Luận văn thạc sĩ ueh nghiên cứu tác động của tỷ số giá trên thu nhập tại thị trường chứng khoán việt nam kiểm định thị trường hiệu quả

Nghiên cứu tác động của tỷ số giá trên thu nhập tại thị trường chứng khoán Việt Nam, kiểm định hiệu quả thị trường và các yếu tố liên quan.

• Tác giả: Đỗ Thị Mĩ Dung
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Việt Quảng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu tác động của tỷ số giá trên thu nhập tại thị trường chứng khoán Việt Nam: Kiểm định thị trường hiệu quả
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Những nghiên cứu đầu tiên về mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tư
• 2.2. Những nghiên cứu gần đây về mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tư
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của tỷ số giá trên thu nhập tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu tác động của tỷ số giá trên thu nhập (P/E) tại thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Tỷ số P/E được coi là một chỉ báo quan trọng giúp các nhà đầu tư đánh giá giá trị của cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa tỷ số P/E và hiệu quả đầu tư, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tỷ số giá trên thu nhập

Tỷ số giá trên thu nhập (P/E) là tỷ lệ giữa giá cổ phiếu và thu nhập trên mỗi cổ phiếu. Tỷ số này giúp nhà đầu tư đánh giá liệu cổ phiếu đang được định giá cao hay thấp so với thu nhập của công ty. P/E thấp thường chỉ ra rằng cổ phiếu có thể bị định giá thấp, trong khi P/E cao có thể cho thấy cổ phiếu đang bị định giá cao.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây. Sự phát triển nhanh chóng của các công ty niêm yết và sự gia tăng số lượng nhà đầu tư đã tạo ra một môi trường đầu tư đầy tiềm năng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo tính hiệu quả của thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tác động của tỷ số P E

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của tỷ số P/E, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức trong việc áp dụng các kết quả này vào thực tiễn tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố như rủi ro hệ thống, chi phí giao dịch và sự khác biệt về thuế có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tư.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ số P E

Tỷ số P/E không chỉ bị ảnh hưởng bởi thu nhập mà còn bởi nhiều yếu tố khác như tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách tài chính và tâm lý thị trường. Những yếu tố này có thể làm thay đổi cách mà nhà đầu tư đánh giá cổ phiếu.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Việc áp dụng lý thuyết về tỷ số P/E vào thực tiễn tại thị trường chứng khoán Việt Nam gặp nhiều khó khăn. Các nhà đầu tư cần phải cân nhắc đến các yếu tố như thông tin không đầy đủ và sự biến động của thị trường khi đưa ra quyết định đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của tỷ số P E

Để nghiên cứu tác động của tỷ số P/E đến hiệu quả đầu tư, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm phân tích hồi quy, phân tích thống kê mô tả và so sánh giữa các danh mục đầu tư khác nhau.

3.1. Phân tích hồi quy tuyến tính

Phân tích hồi quy tuyến tính là một trong những phương pháp phổ biến nhất để xác định mối quan hệ giữa tỷ số P/E và hiệu quả đầu tư. Phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của P/E đến lợi nhuận của cổ phiếu.

3.2. So sánh danh mục đầu tư

Việc so sánh giữa các danh mục đầu tư có tỷ số P/E khác nhau giúp xác định xem danh mục nào mang lại hiệu quả cao hơn. Phương pháp này cho phép nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tư.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ nghịch chiều giữa tỷ số P/E và hiệu quả đầu tư tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Các danh mục có tỷ số P/E thấp thường đạt được hiệu quả cao hơn so với các danh mục có tỷ số P/E cao.

4.1. Kết quả từ phân tích thực nghiệm

Kết quả từ phân tích thực nghiệm cho thấy rằng các danh mục đầu tư có tỷ số P/E thấp có tỷ suất sinh lợi cao hơn. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư có thể tìm kiếm cơ hội đầu tư tốt hơn bằng cách chú ý đến tỷ số P/E.

