Chương 1: Tông quan nghiên cứu và cơ sở lý luận Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và khuyến nghị CHUONG 1: TONG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu 1.1 Nghiên cứu nước ngoài Nhằm mục đích kiểm tra mối quan hệ giữa tỷ lệ thanh khoản và các chi số về hiệu quả tài chính trong các công ty công nghiệp thực phẩm niêm yết tại Amman Bursa trong giai đoạn 2012-2014, Omar Durrah và cộng sự (2016) đã thực hiện bài nghiên cứu bao gồm 8 công ty công nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thực pham được liệt kê ở Amman bursa. Kết quả cho thấy không có mối quan hệ nào giữa tất cả các ty lệ thanh khoản và tỷ suất lợi nhuận gộp, trong khi có một mối quan hệ tích cực yếu giữa ty lệ hiện tại và từng tỷ suất lợi nhuận hoạt động và tỷ suất lợi nhuận ròng, vì nghiên cứu đã chỉ ra sự ton tại của một mối quan hệ tích cực giữa tỷ lệ thanh toán nhanh, tỷ lệ khoảng phòng thủ và biên độ dòng tiền hoạt động. Ngoài ra, còn có một mối quan hệ cùng phía giữa các tỷ lệ thanh khoản và ty suất sinh lợi trên tài sản của các doanh nghiệp.
Ngoài những yếu tố vi mô thường được sử dụng trong các nghiên cứu trước đây thi trong nghiên cứu của C. Okerekeoti (2016) lại khám phá mỗi quan hệ qua lại giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô, đặc điểm của công ty và hiệu quả tài chính của các công ty sản xuất được trích dan ở Nigeria. Cụ thé, nghiên cứu điều tra tac động của lãi suất, ty lệ lạm phát, tỷ giá hối đoái và tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP), trong khi các đặc điểm của công ty là quy mô, đòn bây và thanh khoản. Nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu hậu thực tế được thực hiện nghiên cứu giới hạn cho các công ty trong lĩnh vực hàng tiêu dùng, được chọn bằng phương pháp lấy mẫu phi xác suất.
Nghiên cứu đã sử dụng hồi quy tuyến tính bội làm phương pháp xác nhận các giả thuyết. Kết quả không chỉ ra được tác động đáng kê nào đôi với lãi suât và tỷ giá hôi đoái, nhưng chúng có tác động đáng kề đối với ty lệ lạm phát và tốc độ tăng trưởng GDP đối với ROA. Còn các đặc điểm của công ty cho thấy quy mô công ty, đòn bây và thanh khoản là đáng kể. Cũng nghiên cứu về hiệu quả tài chính nhưng cụ thé là ở các ngân hàng, Alshatti (2015) đã thu nhập sé liệu từ 13 ngân hàng thương mại ở Jordanian từ năm 2005- 2012 nhằm tìm ra mối liên hệ giữa tính thanh khoản và khả năng sinh lời.
Ở đây tác giả sử dung ROA va ROE làm biến phụ thuộc dé đo lường kha năng sinh lời cho bài nghiên cứu. Kết quả đã chỉ ra, tỷ số khả năng thanh toán nhanh và tỷ lệ đầu tư có tác động cùng chiều đến khả năng sinh lời của các ngân hàng, trong khi đó tỷ lệ Vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản) và tỷ số khả năng thanh toán lai có tác động ngược chiêu. Hay thông qua phương pháp định lượng, Andersson, A. (2018) đã điều tra cau trúc vốn và khả năng sinh lời của 130 công ty tư van quản lý ở Thụy Điền trong những năm 2012-2016 bằng cách kiểm tra mối quan hệ giữa đòn bây và khả năng sinh lời.
Khả năng sinh lời được đo lường bằng Lợi nhuận trên tài sản, cho biết mức độ sinh lời của các công ty so với tổng tài sản. Dé tính đến các khía cạnh của khả năng sinh lời mà đòn bay không nắm bắt được, bai nghiên cứu còn sử dụng các biến số kiểm soát bao gồm quy mô, tính thanh khoản và tuôi tho cũng được kiểm tra. Kết qua cho thấy đòn bay có mối quan hệ tiêu cực đáng kể với khả năng sinh lời, ngụ ý rằng các công ty chủ yếu sử dung tài chính nội bộ hơn tài trợ bên ngoài dé đạt được lợi nhuận cao hon. Hơn nữa, kết quả cho thấy rằng các công ty lớn hơn xét về số lượng nhân viên thường có nhiều lợi nhuận hơn.
Đối tính thanh khoản, không thé tìm thấy mối quan hệ kết luận tông thé nào với khả năng sinh lời.2 Nghiên cứu trong nước Với đề tài liên quan đến hiệu quả hoạt động nói chung hay hiệu quả tải chính nói riêng của doanh nghiệp Việt Nam đã được các nhà nghiên cứu quan tâm trong thời gian gần đây. Băng chứng cho điều đó là ta có thé thay được số lượng các bài nghiên cứu về van dé này đang tăng lên, cùng với đó là các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của doanh nghiệp được đưa vào nghiên cứu ngày càng đa dạng, phong phú. Qua quá trình tổng quan tài liệu trong nước, tác giả thấy dường như việc xuất hiện các công trình tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp trên một phạm vi lớn con kha ít. Tuy nhiên, trong các nhân tô đã được nghiên cứu trong nước trước đây, có thé tìm thay một số nhân tố đã làm thang đo trong nhiều công trình nghiên cứu định lượng bao gồm: quy mô doanh nghiệp, đòn bay tài chính, tỷ lệ thanh khoản và tỷ lệ tăng trưởng.
