Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm tài nguyên và kinh tế xã hội phục vụ phát triển du lịch bền vững huyện đảo lý sơn tỉnh quảng ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích đặc điểm tài nguyên, kinh tế xã hội nhằm phát triển du lịch bền vững tại huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

• Tác giả: Chu Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Thanh Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Tài Nguyên Và Kinh Tế - Xã Hội Phát Triển Du Lịch Bền Vững Huyện Đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 0.2. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 0.3. Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 0.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ DU LỊCH
• 1.2. KHÁI NIỆM VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 1.3. KHÁI NIỆM VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.4. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH
• 1.4.1. Bối cảnh quốc tế
• 1.4.2. Bối cảnh trong nước
• 1.5. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HUYỆN ĐẢO LÝ SƠN
• 1.5.1. Điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý
• 1.5.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.4. CÁC CÁCH TIẾP CẬN
• 2.4.1. Tiếp cận kế thừa
• 2.4.2. Tiếp cận liên ngành
• 2.4.3. Tiếp cận cộng đồng
• 2.4.4. Tiếp cận sinh thái
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. Phương pháp kế thừa
• 2.5.2. Phương pháp thực địa, quan sát
• 2.5.3. Phương pháp thu thập, xử lý số liệu
• 2.5.4. Phương pháp bản đồ và hệ thống thông tin địa lý
• 2.5.5. Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp
• 2.5.6. Phương pháp chuyên gia
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. TIỀM NĂNG DU LỊCH CỦA HUYỆN ĐẢO LÝ SƠN
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội và tài nguyên du lịch văn hóa
• 3.1.3. Đánh giá tiềm năng tài nguyên du lịch
• 3.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH HUYỆN ĐẢO LÝ SƠN
• 3.2.1. Khách du lịch
• 3.2.2. Đánh giá hệ thống kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ phát triển du lịch
• 3.2.3. Lao động ngành du lịch
• 3.2.4. Các sản phẩm du lịch
• 3.3. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH HUYỆN ĐẢO LÝ SƠN THEO CÁC CHỈ TIÊU DU LỊCH CHỦ YẾU
• 3.3.1. Thị trường khách du lịch
• 3.3.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch
• 3.3.3. Không gian phát triển du lịch
• 3.3.4. Đầu tư phát triển du lịch
• 3.3.5. Môi trường phát triển du lịch
• 3.4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH HUYỆN ĐẢO LÝ SƠN
• 3.4.1. Giải pháp phát triển bền vững du lịch huyện đảo Lý Sơn
• 3.4.2. Chính sách phát triển du lịch bền vững
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tài nguyên du lịch và tiềm năng phát triển

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa của huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi. Các tài nguyên thiên nhiên như núi lửa, bãi biển, và hệ sinh thái biển đa dạng là nền tảng cho du lịch sinh thái. Bên cạnh đó, các di sản văn hóa như đình làng, lễ hội truyền thống cũng góp phần thu hút khách du lịch. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc khai thác tài nguyên cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo bảo tồn tài nguyên và phát triển bền vững.

1.1. Tài nguyên tự nhiên

Huyện đảo Lý Sơn sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên độc đáo, bao gồm các núi lửa cổ, bãi biển đẹp, và hệ sinh thái biển phong phú. Những cảnh quan này không chỉ là điểm đến hấp dẫn mà còn là cơ sở để phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên cần được kiểm soát để tránh tác động tiêu cực đến môi trường.

1.2. Tài nguyên văn hóa

Các di sản văn hóa như đình làng An Vĩnh và các lễ hội truyền thống là những yếu tố quan trọng thu hút khách du lịch. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa này để phục vụ phát triển du lịch bền vững.

II. Kinh tế xã hội và phát triển du lịch

Nghiên cứu phân tích tình hình kinh tế xã hội của huyện đảo Lý Sơn và mối liên hệ với phát triển du lịch. Du lịch được xem là động lực chính thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho cộng đồng. Tuy nhiên, cần có sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển bền vững.

2.1. Tác động kinh tế

Du lịch bền vững mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho huyện đảo Lý Sơn, bao gồm tạo việc làm, tăng thu nhập và thúc đẩy các ngành kinh tế khác. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc phát triển du lịch cần gắn liền với phát triển cộng đồng để đảm bảo lợi ích được phân phối công bằng.