4.2. Ứng dụng trong quyết định đầu tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin về tỷ số P/E để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tư sẽ giúp nhà đầu tư tối ưu hóa danh mục đầu tư của mình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về tác động của tỷ số P/E trên thu nhập tại thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra rằng có mối quan hệ rõ ràng giữa hai yếu tố này. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới cho các nhà đầu tư và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác nhận rằng tỷ số P/E có thể là một chỉ báo hữu ích cho hiệu quả đầu tư. Các nhà đầu tư nên chú ý đến tỷ số này khi đưa ra quyết định đầu tư.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 2000, nhanh chóng trở thành một trong những kênh huy động và phân bổ vốn trung và dài hạn quan trọng bậc nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, tính hiệu quả của thị trường vẫn là một chủ đề học thuật gây nhiều tranh luận, đặc biệt là khi các chiến lược phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản liên tục được áp dụng nhằm tìm kiếm lợi nhuận vượt trội. Theo Lý thuyết thị trường hiệu quả, nếu thị trường đạt mức độ hiệu quả dạng vừa, mọi thông tin công khai bao gồm báo cáo tài chính và các chỉ số định giá như tỷ số giá trên thu nhập (P/E) đều đã phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu, khiến nhà đầu tư không thể đạt được tỷ suất sinh lợi bất thường trong dài hạn.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm kiểm định sự tồn tại của hiện tượng bất thường mang tên "tác động P/E" trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mục tiêu trọng tâm là xác định liệu các cổ phiếu có tỷ số P/E thấp có thực sự mang lại hiệu quả đầu tư vượt trội hơn so với các cổ phiếu có P/E cao hay không, từ đó đưa ra kết luận thực nghiệm về tính hiệu quả dạng vừa của thị trường. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 242 công ty niêm yết liên tục trên cả hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong suốt giai đoạn 72 tháng, từ tháng 04 năm 2007 đến tháng 03 năm 2014.

Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của công trình được thể hiện rõ nét qua các chỉ số đo lường hiệu quả điều chỉnh theo rủi ro. Kết quả nghiên cứu chứng minh rằng danh mục cổ phiếu có P/E thấp nhất đạt tỷ suất sinh lợi trung bình 7,68%/năm, trong khi danh mục có P/E cao nhất ghi nhận mức tỷ suất sinh lợi âm 14,86%/năm. Sự chênh lệch lên tới 22,54% giữa hai nhóm danh mục đã bác bỏ giả thuyết thị trường hiệu quả dạng vừa, đồng thời cung cấp một chỉ báo định lượng vững chắc cho việc thiết lập danh mục đầu tư tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính hiện đại:

Thứ nhất, Giả thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH) do Eugene Fama đề xuất năm 1970, với trọng tâm là kiểm định dạng hiệu quả vừa. Dạng này giả định rằng giá cả chứng khoán phản ánh toàn bộ các thông tin công khai trên thị trường, bao gồm báo cáo tài chính và tỷ số P/E.

Thứ hai, Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại của Harry Markowitz (1952), khẳng định rằng rủi ro tổng thể của danh mục có thể được tối thiểu hóa thông qua đa dạng hóa tài sản dựa trên mối tương quan nghịch giữa các chứng khoán trên đường biên hiệu quả.

Thứ ba, Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) được phát triển bởi Sharpe (1964), Lintner (1965) và Treynor (1961), mô tả mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng và rủi ro hệ thống (Beta).

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng các lý thuyết về chiến lược đầu tư giá trị và tài chính hành vi của Lakonishok, Shleifer và Vishny (1994) cùng kết quả thực nghiệm kinh điển của Basu (1977), Nicholson (1960) và Anderson & Brooks (2006). Ba thước đo đánh giá hiệu quả đầu tư được áp dụng bao gồm:

• Hệ số Jensen Alpha: Đo lường mức sinh lợi bất thường so với kỳ vọng của mô hình CAPM.
• Tỷ số Sharpe: Đo lường mức bù đắp lợi nhuận trên một đơn vị rủi ro tổng thể (độ lệch chuẩn).
• Tỷ số Treynor: Đo lường mức bù đắp lợi nhuận trên một đơn vị rủi ro hệ thống (Beta).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập từ kho dữ liệu giá chứng khoán cophieu68.vn và báo cáo tài chính đã kiểm toán hàng năm của các doanh nghiệp niêm yết. Chỉ số VN-Index được sử dụng làm đại diện cho danh mục thị trường, trong khi lãi suất tín phiếu kho bạc kỳ hạn 3 tháng do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố đại diện cho lãi suất phi rủi ro.