Hiện nay, quy mô doanh nghiệp đang được đưa nhiều vào các nghiên cứu định tính của các nhà khoa học. Với các nghiên cứu được thực hiện, không tránh khỏi sự chênh lệch trong kết quả của các tác giả. Theo kết luận trong các nghiên cứu của V6 Thị Tuyết Hang (2015), Ngô Thi Hang và Nguyễn Thị Thùy Linh (2020), Lê Văn Tuần và cộng sự (2022) thì quy mô doanh nghiệp với hệ số dương đều có ảnh hưởng tích cực và mang ý nghĩa thống kê với hiệu quả tai chính. Và trong nghiên cứu của hai tác giả Trần Thị Tuấn Anh và Đặng Thi Thu Thủy (2017) cũng có kết quả tương tự như vậy.
Nhưng, có thé do dit liệu khác nhau hoặc cách tiếp cận các biến khác nhau mà khi quy mô tăng thì hiệu quả lại giảm trong kết luận cua Chu Thi Thu Thuy và cộng sự (2015). Bên cạnh sự khác nhau về kết quả, thì trong nghiên cứu của tác giả Hoàng Tùng (2016) lại không tìm ra được mối quan hệ nào giữa quy mô doanh nghiệp và hiệu quả tài chính. Khi xem xét đến yếu tố đòn bay tài chính, đã có những nghiên cứu tập trung vào việc xem xét ảnh hưởng của nó đến hiệu quả tài chính (Trần Thi Tuan Anh và Đặng Thị Thu Thủy, 2017), nhưng cũng có nghiên cứu chỉ đưa biến đòn bay tài chính vào bai với vai trò là một biến trung gian (Nguyễn Thị Minh Huệ và Đặng Tùng Lâm, 2017). Phần lớn theo các bài nghiên cứu trước đây, kết quả đều chi ra rằng đòn bay tài chính đều có ảnh hưởng đến hiệu qua của doanh nghiệp.
Theo Chu Thi Thu Nhu Thủy và cong sự (2015), Tran Thị Tuấn Anh và Đặng Thị Thu Thủy (2017) và Lê Văn Tuấn và cộng sự (2022), họ cho rằng hiệu quả doanh nghiệp bị suy giảm khi phải chịu ảnh hưởng từ đòn bẩy tài chính. Ngược lại, ảnh hưởng tích cực của đòn bay tài chính lên hiệu quả tài chính cũng được tìm thấy trong nghiên cứu của Ngô Thị Hằng và Nguyễn Thị Thùy Linh (2020). Dé duy trì hay gia tăng hiệu quả doanh nghiệp thì tỷ lệ tăng trưởng là một trong những mau chốt dé đạt được mục tiêu doanh nghiệp dé ra. Với hệ số dương, tỷ lệ tăng trưởng tăng cao sẽ giúp các doanh nghiệp duy trì hoạt động của mình tốt và có khả năng phát triển hơn đã được kết luận trong nghiên cứu của Hoàng Tùng (2016), Võ Thị Tuyết Hang (2015), Lê Van Tuan và cộng sự (2022).
Day là một trong những nhân tố có thé phan ánh dé dàng hiệu quả tài chính công ty nên có sự tương đồng trong các nghiên cứu trước đây. Ngoài ra, khi nghiên cứu các nhân tố tác động đến hiệu quả tài chính vẫn còn đa dạng các biến được sử dụng ví dụ như trong bài nghiên cứu của tác giả Phan Trà My và Nguyễn Phương Chi (2022) — Trường Dai học Ngoại Thương Hà Nội đã nghiên cứu các nhân tố bên trong doanh nghiệp ảnh hưởng đến hiệu quả 10 tài chính của 64 doanh nghiệp ngành xây dựng cơ bản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu đã chỉ ra ảnh hưởng tích cực của hệ số tài sản có định trên tổng tài sản, vòng quay khoản phải thu va tac động tiêu cực của hệ số tiền và chứng khoán kinh doanh trên tài sản ngắn hạn, vòng quay khoản phải trả, lãi vay, hệ số hàng tồn kho trên tài sản ngắn hạn đến hiệu quả tài chính (ROE) của doanh nghiệp.3 Khoảng trống nghiên cứu Tổng quan tài liệu nước ngoài cho thấy mối quan hệ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính đã thu hút được nhiều sự quan tâm của các nhà quản lý và các nhà điều hành nghiên cứu thông qua các khía cạnh nghiên cứu đa dạng như nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố vĩ mô, ảnh hưởng của CSR.dén hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp. Có rất nhiều nghiên cứu khác nhau đã được thực hiện cùng với đó là sự đa dạng trong kết quả nghiên cứu về mối quan hệ của các yêu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính.
Bên cạnh đó, với sự biến động của môi trường kinh doanh, ở Việt Nam cũng đã có những bài nghiên cứu đề cập đến những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp nhưng những nghiên cứu này chưa đi sâu vào nghiên cứu hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội — nơi có nhiều hoạt động kinh doanh đang diễn ra. Như vậy, dựa trên tổng quan các nghiên cứu quốc tế và tại Việt Nam có thê thấy được sự không nhất quán trong các nghiên cứu về ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả tài chính và tại Việt Nam hiện có ít nghiên cứu về hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Hà Nội. Do đó, việc mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng của các nhân tô đên hiệu qua tai chính tai 11 các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khóan Hà Nội có ý nghĩa rất lớn cả về lý thuyết lẫn thực nghiệm. Hơn nữa, nó còn giúp các doanh nghiệp có thêm góc nhìn mới để có thể đưa ra những chính sách giúp cải thiện tài chính của doanh nghiệp mình.1 Cơ sở lý luận về hiệu quả tài chính 1.