thầu cung cấp hàng hóa hay con giống.
3. Sự vắng bóng gần như tuyệt đối trong khâu giám sát và đánh giá: Có tới 98,1% người dân dừng ở mức "Bị điều khiển" (trong đó 83,3% hoàn toàn không tham gia và 14,8% chỉ cung cấp thông tin thụ động). Chỉ có 1,9% người dân đạt mức "Tham vấn" khi chủ động báo cáo các sai sót thi công tới Ban Giám sát xã.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh cơ chế phân cấp nửa vời tại cấp cơ sở. Mặc dù sổ tay hướng dẫn của dự án quy định người dân có quyền quyết định danh mục đầu tư, nhưng việc giao Ủy ban nhân dân xã làm chủ đầu tư đã tạo áp lực hành chính khiến Ban Phát triển xã chủ động lập sẵn kế hoạch 30 đến 40 tiểu dự án để bảo vệ tính khả thi trước Ban Quản lý dự án huyện. Do đó, vai trò của người dân bị đẩy lùi về các nấc thang thấp trong thang đo Arnstein.

So sánh với kinh nghiệm phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc thập niên 1970 hay mô hình trao quyền tại Kenya, việc thiếu vắng các trưởng ban dự án do dân tự bầu và cơ chế thi đua phân bổ vốn đã làm triệt tiêu tinh thần tự lực của cộng đồng. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua một biểu đồ cột chồng phân tầng thể hiện tỷ lệ phần trăm người dân phân bổ theo 8 nấc thang Arnstein qua 3 giai đoạn dự án, đi kèm một bảng ma trận đối chiếu giữa quy chế sổ tay và mức độ tham gia thực tế để làm rõ điểm nghẽn thể chế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm quốc tế, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cụ thể:

1. Tái cấu trúc quy trình bầu chọn lãnh đạo cộng đồng (Chủ thể: Ủy ban nhân dân huyện và Ban Quản lý dự án tỉnh): Xóa bỏ cơ chế chỉ định trưởng xóm kiêm nhiệm quản lý dự án; chuyển giao quyền tổ chức cho cộng đồng tự bầu 100% thành viên Ban đại diện tiểu dự án thôn bản. Triển khai hoàn tất trong 3 tháng đầu chu kỳ dự án để nâng tỷ lệ người dân tham gia biểu quyết lên trên 80%.
2. Phân cấp ngân sách trực tiếp và đổi mới hình thức họp thôn (Chủ thể: Ban Phát triển xã và Hội đồng nhân dân xã): Phân bổ tối thiểu 20% đến 30% tổng ngân sách phát triển xã trực tiếp về các xóm tự quản lý danh mục công trình nhỏ; tổ chức 100% cuộc họp vào khung giờ nông nhàn và chia nhóm thảo luận riêng cho phụ nữ nhằm nâng tỷ lệ phụ nữ phát biểu ý kiến từ 35% lên trên 60% trong vòng 6 tháng.
3. Thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng độc lập và minh bạch thông tin (Chủ thể: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã và Chi hội Nông dân): Thành lập Tổ giám sát độc lập gồm 3 đến 5 đại diện do người dân trực tiếp bầu ra; niêm yết công khai 100% dự toán chi tiết, đơn giá mua sắm vật tư tại nhà văn hóa xóm; nâng tỷ lệ người dân tham gia giám sát thực chất lên trên 50% trong giai đoạn 2026 – 2028.
4. Đào tạo năng lực quản trị và áp dụng đòn bẩy thi đua tự lực (Chủ thể: Hướng dẫn viên cộng đồng CF và các tổ chức xã hội): Thực hiện 4 khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng lập kế hoạch và quản lý tài chính cho toàn bộ cán bộ xóm và hộ nghèo; áp dụng cơ chế thưởng thêm nguồn vốn đối ứng từ 5% đến 10% cho các thôn bản có tỷ lệ đóng góp tự nguyện cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý ODA: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban Dân tộc cùng các Ban Quản lý dự án cấp tỉnh/huyện có thể sử dụng luận văn làm căn cứ rà soát cơ chế phân bổ vốn, thiết kế quy trình phân cấp trong các Chương trình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững.
2. Cán bộ quản trị và thực thi dự án cấp cơ sở: Ủy ban nhân dân và Ban Phát triển xã tại các địa bàn miền núi có thể vận dụng nghiên cứu như cẩm nang thực địa để đổi mới phương thức họp thôn, xóa bỏ tư duy áp đặt hành chính và nâng tỷ lệ người dân tham gia thực chất lên trên 70%.
3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế (WB, ADB, IFAD, UNDP): Các chuyên gia phát triển có thể khai thác bộ dữ liệu thực chứng và bài học tình huống tại xã Do Nhân để tối ưu hóa thiết kế các hợp phần sinh kế vi mô và nâng cao chỉ số bình đẳng giới trong các dự án phát triển cộng đồng.
4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Giới nghiên cứu chuyên ngành Chính sách công, Xã hội học và Phát triển nông thôn có thể tham khảo phương pháp áp dụng thang đo Arnstein kết hợp mô hình nghiên cứu tình huống định tính - định lượng làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Thang đo Sherry Arnstein phân loại mức độ tham gia của người dân như thế nào?
Thang đo Arnstein (1969) chia sự can dự của người dân thành 3 mức độ gồm 8 nấc thang từ thấp đến cao: Không tham gia (Bị điều khiển, Liệu pháp), Tham gia mang tính hình thức (Được thông tin, Tham vấn, Động viên), và Được trao quyền (Đối tác, Ủy quyền, Quyền kiểm soát của công dân). Trong phân tích chính sách công, mô hình này giúp lượng hóa mức độ chia sẻ quyền lực thực chất giữa chính quyền và người hưởng lợi.

