Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt của gà cáy củm nuôi thương phẩm tại thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt gà cáy củm nuôi thương phẩm tại Thái Nguyên, đánh giá hiệu quả kinh tế và tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Trần Thị Đào
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Thơm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt của gà Cáy Củm nuôi thương phẩm tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở khoa học về sức sống và khả năng kháng bệnh
• 1.1.2. Cơ sở nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý - sinh hóa máu
• 1.2. Khả năng sinh trưởng
• 1.2.1. Khái niệm sinh trưởng
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng
• 1.3. Cơ sở khoa học về khả năng cho thịt của gia cầm
• 1.3.1. Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất thịt của gia cầm
• 1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thịt gia cầm
• 1.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.4.1. Tình hình nghiên cứu về gia cầm trên thế giới
• 1.4.2. Tình hình nghiên cứu về gia cầm ở Việt Nam
• 1.4.3. Tình hình nghiên cứu giống gà Cáy Củm
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.2.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.2.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.2.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả theo dõi một số chỉ tiêu sinh lý ở gà thí nghiệm
• 3.2. Kết quả đánh giá một số chỉ tiêu sinh lý máu của gà
• 3.3. Kết quả đánh giá một số chỉ tiêu sinh lý
• 3.4. Đánh giá khả năng sinh trưởng của gà thí nghiệm
• 3.5. Kết quả về tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 3.6. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm
• 3.7. Sinh trưởng tuyệt đối
• 3.8. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.9. Lượng thức ăn thu nhận của gà thí nghiệm
• 3.10. Kết quả tiêu tốn thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.11. Hiệu quả kinh tế của gà Cáy Củm
• 3.12. Chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN của gà thí nghiệm
• 3.13. Hạch toán kinh tế cho gà thí nghiệm
• 3.14. Kết quả đánh giá năng suất và chất lượng thịt của gà Cáy Củm thí nghiệm
• 3.14.1. Theo dõi năng suất thịt gà thí nghiệm
• 3.14.2. Đánh giá chất lượng thịt gà thí nghiệm
• 3.14.3. Thành phần hoá học thịt gà thí nghiệm
• 3.14.4. Kết quả đánh giá tỷ lệ các axit amin có trong thịt gà
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng Việt
• 2. Tài liệu tiếng Anh

Tóm tắt

I. Nghiên cứu sinh trưởng gà cáy

Nghiên cứu sinh trưởng của gà cáy là một phần quan trọng trong việc đánh giá khả năng sản xuất của giống gà này. Sinh trưởng được định nghĩa là quá trình tích lũy chất hữu cơ, thể hiện qua sự tăng trưởng về chiều cao, chiều dài và khối lượng cơ thể. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng bao gồm sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối. Đặc biệt, yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong tốc độ sinh trưởng của gà cáy. Theo nghiên cứu, gà cáy có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi dưỡng hợp lý, với tỷ lệ nuôi sống cao và khả năng kháng bệnh tốt. Điều này cho thấy gà cáy có tiềm năng lớn trong chăn nuôi thương phẩm tại Thái Nguyên.

1.1. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng

Để đánh giá khả năng sinh trưởng của gà cáy, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các chỉ tiêu như khối lượng cơ thể, tỷ lệ nuôi sống và tốc độ sinh trưởng. Khối lượng cơ thể được đo định kỳ để theo dõi sự phát triển. Tỷ lệ nuôi sống là một chỉ tiêu quan trọng, phản ánh sức khỏe và khả năng thích nghi của gà trong điều kiện nuôi dưỡng. Tốc độ sinh trưởng được tính toán dựa trên khối lượng tăng thêm trong một khoảng thời gian nhất định. Các yếu tố như dinh dưỡng, kỹ thuật chăm sóc và điều kiện môi trường cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng của gà cáy.

II. Chất lượng thịt gà cáy

Chất lượng thịt của gà cáy là một yếu tố quyết định trong việc phát triển chăn nuôi thương phẩm. Nghiên cứu cho thấy thịt gà cáy có hương vị thơm ngon và chất lượng cao, được đánh giá qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nạc, độ mềm và thành phần hóa học. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thịt bao gồm giống, chế độ dinh dưỡng và phương pháp nuôi dưỡng. Gà cáy có tỷ lệ nạc cao và ít mỡ, điều này làm cho thịt của chúng trở thành lựa chọn ưa thích của người tiêu dùng. Việc nghiên cứu và cải thiện chất lượng thịt gà cáy không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn giống gà địa phương tại Thái Nguyên.