2.2. Tác động xã hội

Du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương. Tuy nhiên, cần có các chính sách quản lý hiệu quả để giảm thiểu các tác động tiêu cực như ô nhiễm môi trường và thay đổi văn hóa.

III. Giải pháp phát triển du lịch bền vững

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể để phát triển du lịch bền vững tại huyện đảo Lý Sơn. Các giải pháp bao gồm quy hoạch du lịch hợp lý, tăng cường quản lý du lịch, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng địa phương. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp đảm bảo phát triển bền vững và bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa của địa phương.

3.1. Quy hoạch và quản lý

Quy hoạch du lịch cần được thực hiện dựa trên việc đánh giá toàn diện các tài nguyên du lịch và nhu cầu của thị trường. Đồng thời, cần tăng cường quản lý du lịch để đảm bảo các hoạt động du lịch diễn ra một cách có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

3.2. Sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng địa phương là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch bền vững. Nghiên cứu nhấn mạnh việc tạo điều kiện để người dân tham gia vào các hoạt động du lịch, từ đó đảm bảo lợi ích kinh tế và xã hội được phân phối công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, với diện tích 10,323 km² và dân số khoảng 22.000 người, là một vùng đất có tiềm năng phát triển du lịch bền vững dựa trên đặc điểm tài nguyên thiên nhiên và kinh tế - xã hội đặc thù. Nằm cách đất liền 15 hải lý, Lý Sơn sở hữu hệ sinh thái biển đa dạng, địa hình núi lửa độc đáo cùng khí hậu nhiệt đới đại dương thuận lợi cho các hoạt động du lịch quanh năm. Giai đoạn nghiên cứu từ 2015 đến 2019 tập trung đánh giá chi tiết các đặc điểm tài nguyên tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng phát triển du lịch tại đây nhằm đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích đặc điểm tài nguyên và kinh tế - xã hội huyện đảo, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển du lịch theo hướng bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện phương pháp luận nghiên cứu phát triển du lịch bền vững tại các huyện đảo, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi. Các chỉ số như mật độ dân số 2.107 người/km², lượng khách du lịch tăng trưởng hàng năm, cùng với diện tích đất nông nghiệp chiếm 57,07% tổng diện tích, là những chỉ số quan trọng phản ánh tiềm năng và thách thức trong phát triển du lịch bền vững tại Lý Sơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển bền vững, đặc biệt là mô hình "Ba chân" của du lịch bền vững gồm: kinh tế, xã hội và môi trường. Lý thuyết phát triển bền vững nhấn mạnh sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và công bằng xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng của các thế hệ tương lai. Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các khái niệm về du lịch bền vững, du lịch sinh thái và quản lý tài nguyên thiên nhiên, nhằm đảm bảo phát triển du lịch không làm suy thoái tài nguyên tự nhiên và văn hóa địa phương.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Du lịch bền vững: Du lịch có kế hoạch, tác động thấp đến môi trường, mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng địa phương.
• Phát triển bền vững: Sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.
• Tài nguyên du lịch tự nhiên: Bao gồm địa hình núi lửa, hệ sinh thái biển, thảm cỏ biển, rạn san hô và các giá trị văn hóa đặc trưng.
• Quản lý tài nguyên và môi trường: Phương pháp bảo vệ và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp đa dạng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ niên giám tỉnh Quảng Ngãi, báo cáo của UBND huyện Lý Sơn, Viện Địa lý - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cùng các khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia.
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu đại diện từ các xã An Vĩnh, An Hải và An Bình, kết hợp khảo sát cộng đồng và chuyên gia để thu thập dữ liệu định tính và định lượng.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS và Microsoft Excel để xử lý số liệu thống kê, phân tích so sánh, tổng hợp và trực quan hóa dữ liệu qua bảng biểu và biểu đồ.
• Phương pháp bản đồ và GIS: Xây dựng bản đồ chuyên đề về địa hình, sử dụng đất và phân bố tài nguyên nhằm hỗ trợ đánh giá tiềm năng phát triển du lịch.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến các nhà quản lý, chuyên gia trong lĩnh vực tài nguyên môi trường và du lịch để hoàn thiện đánh giá và đề xuất giải pháp.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu trong giai đoạn 2015-2019, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiềm năng tài nguyên tự nhiên phong phú: Lý Sơn có 5 ngọn núi lửa cổ với độ cao trung bình 20-30m, diện tích đất nông nghiệp chiếm 57,07%, đất lâm nghiệp 15,46%, và đất chưa sử dụng còn khoảng 15,62%. Hệ sinh thái biển đa dạng với trên 700 loài động thực vật, trong đó có 157 loài san hô cứng và 143 loài rong biển, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái và lặn biển.
2. Khí hậu thuận lợi cho du lịch quanh năm: Nhiệt độ trung bình năm 26,6°C, lượng mưa trung bình 1.200 mm/năm, gió trung bình 4,4 m/s, mùa bão ít và tập trung chủ yếu vào tháng 10-11 với tần suất 0,66 lần/năm. Điều kiện khí hậu này phù hợp cho các hoạt động du lịch biển, nghỉ dưỡng và thể thao dưới nước.
3. Phát triển kinh tế - xã hội có chuyển biến tích cực: Dân số khoảng 22.000 người, mật độ 2.107 người/km², lao động trong độ tuổi chiếm 66,3%, trong đó 76,52% đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân. Lượng khách du lịch tăng trưởng đều, với hơn 13 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam năm 2017, trong đó Lý Sơn là điểm đến hấp dẫn với các sản phẩm du lịch biển, văn hóa và sinh thái.
4. Hạn chế về cơ sở hạ tầng và quản lý: Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch còn hạn chế, hệ thống giao thông biển bị ảnh hưởng bởi thời tiết, nguồn nước ngọt khan hiếm, và chất lượng nguồn lao động chưa cao với hơn 80% lao động phổ thông chưa qua đào tạo. Các vấn đề về quản lý du lịch như tour giá rẻ, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự cũng là thách thức cần giải quyết.

