BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- PHẠM THỊ TRÀ GIANG NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ TÍNH CHU KỲ CỦA TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ LÊN BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀNG TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- PHẠM THỊ TRÀ GIANG NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ TÍNH CHU KỲ CỦA TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ LÊN BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀNG TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài: “NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ TÍNH CHU KỲ CỦA TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ LÊN BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀNG TẠI VIỆT NAM” là kết quả nghiên cứu của chính cá nhân tác giả dưới sự dẫn dắt của Phó Giáo Sƣ – Tiến Sĩ Nguyễn Khắc Quốc Bảo, giảng viên trường Đại Học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2017 Tác giả Phạm Thị Trà Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG BÌA PHỤ LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH TÓM TẮT CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu .4 Bố cục của luận văn .5 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài .5 CHƢƠNG 2: NỀN TẢNG LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM .1 Vai trò của vàng trong nền kinh tế .1 Vàng là tài sản phòng ngừa rủi ro lạm phát .2 Vàng là tài sản phòng ngừa rủi ro và trú ẩn an toàn đối với tiền tệ .3 Vàng là tài sản phòng ngừa rủi ro và trú ẩn an toàn đối với thị trƣờng chứng khoán.4 Vàng là tài sản quan trọng trong đa dạng hóa danh mục đầu tƣ .2 Nền tảng lý thuyết và thực nghiệm các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến biến động giá vàng .1 Tính chu kỳ của tăng trƣởng kinh tế.2 Chỉ số giá tiêu dùng .3 Tỷ giá hối đoái .4 Chỉ số VNIndex .5 Giá vàng thế giới.17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.6 Giá dầu thế giới .3 Đề xuất hƣớng nghiên cứu của luận văn .19 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .20 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.1 Mô hình nghiên cứu .1 Mô hình xu hƣớng ƣớc lƣợng output gap .2 Mô hình ngƣỡng xem xét tác động bất đối xứng của tính chu kỳ của tăng trƣởng kinh tế lên biến động giá vàng.2 Dữ liệu nghiên cứu .24 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.26 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Kết quả ƣớc lƣợng output gap .2 Kết quả mô hình ngƣỡng xem xét tác động của tính chu kỳ của tăng trƣởng kinh tế lên biến động giá vàng .3 Kiểm định độ tin cậy của mô hình.1 Kiểm định sự tin cậy của mô hình .2 Kiểm định tự tƣơng quan .3 Kiểm định phƣơng sai thay đổi .35 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.36 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN .1 Kết luận nghiên cứu và những đóng góp của đề tài .1 Kết luận nghiên cứu .2 Những đóng góp của đề tài .2 Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo .1 Hạn chế của đề tài .2 Đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo .39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: Diễn biến thay đổi của các yếu tố kinh tế vĩ mô và giá vàng trong giai đoạn 2006 - 2016 Phụ lục 2: Kết quả ƣớc lƣợng và thống kê mô tả output gap Phụ lục 3: Kết quả kiểm tra tính dừng của các biến Phụ lục 4: Kết quả hồi quy OLS Phụ lục 5: Kết quả hồi quy OLS robust khắc phục phƣơng sai thay đổi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Cách viết đầy đủ I. DANH MỤC TIẾNG ANH EIA Energy Information Administration OLS Ordinary Least Squares QE3 Quantitative Easing 3 WGC World Gold Council II. DANH MỤC TIẾNG VIỆT GDP Tổng sản lượng quốc nội IMF Quỹ tiền tệ quốc tế NHNN Ngân hàng nhà nước OPEC Tổ chức các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ OUTPUT GAP Lỗ hổng sản lượng (khoảng cách sản lượng) TCTD Tổ chức tín dụng USD Đồng Đô la Mỹ VND Đồng Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1 Thống kê mô tả dữ liệu .1 Kết quả tính dừng của các biến.2 Kết quả hồi quy phương trình chưa xét ngưỡng .3 Kết quả hồi quy ngưỡng .4 Bảng kết quả kiểm định sự tin cậy của mô hình .5 Bảng kết quả kiểm định tự tương quan.6 Bảng kết quả kiểm định phương sai thay đổi .7 Kết quả hồi quy OLS robust .36 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.1 Phân phối ước lượng output gap .2 Kết quả ước lượng Output gap giai đoạn 2006M1 – 2016M12 .3 Diễn biến tổng sản lượng quốc nội GDP và ước lượng GDP .32 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TÓM TẮT Với mong muốn đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến biến động của giá vàng tại Việt Nam, tác giả đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và tính chú kỳ của tăng trƣởng kinh tế lên biến động giá vàng tại Việt Nam” để làm luận văn tốt nghiệp. Với mẫu quan sát bao gồm dữ liệu giá vàng trong nước, giá vàng, giá dầu thế giới theo số liệu cuối tháng cùng các dữ liệu kinh tế vĩ mô khác bao gồm tỷ giá USD/VND, chỉ số giá tiêu dùng, chỉ số thị trường chứng khoán VNIndex và tổng sản lượng quốc nội GDP Việt Nam từ tháng 01 năm 2006 đến tháng 12 năm 2016.
