BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH …. NGUYỄN THỊ MỸ HIẾU SỰ TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUA KÊNH TÍN DỤNG NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa Tp. Hồ Chí Minh, năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2013 Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Hiếu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC HÌNH VẼ Tóm tắt. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây. Khung lý thuyết về sự truyền dẫn chính sách tiền tệ.
Vai trò của chính sách tiền tệ. Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ. Các công cụ của chính sách tiền tệ tại Việt Nam hiện nay. Các nghiên cứu về kênh tín dụng ngân hàng.
Các nghiên cứu lý thuyết. Các nghiên cứu thực nghiệm về kênh tín dụng ngân hàng. Phương pháp nghiên cứu. Nội dung và các kết quả nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu. 31 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các tác động vĩ mô của kênh tín dụng ngân hàng. Các kết quả nghiên cứu chính.
Các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. 52 PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CDs: Chứng chỉ tiền gửi GDP: Tổng sản phẩm quốc nội GMM: Mô hình Moments Tổng quát HNX: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội HOSE: Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh OTC: Cổ phiếu chưa niêm yết TMCP: Thương mại cổ phần USD: Đô la Mỹ VAR: Mô hình tự hồi quy vector VECM: Mô hình vector hiệu chỉnh sai số VND: Đồng Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Thống kê dữ liệu. Phương trình (3.1) sử dụng biến Quy mô (Size).
Phương trình (3.1) sử dụng biến Thanh khoản (Liq). Phương trình (3.1) sử dụng biến Mức độ vốn hóa (Cap). Phương trình (3.1) sử dụng biến Size và Liq. Phương trình (3.1) sử dụng biến Size và Cap.
Phương trình (3.1) sử dụng biến Liq và Cap. Phương trình (3.1) sử dụng biến Size, Liq và Cap. Danh mục mức vốn pháp định của tổ chức tín dụng, ban hành kèm theo Nghị định số 141/2006/NĐ-CP. Các phản ứng vĩ mô của kênh tín dụng ngân hàng.
47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Tỷ lệ tín dụng ngân hàng trên tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giai đoạn 2002-2011. Biến động chỉ số VN-Index trong 5 năm 2009-2013. Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ.
Lãi suất tái cấp vốn tại Việt Nam giai đoạn 2000-2013. Lãi suất tái chiết khấu tại Việt Nam giai đoạn 2000-2013. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc với tiền gửi VND tại các Tổ chức tín dụng (trừ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) giai đoạn 2007-2011. Lãi suất cơ bản tại Việt Nam giai đoạn 2000-2010.
Diễn biến lãi suất giai đoạn 2002 – 2012. Đồ thị của Nguồn vốn và Mức vốn hóa các ngân hàng (2011). Tốc độ tăng trưởng GDP từ năm 2007 - 2012. Số lượng doanh nghiệp niêm yết mới từ năm 2010 – 2012.
50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Tóm tắt Bài viết này tiến hành một nghiên cứu thực nghiệm về kênh tín dụng ngân hàng trong việc truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Bài nghiên cứu tập trung vào việc kiểm tra xem liệu rằng tác động của những thay đổi chính sách tiền tệ đối với tín dụng ngân hàng có phụ thuộc vào quy mô, năng lực vốn, thanh khoản của ngân hàng hay không. Dữ liệu bảng trong bài được thu thập từ 37 ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong thời gian từ năm 2002 đến năm 2012, sử dụng mô hình bảng linh hoạt. Kết quả cho thấy có bằng chứng về sự tồn tại của kênh tín dụng ngân hàng tại Việt Nam.
Quy mô và Thanh khoản của ngân hàng dường như đóng vai trò quan trọng trong việc phân biệt phản ứng của các ngân hàng đối với các thay đổi trong chính sách tiền tệ, trong khi vai trò của Mức vốn hóa không được thể hiện rõ ràng. Bài nghiên cứu đồng thời cũng xem xét các tác động vĩ mô của kênh tín dụng ngân hàng đến các thay đổi trong chính sách tiền tệ và tìm thấy bằng chứng liên kết cung tín dụng tổng thể đến hoạt động kinh tế tại Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giới thiệu 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Hình 1.
Tỷ lệ tín dụng ngân hàng trên tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giai đoạn 2002-2011 (đơn vị tính: %) Nguồn số liệu: Ngân hàng Thế Giới Với tỷ lệ tín dụng trên GDP tại Việt Nam vào cuối năm 2011 vào khoảng 121% so với khoảng 45% vào năm 2002 (theo thống kê của Ngân hàng Thế Giới, chỉ tính riêng tín dụng ngân hàng), Việt Nam hiện đang có tỷ lệ gia tăng tín dụng ngân hàng rất nhanh. Tỷ lệ tín dụng cao là một dấu hiệu cho thấy tín dụng ngân hàng đang có sức ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế của nước ta hiện nay. Vì vậy, nhà nước luôn quan tâm và coi tín dụng ngân hàng như là một kênh để truyền dẫn chính sách tiền tệ vào nền kinh tế. Tuy nhiên, tỷ lệ tín dụng ở nước ta trong thời gian qua liên tục gia tăng, và chỉ giảm từ năm 2010 đến 2011 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu.