Về quy mô mẫu và phương pháp chọn mẫu: Từ tổng số 251 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2014, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích với hai tiêu chí khắt khe: doanh nghiệp phải niêm yết liên tục từ tháng 04 năm 2007 đến tháng 03 năm 2014, và báo cáo tài chính năm phải được công bố chậm nhất vào ngày 31 tháng 03 của năm tài khóa tiếp theo. Sau quá trình sàng lọc, mẫu nghiên cứu chính thức bao gồm 242 công ty, đảm bảo loại trừ hoàn toàn sai lệch dữ liệu sống sót (survival bias) và sai lệch nhìn trước (look-ahead bias).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích danh mục theo Basu (1977) kết hợp Anderson & Brooks (2006) là nhằm mô phỏng chính xác hành vi đầu tư thực tế. Hàng năm vào ngày 01 tháng 04, toàn bộ 242 cổ phiếu được tính toán tỷ số nghịch đảo E/P để xử lý các trường hợp thu nhập mỗi cổ phần (EPS) âm, sau đó chia thành 5 danh mục theo ngũ phân vị từ A (P/E cao nhất) đến E (P/E thấp nhất), kèm danh mục A* (loại bỏ cổ phiếu có EPS âm). Tỷ suất sinh lợi tích lũy liên tục theo hàm logarit tự nhiên được tính toán trong chu kỳ nắm giữ 12 tháng liên tục trước khi tái cơ cấu, kéo dài suốt 6 chu kỳ (72 tháng).

Mô hình hồi quy OLS được thực hiện trên phần mềm Eviews và Stata, kết hợp kiểm định tính dừng Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP), kiểm định hiện tượng tự tương quan Breusch-Godfrey, kiểm định phương sai thay đổi White, kiểm định phân phối chuẩn phần dư Jarque-Bera và kiểm định điểm gãy cấu trúc Chow test vào tháng 03 năm 2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm trên 72 chuỗi dữ liệu tháng mang lại 4 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, tồn tại mối quan hệ nghịch biến mạnh mẽ giữa tỷ số P/E và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Danh mục E (P/E thấp nhất) đạt tỷ suất sinh lợi trung bình năm là 7,68% và tỷ suất sinh lợi vượt trội dương, trong khi danh mục A (P/E cao nhất) và danh mục A* ghi nhận mức tỷ suất sinh lợi trung bình âm 14,86% và tỷ suất sinh lợi vượt trội âm sâu tới -24,24%.

Thứ hai, các chỉ số đo lường hiệu quả điều chỉnh theo rủi ro xác nhận tính ưu việt của danh mục P/E thấp. Hệ số Jensen Alpha của danh mục E đạt giá trị dương +5,52%, trong khi danh mục A có Alpha âm sâu ở mức -16,12%. Tỷ số Sharpe và Treynor cũng tăng dần từ danh mục A đến danh mục E, trong đó danh mục E đạt Treynor dương xấp xỉ 3,00% và Sharpe dương 2,50%, hoàn toàn vượt trội so với mức Sharpe âm -18,26% và Treynor âm -24,25% của danh mục A.

Thứ ba, hiệu ứng P/E vẫn duy trì tính bền vững khi kiểm soát rủi ro hệ thống thông qua 35 danh mục con. Khi chia nhỏ mỗi danh mục P/E thành 5 nhóm Beta khác nhau, ở mọi mức độ rủi ro hệ thống, các danh mục con thuộc nhóm P/E thấp (D và E) luôn có hệ số Alpha cao hơn rõ rệt so với các danh mục con thuộc nhóm P/E cao (A, A* và B).

