Nghiên Cứu Tác Động Của Thuốc Thảo Mộc Chiết Xuất Từ Lá Đu Đủ Đối Với Sâu Hại Rau Cải

Nghiên cứu tác động của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ đối với sâu hại rau cải đang trở thành một chủ đề… 71 trang · Trường Đại học Lâm Nghiệp · 2018.

• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thanh Bình
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Thuốc Thảo Mộc Chiết Xuất Từ Lá Đu Đủ Đối Với Sâu Hại Rau Cải
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ
• 2.1.1. Phân loại cây đu đủ
• 2.1.2. Thành phần trong đu đủ
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA RAU HỌ THẬP TỰ
• 2.2.1. Đặc điểm chung của rau họ thập tự
• 2.2.2. Đặc điểm chung của rau cải
• 2.3. SÂU XANH BƯỚM TRẮNG (Pieris rapae Linnaeus)
• 2.3.1. Đặc điểm gây hại
• 2.3.2. Đặc điểm hình thái
• 2.3.3. Đặc tính sinh học và sinh thái
• 2.4. Thuốc thảo mộc
• 2.5. Các tiêu chuẩn của rau hữu cơ
• 2.6. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ SỬ DỤNG THUỐC THẢO MỘC CHIẾT XUẤT TỪ LÁ ĐU ĐỦ Ở TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 2.6.1. Tình hình trên Thế giới
• 2.6.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG III: VẬT LIỆU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.2. TẠO CHẾ PHẨM PHÒNG TRỪ SÂU HẠI TỪ LÁ ĐU ĐỦ
• 3.2.1. Chuẩn bị nguyên liệu và sơ chế nguyên liệu
• 3.2.2. Pha chế chế phẩm
• 3.2.3. Thu nhận chế phẩm
• 3.2.4. Cách sử dụng chế phẩm
• 3.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Phương pháp luận
• 3.4.2. Tạo chế phẩm thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ
• 3.4.3. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.5. CÁC CHỈ TIÊU THEO DÕI
• 3.6. HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ CỦA THUỐC THẢO MỘC CHIẾT XUẤT TỪ LÁ ĐU ĐỦ
• 3.7. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÍ SỐ LIỆU
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA CÂY RAU CẢI NGỌT
• 4.1.1. Chiều cao cây
• 4.1.2. Chỉ tiêu về thiên địch
• 4.2. ĐÁNH GIÁ HIỆU LỰC PHÒNG, TRỪ SÂU HẠI RAU CỦA CHẾ PHẨM
• 4.2.1. Kết quả thử thuốc trong phòng
• 4.2.2. Kết quả thử thuốc ngoài đồng ruộng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tác động của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ

Nghiên cứu tác động của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ đối với sâu hại rau cải đang trở thành một chủ đề nóng trong nông nghiệp hiện đại. Cây đu đủ không chỉ là một loại trái cây phổ biến mà còn chứa nhiều hợp chất có khả năng phòng trừ sâu bệnh. Việc sử dụng thuốc thảo mộc tự nhiên từ lá đu đủ có thể giúp nông dân giảm thiểu việc sử dụng hóa chất độc hại, bảo vệ sức khỏe con người và môi trường.

1.1. Tác dụng của lá đu đủ trong nông nghiệp

Lá đu đủ chứa nhiều enzyme và hợp chất sinh học có khả năng tiêu diệt sâu bệnh. Nghiên cứu cho thấy rằng các hợp chất này có thể làm giảm đáng kể số lượng sâu hại rau cải như sâu xanh bướm trắng.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng thuốc thảo mộc

Sử dụng thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ không chỉ an toàn cho sức khỏe mà còn giúp bảo vệ môi trường. Các chế phẩm này dễ phân hủy và không để lại dư lượng độc hại trên sản phẩm nông nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc kiểm soát sâu hại rau cải

Sâu hại rau cải, đặc biệt là sâu xanh bướm trắng, đang gây ra nhiều thiệt hại cho nông dân. Việc kiểm soát sâu hại này bằng các biện pháp hóa học không chỉ tốn kém mà còn gây ô nhiễm môi trường. Do đó, cần tìm kiếm các giải pháp thay thế hiệu quả hơn.

2.1. Tình hình sâu hại rau cải hiện nay

Theo thống kê, sâu xanh bướm trắng là một trong những loài gây hại chính trên rau cải, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Mật độ sâu hại tăng cao trong mùa vụ, gây khó khăn cho nông dân.

2.2. Hạn chế của thuốc hóa học trong kiểm soát sâu hại

Việc sử dụng thuốc hóa học không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn làm giảm sự đa dạng sinh học. Nhiều loại sâu bệnh đã phát triển khả năng kháng thuốc, khiến cho việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu lực của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp khoa học để đánh giá hiệu lực của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ trong việc phòng trừ sâu hại rau cải. Các thí nghiệm được thực hiện trong điều kiện kiểm soát để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và quy trình thực hiện

Thí nghiệm được thiết kế với nhiều nhóm đối chứng khác nhau để so sánh hiệu quả của các chế phẩm từ lá đu đủ. Quy trình thực hiện bao gồm việc thu hái lá, chiết xuất và pha chế thuốc.