Thảo luận kết quả

Các kết quả cho thấy Lý Sơn có tiềm năng phát triển du lịch bền vững dựa trên tài nguyên thiên nhiên độc đáo và điều kiện khí hậu thuận lợi. Việc sử dụng GIS để phân tích địa hình và tài nguyên giúp xác định các khu vực ưu tiên phát triển du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng. So sánh với các huyện đảo khác, Lý Sơn có lợi thế về đa dạng sinh học và cảnh quan núi lửa hiếm có, tạo nên sản phẩm du lịch đặc thù.

Tuy nhiên, các hạn chế về hạ tầng, nguồn nước và chất lượng lao động cần được khắc phục để đảm bảo phát triển bền vững. Các nghiên cứu quốc tế cũng nhấn mạnh vai trò của quản lý cộng đồng và sự tham gia của các bên liên quan trong phát triển du lịch bền vững, điều này phù hợp với tiếp cận liên ngành và cộng đồng được áp dụng trong nghiên cứu. Việc đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và bảo vệ môi trường sẽ giúp Lý Sơn nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút khách du lịch trong dài hạn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng khách du lịch, bản đồ phân bố tài nguyên và bảng so sánh các chỉ số kinh tế - xã hội qua các năm để minh họa rõ nét hơn các xu hướng và tiềm năng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch: Nâng cấp hệ thống giao thông biển, xây dựng các cơ sở lưu trú đạt chuẩn, cải thiện nguồn nước sinh hoạt và xử lý nước thải. Mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng lượng khách lưu trú trung bình lên 20% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các nhà đầu tư và doanh nghiệp du lịch.
2. Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù và bền vững: Khai thác các giá trị địa chất núi lửa, du lịch sinh thái biển, du lịch văn hóa gắn với lễ hội truyền thống và sản phẩm nông nghiệp đặc sản như tỏi Lý Sơn. Mục tiêu đa dạng hóa sản phẩm, tăng thời gian lưu trú và chi tiêu của khách du lịch. Chủ thể thực hiện: Sở Du lịch, các doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng địa phương.
3. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực du lịch: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng phục vụ, quản lý du lịch bền vững cho lao động địa phương, giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo từ 80% xuống còn 50% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Trường học địa phương, các trung tâm đào tạo nghề và doanh nghiệp du lịch.
4. Tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường: Xây dựng hệ thống giám sát môi trường, quy hoạch phát triển du lịch phù hợp với khả năng chịu tải của đảo, hạn chế tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển và đất liền. Mục tiêu duy trì độ che phủ rừng trên 19% và bảo tồn đa dạng sinh học biển. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Lý Sơn, các cơ quan quản lý môi trường và cộng đồng dân cư.
5. Thúc đẩy hợp tác liên ngành và cộng đồng: Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quản lý du lịch, xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng, tăng cường liên kết giữa các ngành kinh tế, văn hóa và môi trường. Mục tiêu nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Sở Du lịch, UBND tỉnh Quảng Ngãi và huyện Lý Sơn có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển du lịch bền vững, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với điều kiện địa phương.
2. Doanh nghiệp du lịch và nhà đầu tư: Các công ty lữ hành, khách sạn, nhà đầu tư có thể khai thác thông tin về tiềm năng tài nguyên và xu hướng phát triển du lịch để đầu tư hiệu quả, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù và bền vững.
3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý tài nguyên và môi trường: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực tiễn quý giá phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về phát triển bền vững và quản lý tài nguyên tại các vùng đảo.
4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức xã hội: Người dân và các tổ chức cộng đồng có thể tham khảo để nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời tham gia tích cực vào các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Lý do nào khiến Lý Sơn có tiềm năng phát triển du lịch bền vững?
   Lý Sơn sở hữu hệ sinh thái biển đa dạng với hơn 700 loài động thực vật, địa hình núi lửa độc đáo và khí hậu nhiệt đới đại dương thuận lợi cho du lịch quanh năm. Ngoài ra, vị trí địa lý gần đất liền và các khu kinh tế trọng điểm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch.

