Tìm hiểu tình hình sinh trưởng của cây Giổi Bắc (Michelia macclurei Dandy)

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình sinh trưởng của cây giổi bắc Michelia macclurei Dandy, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu và phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Minh Khương
• Người hướng dẫn: GS.TS Ngô Quang Đê
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu sinh trưởng cây Giổi Bắc (Michelia macclurei Dandy) tại Đông Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2.1. Mục tiêu chung
• 2.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp luận
• 2.5.2. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 2.5.2.1. Kế thừa tài liệu
• 2.5.2.2. Thu thập số liệu ngoại nghiệp
• 2.5.2.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây Giổi Bắc Michelia macclurei tại Đông Bắc Việt Nam

Cây Giổi Bắc, hay còn gọi là Michelia macclurei, là một loài cây gỗ quý hiếm có nguồn gốc từ Đông Nam Trung Quốc. Loài cây này được biết đến với khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu và đất đai của vùng Đông Bắc Việt Nam. Cây Giổi Bắc có thể cao tới 35m, với đường kính lên đến 1m, gỗ của nó có chất lượng cao, ít bị cong vênh và dễ gia công. Việc nghiên cứu sinh trưởng của cây Giổi Bắc không chỉ giúp bảo tồn loài cây này mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương.

1.1. Đặc điểm sinh thái của cây Giổi Bắc

Cây Giổi Bắc thường phát triển ở độ cao từ 300 đến 800m, nơi có lượng mưa từ 1500 đến 1800mm mỗi năm. Đất nơi cây sinh trưởng thường là đất Feralit đỏ, có độ pH chua hoặc hơi chua, rất thích hợp cho sự phát triển của cây.

1.2. Giá trị kinh tế và sinh thái của cây Giổi Bắc

Cây Giổi Bắc không chỉ có giá trị về gỗ mà còn có khả năng phòng hộ tốt, giúp bảo vệ môi trường. Gỗ của cây được sử dụng trong xây dựng và sản xuất đồ mộc, mang lại giá trị kinh tế cao cho người trồng.

II. Thách thức trong việc trồng cây Giổi Bắc tại Đông Bắc Việt Nam

Mặc dù cây Giổi Bắc có nhiều ưu điểm, nhưng việc trồng và phát triển loài cây này tại Đông Bắc Việt Nam vẫn gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như điều kiện khí hậu, đất đai và sự cạnh tranh với các loài cây khác có thể ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây Giổi Bắc.

2.1. Điều kiện khí hậu ảnh hưởng đến sinh trưởng

Khí hậu tại Đông Bắc Việt Nam có sự biến đổi lớn, điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây Giổi Bắc. Nhiệt độ thấp và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm khả năng sinh trưởng của cây.

2.2. Sự cạnh tranh với các loài cây khác

Cây Giổi Bắc phải cạnh tranh với nhiều loài cây khác trong khu vực, điều này có thể dẫn đến việc giảm khả năng sinh trưởng và phát triển của nó. Việc lựa chọn vị trí trồng cây là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển tốt nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu sinh trưởng cây Giổi Bắc hiệu quả

Để nghiên cứu sinh trưởng của cây Giổi Bắc, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Việc thu thập dữ liệu về chiều cao, đường kính và các yếu tố sinh thái là rất quan trọng để đánh giá tình hình sinh trưởng của cây.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu sinh trưởng

Sử dụng các ô tiêu chuẩn để đo đạc chiều cao và đường kính của cây Giổi Bắc. Dữ liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá chính xác tình hình sinh trưởng của cây trong các điều kiện khác nhau.

3.2. Phân tích dữ liệu sinh trưởng

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố sinh thái và sự sinh trưởng của cây Giổi Bắc.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu cây Giổi Bắc

Nghiên cứu về cây Giổi Bắc không chỉ mang lại kiến thức về sinh trưởng mà còn có thể ứng dụng vào thực tiễn trồng rừng. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng cây phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.