3.2. Các chỉ tiêu theo dõi trong nghiên cứu

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ sâu hại, sự phát triển của cây rau cải và hiệu quả của chế phẩm trong việc tiêu diệt sâu bệnh. Kết quả sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ có hiệu quả cao trong việc kiểm soát sâu hại rau cải. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng chế phẩm này không chỉ giúp giảm thiểu sâu bệnh mà còn cải thiện năng suất rau cải.

4.1. Đánh giá hiệu lực phòng trừ sâu hại

Kết quả thử nghiệm cho thấy chế phẩm từ lá đu đủ có khả năng tiêu diệt sâu xanh bướm trắng lên đến 80%. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của thuốc thảo mộc trong nông nghiệp.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất rau cải hữu cơ

Việc áp dụng thuốc thảo mộc trong sản xuất rau cải hữu cơ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Nông dân có thể yên tâm hơn khi sử dụng các chế phẩm tự nhiên.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về tác động của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ đối với sâu hại rau cải mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững. Việc phát triển và ứng dụng các chế phẩm tự nhiên sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe con người.

5.1. Tương lai của thuốc thảo mộc trong nông nghiệp

Với sự phát triển của công nghệ và nghiên cứu, thuốc thảo mộc sẽ ngày càng được ứng dụng rộng rãi hơn trong nông nghiệp, giúp nông dân có thêm nhiều lựa chọn an toàn và hiệu quả.

5.2. Khuyến nghị cho nông dân và nhà nghiên cứu

Nông dân nên tích cực tìm hiểu và áp dụng các chế phẩm từ lá đu đủ trong sản xuất. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển thêm nhiều loại thuốc thảo mộc hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế quốc dân của Việt Nam, nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng với lực lượng lao động nông thôn chiếm hơn 60% dân số. Cùng với sự phát triển của thâm canh nông nghiệp, nhu cầu sử dụng các sản phẩm rau xanh cung cấp chất xơ và vitamin cho bữa ăn hàng ngày ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật nhằm đối phó với dịch hại đã tạo ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Số liệu thống kê từ Viện Bảo vệ thực vật cho thấy tại Việt Nam từng ghi nhận khoảng 270 loại thuốc trừ sâu, 160 loại thuốc diệt cỏ và 26 loại chất điều hòa sinh trưởng, chưa kể các nguồn thuốc không rõ nguồn gốc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 1998), ngộ độc dư lượng hóa chất nông nghiệp gây ảnh hưởng tới khoảng 1,5 triệu người và làm tử vong khoảng 25.000 người mỗi năm trên toàn cầu.

Trước áp lực ô nhiễm môi trường và suy thoái hệ sinh thái nông nghiệp, xu hướng chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ – tuyệt đối không sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu hóa học, chất diệt cỏ tổng hợp và sinh vật biến đổi gen (GMO) – trở thành yêu cầu cấp thiết. Một trong những biện pháp sinh học triển vọng là sử dụng các hợp chất thứ cấp chiết xuất từ thảo mộc tự nhiên để xua đuổi và diệt trừ dịch hại. Đề tài "Nghiên cứu sản xuất thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ diệt sâu hại phục vụ trong sản xuất rau cải ngọt hữu cơ" do sinh viên Mai Chấn Huy thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Thanh Bình tại Trường Đại học Lâm Nghiệp (năm 2018) được triển khai nhằm giải quyết vấn đề này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Nghiên cứu quy trình tạo chế phẩm thuốc thảo mộc chiết xuất từ nguồn nguyên liệu lá đu đủ (Carica papaya L.).
2. Thử nghiệm và đánh giá hiệu lực phòng trừ của chế phẩm đối với sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae Linnaeus) gây hại trên cây rau cải ngọt.
3. Xác định nồng độ phối chế thích hợp nhất để đạt hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cao trong bảo vệ rau cải ngọt hữu cơ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chế phẩm thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ; đối tượng cây trồng thử nghiệm là rau cải ngọt họ Thập tự (Brassica sp.); đối tượng dịch hại là sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae Linnaeus).
• Phạm vi không gian: Phòng thí nghiệm và khu thực nghiệm đồng ruộng tại Trường Đại học Lâm Nghiệp (thị trấn Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, Hà Nội). Nguồn nguyên liệu lá đu đủ được thu thập tại khu vực khuôn viên trường và vùng lân cận.
• Phạm vi thời gian: Quá trình chuẩn bị đất, bố trí thí nghiệm, gieo cấy và theo dõi thực nghiệm được thực hiện từ tháng 03/2018 đến tháng 04/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cây đu đủ (Carica papaya L.) thuộc họ Đu đủ (Caricaceae), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới châu Mỹ và được trồng phổ biến tại Việt Nam. Về mặt sinh hóa, lá và các bộ phận của cây chứa nhiều phức hợp enzyme hoạt tính cao (papain, chymopapain, chitinase, papaya peptidase A và B, alpha-D-mannosidase, N-acetyl-beta-D-glucosaminidase), các alkaloid đắng (carpinin, carpain trong lá và pseudo carpain trong thân), flavonoid (quercetin, myricetin) và carotenoid. Các hợp chất này tác động lên côn trùng qua con đường tiếp xúc, vị độc hoặc xông hơi, làm tê liệt hệ thần kinh, gây chán ăn, ức chế quá trình lột xác và cản trở khả năng sinh sản của sâu hại nhưng không để lại dư lượng độc hại, nhanh phân hủy sinh học và an toàn cho thiên địch.