2. Những thách thức chính trong phát triển du lịch tại Lý Sơn là gì?
   Hạn chế về cơ sở hạ tầng, nguồn nước ngọt khan hiếm, chất lượng nguồn nhân lực thấp và các vấn đề quản lý như vệ sinh môi trường, an ninh trật tự là những thách thức lớn cần được giải quyết để phát triển du lịch bền vững.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp: thu thập số liệu thống kê, khảo sát thực địa, phân tích GIS, phỏng vấn chuyên gia và phân tích định lượng bằng phần mềm SPSS và Excel nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch?
   Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng phục vụ và quản lý du lịch bền vững cho lao động địa phương, giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo từ 80% xuống còn 50% trong vòng 5 năm, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh.

5. Làm thế nào để bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch tại Lý Sơn?
   Xây dựng hệ thống giám sát môi trường, quy hoạch phát triển du lịch phù hợp với khả năng chịu tải của đảo, tăng cường tuyên truyền bảo vệ đa dạng sinh học và duy trì độ che phủ rừng, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quản lý tài nguyên.

Kết luận

• Lý Sơn có tiềm năng phát triển du lịch bền vững dựa trên tài nguyên thiên nhiên độc đáo và điều kiện khí hậu thuận lợi quanh năm.
• Các chỉ số kinh tế - xã hội như mật độ dân số, lao động và lượng khách du lịch tăng trưởng đều phản ánh sự phát triển tích cực nhưng còn nhiều thách thức về hạ tầng và quản lý.
• Nghiên cứu áp dụng phương pháp đa ngành, kết hợp phân tích số liệu, GIS và tham vấn chuyên gia để đánh giá toàn diện đặc điểm tài nguyên và kinh tế - xã hội.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, nâng cao năng lực nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường hợp tác liên ngành và cộng đồng, đồng thời giám sát, đánh giá hiệu quả phát triển du lịch tại Lý Sơn trong giai đoạn tới.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này để thúc đẩy phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng và bảo vệ môi trường huyện đảo Lý Sơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I giải thích từ ngữ: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham 3 quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.Theo cách tiếp cận của các đối tượng liên quan đến hoạt động du lịch: – Đối với người đi du lịch: Du lịch là cuộc hành trình và lưu trú của họ ở ngoài nơi cư trú để thoả mãn các nhu cầu khác nhau: hoà bình, hữu nghị, tìm kiếm kinh nghiệm sống hoặc thoả mãn các nhu cầu về vật chất và tinh thần khác. – Đối với người kinh doanh du lịch: Du lịch là quá trình tổ chức các điều kiện về sản xuất và phục vụ nhằm thoả mãn, đáp ứng các nhu cầu của người du lịch và đạt được mục đích số một của mình là thu lợi nhuận. – Đối với chính quyền địa phương: Du lịch là việc tổ chức các điều kiện về hành chính, về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ khách du lịch, là tổng hợp các hoạt động kinh doanh nhằm tạo điều kiện cho khách du lịch trong việc hành trình và lưu trú, là cơ hội để bán các sản phẩm của địa phương, tăng thu ngoại tệ, tăng thu nhập, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân địa phương. – Đối với cộng đồng dân cư sở tại: Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội mà hoạt động du lịch tại địa phương mình, vừa đem lại những cơ hội để tìm hiểu nền văn hoá, phong cách của những người ngoài địa phương mình, vừa là cơ hội để tìm việc làm, phát huy các nghề cổ truyền, tăng thu nhập nhưng đồng thời cũng gây ảnh hưởng đến đời sống người dân sở tại như về môi trường, trật tự an ninh xã hội, nơi ăn, chốn ở,… Du lịch có thể được hiểu là: – Sự di chuyển và lưu trú qua đêm tạm thời trong thời gian rảnh rỗi của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cư trú nhằm mục đích phục hồi sức khoẻ, nâng cao tại chỗ nhận thức về thế giới xung quanh, có hoặc không kèm theo việc tiêu thụ một số giá trị tự nhiên, kinh tế, văn hoá và dịch vụ của các cơ sở chuyên cung ứng.