4.1. Kỹ thuật trồng cây Giổi Bắc hiệu quả

Áp dụng các kỹ thuật trồng cây như mật độ trồng hợp lý và chăm sóc cây đúng cách sẽ giúp cây Giổi Bắc phát triển tốt hơn. Việc này không chỉ tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây Giổi Bắc có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu Đông Bắc Việt Nam, mở ra cơ hội cho việc phát triển bền vững loài cây này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cây Giổi Bắc

Cây Giổi Bắc có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường tại Đông Bắc Việt Nam. Nghiên cứu và phát triển loài cây này cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo sự bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn cây Giổi Bắc

Bảo tồn cây Giổi Bắc không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Cần có các chính sách hỗ trợ cho việc trồng và bảo tồn loài cây này.

5.2. Triển vọng phát triển cây Giổi Bắc trong tương lai

Với những nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, cây Giổi Bắc có thể trở thành một trong những loài cây chủ lực trong phát triển lâm nghiệp tại Đông Bắc Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến cuối năm 2006, tổng diện tích đất có rừng của Việt Nam đạt khoảng 12,874 triệu hecta, nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc lên mức 38%. Trong giai đoạn 1995 đến 2006, diện tích rừng đã tăng bình quân 0,3 triệu hecta mỗi năm từ mốc 9,3 triệu hecta ban đầu. Dù độ che phủ tăng nhanh, phần lớn rừng tự nhiên vẫn là rừng nghèo kiệt với trữ lượng thấp, trong khi rừng trồng sản xuất chủ yếu tập trung vào các loài cây mọc nhanh như keo, bạch đàn hay thông mà chưa đáp ứng trọn vẹn nhu cầu gỗ lớn chất lượng cao và bảo tồn sinh thái. Loài cây Giổi bắc (tên khoa học: Michelia macclurei Dandy thuộc họ Ngọc lan Magnoliaceae) là cây gỗ lớn bản địa á nhiệt đới có giá trị kinh tế vượt trội, gỗ thớ thẳng, mịn, ít co ngót, đồng thời tán lá dày rậm mang lại hiệu quả phòng hộ và phòng chống cháy rừng đặc biệt cao. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề đánh giá toàn diện khả năng thích ứng, đặc tính sinh thái và động thái sinh trưởng của Giổi bắc trồng khảo nghiệm tại các tỉnh Quảng Ninh và Lạng Sơn từ năm 1997 đến năm 2008 ở các cấp tuổi 2, 3, 6, 7 và 11. Mục tiêu cụ thể là xác lập cơ sở khoa học về quy luật tăng trưởng đường kính, chiều cao, cấu trúc lâm phần và không gian dinh dưỡng của loài cây này, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp kỹ thuật lâm sinh tối ưu nhằm nâng cao năng suất rừng trồng gỗ lớn và gia tăng giá trị kinh tế trên mỗi hecta đất đồi núi vùng Đông Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết sinh thái học quần thể thực vật rừng kết hợp với quy luật sinh trưởng cá thể trong lâm phần để phân tích quá trình tích lũy sinh khối gỗ. Quá trình sinh trưởng của cây rừng tuân thủ nguyên lý biến đổi lượng chất, chịu sự chi phối đồng thời của đặc tính di truyền nội tại và các nhân tố lập địa như độ dày tầng đất, chế độ nhiệt ẩm và độ dốc. Khung nghiên cứu tích hợp mô hình phân bố cấu trúc mật độ cây theo đường kính và chiều cao thông qua hàm mật độ Weibull, kết hợp với lý thuyết tương quan sinh trắc học giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm: đường kính ngang ngực (D1.3), đường kính cổ rễ (D00), chiều cao vút ngọn (Hvn), chiều cao dưới cành (Hdc), đường kính tán lá (Dt), lượng tăng trưởng thường xuyên hàng năm và lượng tăng trưởng bình quân chung.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu ngoại nghiệp được thu thập từ hệ thống 15 ô tiêu chuẩn định hình với diện tích 500 m2 mỗi ô (kích thước 20m x 25m), áp dụng nguyên tắc nhắc lại 3 lần lặp tại các vị trí chân dốc, sườn dốc và sườn đỉnh nhằm bảo đảm tính đại diện sinh thái. Trong mỗi ô tiêu chuẩn, dung lượng mẫu quan sát đạt từ 30 cây trở lên để đo đếm toàn diện các chỉ tiêu sinh trưởng bằng thước kẹp panme, thước dây chuyên dụng và thước đo cao Blumleiss với sai số cho phép dưới 0,1. Đồng thời, tại mỗi ô tiêu chuẩn bố trí 5 ô dạng bản diện tích 1 m2 ở bốn góc và trung tâm để điều tra thảm tươi và khối lượng rơi rụng cành lá. Ở cấp tuổi 11, phương pháp giải tích thân cây tiêu chuẩn theo công thức tiết diện giữa Huber được lựa chọn để tái hiện chính xác lịch sử tăng trưởng thể tích. Kiểm định phi tham số Kruskal-Wallis được sử dụng nhằm đánh giá độ thuần nhất của các mẫu điều tra trước khi gộp số liệu phân tích thống kê. Mô hình Weibull và phương trình hồi quy logarit dạng H = a + b * ln(D) được lựa chọn nhờ khả năng mô tả chính xác quy luật phân hóa không gian lâm phần và phản ánh đúng bản chất sinh học của rừng trồng thuần loài đều tuổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về sinh trưởng đường kính, rừng Giổi bắc 11 tuổi tại Miếu Trắng đạt D1.3 trung bình 10,4 cm với lượng tăng trưởng bình quân 0,94 cm/năm, trong khi giai đoạn 6 tuổi đạt đỉnh tăng trưởng lên tới 1,23 cm/năm. Ở giai đoạn vườn ươm và rừng non, cây 2 tuổi tại Miếu Trắng có đường kính gốc D00 đạt 2,8 cm (tăng trưởng 1,38 cm/năm), cao hơn mức tăng trưởng 1,01 cm/năm của lâm phần 3 tuổi tại Hữu Lũng. Thứ hai, chiều cao vút ngọn có sự biến động rõ nét giữa các lập địa, dao động từ 0,58 đến 1,09 m/năm. Lâm phần 6 tuổi đạt tốc độ tăng trưởng Hvn cao nhất với 1,09 m/năm (chiều cao bình quân đạt 6,55 m), trong khi cây 11 tuổi đạt chiều cao trung bình 9,3 m. Thứ ba, chỉ tiêu tán lá và chiều cao dưới cành phản ánh sự mở rộng không gian dinh dưỡng mạnh mẽ; đường kính tán cây mở rộng từ 0,83 m ở tuổi 2 lên 2,95 m ở tuổi 11 (tổng diện tích tán đạt xấp xỉ 9.000 m2/ha), chiều cao dưới cành nâng từ 0,29 m lên 1,53 m chứng minh năng lực tự tỉa cành tăng dần theo tuổi. Thứ tư, hàm phân bố Weibull mô tả chuẩn xác cấu trúc lâm phần với tham số hình dạng alpha biến thiên từ 1,7 đến 4,5; đồng thời tương quan H/D qua hàm logarit đạt hệ số R rất chặt chẽ từ 0,73 đến 0,91 tại tất cả các điểm khảo nghiệm.