Tại sao 100% người dân xã Do Nhân không được tham gia xếp hạng ưu tiên dự án?
Khảo sát 54 hộ dân cho thấy 55,6% hộ không được yêu cầu tham gia và 33,3% do chính quyền tự ấn định. Ban Phát triển xã chịu áp lực phải bảo vệ tính khả thi của 30 đến 40 tiểu dự án trước Ban Quản lý dự án huyện, dẫn đến việc cán bộ tự ý lựa chọn danh mục thay vì tổ chức bỏ phiếu kín theo đúng sổ tay hướng dẫn của dự án.

Đóng góp nguồn lực của người dân tại dự án đạt mức độ nào trên thang đo tham gia?
Mức độ tham gia có sự phân hóa rõ rệt. Đóng góp đất đai (63% hộ) và vật liệu sẵn có (7,4% hộ) đạt nấc thang "Quyền kiểm soát của công dân" do 91,2% đến 100% hộ tự nguyện hiến tặng. Ngược lại, đóng góp tiền mặt chỉ đạt 9,3% và dừng ở mức "Bị điều khiển" do chính quyền áp đặt mức thu cứng mà không qua thương lượng với người dân.

Những rào cản chính khiến 98,1% người dân đứng ngoài khâu giám sát và đánh giá là gì?
Có 53,4% người dân xem giám sát là nhiệm vụ riêng của chính quyền và 15,6% hoàn toàn không biết về quyền giám sát của mình. Thêm vào đó, thông tin chi tiết về dự toán và nhà thầu không được dán công khai, đồng thời thiếu cơ chế xử lý các phản ánh của người dân khi phát hiện chất lượng kênh mương kém hay con giống bị chết.

Bài học quốc tế nào có tính khả thi cao nhất cho các dự án giảm nghèo miền núi Tây Bắc?
Bài học từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc về phân bổ ngân sách theo mức độ thi đua tự lực (tỷ lệ đóng góp 5% đến 10%) và mô hình Ủy ban dự án 7 người do dân tự bầu tại Kenya là phù hợp nhất. Các kinh nghiệm này chứng minh khi quyền tự quyết ngân sách thuộc về cộng đồng, tiến độ và chất lượng công trình sẽ được cải thiện rõ rệt.