– Một lĩnh vực kinh doanh các dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu nảy sinh trong quá trình di chuyển và lưu trú qua đêm tạm thời trong thời gian rảnh rỗi 4 của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cư trú với mục đích phục hồi sức khoẻ, nâng cao nhận thức tại chỗ về thế giới xung quanh. Khái niệm về phát triển bền vững Khái niệm “phát triển bền vững” xuất hiện trong phong trào BVMT từ những năm đầu của thập niên 70 của thế kỷ XX, từ đó đến nay đã có nhiều định nghĩa về phát triển bền vững được đưa ra, như: – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội lành mạnh, dựa trên việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên và BVMT, nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm ảnh hưởng bất lợi cho các thế hệ mai sau. – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong thời gian dài dựa trên việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà vẫn bảo vệ được môi trường sinh thái. Phát triển kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội hiện tại, song không làm cạn kiệt tài nguyên, để lại hậu quả về môi trường cho thế hệ tương lai.

– Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm thương tổn đến khả năng của các thế hệ tương lai đáp ứng nhu cầu của họ. - Phát triển bền vững là một phương thức phát triển kinh tế - xã hội nhằm giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và BVMT với mục tiêu đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của thế hệ hiện tại đồng thời không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau. Hay nói cách khác: đó là sự phát triển hài hoà cả về kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường ở các thế hệ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng sống của con người. Định nghĩa này có thể mở rộng với ba cấu thành cơ bản về sự phát triển bền vững: – Về mặt kinh tế: Một hệ thống bến vững về kinh tế phải có thể tạo ra hàng hoá và dịch vụ một cách liên tục, với mức độ có thể kiểm soát của chính phủ và nợ nước ngoài, tránh sự mất cân đối giữa các khu vực làm tổn hại đến sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

5 – Về mặt xã hội: Một hệ thống bền vững về mặt xã hội phải đạt được sự công bằng trong phân phối, cung cấp đầy đủ các dịch vụ xã hội bao gồm y tế, giáo dục, bình đẳng giới, sự tham gia và trách nhiệm chính trị của mọi công dân. – Về môi trường: Một hệ thống bền vững về môi trường phải duy trì nền tảng nguồn lực ổn định, tránh khai thác quá mức các hệ thống nguồn lực tái sinh hay những vận động tiềm ẩn của môi trường và việc khai thác các nguồn lực không tái tạo không vượt quá mức độ đầu tư cho sự thay thế một cách đầy đủ. Điều này bao gồm việc duy trì sự đa dạng sinh học, sự ổn định khí quyển và các hoạt động sinh thái khác mà thường không được coi như các nguồn lực kinh tế. Phát triển bền vững có thể được minh hoạ theo các mô hình sau đây: Hình 1.1: Mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và môi trường 1.

Khái niệm về phát triển du lịch bền vững Du lịch bền vững là việc di chuyển và tham quan đến các vùng tự nhiên một cách có trách nhiệm với môi trường để tận hưởng và đánh giá cao tự nhiên (và tất cả những đặc điểm văn hoá kèm theo, có thể là trong quá khứ và cả hiện tại) theo cách khuyến cáo về bảo tồn, có tác động thấp từ du khách và mang lại những lợi ích cho sự tham gia chủ động về kinh tế - xã hội của cộng đồng địa phương. (World Conservation Union,1996) Du lịch bền vững khác với du lịch đại chúng như thế nào? 6 Du lịch đại chúng không được lập kế hoạch cẩn thận cho việc nâng cao công tác bảo tồn hoặc giáo dục, không mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương và có thể phá huỷ nhanh chóng các môi trường nhạy cảm. Và kết quả là có thể phá huỷ hoặc làm thay đổi một cách không thể nhận ra được các nguồn lợi và văn hoá mà chúng phụ thuộc vào. Ngược lại, Du lịch bền vững thì được lập kế hoạch một cách cẩn thận từ lúc bắt đầu để mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương, tôn trọng văn hoá, bảo tồn nguồn lợi tự nhiên và giáo dục du khách và cả cộng đồng địa phương.