Về cơ sở canh tác hữu cơ, nghiên cứu áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng nước tưới theo TCVN 5942-1995, Tiêu chuẩn ngành 10TCN 602:2006 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và nguyên tắc quản lý canh tác có sự tham gia (PGS). Các nguyên tắc cốt lõi gồm: thiết lập vùng đệm cách ly tối thiểu 1 m để chống xâm nhiễm hóa chất, kiểm soát nguồn nước, cấm hoàn toàn chất tổng hợp và sinh vật biến đổi gen, tuân thủ giai đoạn chuyển đổi đất từ 6 đến 12 tháng.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế đồng bộ từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng:

• Quy trình chiết xuất chế phẩm:

  • Nguyên liệu chuẩn bị: 6 kg lá đu đủ bánh tẻ tươi xanh, 500 ml dầu hỏa (chất trợ phân tán/dung môi), 60 g bột xà phòng (chất bám dính và hoạt động bề mặt).
  • Sơ chế và pha chế: Lá đu đủ được băm/chặt nhỏ, ngâm vào 1 lít nước lã, khuấy đảo mạnh trong 15 phút để hoạt chất khuếch tán.
  • Thu nhận dung dịch: Lọc bỏ bã xơ, thu dịch chiết thô có màu trắng ngà ánh vàng, sau đó hòa trộn bổ sung 4 lít nước, 2 muỗng dầu hỏa và khoảng 20 g (hoặc ml) xà phòng khuấy tan đều trước khi đem phun.

• Phương pháp bố trí thí nghiệm:

  • Thí nghiệm trong phòng: Tiến hành trên các hộp nhựa trong suốt có thông khí bằng vải màn, bên dưới phủ lớp đất dày trồng 2–4 cây cải ngọt đạt giai đoạn 4 lá thật. Thả 10 cá thể sâu non/hộp; sau 2 giờ để sâu ổn định tiến hành phun thuốc đẫm tán lá. Bố trí 4 công thức thí nghiệm với 3 lần lặp lại theo khối ngẫu nhiên.
  • Thí nghiệm ngoài đồng ruộng: Bố trí các ô thí nghiệm diện tích $1\text{ m}^2$, ngăn cách bằng màng nilon cao 50 cm chống sâu phát tán hoặc xâm nhập, có dải bảo vệ xung quanh. Đất được xử lý phân hữu cơ vi sinh, gieo hạt và chăm sóc đến giai đoạn 4–5 lá thật khi sâu phát sinh tự nhiên thì tiến hành phun thuốc vào lúc 16h–17h chiều.

• Các công thức thí nghiệm (CT):

  • CT1: 1 kg chế phẩm lá đu đủ pha với 1 lít nước.
  • CT2: 2 kg chế phẩm lá đu đủ pha với 1 lít nước.
  • CT3: 3 kg chế phẩm lá đu đủ pha với 1 lít nước.
  • CT4: Công thức đối chứng (ĐC) – phun nước lã.

• Chỉ tiêu theo dõi và công thức xử lý:

  • Định kỳ 7 ngày/lần: đo chiều cao cây (cm) từ mặt đất đến đỉnh sinh trưởng và đếm số lá thật xanh theo phương pháp điều tra 5 điểm chéo góc.
  • Đếm số lượng sâu sống tại các mốc 3, 5, 7 và 9 ngày sau phun (NSG).
  • Hiệu lực phòng trừ ($E%$) được tính toán và hiệu đính theo công thức Abbott: $$E(%) = \frac{C - T}{C} \times 100$$ (Trong đó: $C$ là số sâu sống ở công thức đối chứng; $T$ là số sâu sống ở công thức xử lý thuốc).
  • Xử lý số liệu: Thống kê mô tả bằng Microsoft Excel và phân tích phương sai (ANOVA) qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương này trình bày hệ thống hóa cơ sở lý luận và tổng thuật tư liệu thực tiễn về 5 nhóm nội dung chính:

• Đặc điểm cây đu đủ (Carica papaya): Phân loại thực vật học, hình thái thân thảo kích thước lớn (cao 3–10 m), nguồn gốc địa lý từ Trung - Nam Mỹ du nhập vào Việt Nam và thành phần hoạt chất sinh học (đặc biệt là enzyme papain, alkaloid carpain, flavonoid, chất chống oxy hóa).
• Cây rau họ Thập tự và rau cải ngọt (Brassica sp.): Phân tích đặc điểm nông học có bộ rễ ăn nông, phiến lá mỏng dễ bị tổn thương bởi sâu hại. Khái quát điều tra côn trùng tại miền Bắc ghi nhận 23 loài dịch hại thuộc 13 họ, trong đó 14 loài gây hại thường xuyên.
• Đặc tính sinh thái sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae L.): Mô tả kích thước bướm trưởng thành (sải cánh 40–50 mm), tập tính đẻ 50–200 trứng rải rác mặt dưới lá. Vòng đời sâu kéo dài 26–30 ngày (trứng: 6–8 ngày; sâu non: 10–14 ngày; nhộng: 7–8 ngày; bướm sống 2–5 tuần). Sâu non từ tuổi 2 ăn thủng phiến lá tạo lỗ khuyết xơ xác, gây hại cao điểm từ tháng 10 năm trước đến tháng 5 năm sau (đặc biệt nặng từ tháng 2 đến tháng 5).
• Nguyên lý thuốc thảo mộc và tiêu chuẩn rau hữu cơ: Cơ chế diệt sâu qua tiếp xúc, ức chế cảm giác ngon miệng và tác động thần kinh. Giới thiệu khung tiêu chuẩn PGS và Tiêu chuẩn ngành 10TCN 602:2006 về cách ly vùng đệm, nguồn nước, cấm phân bón/thuốc hóa học và chất kích thích sinh trưởng.
• Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước: Tổng kết công trình quốc tế của Murray Isman (2009 - Đại học British Columbia, Canada) về hiệu lực chiết xuất thảo mộc trên cây dâu tây, cà chua; điểm qua thực tế sử dụng lá đu đủ phòng trừ sâu hại tại các vùng sản xuất rau hữu cơ Lương Sơn (Hòa Bình), Sóc Sơn (Hà Nội), Duy Tiên (Hà Nam) giúp giảm 40%–50% chi phí bảo vệ thực vật.

CHƯƠNG III: VẬT LIỆU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương III thiết lập toàn bộ quy trình vận hành nghiên cứu thực nghiệm:

• Liệt kê chi tiết danh mục trang thiết bị, dụng cụ thí nghiệm (hộp nhựa trong suốt, vải màn mùng, bình đong chia độ, bình phun áp lực, cuốc, xẻng, bạt nilon cách ly, đất canh tác, phân hữu cơ vi sinh).
• Chuẩn hóa quy trình 4 giai đoạn điều chế thuốc thảo mộc từ lá đu đủ (chuẩn bị $\rightarrow$ sơ chế $\rightarrow$ pha chế ngâm chiết $\rightarrow$ thu nhận và bổ sung chất bám dính xà phòng, dầu hỏa).
• Xác lập lịch trình thực nghiệm nông học cụ thể:
  • Thời gian chuẩn bị đất, lên luống: 05/03/2018.
  • Thời gian bón lót phân vi sinh: 06/03/2018.
  • Thời gian gieo hạt rau cải: 07/03/2018; hạt nảy mầm đạt 2 lá mầm vào ngày 16/03/2018.
  • Thời gian lây thả sâu và phun thuốc trong phòng: 09/03/2018.
  • Thời gian sâu xuất hiện và phun thuốc ngoài ruộng: 20/03/2018 - 21/03/2018.
• Xây dựng hệ thống bảng biểu điều tra nông học (chiều cao cây, số lá, mật độ sâu sống, quần thể thiên địch cóc, kiến ba khoang) và thiết lập thuật toán tính hiệu lực trừ sâu theo công thức Abbott kết hợp phân tích ANOVA trên IRRISTAT 5.0.

CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Chương IV công bố dữ liệu đo đạc thực nghiệm và phân tích tác động tương hỗ giữa nồng độ chế phẩm với cây trồng và sâu hại:

• Tác động đến sinh trưởng rau cải ngọt: Trong 7 ngày đầu sau gieo, các công thức không có sự khác biệt rõ rệt. Khi sâu bùng phát cắn phá, các ô được xử lý chế phẩm nồng độ cao duy trì diện tích lá quang hợp tốt hơn. Đến ngày thứ 35, chiều cao cây đạt mức cao nhất ở CT3 ($20{,}11\text{ cm}$) và thấp nhất ở CT4 đối chứng ($18{,}12\text{ cm}$). Số lượng lá xanh trên cây ở CT3 cũng đạt cao nhất, trong khi CT1 chỉ đạt trung bình $6{,}7\text{ lá/cây}$ do sâu còn sống tiếp tục gây hại.
• Đánh giá an toàn sinh thái: Qua theo dõi 30 cây ngẫu nhiên/công thức, các loài thiên địch tự nhiên như kiến ba khoang và cóc không bị suy giảm mật độ khi phun thuốc thảo mộc.
• Đánh giá hiệu lực trừ sâu xanh bướm trắng: Dữ liệu chứng minh hiệu lực của thuốc tỷ lệ thuận với nồng độ chiết xuất và thời gian sau phun. Trong phòng thí nghiệm, hiệu lực sau 9 ngày đạt từ $66{,}67%$ (CT1) đến $83{,}33%$ (CT3). Ngoài đồng ruộng, do tác động của thời tiết và tập tính lẩn trốn vào kẽ đất của sâu non, hiệu lực sau 9 ngày đạt $40{,}00%$ (CT1), $53{,}33%$ (CT2) và $60{,}00%$ ở CT3.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