Bài nghiên cứu trước hết sử dụng mô hình xu hướng ước lượng giá trị output gap đại điện cho tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế, sau đó sử dụng mô hình ngưỡng bất đối xứng để xem xét tác động của tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế lên biến động giá vàng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, trong các yếu tố kinh tế vĩ mô chỉ có giá vàng thế giới tác động mạnh, cùng chiều đến giá vàng Việt Nam với mức ý nghĩa 1%, chỉ số giá tiêu dùng có tác động ngược chiều yếu lên biến động giá vàng với mức ý nghĩa 10%. Tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế Việt Nam không có tác động ý nghĩa lên giá vàng có thể được giải thích bởi việc tăng trưởng liên tục của GDP khi Việt Nam vẫn là một quốc gia đang phát triển, chưa hình thành chu kỳ kinh tế hoàn chỉnh, giá vàng trong nước chịu tác động lớn, chủ yếu của giá vàng thế giới và sự kiểm soát chặt chẽ của Ngân hàng nhà nước lên thị trường vàng. Từ khóa: Giá vàng, output gap, tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế, mô hình ngưỡng bất đối xứng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.1 Lý do chọn đề tài Việt Nam là một quốc gia có nền văn minh lúa nước lâu đời, lịch sử thiên tai, chiến tranh, lạm phát thường xuyên dẫn đến truyền thống tích trữ và giao dịch vàng như một loại tiền tệ trong người dân tồn tại khá phổ biến. Kể từ sau năm 1975, dù không còn được xem như phương tiện thanh toán được pháp luật công nhận nhưng tâm lý dự trữ vàng, trao đổi mua bán, định giá bằng vàng trong dân chúng vẫn cao do tập quán lâu đời cũng như do tình trạng lạm phát vẫn xảy ra thường xuyên. Năm 2008 – 2009, các sàn giao dịch vàng nở rộ cùng với việc cho phép các tổ chức tín dụng (TCTD) cho vay và huy động bằng vàng, trong khi nền kinh tế chưa bắt kịp nhịp phát triển, hiểu biết của người dân và nhà đầu tư còn chưa cao, hậu quả gây nên tình trạng vàng hóa trong nền kinh tế, sự bất ổn không chỉ trên thị trường vàng mà còn trên cả thị trường tiền tệ, tài chính. Đến cuối năm 2009 Chính phủ đã ban hành lệnh cấm các sàn vàng hoạt động.
Phải đến năm 2012 khi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/04/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được ban hành cùng một loạt các thông tư hướng dẫn, quy định, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của thị trường vàng, thị trường mới dần đi vào bình ổn, các chính sách ban hành ban đầu đã có tác động tích cực, giảm tình trạng vàng hóa trên thị trường, ổn định giá vàng và tâm lý của người dân cũng như nhà đầu tư vàng, giảm hoạt động đầu cơ làm giá vàng, quản lý và xử lý nghiêm các hoạt động trên thị trường vàng tự do, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của thị trường vàng lên các hoạt động khác của nền kinh tế. Mặc dù vậy, vẫn có những tác động đáng kể của thị trường vàng lên các hoạt động khác của nền kinh tế, thị trường vàng là một vấn đề cần đặc biệt lưu tâm của các nhà hoạch định chính sách cũng như các nhà đầu tư trên thị trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Giá vàng trong nước có xu hướng tăng liên tục trong giai đoạn 2006 – 2011, từ đầu năm 2012 trở lại đây, giá vàng trong nước đã giảm mạnh và có nhiều bất ổn do tác động của nhiều yếu tố quốc tế như các bất ổn chính trị tác động mạnh lên giá vàng thế giới, giá trị của đồng USD, thị trường Mỹ hồi phục sau giai đoạn khủng hoảng… và các yếu tố kinh tế vĩ mô trong nước như tỷ giá, lạm phát, cung cầu vàng,… Nghiên cứu các yếu tố tác động lên giá vàng Việt Nam cũng được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, trong đó nổi bật nhất và được nhắc đến khá nhiều trong các bài nghiên cứu sau này là nghiên cứu của Thái Thị Hạnh Nhi (2011): nghiên cứu mô hình dự báo giá vàng Việt Nam. Bài nghiên cứu sử dụng mô hình GARCH đưa thêm biến trễ phương sai vào mô hình cũng như tìm ra được tính đối xứng của các tin tức đối với giá vàng (không có sự khác biệt trong tác động lên giá vàng trong nước khi có tin tốt và tin xấu).
Bài nghiên cứu của Bùi Thị Kim Yến, Nguyễn Khánh Hoàng (2014) trên Tạp chí Phát triển và Hội nhập số 19, xem xét các yếu tố tác động lên thị trường vàng trong nước dưới góc độ các nhà quản lý.