HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG VẬT LIỆU HỮU CƠ CHO NGÔ TRÊN ĐẤT CÁT BIỂN TỈNH NGHỆ AN LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2023 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG VẬT LIỆU HỮU CƠ CHO NGÔ TRÊN ĐẤT CÁT BIỂN TỈNH NGHỆ AN Ngành: Khoa học đất Mã số: 9 62 01 03 Người hướng dẫn: PGS. Đào Châu Thu TS. Cao Việt Hưng HÀ NỘI – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ nguồn gốc rõ ràng.
Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Thị Bích Thủy i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Đào Châu Thu và TS. Cao Việt Hưng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Khoa học đất, Khoa Tài nguyên và Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, cán bộ, giảng viên và sinh viên Viện Nông nghiệp - Tài nguyên, Trường Đại học Vinh, lãnh đạo và cán bộ Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ, Sở Tài nguyên và Môi trường Nghệ An, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nghệ An, phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các hộ nông dân trên địa bàn huyện Nghi Lộc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn chương trình đào tạo nghiên cứu sinh theo Đề án 911 của Bộ giáo dục và Đào tạo đã hỗ trợ tôi một phần kinh phí giúp tôi thuận lợi trong việc triển khai và thực hiện đề tài nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án.
Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Thị Bích Thủy ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
viii Danh mục hình. x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Đất cát biển và sử dụng đất cát biển. Tổng quan đất cát biển. Sử dụng đất cát biển trong sản xuất nông nghiệp.
Tình hình sản xuất ngô. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô ở Nghệ An.
Nghiên cứu sử dụng vật liệu hữu cơ trong canh tác ngô. Nghiên cứu sử dụng vật liệu hữu cơ trong canh tác ngô trên thế giới. Nghiên cứu sử dụng vật liệu hữu cơ trong canh tác ngô ở Việt Nam. Nhận xét rút ra từ tổng quan và định hướng nghiên cứu của luận án.
Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Điều tra thu thập số liệu. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng. Phương pháp xây dựng mô hình thử nghiệm. Phương pháp lấy mẫu và đo đếm các chỉ tiêu nghiên cứu.
Phương pháp trồng, chăm sóc và thu hoạch ngô. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Nghiên cứu phân bố, hiện trạng dụng đất cát biển ở tỉnh Nghệ An.
Hiện trạng phân bố đất cát biển tỉnh Nghệ An. Hiện trạng sử dụng nhóm đất cát biển ở tỉnh Nghệ An. Hệ thống cây trồng trên nhóm đất cát biển ở tỉnh Nghệ An. Thực trạng sản xuất ngô trên vùng đất cát biển.
Điều tra thực trạng và xác định yếu tố hạn chế trong sản xuất ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Thực trạng sản xuất và sử dụng vật liệu hữu cơ trong canh tác ngô trên đất cát biển. Các yếu tố ảnh hưởng đến canh tác ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Một số nhận xét rút ra từ kết quả điều tra các yếu tố ảnh hưởng đến canh tác ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An.
Nghiên cứu xây dựng thí nghiệm nguồn vật liệu hữu cơ, cây trồng xen và vật liệu che phủ trong sản xuất ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Đánh giá ảnh hưởng các loại phân hữu cơ trong sản xuất ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Đánh giá ảnh hưởng của liều lượng phân hữu cơ đến sản xuất ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Đánh giá ảnh hưởng của cây trồng xen với ngô trồng trên đất cát biển tỉnh Nghệ An.
Nghiên cứu ảnh hưởng của vật liệu che phủ cho ngô trồng trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Xây dựng mô hình và đề xuất giải pháp sử dụng vật liệu hữu cơ cho cây ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Xây dựng mô hình từ các kết quả nghiên cứu trồng ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Đề xuất các giải pháp cho canh tác ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An.