2.1. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt

Để đánh giá chất lượng thịt của gà cáy, các chỉ tiêu như khối lượng thịt, tỷ lệ các phần ăn được và không ăn được, cũng như thành phần hóa học của thịt được xem xét. Khối lượng thịt sau khi mổ khảo sát là một chỉ tiêu quan trọng, cho thấy khả năng sản xuất thịt của giống gà này. Ngoài ra, các chỉ tiêu như độ mềm, độ ướt và độ ngon của thịt cũng được đánh giá để xác định chất lượng tổng thể. Nghiên cứu cho thấy rằng gà cáy có khả năng cung cấp thịt chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường.

III. Phương pháp nuôi gà cáy

Phương pháp nuôi gà cáy đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe và năng suất của giống gà này. Các phương pháp nuôi dưỡng hợp lý, bao gồm chế độ ăn uống cân đối và kỹ thuật chăm sóc đúng cách, sẽ giúp gà phát triển tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp nuôi hiện đại kết hợp với kinh nghiệm truyền thống sẽ mang lại hiệu quả cao trong chăn nuôi. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng thịt, từ đó tăng giá trị kinh tế cho người chăn nuôi tại Thái Nguyên.

3.1. Chế độ dinh dưỡng cho gà cáy

Chế độ dinh dưỡng là yếu tố quyết định đến sự phát triển và sức khỏe của gà cáy. Một khẩu phần ăn đầy đủ dinh dưỡng, bao gồm protein, vitamin và khoáng chất, sẽ giúp gà phát triển tốt và có sức đề kháng cao. Nghiên cứu cho thấy rằng việc cung cấp thức ăn phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của gà là rất quan trọng. Ngoài ra, việc theo dõi và điều chỉnh khẩu phần ăn cũng cần thiết để đảm bảo gà luôn ở trạng thái tốt nhất. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng nhanh mà còn cải thiện chất lượng thịt, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm là ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, đóng góp khoảng 60-65% sản lượng chăn nuôi trong các hộ nông dân, với sản lượng gia cầm nông hộ chiếm 50-55%. Gà địa phương như Ri, Tè, Tàu Vàng, H’Mông, Đông Tảo… có vai trò thiết yếu trong văn hóa và kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, sự nhập khẩu và lai tạo giống ngoại đã làm thu hẹp diện tích nuôi các giống gà bản địa, trong đó có gà Cáy Củm – một giống gà đặc trưng vùng núi phía Bắc với đặc điểm cúp đuôi, thịt thơm ngon và sức đề kháng cao. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt của gà Cáy Củm nuôi thương phẩm tại Thái Nguyên nhằm đánh giá tiềm năng phát triển giống gà này trong điều kiện khí hậu và kỹ thuật nuôi của địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào đánh giá khả năng sinh trưởng từ 1 ngày tuổi đến 6 tháng tuổi và phân tích năng suất, chất lượng thịt của gà Cáy Củm nuôi tại Thái Nguyên. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 7/2016 đến tháng 8/2017 tại Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bảo tồn và phát triển nguồn gen quý, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho người chăn nuôi nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo cho đồng bào vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và sức sản xuất của gia cầm. Sinh trưởng được định nghĩa là quá trình tích lũy chất hữu cơ, biểu hiện qua tăng kích thước và khối lượng cơ thể, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền, môi trường và kỹ thuật nuôi dưỡng. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng gồm kích thước cơ thể, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối. Sức sản xuất thịt được đánh giá qua khối lượng sống, tỷ lệ thân thịt, khối lượng thịt ngực, thịt đùi, cùng các chỉ tiêu chất lượng như thành phần hóa học và tỷ lệ axit amin trong thịt.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các chỉ tiêu sinh lý – sinh hóa máu như số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và huyết sắc tố để đánh giá sức khỏe và khả năng kháng bệnh của gà. Các chỉ số sản xuất tổng hợp như chỉ số sản xuất (PI) và chỉ số kinh tế (EN) được sử dụng để đánh giá hiệu quả chăn nuôi.

Phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là gà Cáy Củm thương phẩm từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi, nuôi tại Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 8/2017. Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp phân lô so sánh hai hình thức nuôi: nuôi bán chăn thả (lô TN1) và nuôi nhốt hoàn toàn (lô TN2), mỗi lô gồm 150 con, tổng số 300 con gà.

Các chỉ tiêu theo dõi gồm: chỉ tiêu sinh lý (tần số hô hấp, mạch đập, thân nhiệt), chỉ tiêu huyết học (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, huyết sắc tố), tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, lượng thức ăn thu nhận, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN. Mẫu máu được lấy và phân tích tại Bệnh viện trường Y – Đại học Thái Nguyên. Các chỉ tiêu sinh trưởng được cân đo định kỳ hàng tuần, sử dụng cân điện tử với độ chính xác từ 0,1g đến 5g tùy giai đoạn. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Minitab 16 theo phương pháp thống kê sinh vật học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chỉ tiêu sinh lý máu và sức khỏe gà:

   • Số lượng hồng cầu ở gà trống đạt 3,22 triệu/mm³ (TN1) và 3,27 triệu/mm³ (TN2), gà mái đạt 2,85 triệu/mm³ (TN1) và 2,82 triệu/mm³ (TN2), tương đương với các giống gà địa phương khác.
   • Tần số mạch trung bình là 170,8 lần/phút (TN1) và 167,7 lần/phút (TN2); tần số hô hấp khoảng 24-25 lần/phút; thân nhiệt dao động 39,9-40,1°C.

2. Tỷ lệ nuôi sống:

   • Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đến tuần 20 đạt 94% (TN1) và 95,33% (TN2).
   • Tỷ lệ nuôi sống trong tuần duy trì trên 96% trong giai đoạn 1-14 tuần, giảm nhẹ ở giai đoạn cuối.

3. Khả năng sinh trưởng:

   • Khối lượng sơ sinh khoảng 31,5g, tương đương gà Ri.
   • Khối lượng gà 6 tuần tuổi đạt 444,74g (TN1) và 475,16g (TN2), khác biệt có ý nghĩa (P<0,05).
   • Khối lượng 10 tuần tuổi là 960,67g (TN1) và 1.220,81g (TN2), gà nuôi nhốt có trọng lượng cao hơn đáng kể.
   • Khối lượng 20 tuần tuổi đạt 2.220,81g (TN2) và thấp hơn ở TN1, cho thấy nuôi nhốt giúp tăng trọng tốt hơn.
   • Sinh trưởng tuyệt đối cao nhất ở tuần 9-10, đạt 19,18 g/con/ngày (TN1) và 20,71 g/con/ngày (TN2).
   • Sinh trưởng tương đối giảm dần theo tuần tuổi, đạt cao nhất ở tuần đầu (59,24% TN1, 57,97% TN2).

4. Hiệu quả sử dụng thức ăn:

   • Lượng thức ăn thu nhận tăng dần theo tuần tuổi, trung bình 55,35 g/con/ngày (TN1) và 64,52 g/con/ngày (TN2), khác biệt có ý nghĩa (P<0,05).
   • Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng dao động từ 2,46 đến 8,93 kg, trung bình 4,06 kg (TN1) và 4,32 kg (TN2), không khác biệt đáng kể.

5. Chỉ số sản xuất và kinh tế:

   • Chỉ số sản xuất PI trung bình 39,90 (TN1) và 44,88 (TN2).
   • Chỉ số kinh tế EN trung bình 1,26 (TN1) và 1,45 (TN2), cho thấy nuôi nhốt có hiệu quả kinh tế cao hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy gà Cáy Củm có sức khỏe tốt, khả năng thích nghi cao với điều kiện nuôi tại Thái Nguyên, thể hiện qua các chỉ tiêu huyết học và tỷ lệ nuôi sống trên 94%. Khối lượng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà nuôi nhốt vượt trội so với nuôi bán chăn thả, phù hợp với đặc điểm ít vận động, tích mỡ nhiều hơn. Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối tuân theo quy luật sinh trưởng chung của gia cầm, với tốc độ tăng trưởng cao ở giai đoạn đầu và giảm dần khi gà lớn.