Điều đó đặt ra câu hỏi liệu rằng tăng trưởng tín dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 có bị chi phối bởi chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ hay không, hay việc tăng trưởng tín dụng là do nguyên nhân nào khác liên quan đến sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ trong những năm gần đây của Việt Nam, đặc biệt là sau khi thị trường chứng khoán trong nước chính thức đi vào hoạt động vào ngày 20/07/2000, cung cấp một kênh huy động vốn mới hiệu quả cho các doanh nghiệp. Biến động chỉ số VN-Index trong 5 năm 2009-2013 Nguồn: CafeF Tuy nhiên, thị trường chứng khoán tại Việt Nam mới ra đời và còn non trẻ, các kênh huy động vốn khác cũng không dễ dàng tiếp cận khi mà hệ thống tài chính tại Việt Nam chưa đạt được mức phát triển cao, và tình trạng thị trường chứng khoán ở Việt Nam hiện gần như đang bị đóng băng trong vòng năm năm qua (chỉ số VN-Index dao động xung quanh mốc 400-500 điểm, xem hình 1.2) do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, thì kênh tín dụng ngân hàng dường như là kênh cung cấp vốn chính cho nền kinh tế hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Do đó, việc hiểu rõ cách thức chính sách tiền tệ ở nước ta được truyền dẫn vào trong nền kinh tế như thế nào sẽ giúp các nhà làm chính sách trong nước có cái nhìn đúng đắn và có những bước đi phù hợp để điều hành nền kinh tế theo cách có hiệu quả nhất. Các bài nghiên cứu trước đây về kênh tín dụng ngân hàng tại Việt Nam rất hạn chế, và chủ yếu là nghiên cứu trong cái nhìn tổng quan về các con đường truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam nói chung mà thiếu các bài nghiên cứu chuyên sâu về kênh tín dụng ngân hàng.
Mục tiêu của bài nghiên cứu này là tiến hành nghiên cứu thực nghiệm về sự tồn tại của kênh tín dụng ngân hàng trong việc truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Cụ thể, bài nghiên cứu sẽ kiểm tra xem liệu rằng có phải sự khác biệt trong tác động của những thay đổi trong chính sách tiền tệ đối với tín dụng của các ngân hàng là phụ thuộc vào quy mô, sức mạnh vốn, tính thanh khoản của chính các ngân hàng hay không. Điều này có thể giúp hiểu được các nhân tố tác động đến sự hấp thụ vốn của hệ thống ngân hàng để trụ vững trước các thay đổi trong chính sách tiền tệ (sau đây gọi chung là “cú shock tiền tệ”). Bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cho 37 ngân hàng thương mại tại Việt Nam, sử dụng dữ liệu theo năm từ năm 2002 đến năm 2012, với phương pháp ước lượng bảng linh hoạt.
Tiếp theo, bài nghiên cứu tiến hành ước lượng vai trò của kênh tín dụng ngân hàng trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ bằng việc thêm vào một phương pháp đang được áp dụng hiện nay được đưa ra bởi Ashcraft (2006), và đã được Matousek and Sarantis (2009) sử dụng thành công cho các nước Trung và Đông Âu. Phương pháp này bao gồm sự tổng hợp dữ liệu ngân hàng đến dữ liệu quốc gia và xem xét những sự khác biệt trong phản ứng của (a) sự tăng trưởng tín dụng ngân hàng ở Việt Nam thông qua quy mô, thanh khoản và vốn hóa ngân hàng, và (b) tăng trưởng sản lượng quốc gia đối với tăng trưởng tín dụng quốc gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Bài nghiên cứu được cấu trúc như sau: phần 2 diễn giải các kết quả của các bài nghiên cứu trước đây. Phần 3 làm rõ phương pháp và cách thức thu thập dữ liệu được sử dụng trong bài.
Phần 4 trình bày và phân tích các kết quả thực nghiệm từ dữ liệu ngân hàng đơn lẻ, sau đó là trình bày kết quả vĩ mô của kênh tín dụng ngân hàng, phần 5 kết luận. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây 2. Khung lý thuyết về sự truyền dẫn chính sách tiền tệ 2. Vai trò của chính sách tiền tệ Trường phái Kinh tế học cổ điển lập luận rằng nhà nước chỉ cần thực hiện ba chức năng cơ bản: bảo đảm môi trường hòa bình, không để xảy ra nội chiến, ngoại xâm; tạo ra môi trường thể chế cho phát triển kinh tế thông qua hệ thống phát luật; và cung cấp hàng hóa công cộng.
Ngoài ra, nhà nước không cần can thiệp sâu vào nền kinh tế vì có một “Bàn tay vô hình” đảm bảo nền kinh tế vận hành hiệu quả (A.