Thứ tư, khi so sánh với 6 danh mục ngẫu nhiên có cùng mức rủi ro hệ thống (Beta dao động từ 0,98 đến 1,03), danh mục P/E thấp tạo ra tỷ suất sinh lợi chênh lệch dương có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đối với danh mục E và 10% đối với danh mục D, bác bỏ giả thuyết cho rằng lợi nhuận vượt trội là do rủi ro hệ thống chi phối.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua các bảng thống kê và đồ thị phân tán. Trên bảng thống kê tổng hợp, hệ số tương quan giữa các danh mục P/E với danh mục thị trường đạt từ 78,35% đến 89,35%, chứng minh các danh mục đều được đa dạng hóa tốt và phù hợp với giả định CAPM. Khi quan sát biểu đồ phân tán giữa hệ số Jensen Alpha và rủi ro hệ thống Beta, các danh mục P/E thấp (D và E) tập trung hoàn toàn ở góc phần tư thứ tư, đại diện cho trạng thái rủi ro thấp hoặc trung bình nhưng đạt mức sinh lợi vượt trội kỳ vọng. Ngược lại, các danh mục P/E cao (A, A* và B) phân bổ ở góc phần tư thứ hai và thứ ba với giá trị Alpha luôn mang dấu âm.

Nguyên nhân căn bản của hiện tượng này được giải thích thông qua lý thuyết tài chính hành vi. Nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam có xu hướng lạc quan quá mức đối với các cổ phiếu tăng trưởng (P/E cao), chấp nhận trả mức giá quá cao so với thu nhập thực tế. Ngược lại, họ tỏ ra bi quan quá mức đối với các cổ phiếu giá trị (P/E thấp). Khi báo cáo tài chính được công bố, thị trường buộc phải điều chỉnh kỳ vọng, tạo ra tỷ suất sinh lợi phục hồi mạnh mẽ ở nhóm P/E thấp và gây sụt giảm giá trị ở nhóm P/E cao.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các nghiên cứu của Basu (1977) tại Mỹ, Anderson & Brooks (2006) tại Anh và Sum (2012) trên chỉ số S&P 500. Điều này khẳng định thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007 - 2014 không đạt mức độ hiệu quả dạng vừa, mở ra cơ hội khai thác lợi nhuận phi rủi ro dựa trên thông tin định giá P/E.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Xây dựng chiến lược phân bổ tài sản định lượng dựa trên tỷ số P/E dành cho các Quỹ đầu tư và Nhà đầu tư tổ chức. Các nhà quản lý quỹ cần tái cơ cấu danh mục định kỳ 12 tháng vào đầu tháng 04 hàng năm, ưu tiên nhóm cổ phiếu thuộc ngũ phân vị P/E thấp nhất nhằm nâng mục tiêu tỷ suất sinh lợi danh mục thêm 3,50% - 5,00%/năm so với chỉ số VN-Index trong lộ trình 2024 - 2026.

2. Nâng cao tính minh bạch và rút ngắn thời hạn công bố thông tin tài chính do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và hai Sở Giao dịch (HOSE, HNX) chỉ đạo. Cần đặt mục tiêu tối thiểu 98% doanh nghiệp niêm yết hoàn thành nghĩa vụ công bố báo cáo tài chính kiểm toán đúng hạn trước ngày 30 tháng 03 hàng năm, giảm thiểu độ trễ thông tin và hạn chế tính phi hiệu quả của thị trường trong giai đoạn 1 - 2 năm tới.

3. Triển khai các chương trình đào tạo phân tích cơ bản và kiểm soát tâm lý đầu tư do các Công ty chứng khoán thực hiện. Mục tiêu trang bị kiến thức định giá P/E kết hợp đo lường rủi ro Beta cho nhà đầu tư cá nhân, giúp giảm thiểu tỷ lệ thua lỗ bình quân của nhóm này từ 15% xuống 20% trong giai đoạn 2024 - 2025.