Hiệu lực tiêu diệt và xua đuổi sâu non sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae) của chế phẩm thảo mộc lá đu đủ được tổng hợp cụ thể qua bảng số liệu sau:

Điều kiện thử nghiệm	Công thức thí nghiệm	3 ngày sau phun (%)	5 ngày sau phun (%)	7 ngày sau phun (%)	9 ngày sau phun (%)
Trong phòng thí nghiệm	CT1 (1 kg lá / 1 lít)	3,33	26,67	53,33	66,67
	CT2 (2 kg lá / 1 lít)	6,67	30,00	56,67	70,00
	CT3 (3 kg lá / 1 lít)	13,33	33,33	63,33	83,33
Ngoài đồng ruộng	CT1 (1 kg lá / 1 lít)	3,33	13,33	30,00	40,00
	CT2 (2 kg lá / 1 lít)	6,66	-	33,33	53,33
	CT3 (3 kg lá / 1 lít)	6,66	-	43,33	60,00

Ghi chú: Ở công thức đối chứng (CT4 - phun nước lã), sâu non phát triển bình thường, không ghi nhận tỷ lệ chết tự nhiên đáng kể.

Về mặt sinh trưởng cây trồng, công thức CT3 giúp rau cải đạt chiều cao vượt trội ($20{,}11\text{ cm}$ ở 35 ngày sau gieo so với $18{,}12\text{ cm}$ của đối chứng) và số lá thật được bảo vệ nguyên vẹn nhiều nhất.

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật

• Tác giả khuyến nghị người sản xuất rau hữu cơ nên sử dụng chế phẩm theo công thức CT3 (tỷ lệ 3 kg lá đu đủ tươi ngâm trong 1 lít nước, sau đó hòa thêm 4 lít nước lã, bổ sung 2 muỗng dầu hỏa và 20 g xà phòng làm chất bám dính).
• Thuốc sau khi phối chế cần được đem phun ngay trong ngày; thời điểm phun thích hợp nhất là vào buổi chiều mát (16h–17h) và phải phun ướt đẫm hai mặt lá rau cũng như gốc cây.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã chuẩn hóa được công thức và quy trình chế biến thuốc trừ sâu sinh học đơn giản, tận dụng nguồn phụ phẩm thực vật sẵn có tại địa phương (lá đu đủ), cung cấp giải pháp kỹ thuật an toàn thay thế hóa chất BVTV, góp phần hạ giá thành đầu vào trong canh tác rau cải ngọt đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Hoạt chất sinh học trong dịch chiết lá đu đủ dễ bị phân hủy quang hóa và bốc hơi nhanh dưới tác động của nhiệt độ và ánh sáng ngoài đồng ruộng, dẫn đến hiệu lực diệt sâu ngoài trời thấp hơn đáng kể so với thử nghiệm trong phòng kín.
  • Chế phẩm không thể bảo quản lưu trữ lâu ngày; nếu để lâu sẽ giảm hoạt tính enzyme và mất tác dụng diệt sâu.
  • Ngoài đồng ruộng, số lượng sâu chui rúc vào khe đất hoặc trốn thoát khỏi ô thí nghiệm gây khó khăn cho việc thống kê tuyệt đối.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Cải tiến quy trình chiết xuất nhằm tiết kiệm nguyên liệu, giảm bớt công lao động nhưng vẫn giữ được nồng độ hoạt chất cao.
  • Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của dịch chiết lá đu đủ lên từng pha phát triển cụ thể (trứng, các độ tuổi sâu non 1–5, nhộng) của sâu xanh bướm trắng.
  • Khảo nghiệm hiệu lực của chế phẩm trên các đối tượng dịch hại khác của rau họ Thập tự (sâu tơ, bọ nhảy, rệp muội).

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên: Các ngành Bảo vệ thực vật, Nông học, Nông nghiệp hữu cơ, Khoa học môi trường tại các trường đại học khối nông - lâm nghiệp (như ĐH Lâm Nghiệp, Học viện Nông nghiệp Việt Nam) làm tài liệu tham khảo về phương pháp bố trí thí nghiệm sinh học, công thức hiệu đính Abbott và phân tích phương sai nông học bằng phần mềm IRRISTAT.
• Nông hộ và hợp tác xã sản xuất rau an toàn/hữu cơ: Ứng dụng trực tiếp quy trình chế tạo thuốc thảo mộc từ lá đu đủ kết hợp xà phòng và dầu hỏa để phòng trừ sâu hại chi phí thấp, không độc hại cho người tiêu dùng và người phun thuốc.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình phối chế thuốc trừ sâu từ lá đu đủ trong khóa luận gồm những nguyên liệu và tỷ lệ nào? Quy trình chuẩn sử dụng 6 kg lá đu đủ tươi, 500 ml dầu hỏa và 60 g bột xà phòng. Khi pha chế thực tế theo công thức tối ưu (CT3), dùng 3 kg lá đu đủ băm nhỏ ngâm trong 1 lít nước trong 15 phút, lọc lấy dịch chiết rồi pha thêm 4 lít nước sạch, hòa cùng 2 muỗng dầu hỏa và 20 g xà phòng để phun.