Kết luận

• Bản chất tham gia còn mang tính hình thức: Người dân xã Do Nhân có mặt ở tất cả các giai đoạn của dự án GNMNPB-2 nhưng chủ yếu dừng lại ở mức "Được thông tin" (42,6%) và "Tham vấn" (50%), chưa đạt tới cấp độ được trao quyền thực chất.
• Nội lực cộng đồng rất lớn: Tỷ lệ tham gia đóng góp công lao động đạt tới 98,1% và hiến đất đạt 63%, cho thấy người dân sẵn sàng đồng hành khi dự án đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực về hạ tầng giao thông và thủy lợi.
• Điểm nghẽn thể chế cấp xã: Việc hành chính hóa quy trình lập kế hoạch và kiêm nhiệm công tác giám sát khiến 100% người dân bị tước quyền xếp hạng ưu tiên và 98,1% không thể tham gia giám sát, đánh giá độc lập.
• Đóng góp học thuật then chốt: Luận văn làm sáng tỏ khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực thi thực tế, cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc về sự cần thiết phải phân cấp quyền lực thực sự cho cấp thôn bản.
• Lộ trình hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý cần khẩn trương áp dụng 8 nhóm khuyến nghị trong vòng 12 đến 24 tháng tới, tập trung trao quyền bầu cử lãnh đạo tiểu dự án và phân cấp tối thiểu 20% ngân sách trực tiếp cho cộng đồng.

Hãy tham khảo và ứng dụng ngay các phát hiện chuyên sâu từ luận văn này để đổi mới phương thức quản trị các chương trình phát triển nông thôn, chuyển hóa sự tham gia của người dân từ hình thức sang thực quyền bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT -------------------- ĐỖ THỊ NHÀI SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG CÁC CHƢƠNG TRÌNH, DỰ ÁN GIẢM NGHÈO: TRƢỜNG HỢP DỰ ÁN GIẢM NGHÈO CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC – GIAI ĐOẠN 2 (2010 – 2015) TẠI XÃ DO NHÂN, HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. Hồ Chí Minh - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT -------------------- ĐỖ THỊ NHÀI SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG CÁC CHƢƠNG TRÌNH, DỰ ÁN GIẢM NGHÈO: TRƢỜNG HỢP DỰ ÁN GIẢM NGHÈO CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC – GIAI ĐOẠN 2 (2010 – 2015) TẠI XÃ DO NHÂN, HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐINH CÔNG KHẢI TP. Hồ Chí Minh - Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là nghiên cứu độc lập của tôi.

Mọi thông tin, số liệu đƣợc sử dụng trong đề tài đều đƣợc trích dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất theo hiểu biết của tôi. Những nhận định trong luận văn là quan điểm của tôi, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Tác giả luận văn Đỗ Thị Nhài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Trƣớc hết, tôi xin chân thành cảm ơn tới toàn thể thầy cô thuộc Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã cung cấp cho tôi những kiến thức quý báu làm nền tảng cho nghiên cứu và hành trang cho công việc của tôi sau này. Cảm ơn các thầy cô trong nhóm seminar đã chia sẻ những kinh nghiệm, kiến thức thực tế và đóng góp ý kiến giúp tôi hình thành nên ý tƣởng nghiên cứu.

Đặc biệt, tôi xin cảm ơn sâu sắc tới thầy Đinh Công Khải. Trong thời gian qua, Thầy luôn tạo động lực, tận tình hƣớng dẫn giúp tôi có hƣớng đi đúng đắn trong quá trình thực hiện, chỉnh sửa và hoàn thiện luận văn Tôi cảm ơn chính quyền xã Do Nhân và ngƣời dân địa phƣơng đã tạo điều kiện và cung cấp cho tôi những thông tin cần thiết Cảm ơn các anh chị học viên MPP6 và MPP7 đã luôn động viên, chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, cơ quan, đồng nghiệp và bạn bè luôn hỗ trợ và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Học viên Đỗ Thị Nhài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Nghiên cứu đƣợc thực hiện tại xã Do Nhân, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, một trong những địa bàn triển khai dự án Giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc – giai đoạn 2 (GNMNPB-2).