4. Phát triển các sản phẩm quỹ hoán đổi danh mục chuyên biệt (Value ETF) bám sát chỉ số các cổ phiếu có P/E thấp. Các công ty quản lý quỹ cần phối hợp với Sở Giao dịch để xây dựng rổ chỉ số giá trị, phấn đấu thu hút quy mô vốn quản lý từ 500 đến 1.000 tỷ đồng trong giai đoạn 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham khảo sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Nhà đầu tư cá nhân và các nhà quản lý quỹ đầu tư chuyên nghiệp: Cung cấp phương pháp luận thực chứng và bộ tiêu chí sàng lọc cổ phiếu P/E thấp để thiết lập danh mục đầu tư giá trị có khả năng đánh bại thị trường trong trung và dài hạn.

2. Chuyên viên phân tích tài chính và tư vấn đầu tư tại các công ty chứng khoán: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang ứng dụng mô hình định giá CAPM kết hợp các chỉ số Sharpe, Treynor, Jensen trong việc thẩm định danh mục và xây dựng báo cáo phân tích khuyến nghị khách hàng.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, HOSE, HNX): Nắm bắt thực trạng phản ứng thông tin tài chính của thị trường, từ đó hoạch định chính sách giám sát minh bạch thông tin và hoàn thiện khung pháp lý giao dịch.

4. Giảng viên, học viên cao học và các nhà nghiên cứu tài chính - ngân hàng: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp chọn mẫu không thiên vị, kỹ thuật xử lý dữ liệu chuỗi thời gian và quy trình kiểm định kinh tế lượng trên thị trường chứng khoán mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu ứng P/E là gì và biểu hiện như thế nào trên thị trường chứng khoán Việt Nam? Hiệu ứng P/E là hiện tượng bất thường khi các cổ phiếu có tỷ số P/E thấp mang lại tỷ suất sinh lợi vượt trội hơn cổ phiếu có P/E cao. Tại Việt Nam giai đoạn 2007 - 2014, danh mục P/E thấp nhất đạt tỷ suất sinh lợi bình quân 7,68%/năm, vượt xa mức âm 14,86%/năm của danh mục P/E cao nhất.

2. Tại sao nghiên cứu lại sử dụng tỷ số E/P thay vì P/E để phân chia ngũ phân vị? Việc chuyển đổi sang tỷ số E/P (nghịch đảo của P/E) cho phép phần mềm thống kê xử lý liên tục các trường hợp doanh nghiệp có lợi nhuận âm (EPS < 0). Khi đó, các cổ phiếu có EPS âm sẽ được xếp chính xác vào nhóm có tỷ số P/E cao nhất mà không làm gián đoạn chuỗi dữ liệu.

3. Lý do lựa chọn ngày 01 tháng 04 hàng năm làm thời điểm tái cơ cấu danh mục là gì? Theo quy định pháp lý, các công ty niêm yết phải công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm trong vòng 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính (chậm nhất là ngày 31 tháng 03). Việc lập danh mục vào ngày 01 tháng 04 giúp đảm bảo dữ liệu EPS đã được công khai đầy đủ, loại trừ hoàn toàn sai lệch nhìn trước.

4. Kết quả tỷ suất sinh lợi cao của nhóm P/E thấp có phải do rủi ro hệ thống cao hơn không? Không. Kết quả phân tích trên 35 danh mục con và 6 danh mục ngẫu nhiên đối chứng cho thấy, ở cùng một mức rủi ro hệ thống (Beta tương đương), danh mục P/E thấp vẫn tạo ra hệ số Jensen Alpha dương +5,52% và vượt trội có ý nghĩa thống kê so với danh mục P/E cao.

5. Kết luận của luận văn có ý nghĩa gì đối với giả thuyết thị trường hiệu quả? Kết quả nghiên cứu đã bác bỏ Giả thuyết thị trường hiệu quả dạng vừa tại Việt Nam. Việc nhà đầu tư có thể đạt được lợi nhuận bất thường bằng cách sử dụng thông tin định giá P/E công khai chứng minh rằng giá cổ phiếu chưa phản ánh tức thời và đầy đủ các thông tin tài chính sẵn có.