Du lịch bền vững có thể tạo ra một lợi tức tương tự như du lịch đại chúng, nhưng có nhiều lợi ích được nằm lại với cộng đồng địa phương và các nguồn lợi tự nhiên, các giá trị văn hoá của vùng được bảo vệ. Trong nhiều trường hợp, các hoạt động du lịch đại chúng trong quá khứ có thể mang đến những tác động xấu đến bảo tồn biển do việc thiếu các điều khiển quản lý và cơ chế lập kế hoạch hiệu quả. Ngược lại, du lịch bền vững có những kế hoạch được suy nghĩ cẩn thận để giảm thiểu các tác động xấu của du lịch, đồng thời còn đóng góp vào công tác bảo tồn và sức khoẻ của cộng đồng về cả mặt kinh tế và xã hội. Du lịch bền vững cũng tạo ra lợi nhuận như du lịch đại chúng, tuy nhiên cộng đồng địa phương được hưởng nhiều hơn từ lợi tức đó, và các nguồn lợi tài nguyên thiên nhiên và văn hoá của vùng được bảo vệ.

Trong một số trường hợp, các hoạt động du lịch đại chúng trước đây đã gây ra những đe doạ cho bảo tồn biển do thiếu các cơ chế quản lý và các kế hoạch hiểu quả. Ngược lại, du lich bền vững cân nhắc tìm kiếm để giảm thiểu đến mức tối thiểu các tác động xấu của du lịch, trong khi đóng góp cho bảo tồn và các giá trị tốt cho cộng đồng địa phượng, cả về kinh tế và xã hội. Du lịch đại chúng không cung cấp nguồn quỹ tài trợ cho cả các chương trình bảo tồn lẫn cộng đồng địa phương bảo vệ vùng tránh khỏi những hoạt động và phát triển mà có thể gây hại đến cảnh đẹp tự nhiên của vùng. Những cơ hội và các đe doạ có thể chỉ được điều khiển thông qua du lịch bền vững đã được lập kế hoạch và quản lý cẩn thận.

7 Du lịch đại chúng 1. Có một mục đích: lợi tức 2. Thường không được lập kế hoạch từ trước; “chỉ đến lúc xảy ra” 3. Định hướng đến du khách 4.

Điều khiển bởi các nhóm bên ngoài 5. Tập trung làm giải trí cho du khách 6. Không ưu tiên cho bảo tồn 7. Không ưu tiên cho cộng đồng 8.

Phần lớn lợi tức được đưa về cho các nhà điều hành và đầu tư từ bên ngoài. Du lịch bền vững 1. Được lập kế hoạch với 3 mục đích: lợi tức, môi trường và cộng đồng (3 chân) 2. Thường được lập kế hoạch trước cùng với sự tham gia của các bên liên quan 3.

Định hướng đến địa phương 4. Do địa phương điều khiển, ít nhất là một phần 5. Tập trung vào các kinh nghiệm giáo dục 6. Bảo tồn nguồn lợi tự nhiên được xem là ưu tiên 7.

Đánh giá văn hoá địa phương là ưu tiên 8. Có nhiều lợi tức được để lại cho cộng đồng địa phương và KBTB Ba chân của du lịch bền vững Du lịch bền vững có 3 hợp phần chính, đôi khi được ví như “ba chân” (International Ecotourism Society, 2004): 1. Thân thiện môi trường, du lịch bền vững có tác động thấp đến nguồn lợi tự nhiên và KBTB nói riêng. Nó giảm thiểu các tác động đến môi trường (động thực vật, các sinh cảnh sống, nguồn lợi sống, sử dụng năng lượng và ô nhiễm …) và cố gắng có lợi cho môi trường.

Gần gũi về xã hội và văn hoá, Nó không gây hại đến các cấu trúc xã hội hoặc văn hoá của cộng đồng nơi mà chúng được thực hiện. Thay vào đó thì nó lại tôn trọng văn hoá và truyền thống địa phương.