Do Nhân mang những đặc trƣng của các tỉnh Tây Bắc nhƣ dân tộc thiểu số là chủ yếu, địa bàn đồi núi đi lại khó khăn, tỉ lệ nghèo của xã hiện còn cao hơn tỉ lệ nghèo chung của vùng Tây Bắc. Thông tin phục vụ cho nghiên cứu đƣợc thu thập thông qua khảo sát 54 hộ gia đình, kết hợp với phỏng vấn bán cấu trúc cán bộ địa phƣơng, cán bộ dự án và các thông tin thứ cấp có liên quan đến dự án GNMNPB-2, tình hình nghèo đói tại xã Do Nhân. Tiếp cận dƣới góc độ thể chế, chính sách, vận dụng thang đo của Arnstein (1969) để phân tích sự tham gia của ngƣời dân. Kết quả cho thấy, ngƣời dân tham gia vào tất cả các khâu từ lập kế hoạch đến giám sát, đánh giá trong dự án GNMNPB-2.

Tuy nhiên, sự tham gia của ngƣời dân chủ yếu mang tính hình thức và có sự khác nhau về mức độ tham gia giữa các khâu. Hầu hết ngƣời dân đều tham gia cuộc họp xác định nhu cầu song chủ yếu tham gia ở nấc thang “Đƣợc thông tin” và “Tham vấn” - hai nấc thang đầu tiên của mức độ “Tham gia mang tính hình thức”. Ở khâu thực hiện, ngƣời dân tích cực đóng góp các nguồn lực. Tuy nhiên, việc xếp hạng các vấn đề ƣu tiên chƣa có sự tham gia của ngƣời dân.

Rất ít ngƣời dân tham gia khâu giám sát, đánh giá dự án. Có nhiều bất cập chính sách cản trở sự tham gia của ngƣời dân bao gồm: một số chính sách vẫn áp đặt từ trên xuống, chƣa tạo điều kiện cho ngƣời dân tham gia; chƣa có cơ chế kiểm tra, giám sát việc triển khai dự án ở cấp xã và thiếu vắng những chính chính sách tạo động lực thúc đẩy ngƣời dân tham gia. Dựa trên kết quả phân tích thực trạng sự tham gia của ngƣời dân và bài học kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Kenya và Ghana tác giả đƣa ra tám nhóm khuyến nghị chính sách nhằm cải thiện sự tham của ngƣời dân bao gồm: 1) Khơi dậy và phát huy tinh thần tự lực của ngƣời dân; 2) Trao quyền để ngƣời dân lựa chọn lãnh đạo thôn, xóm trong triển khai dự án; 3) Cải thiện công tác thông tin, tuyên truyền; 4) Đào tạo lãnh đạo cộng đồng và ngƣời dân; 5) Thay đổi cách thức tổ chức các cuộc họp thôn, bản; 6) Phân cấp quản lý đầu tƣ cho thôn, bản; 7) Có cơ chế, chính sách thu hút ngƣời dân tham gia vào khâu giám sát, đánh giá dự án; 8) Có cơ chế giám sát việc triển khai thực hiện dự án ở cấp xã. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU. viii DANH MỤC HÌNH, HỘP.