Kết luận và đề nghị. 136 Danh mục các công trình công bố có liên quan đến luận án. 137 Tài liệu tham khảo. 148 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CEC Dung lượng cation trao đổi CHC Chất hữu cơ CPVS Chế phẩm vi sinh CT Công thức CV% Độ biến động FAO Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc HC Hữu cơ HCSH Phân hữu cơ sinh học HTX Hợp tác xã K2Odt Kali dễ tiêu K2Ots Kali tổng số LAI Chỉ số diện tích lá LSD0,05 Sai số nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức cho phép 5% MĐTB Mật độ trung bình ND Nông dân Ndt Đạm dễ tiêu NIAPP Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NS Năng suất NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu Nts Đạm tổng số OC Cacbon hữu cơ OM Chất hữu cơ P2O5dt Lân dễ tiêu vi Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt P2O5ts Lân tổng số PC Phân chuồng PPNN Phụ phẩm nông nghiệp RCBD Thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh TPCG Thành phần cơ giới Tr.đ Triệu đồng UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc VAC Vườn – Ao – Chuồng vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.
Phân loại, diện tích và phân bố của đất cát Việt Nam. Phân loại đất tỉnh Nghệ An. Mô tả hình thái phẫu diện đất cát biển Nghệ An. Đặc điểm lý, hóa tính của phẩu diện đất cát biển tỉnh Nghệ An.
Cơ cấu cây trồng trên vùng đất cát ven biển Nghệ An. Diện tích năng suất, sản lượng ngô trên thế giới năm 2019. Số liệu xuất và nhập khẩu ngô trên thế giới năm 2019. Giá trị xuất và nhập khẩu ngô tại một số quốc gia trên thế giới.
Diện tích, năng suất, sản lượng ngô giai đoạn 2011-2019. Sản xuất ngô ở Nghệ An giai đoạn 2010-2020. Tình hình sản xuất ngô các vùng ven biển tỉnh Nghệ An. Thành phần dinh dưỡng các loại phân hữu cơ trước thí nghiệm.
Công thức thí nghiệm lượng phân hữu cơ bón cho ngô trồng trên đất cát biển tỉnh Nghệ An. Sơ đồ bố trí mô hình thực nghiệm trên đất cát biển Nghệ An. Các chỉ tiêu phân tích và phương pháp phân tích đất. Hiện trạng phân bố đất nhóm đất cát biển tỉnh Nghệ An.
Hiện trạng sử dụng nhóm đất cát biển ở tỉnh Nghệ An. Loại hình sử dụng trên nhóm đất cát biển ở tỉnh Nghệ An. Cơ cấu cây trồng trên đất cát biển. Diện tích, năng suất mùa vụ sản xuất ngô vùng đất cát biển Nghệ An.
Diện tích, năng suất và sản lượng ngô ở vùng đất cát biển Nghệ An. Quy mô sản xuất của các nông hộ vùng đất cát biển. Thực trạng sử dụng phân bón cho ngô trồng trên đất cát biển. Thực trạng sử dụng vật liệu hữu cơ cho ngô trên đất cát biển.
Điều kiện khí hậu tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015-2018. Tính chất đất cát biển trồng ngô huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Kết quả phân tích mẫu đất cát biển tỉnh Nghệ An. Hiện trạng các loại cây trồng, vật nuôi và tiềm năng nguồn hữu cơ của tỉnh Nghệ An năm 2019.
Hiện trạng cây trồng, vật nuôi và tiềm năng nguồn hữu cơ ở vùng ven biển tỉnh Nghệ An năm 2019. Thực trạng cây trồng, vật nuôi và tiềm năng nguồn hữu cơ của các nông hộ vùng đất cát biển tỉnh Nghệ An. Ảnh hưởng của loại phân hữu cơ chỉ tiêu sinh trưởng của cây ngô. Ảnh hưởng các loại phân hữu cơ đến các yếu tố cấu thành năng suất của ngô.
Ảnh hưởng của loại phân hữu cơ đến năng suất của cây ngô. Ảnh hưởng của các loại phân hữu cơ đến chỉ tiêu dinh dưỡng đất trồng ngô sau thí nghiệm. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến hiệu quả kinh tế. Ảnh hưởng của liều lượng phân hữu cơ đến diện tích lá và chỉ số diện tích lá cây ngô.
Ảnh hưởng của liều lượng phân hữu cơ đến năng suất và yếu tố cấu thành năng suất của cây ngô. Ảnh hưởng của liều lượng phân hữu cơ và vô cơ đến một số tính chất hóa học đất cát biển.