Kết luận

• Luận văn xác nhận sự tồn tại rõ nét của "hiệu ứng P/E" trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007 - 2014 thông qua mẫu nghiên cứu 242 doanh nghiệp niêm yết.
• Danh mục cổ phiếu có P/E thấp đạt hiệu quả đầu tư vượt trội toàn diện trên cả ba thước đo Jensen Alpha (+5,52%), Sharpe và Treynor so với danh mục có P/E cao.
• Kiểm định qua 35 danh mục con và 6 danh mục ngẫu nhiên chứng minh tính độc lập và bền vững của hiệu ứng P/E trước yếu tố rủi ro hệ thống.
• Bác bỏ Giả thuyết thị trường hiệu quả dạng vừa của Fama, khẳng định thị trường chứng khoán Việt Nam tồn tại cơ hội sinh lợi bất thường cho chiến lược đầu tư giá trị.
• Đóng góp hệ thống phương pháp luận thực nghiệm chuẩn mực theo tiêu chuẩn quốc tế cho các nghiên cứu tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Nhà đầu tư và các tổ chức tài chính hãy ứng dụng ngay bộ tiêu chuẩn định giá P/E kết hợp kiểm soát Beta để tối ưu hóa hiệu quả danh mục đầu tư ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. ĐỖ THỊ MĨ DUNG NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA TỶ SỐ GIÁ TRÊN THU NHẬP TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM: KIỂM ĐỊNH THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. ĐỖ THỊ MĨ DUNG NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA TỶ SỐ GIÁ TRÊN THU NHẬP TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM: KIỂM ĐỊNH THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

VŨ VIỆT QUẢNG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận văn ký và ghi rõ họ tên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC [Trang] TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Tóm tắt.

TỔNG QUAN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY. Những nghiên cứu đầu tiên về mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tƣ. Những nghiên cứu gần đây về mối quan hệ giữa P/E và hiệu quả đầu tƣ. Những lý thuyết cơ bản về danh mục đầu tƣ.

Lý thuyết về rủi ro và tỷ suất sinh lợi. Tổng quan về rủi ro của chứng khoán. Tổng quan về tỷ suất sinh lợi của chứng khoán. Rủi ro và tỷ suất sinh lợi của danh mục.

Lý thuyết danh mục chứng khoán Markowitz. Lý thuyết về mô hình định giá tài sản vốn – CAPM. Đường thị trường vốn CML. - 18 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Mô hình CAPM. Đường thị trường chứng khoán SML. Đo lƣờng hiệu quả đầu tƣ. Phƣơng pháp đo lƣờng Jensen ((Jensen measure).

Phƣơng pháp đo lƣờng Sharpe. Phƣơng pháp đo lƣờng Treynor. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Kết quả về mối liên hệ giữa hiệu quả đầu tƣ vào cổ phiếu thƣờng và tỷ số P/E.

Tác động của rủi ro hệ thống lên mối liên hệ giữa tỷ số P/E và hiệu quả đầu tƣ vào cổ phiếu thƣờng. So sánh với danh mục ngẫu nhiên. Kiểm định kết quả nghiên cứu. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian:.

Kiểm định đối với hệ số hồi quy:. Kiểm định phần dƣ:. Kiểm định sự ổn định của mô hình hồi quy. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KẾT LUẬN.