2. Hiệu lực diệt sâu xanh bướm trắng của chế phẩm ở công thức tốt nhất đạt bao nhiêu phần trăm? Ở công thức CT3 (3 kg lá đu đủ/1 lít nước), hiệu lực diệt sâu tăng dần theo thời gian: trong phòng thí nghiệm đạt $13{,}33%$ (ngày 3), $33{,}33%$ (ngày 5), $63{,}33%$ (ngày 7) và đạt tối đa $83{,}33%$ sau 9 ngày; ngoài đồng ruộng hiệu lực đạt cao nhất $60{,}00%$ sau 9 ngày phun.

3. Tại sao tác giả khuyến cáo nên phun thuốc vào thời điểm chiều tối và phun ngay sau khi pha? Dịch chiết lá đu đủ chứa các hoạt chất sinh học và enzyme dễ bị phân giải, bốc hơi dưới ánh nắng mặt trời và giảm hoạt lực theo thời gian. Phun vào buổi chiều tối (khoảng 16h–17h) giúp thuốc bám dính lâu hơn trên biểu bì lá và tiếp xúc trực tiếp khi sâu non bắt đầu ra cắn phá mạnh.

4. Chế phẩm lá đu đủ có gây ảnh hưởng tiêu cực đến các loài thiên địch trên ruộng rau không? Kết quả theo dõi thực nghiệm trên 30 cây ngẫu nhiên tại ruộng cho thấy mật độ các loài thiên địch có ích (kiến ba khoang, cóc bắt sâu) không bị suy giảm, khẳng định tính an toàn sinh thái của chế phẩm sinh học này.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Mai Chấn Huy đã xây dựng thành công quy trình chiết xuất thuốc trừ sâu thảo mộc từ lá đu đủ và chứng minh hiệu quả thực tế trong việc kiểm soát sâu xanh bướm trắng hại rau cải ngọt. Công thức phối chế CT3 (3 kg lá đu đủ/1 lít nước kết hợp dầu hỏa và xà phòng bám dính) mang lại hiệu lực phòng trừ cao nhất, đạt $83{,}33%$ trong phòng và $60{,}00%$ ngoài đồng ruộng sau 9 ngày xử lý, đồng thời bảo vệ tốt sức sinh trưởng của cây rau. Đây là giải pháp kỹ thuật nông nghiệp sinh học có tính khả thi cao, góp phần giải quyết bài toán kiểm soát dịch hại an toàn và nâng cao hiệu quả kinh tế cho mô hình canh tác rau hữu cơ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận này em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện ở Trường Đại học Lâm Nghiệp. Xin chân thành cảm ơn giảng viên hướng dẫn TS. Trần Thị Thanh Bình đã tận tình, chu đáo hướng dẫn em thực hiện khóa luận này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn toàn hoàn chỉnh nhất.

Do mới làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, tiếp cận với thực tế sản xuất cũng như hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định mà bản thân chưa thấy được. Em rất mong được sự góp ý của quý thầy cô giáo và các bạn để khóa luận được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn ! Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Sinh viên thực hiện Mai Chấn Huy i MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

iv DANH MỤC CÁC BẢNG. v DANH MỤC CÁC HÌNH. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

2 CHƢƠNG II. 3 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ. Phân loại cây đu đủ.

Thành phần trong đu đủ. ĐẶC ĐIỂM CỦA RAU HỌ THẬP TỰ. Đặc điểm chung của rau họ thập tự. Đặc điểm chung của rau cải.

SÂU XANH BƢỚM TRẮNG (Pieris rapae Linnaeus). Đặc điểm gây hại. Đặc điểm hình thái. Đặc tính sinh học và sinh thái.

Thuốc thảo mộc. Các tiêu chuẩn của rau hữu cơ. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ SỬ DỤNG THUỐC THẢO MỘC CHIẾT XUẤT TỪ LÁ ĐU ĐỦ Ở TRONG NƢỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI. Tình hình trên Thế giới.

Nghiên cứu ở Việt Nam. 13 CHƢƠNG III. 15 VẬT LIỆU - NỘI DUNG - PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU.

TẠO CHẾ PHẨM PHÒNG TRỪ SÂU HẠI TỪ LÁ ĐU ĐỦ. Chuẩn bị nguyên liệu và sơ chế nguyên liệu. Pha chế chế phẩm. Thu nhận chế phẩm.

Cách sử dụng chế phẩm. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp luận .Tạo chế phẩm thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ.