So sánh với các giống gà địa phương khác như gà Ri, gà Hồ, gà Ác, gà Cáy Củm có khả năng sinh trưởng tương đương hoặc cao hơn, đồng thời chất lượng thịt được đánh giá thơm ngon, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng. Các chỉ số sản xuất và kinh tế cho thấy nuôi nhốt giúp tăng hiệu quả kinh tế, tuy nhiên nuôi bán chăn thả vẫn giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn nguồn gen và phù hợp với điều kiện nông hộ miền núi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và bảng so sánh chỉ số sản xuất PI, EN giữa hai phương thức nuôi để minh họa rõ ràng sự khác biệt và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển mô hình nuôi nhốt có kiểm soát:

   • Tăng cường áp dụng kỹ thuật nuôi nhốt để nâng cao sinh trưởng và hiệu quả kinh tế.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể: Các hộ chăn nuôi, doanh nghiệp chăn nuôi tại Thái Nguyên và vùng lân cận.

2. Bảo tồn và phát triển giống gà Cáy Củm:

   • Xây dựng chương trình nhân giống chọn lọc, bảo tồn nguồn gen quý.
   • Thời gian: liên tục, ưu tiên 3-5 năm đầu.
   • Chủ thể: Viện nghiên cứu, trường đại học, các cơ sở bảo tồn giống.

3. Nâng cao kỹ thuật chăm sóc và dinh dưỡng:

   • Đào tạo kỹ thuật chăm sóc, cân đối khẩu phần dinh dưỡng phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng.
   • Thời gian: 6-12 tháng.
   • Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các tổ chức đào tạo nông nghiệp.

4. Xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm thịt gà Cáy Củm:

   • Phát triển thương hiệu, quảng bá sản phẩm thịt gà đặc sản, nâng cao giá trị thị trường.
   • Thời gian: 1-3 năm.
   • Chủ thể: Hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và phân phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi:

   • Học hỏi phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực nghiệm về giống gà địa phương.
   • Áp dụng kiến thức vào các đề tài nghiên cứu liên quan.

2. Người chăn nuôi gia cầm tại vùng núi và nông thôn:

   • Áp dụng quy trình nuôi, kỹ thuật chăm sóc để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.
   • Hiểu rõ đặc điểm sinh trưởng và sức khỏe của gà Cáy Củm.

3. Cơ quan quản lý và khuyến nông:

   • Lập kế hoạch phát triển giống gà địa phương, bảo tồn nguồn gen quý.
   • Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi bền vững.

4. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh sản phẩm gia cầm:

   • Nắm bắt tiềm năng thị trường sản phẩm thịt gà đặc sản.
   • Phát triển chuỗi cung ứng và thương hiệu sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Cáy Củm có đặc điểm sinh trưởng nổi bật gì?
   Gà Cáy Củm có khả năng sinh trưởng tốt với khối lượng 20 tuần tuổi đạt trên 2,2 kg khi nuôi nhốt, sinh trưởng tuyệt đối cao nhất khoảng 20,7 g/con/ngày, phù hợp nuôi thương phẩm.

2. Tỷ lệ nuôi sống của gà Cáy Củm trong nghiên cứu là bao nhiêu?
   Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đến 20 tuần tuổi đạt khoảng 94-95%, cho thấy sức đề kháng và khả năng thích nghi tốt với điều kiện nuôi tại Thái Nguyên.

3. Phương thức nuôi nào hiệu quả hơn cho gà Cáy Củm?
   Nuôi nhốt giúp gà tăng trọng nhanh hơn và đạt hiệu quả kinh tế cao hơn so với nuôi bán chăn thả, do giảm tiêu hao năng lượng và tăng tích lũy khối lượng.

4. Chỉ số tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của gà Cáy Củm là bao nhiêu?
   Trung bình tiêu tốn thức ăn khoảng 4,06-4,32 kg thức ăn cho 1 kg tăng trọng, tương đương với các giống gà địa phương khác.

5. Chất lượng thịt gà Cáy Củm có gì đặc biệt?
   Thịt gà Cáy Củm thơm ngon, có tỷ lệ nạc cao, ít mỡ, hàm lượng axit amin thiết yếu phong phú, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng vùng miền núi và có giá trị kinh tế cao.