ix CHƢƠNG 1.1 Bối cảnh chính sách .2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Câu hỏi chính sách .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .5 Cấu trúc luận văn. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ DỰ ÁN GIẢM NGHÈO CÁC TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC - GIAI ĐOẠN 2 TẠI XÃ DO NHÂN .1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .1 Điều kiện tự nhiên .1 Vị trí địa lý .3 Thời tiết, khí hậu .2 Điều kiện kinh tế và công tác giảm nghèo .2 Khái quát dự án Giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc - giai đoạn 2 .1 Giới thiệu chung về dự án .2 Chính sách thu hút sự tham gia của ngƣời dân .1 Một số nguyên tắc phát triển. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Tham gia trong lập kế hoạch .3 Tham gia thực hiện dự án.4 Tham gia giám sát, đánh giá các công trình .3 Tình hình triển khai dự án tại xã Do Nhân .1 Tổ chức thực hiện .2 Kết quả thực hiện. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KINH NGHIỆM THẾ GIỚI THÚC ĐẨY SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG DỰ ÁN GIẢM NGHÈO.1 Khái niệm nghèo .2 Khung phân tích về sự tham gia của ngƣời dân trong giảm nghèo .1 Khái niệm sự tham gia của ngƣời dân trong giảm nghèo .2 Hình thức và mức độ tham gia của ngƣời dân trong giảm nghèo .3 Tổng quan các tài liệu nghiên cứu có liên quan.1 Sự tham gia của ngƣời dân trong lập kế hoạch .2 Sự tham gia của ngƣời dân trong thực hiện dự án.3 Sự tham gia của ngƣời dân trong giám sát, đánh giá dự án .2 Kinh nghiệm thế giới về thúc đẩy sự tham gia của ngƣời dân trong giảm nghèo .1 Kinh nghiệm từ Hàn Quốc .2 Kinh nghiệm từ Kenya.3 Kinh nghiệm từ Ghana.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Quy trình nghiên cứu .2 Phƣơng pháp chọn điểm và chọn mẫu nghiên cứu .3 Phƣơng pháp thu thập thông tin .4 Phƣơng pháp xử lý và phân tích thông tin.2 Thông tin chung về hộ đƣợc điều tra.1 Thông tin về ngƣời đƣợc phỏng vấn .2 Tình trạng nghèo của hộ .3 Ngƣời dân tham gia lập kế hoạch .1 Tham gia xác định khó khăn, nhu cầu. 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Xếp hạng ƣu tiên các nhu cầu .3 Lập kế hoạch giải quyết khó khăn/nhu cầu .4 Ngƣời dân tham gia thực hiện dự án .1 Đóng góp nguồn lực .2 Thực hiện các hoạt động .5 Tham gia giám sát, đánh giá dự án. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH .2 Khuyến nghị chính sách. 41 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải tiếng Anh Diễn giải tiếng Việt BPTX Ban Phát triển xã BQLDA Ban Quản lý dự án CF Hƣớng dẫn viên cộng đồng HPN Hội Phụ nữ GNMNPB-2 Giảm nghèo miền núi phía Bắc – giai đoạn 2 GNI Good Neighbors International GTSX Giá trị sản xuất IFAD Quỹ Phát triển nông nghiệp quốc tế NGO Tổ chức phi chính phủ NHTG Ngân hàng Thế giới PPMU Ban quản lý dự án giảm nghèo tỉnh THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân UNCDF United National Capital Quỹ Đầu tƣ Phát triển Liên hợp quốc Development Fund USD Đơn vị đồng Đô la Mỹ WB World Bank Ngân hàng thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -viii- DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tình hình phát triển kinh tế xã Do Nhân, giai đoạn 2013 - 2015 .2: Kết quả thực hiện dự án .1: Cách thức chọn mẫu .2: Ngƣời dân tham gia xác định nhu cầu .3: Ngƣời dân tham gia lập kế hoạch.4: Tỉ lệ đóng góp nguồn lực của ngƣời dân năm 2013, 2014. 36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ix- DANH MỤC HÌNH, HỘP Hình 3.1: Khung phân tích sự tham gia của ngƣời dân trong dự án giảm nghèo .1: Quy trình nghiên cứu .2: Tuổi của ngƣời đƣợc phỏng vấn .3: Giới tính của ngƣời đƣợc phỏng vấn .4: Trình độ văn hóa của ngƣời đƣợc phỏng vấn .5: Tình trạng hôn nhân của ngƣời đƣợc phỏng vấn .6: Nghề nghiệp chính của ngƣời đƣợc phỏng vấn .7: Tình trạng nghèo của hộ.8: Ngƣời dân phản ánh nhu cầu về các tiểu hợp phần .9: Lý do không tham gia xác định nhu cầu .1: Ngƣời dân tham gia ra quyết định về các vấn đề cần giải quyết .10: Lý do ngƣời dân không tham gia xếp hạng các nhu cầu ƣu tiên .2: Lý do ngƣời dân thờ ơ với cuộc họp xác định nhu cầu .3: Công tác lập kế hoạch tại xã .11: Ngƣời dân đóng góp ý kiến cho kế hoạch của các tiểu dự án .12: Ngƣời dân tham gia đóng góp nguồn lực .13: Mức đóng góp nguồn lực của ngƣời dân .14: Mức độ tham gia giám sát, đánh giá của ngƣời dân .