Phương pháp bố trí thí nghiệm .CÁC CHỈ TIÊU THEO DÕI .HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ CỦA THUỐC THẢO MỘC CHIẾT XUẤT TỪ LÁ ĐU ĐỦ. PHƢƠNG PHÁP XỬ LÍ SỐ LIỆU. 22 CHƢƠNG IV. 23 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG CỦA CÂY RAU CẢI NGỌT. Chiều cao cây. Chỉ tiêu về thiên địch. ĐÁNH GIÁ HIỆU LỰC PHÒNG, TRỪ SÂU HẠI RAU CỦA CHẾ PHẨM .1 Kết quả thử thuốc trong phòng.

Kết quả thử thuốc ngoài đồng ruộng. 33 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 33 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1 iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Kí hiệu Tên đầy đủ 1 BVTV Bảo vệ thực vật 2 WTO Tổ chức thương mại thế giới 3 Kg Kilogam 4 CN Công nghiệp 5 VSV Vi sinh vật 6 CT Công thức 7 TTSSH Thuốc trừ sâu sinh học 8 TTS Thuốc trừ sâu 9 CTTN Công thức thí nghiệm 10 NSG Ngày sau gieo 11 NXB Nhà xuất bản iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.

Diễn biến chiều cao cây rau cải ở 4 công thức (cm). Số lá xanh trên rau cải (Đơn vị tính: lá/cây). Hiệu lực trừ sâu xanh bướm trắng trong phòng của chế phẩm. Hiệu lực trừ sâu xanh bướm trắng ngoài ruộng của thuốc.

30 v DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Sơ đồ điều chế thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ. Lá đu đủ nguyên liệu chế tạo chế phẩm. Error! Bookmark not defined.

Dầu hỏa nguyên liệu chế tạo chế phẩm. Error! Bookmark not defined. Bột xà phòng nguyên liệu chế tạo chế phẩm. Error! Bookmark not defined.

Lá đu đủ ngâm trong 1 lít nước. Error! Bookmark not defined. Chế phẩm thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ. Error! Bookmark not defined.

So sánh chiều cao rau cải ở 4 công thức( đơn vị: cm). So sánh số lá xanh của rau cải ở 3 công thức. Thử hiệu lực của thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ diệt sâu xanh bướm trắng trong phòng .So sánh hiệu lực của các loại chế phẩm trong phòng lên sâu xanh bướm trắng .bố trí thì nghiệm ngoài đồng ruộng.So sánh hiệu lực của các loại chế phẩm trên đồng ruộng. Sâu bị chết sau khi bị phun chế phẩm.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Nước ta là một nước nông nghiệp,nông dân chiếm trên 60% dân số cả nước. Do vậy, nông nghiệp chiếm một vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.Trong đó rau là sản phẩm tiêu dùng không thể thiếu của con người, là nguồn cung cấp nhiều dinh dưỡng hết sức quan trọng mà các thực phẩm kháckhông thể thay thế được như chất xơ, vitamin… Hiện nay sản xuất rau hữu cơ đang là một vấn đề quan tâm lớn ở trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Rau hữu cơ là loại rau canh tác trong điều kiện hoàn toàn tự nhiênkhông bón phân hoá học,không phun thuốc bảo vệ thực vật,không phun thuốc kích thích sinh trưởng,không sử dụng thuốc diệt cỏ,không sử dụng sản phẩm biến đổi gen.Nền nông nghiệp ngày càng phát triển, đi vào thâm canh,sản xuất hàng hóa thì vai trò của công tác bảo vệ thực vật, đặc biệt là sử dụng thuốc BVTV ngày càng quan trọng đối với sản xuất. Theo thống kê của Viện bảo vệ thực vật hiện nay ở Việt Nam đang dùng khoảng 270 loại thuốc trừ sâu, 160 loại thuốc diệt cỏ,26 loại thuốc kích thích sinh trưởng.

Hàng năm có rất nhiều các loại thuốc khác ra đời chưa kể đến các loại thuốc nhập lậu.Có thể nói, không một biện pháp bảo vệ mùa màng nào hiệu quả hơn biện pháp hóa học về mặt qui mô và hiệu quả. Nhưng các biện pháp hóa học đã bộc lộ ngày càng nhiều những khuyết điểm của nó, sau khi dùng chất diệt cỏ hoặc thuốc trừ sâu hóa học, môi trường bị ô nhiễm, con người bị ngộ độc và cả khu hệ sinh vật đi kèm cũng bị ảnh hưởng làm mất cân bằng sinh thái.Điều nghiêm trọng hơn là tình trạng gia tăng liều lượng và thời gian phun thuốc hóa học chống sâu bệnh đã tạo nên dư lượng thuốc không cho phép trên rau màu và lương thực, là nguyên nhân gây nhiễm độc cho khoảng 1,5 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 25 nghìn người bị tử vong (WHO, 1998). Trước thực trạng này, các nhà khoa học nông nghiệp đã nghiên cứu và đưa ra phương pháp mới trong phòng trừ và tiêu diệt các loài sâu hại cây trồng.Một trong những phương pháp đó là kiểm soát sinh học 1 Nghiên cứu sử dụng các hợp chất thứ cấp có nguồn gốc thảo mộc có khả năng phòng trừ, tiêu diệt sâu hại cây trồng hiệu quả và an toàn. Do đó, các chế phẩm phòng trừ sâu hại cây trồng có nguồn gốc sinh học rất được quan tâm,bởi chúng ít ảnh hưởng đến sinh vật sống, dễ phân hủy, không làm độc nông phẩm và tiện sử dụng.Cây đu đủ là một cây thuộc Họ Đu đủ.