Kết luận

• Gà Cáy Củm có khả năng sinh trưởng tốt, tỷ lệ nuôi sống cao (trên 94%) và sức đề kháng phù hợp với điều kiện nuôi tại Thái Nguyên.
• Nuôi nhốt giúp tăng trọng nhanh hơn, hiệu quả kinh tế cao hơn so với nuôi bán chăn thả.
• Chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN cho thấy tiềm năng phát triển thương phẩm của giống gà này.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn, phát triển và ứng dụng giống gà Cáy Củm trong chăn nuôi thương phẩm.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi và phát triển bền vững giống gà địa phương.

Tiếp theo: Khuyến khích triển khai mô hình nuôi nhốt quy mô lớn, đồng thời xây dựng chương trình bảo tồn nguồn gen và phát triển thương hiệu sản phẩm thịt gà Cáy Củm. Các nhà nghiên cứu và người chăn nuôi nên phối hợp để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn nhằm nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ đa dạng sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở khoa học về sức sống và khả năng kháng bệnh Sức sống và khả năng kháng bệnh ở gia cầm là những tính trạng di truyền đặc trưng cho từng loài, giống, dòng, cá thể và được xác định bởi khả năng chống chịu những ảnh hưởng của dịch bệnh và ngoại cảnh môi trường, nó là yếu tố quan trọng giúp chăn nuôi đạt hiệu quả kinh tế cao. Trong cùng một giống, sức sống của mỗi dòng khác nhau là khác nhau, các cá thể khác nhau thì khác nhau nhưng vẫn nằm trong giới hạn của phẩm giống.

Động vật thích nghi tốt thể hiện ở sự giảm khối lượng cơ thể thấp nhất khi bị stress, có sức sinh sản tốt, sức kháng bệnh cao, sống lâu và tỷ lệ chết thấp. Sức sống của vật nuôi được xác định thông qua khả năng chống đỡ bệnh tật, khả năng thích nghi với điều kiện ngoại cảnh. Trong chăn nuôi người ta thường lấy tỷ lệ nuôi sống để đánh giá sức sống của vật nuôi trong giai đoạn khảo nghiệm, như giai đoạn nuôi từ sơ sinh đến khi giết mổ hoặc loại thải. Tỷ lệ nuôi sống và sức đề kháng bệnh phụ thuộc vào giống, dòng, tính biệt.

Con trống có sức đề kháng mạnh hơn con mái do sự tác động khác nhau của hormone. Tỷ lệ nuôi sống phụ thuộc rất lớn vào yếu tố dinh dưỡng, giống, kỹ thuật, chăm sóc nuôi dưỡng, thời tiết khí hậu, mùa vụ,… Ngoài các yếu tố trên thì vấn đề nhiễm bệnh của gia cầm cũng là yếu tố cơ bản dẫn đến thất bại trong chăn nuôi. Gia cầm rất mẫn cảm với dịch bệnh, khi mắc bệnh thường lây lan nhanh và dẫn đến tỷ lệ chết cao, dễ kế phát các bệnh khác, đặc biệt bệnh truyền nhiễm. Cơ sở nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý - sinh hóa máu Các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở gia cầm nói chung khá ổn định, ít biến đổi và được di truyền như các tính trạng khác của con vật.

Việc nghiên cứu các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, dự đoán hoặc có những kết luận chắc chắn hơn về tính trạng sản xuất của gia súc, gia cầm. * Một số chỉ tiêu sinh lý máu - Hồng cầu Máu là tổ chức lỏng, là môi trường bên trong của cơ thể (nội môi) tạo môi trường sống cho tế bào cũng như cung cấp dinh dưỡng và ôxy cho tế bào, mô và toàn cơ thể. Máu gia cầm chiếm 8,5-9% khối lượng cơ thể, có pH là 7,42-7,48, trong máu có hồng cầu. Hồng cầu gia cầm khác với hồng cầu gia súc là chúng có dạng ô van dài, có nhân.