- 62 - TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT CÁC KÝ HIỆU α Hệ số Jensen (Differential return) β Rủi ro hệ thống (Systematic risk) σ Rủi ro tổng thể (Total risk) ρ Hệ số tƣơng quan CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADF Augmented Dickey – Fuller BV Giá trị sổ sách cổ phiếu (Book Value) CAL Đƣờng phân bổ vốn (Capital Alocation Line) CAPM Mô hình định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Model) CML Đƣờng thị trƣờng vốn (Capital Market Line) DF Dickey – Fuller GLS DIV Cổ tức (Dividend) E/P Tỷ số thu nhập trên giá cổ phiếu EPS Thu nhập mỗi cổ phiếu (Earning Per Share) HNX Sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE Sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh IMF Quỹ tiền tệ Quốc tế JB Jacques – Bera KPSS Kwiatkowski – Pillips – Schmidt – Shin OLS Phƣơng pháp hồi quy bình phƣơng bé nhất (Ordinary Least Squares) P/E Tỷ số giá trên thu nhập PP Phillips – Perron SML Đƣờng thị trƣờng chứng khoán (Security Market Line) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG [Trang ] Bảng 1: Thống kê mô tả và kết quả đo lƣờng hiệu quả đầu tƣ của các danh mục P/E. 31 Bảng 2: Hiệu quả đầu tƣ của các danh mục beta trong từng danh mục P/E. 34 Bảng 3: Kết quả thống kê cho các danh mục ngẫu nhiên có rủi ro hệ thống tƣơng đồng với danh mục P/E. 39 Bảng 4: Bảng kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu biến độc lập rm – rf.

43 Bảng 5: Bảng kết quả kiểm định giả thiết đối với hệ số α của mô hình hồi quy (2). 44 Bảng 6: Bảng kết quả kiểm định giả thiết đối với hệ số β của mô hình hồi quy (2). 47 Bảng 7: Bảng kết quả kiểm định Jarque-Bera trên phần dƣ của mô hình hồi quy. 50 Bảng 8: Bảng kết quả kiểm định Breusch – Godfrey trên phần dƣ của mô hình hồi quy.

53 Bảng 9: Bảng kết quả kiểm định White trên phần dƣ của mô hình hồi quy. 55 Bảng 10: Bảng kết quả kiểm định Chow về tính bền vững của mô hình hồi quy. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ [Trang] Hình 3. Đa dạng hóa làm giảm rủi ro.

Rủi ro danh mục tài sản rủi ro và mức độ tƣơng quan của các tài sản. Đƣờng biên hiệu quả - Efficient frontier of risky assets. Đƣờng thị trƣờng vốn CML. Đƣờng thị trƣờng chứng khoán SML.

Đƣờng SML và hệ số Jensen. Biểu đồ phân tán của các danh mục theo hệ số Jensen anpha và rủi ro hệ thống. Biểu đồ phân tán của các danh mục theo tỷ suất sinh lợi vƣợt trội và rủi ro hệ thống .36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- Tóm tắt Vận dụng phƣơng pháp nghiên cứu của Basu (1977) cho thị trƣờng chứng khoán Việt Nam, trong bài này, tôi thực hiện nghiên cứu thực nghiệm về một bất thƣờng nổi tiếng với tên gọi “tác động P/E” khi những cổ phiếu có tỷ số giá trên thu nhập P/E thấp lại có lợi nhuận sau đó cao hơn so với những cổ phiếu có tỷ số P/E cao. Thông qua ba phƣơng pháp đo lƣờng hiệu quả đầu tƣ, đó là phƣơng pháp đo lƣờng của Jensen, đo lƣờng của Teynor và đo lƣờng của Sharpe, đồng thời so sánh kết quả giữa các danh mục chứng khoán có tỷ số P/E thấp với các danh mục chứng khoán có tỷ số P/E cao, kết quả cho thấy rằng có mối quan hệ giữa tỷ số P/E của cổ phiếu và hiệu quả đầu tƣ, những danh mục cổ phiếu có tỷ số P/E thấp thì lại đạt đƣợc hiệu quả cao hơn những danh mục cổ phiếu có tỷ số P/E cao, cụ thể là các danh mục cổ phiếu có tỷ số P/E thấp thì lại có tỷ suất sinh lợi trung bình và tỷ suất sinh lợi vƣợt trội cao trong khi các danh mục cổ phiếu có tỷ số P/E cao thì lại có tỷ suất sinh lợi trung bình và tỷ suất sinh lợi vƣợt trội thấp, thậm chí âm, và xu hƣớng là danh mục nào có tỷ số P/E càng cao thì hai chỉ số này càng thấp.