Đây là cây thân thảo to, không hoặc ít khi có nhánh, cao từ 3–10 m. Lá to hình chân vịt, cuống dài, đường kính 50–70 cm, có khoảng 7 khía. Hoa trắng hay xanh, đài nhỏ, vành to năm cánh. Quả đu đủ to tròn, dài, khi chín mềm, hạt màu nâu hoặc đen tùy từngloại giống, có nhiều hạt.Cây thân gỗ mềm, thon, ngắn ngày, quả hình ô van to.Chế phẩm từ cây đu đủ có tách dụng trừ nấm, giun tròn và sâu bọ.

Rệp, sâu xanh, sâu khoang, tuyến trùng, mối, bệnh gỉ sắt ở cà phê, nấm mốc sươngcà chua, khoai tây và rầy nâu trên lúa.từ quả, lá tươi và rễ của cây Đủ đủ.Từ những lý do trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu sản xuất thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu diệt sâu hại phục vụ trong sản xuất rau cải ngọt hữu cơ” 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu thuốc thảo mộc chiết xuất từ lá đu đủ - Thử hiệu lực của thuốc trên sâu xanh bướm trắng hại trên rau cải ngọt - Lựu chọn được nồng độ thuốc thích hợp trong phòng trừ sâu xanh bướm trắng hại rau cải 1.ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU  Thuốc trừ sâu chiết xuất từ lá đu đủ  Loại rau thử nghiệm: Rau cải  Loại sâu thử nghiệm: Sâu xanh bướm trắng  Địa điểm: tại Đại Học Lâm Nghiệp 2 CHƢƠNG II TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ 2. Phân loại cây đu đủ Đu đủ (danh pháp khoa học: Carica papaya) là một cây thuộc Họ Đu đủ Về phân loại khoa học.

Hình thái Đây là cây thân thảo to, không hoặc ít khi có nhánh, cao từ 3–10 m. Lá to hình chân vịt, cuống dài, đường kính 50–70 cm, có khoảng 7 khía. Hoa trắng hay xanh, đài nhỏ, vành to năm cánh.Quả đu đủ to tròn, dài, khi chín mềm, hạt màu nâu hoặc đen tùy từng loại giống, có nhiều hạt.Cây và quả đu đủ Nguồn: Medicinal-Plants(1887) của Koehler 3 2. Phân bố -Thế giới: Là cây có nguồn gốc ở vùng đất thấp từ miền nam México qua miền đông Trung Mỹ và bắc Nam Mỹ.

Và sau đó đã được người Tây Ban Nha đưa tới Philippines vào khoảng năm 1550.Từ đây nó được đưa vào khu vực nhiệt đới châu Á, châu Phi. Ngày nay, đu đủ được trồng ở phần lớn các nước nhiệt đới như Brasil, Ấn Độ, Nam Phi, Sri Lanka, Philippines, Việt Nam. - Việt Nam: Ở nước ta, Đu dủ được trồng ở nhiều vùng trong cả nước,vàđu đủ là thứ quả được dùng trong mâm ngũ quả ngày Tết của người Nam Bộ Việt Nam (Gồm các thứ quả mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Vì quan niệm của người miền Nam như cách đọc ghép tên các thứ quả này thành "cầu sung vừa đủ xài") (https://vi.org/wiki/%C4%90u_%C4%91%E1%BB%A7 ) 2.

Thành phần trong đu đủ Đủ đủ chứa khá nhiều hợp chất như: Các enzym (enzymes): Nhựa chứa nhiều enzyme như papain,chymopapain,papaya glutamine cycltransferase, glutaminyl- peptide-cyclo transferase, chitinase, papaya peptidase A và B, alpha-D- mannosidase và N-acetyl-beta-D-glucosaminidase. Quả chứa beta-galactosidase I,II và III, và 1-amino cyclopropane-1-carboxylase (ACC) oxidase, phenol-D- glucosyltransferase. * carotenoid: trong đu đủ chín có 19 loại carotenoid, chủ yếu là cryptoxanthin, beta carotenvaf cryptoflavin, violaxanthinvaf zeaxanthin *Alkaloid: Lá chứa carpinin và carpain, ruột thân có pseudo carpain * Monoterpenoid: quả chứa 4-terpineol,linalool và linalooloxid * Falavonoid: chồi non chứa quercetin, myricetin ( nguồn: https://text.com/tai-lieu/nghien-cuu-hoat-tinh-sinh-hoc- cua-mot-so-hop-chat-chiet-tach-tu-la-du-du-carica-papaya-linn-35779. Công dụng Trong đu đủ có chứa rất nhiều loại enzim, ví như enzim papain rất tốt cho tiêu hoá, giúp tiêu hoá các thức ăn giàu protein một cách dễ dàng hơn.