Thời gian sống của hồng cầu là 90- 120 ngày. Phần lớn nitơ và axít amin trong tế bào nằm trong nhân của nó. Số lượng hồng cầu phụ thuộc tuổi, giống, trạng thái khi nghiên cứu máu. Trong 1 mm3 máu có chứa 3,3-3,6 triệu hồng cầu (ở gà mái là 2,5-3,0 triệu, trên 3 triệu ở gà trống).

Bạch cầu chia 2 nhóm là nhóm có bắt màu và nhóm không bắt màu. Trong 1 mm3 máu gà có chứa khoảng 30 nghìn bạch cầu. Số lượng phụ thuộc giống, tuổi, cá thể. Về cấu tạo: Hồng cầu được bao bọc bởi một màng mỏng ở ngoài, bên trong là tế bào chất, còn gọi là cốt huyết cầu, là lipoprotein.

Cốt huyết cầu có hình mạng lưới, xốp, ngấm đầy hemoglobin. Thành phần hóa học: H2O (65-68%), vật chất khô (32-35%), trong đó chất hữu cơ (95-98%), chất vô cơ (2-5%), hàm lượng hemoglobin (75-85%). Hồng cầu có tính đàn hồi, nhớt và tính thấm chọn lọc qua màng tế bào hồng cầu. - Bạch cầu: Bạch cầu là những tế bào có nhân được tạo thành trong tủy xương và các hạch bạch huyết, bạch cầu giữ chức năng bảo vệ cơ thể, chống 5 lại các tác nhân gây hại cho cơ thể.

Số lượng bạch cầu trong máu gia cầm ít hơn so với số lượng hồng. Số lượng bạch cầu tùy thuộc vào tình trạng sinh lý, bệnh lý vật nuôi. Số lượng bạch cầu tăng 2 - 3 giờ sau khi ăn, khi vận động, khi con vật có chửa,… giảm khi tuổi tăng lên. Trong trường hợp bệnh lý, số lượng bạch cầu tăng mạnh khi bị viêm nhiễm, tức khi có sự xâm nhập của vi trùng, vật lạ… giảm khi bị suy tụy, bị nhiễm phóng xạ.

Vì vậy, xác định số lượng bạch cầu có ý nghĩa lớn trong chẩn đoán bệnh. Bạch cầu có tính xuyên mạch, tính di chuyển, tính thực bào, tính chế tiết, tính cảm ứng. - Tiểu cầu: Tiểu cầu là những thể nhỏ trong máu, không có nhân, nó có nhiều hình dạng. Tiểu cầu rất dễ bị vỡ, khi vỡ giải phóng ra men trombokinaza, chất này có vai trò quan trọng trong sự đông máu.

Khả năng sinh trưởng 1. Khái niệm sinh trưởng Sinh trưởng là quá trình tích luỹ chất hữu cơ do quá trình đồng hoá và dị hoá của cơ thể, là sự tăng về các chiều cao, dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật. Đồng thời sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất dinh dưỡng chủ yếu là protein, nên tốc độ tích luỹ và sự tổng hợp các chất dinh dưỡng, protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên,1994) [16]. Trần Đình Miên và cs (1975) [17] đã cho rằng: Đứng về phương diện sinh học thì sinh trưởng là quá trình tích lũy các chất hữu cơ do đồng hóa và dị hóa là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang, thể tích, khối lượng 6 của các bộ phận trên cơ thể gia súc, quá trình này dựa trên cơ sở tính chất di truyền từ thế hệ trước.

Mozan (1977) đã định nghĩa sinh trưởng là kết quả tích lũy của các bộ phận trên cơ thể như thịt, xương, da (Trích theo Chambers J. Sinh trưởng của gia súc luôn gắn liền với phát dục, đó là quá trình thay đổi chất lượng, là sự tăng lên và hoàn chỉnh các tính chất chức năng hoạt động của các bộ phận trong cơ thể. Hai quá trình có mối quan hệ mật thiết và ảnh hưởng lẫn nhau để tạo nên sự hoàn thiện cho cơ thể gia súc, gia cầm. Sinh trưởng và phát dục của gia súc tuân theo tính qui luật và theo giai đoạn (Trần Đình Miên và cs, 1975) [17].R (1990) [34], sinh trưởng là một quá trình sinh lý sinh hóa phức tạp được duy trì ngay từ khi phôi được hình thành.

Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng Để đánh giá khả năng sinh trưởng của gia cầm người ta có nhiều cách đánh giá khác nhau, nhưng hiện nay các nhà chọn giống và các nhà chăn nuôi thường áp dụng theo phương pháp định lượng bao gồm: Đo kích thước các chiều đo của cơ thể và định kỳ cân khối lượng. Một số chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng của gia cầm như sau: - Kích thước cơ thể: Kích thước cơ thể là một chỉ tiêu quan trọng cho sự sinh trưởng, đặc trưng cho từng giai đoạn sinh trưởng, từng giống, qua đó góp phần vào việc phân biệt giống. Giới hạn kích thước của loài, cá thể… do tính di truyền quy định. Tính di truyền của kích thước không tuân theo sự phân ly đơn giản theo quy luật Melden.

- Sinh trưởng tích luỹ: là khối lượng, kích thước, thể tích của vật nuôi tích luỹ được qua thời gian khảo sát. Các thông số thu được qua các lần cân đo là biểu thị sinh trưởng tích luỹ của vật nuôi. 7 - Sinh trưởng tuyệt đối (A): là khối lượng, kích thước, thể tích của vật nuôi tăng lên trong một đơn vị thời gian. Đối với lợn, đơn vị sinh trưởng tuyệt đối thường là gam/con/ngày.

- Sinh trưởng tương đối (R): là tỷ lệ % của phần khối lượng (thể tích, kích thước) tăng lên so với khối lượng (thể tích, kích thước) thời điểm cân đo. Đơn vị sinh trưởng tương đối thường là %. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng * Ảnh hưởng của dòng, giống Di truyền là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của cơ thể gia cầm. Trần Đình Miên và cs (1975) [17] dẫn tài liệu của Swright chia các gen ảnh hưởng đến sinh trưởng của động vật.

Cơ sở di truyền của các tính trạng số lượng do các gen nằm trên nhiễm sắc thể quy định. Các tính trạng sản xuất là các tính trạng số lượng, thường là các tính trạng đo lường được như khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, sản lượng trứng, khối lượng trứng. Tuy nhiên, có những tính trạng số lượng mà giá trị của chúng có được bằng cách đếm như số trứng đẻ ra/lứa/năm. Đó là tính trạng số lượng đặc biệt.

Sinh trưởng của gia cầm còn phụ thuộc vào loài, giống, tính biệt và cá thể. Jaap và Moris (1973) [35] đã phát hiện ra những sai khác trong cùng một giống về cường độ sinh trưởng. * Ảnh hưởng của thời tiết, mùa vụ Nhiệt độ, ẩm độ, độ thông thoáng chuồng nuôi đều có ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống của gia cầm. Khi nhiệt độ xuống quá thấp, cơ thể gia cầm không điều tiết được, thân nhiệt thay đổi làm rối loạn các hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể, bệnh tật phát sinh làm cơ thể yếu ớt và có thể chết.

Nhiệt độ thấp cực kỳ nguy hiểm đối với gia cầm non. Nhiệt độ cao sẽ làm cho gia cầm bị chết vì nóng. 8 * Ảnh hưởng của kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng Chế độ nuôi dưỡng ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của gia cầm. Nếu khẩu phần ăn không đủ và cân đối dinh dưỡng sẽ làm gia cầm gầy yếu, sức kháng bệnh tật kém, tỷ lệ nuôi sống thấp.

Khi trong khẩu phần thiếu các vitamin và các nguyên tố vi lượng sẽ làm cho quá trình chuyển hóa của cơ thể không bình thường, các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa thay đổi theo chiều hướng không tốt cho sức khỏe, từ đó ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống của gia cầm. * Ảnh hưởng của tính biệt Tính biệt cũng có ảnh hưởng rõ rệt tới khối lượng cơ thể, gà trống nặng cân hơn gà mái từ 24 - 32%. Những sai khác này cũng được biểu hiện về cường độ sinh trưởng, sự quy định không phải do hormone sinh học mà do các gen liên kết giới tính. Sự sai khác về mặt sinh trưởng còn thể hiện rõ hơn đối với các dòng phát triển nhanh so với các dòng phát triển chậm (Chambers, J.