Cả đo lƣờng Treynor và đo lƣờng Sharpe đều cho ra kết quả tƣơng tự, đó là những danh mục nào có tỷ số P/E càng thấp thì hệ số Treynor và hệ số Sharpe càng cao, hay nói cách khác, những danh mục có tỷ số P/E càng thấp thì hiệu quả hơn những danh mục có tỷ số P/E cao. Đo lƣờng Jensen cũng cho ra kết quả tƣơng tự khi những danh mục P/E thấp có hệ số α dƣơng trong khi những danh mục P/E cao lại có hệ số α âm, tuy nhiên hệ số này lại không có ý nghĩa thống kê cho hầu hết các danh mục. Các kết quả nghiên cứu vẫn bền vững khi thực hiện phân tích dựa trên việc chia tách danh mục thành các danh mục con theo rủi ro hệ thống và phân tích so sánh giữa các danh mục P/E với các danh mục ngẫu nhiên có mức rủi ro hệ thống tƣơng đƣơng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- Chƣơng 1.

GIỚI THIỆU  Lý do chọn đề tài: Cho đến ngày nay, thị trƣờng chứng khoán là một trong những kênh quan trọng hàng đầu đáp ứng nguồn cung vốn cho nền kinh tế Việt Nam và đang có xu hƣớng khởi sắc, sôi nổi trở lại. Hiệu quả đầu tƣ chứng khoán đƣợc quan tâm và tìm hiểu nhiều hơn ngay cả đối với những ngƣời không tham gia đầu tƣ. Những phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật luôn đƣợc vận dụng triệt đễ nhằm tìm kiếm cơ hội đánh bại thị trƣờng. Tuy nhiên để làm đƣợc điều này, các nhà phân tích phải chứng minh đƣợc rằng thị trƣờng chứng khoán là không hiệu quả, bởi theo lý thuyết thị trƣờng hiệu quả thì việc phân tích dữ liệu giá cổ phiếu, khối lƣợng giao dịch lịch sử (phân tích kỹ thuật) hay phân tích các thông tin cơ bản của công ty, các nhân tố kinh tế vi mô, vĩ mô ảnh hƣởng đến cổ phiếu (phân tích cơ bản) đều không có ý nghĩa trong việc cải thiện hiệu quả đầu tƣ.

Vì thế vấn đề về thị trƣờng hiệu quả luôn là đề tài “nóng” cho các nghiên cứu viên, đặc biệt là với một thị trƣờng chứng khoán còn “non trẻ” nhƣ thị trƣờng chứng khoán Việt Nam (chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 2000). Có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới đã phát hiện sự tồn tại của những bất thƣờng (anomalies) để chứng minh việc thị trƣờng không hiệu quả, trong đó có một bất thƣờng rất nổi tiếng với tên gọi “tác động P/E” (value effect) vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Tuy nhiên, phƣơng pháp kiểm định tính hiệu quả của thị trƣờng chứng khoán thông qua việc nghiên cứu tác động của tỷ số P/E lên hiệu quả đầu tƣ từ cổ phiếu thƣờng dƣờng nhƣ chƣa đƣợc vận dụng trong nghiên cứu tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Đây chính là động lực thúc đẩy tôi thực hiện nghiên cứu này.

 Mục tiêu nghiên cứu: Bài nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm phân tích dữ liệu lịch sử của thị trƣờng chứng khoán Việt Nam giai đoạn tháng 04 năm 2007 đến tháng 03 năm 2014 để trả lời các câu hỏi sau: Liệu có mối quan hệ nào giữa hiệu quả đầu tƣ từ cổ phiếu thƣờng với tỷ số P/E của cổ phiếu đó tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam hay LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -3- không? Lý thuyết tỷ số giá trên thu nhập về việc có mối quan hệ nghịch chiều giữa tỷ số P/E và hiệu quả đầu tƣ liệu có đúng với thị trƣờng chứng khoán Việt Nam?