Thảo luận kết quả

Tốc độ sinh trưởng khả quan của Giổi bắc bắt nguồn từ sự tương đồng sinh thái sâu sắc giữa vùng Đông Bắc Việt Nam (nhiệt độ bình quân 21 đến 22,7 độ C, lượng mưa 1.400 đến 2.000 mm, đất Feralit hơi chua pH 3,9 đến 4,9) với vùng phân bố nguyên sản Quảng Tây và Quảng Đông. So sánh với các công bố của Khúc Đình Thành (2003) và Vũ Văn Dảo (2004), tốc độ tăng trưởng đường kính trong 6 năm đầu đạt trên 1,2 cm/năm khẳng định tính thích ứng vượt bậc của loài trên đất đồi núi dốc 15 đến 25 độ. Để tối ưu hóa việc phân tích lâm học, dữ liệu sinh trưởng có thể được trình bày trực quan thông qua đồ thị đường biểu diễn đồng thời lượng tăng trưởng thường xuyên hàng năm và tăng trưởng bình quân chung theo tuổi, kết hợp biểu đồ phân tán đường cong chiều cao tương quan logarit và các đường cong mật độ xác suất Weibull đa cấp tuổi nhằm làm rõ sự phân hóa cá thể trong lâm phần.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Chi cục Lâm nghiệp các tỉnh Đông Bắc cần quy hoạch gây trồng Giổi bắc tại các lập địa đất Feralit dày trên 50 cm, tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt, độ cao dưới 800 m, tuyệt đối tránh các vùng đất ngập úng hoặc đất kiềm ven biển, triển khai đồng bộ trong kế hoạch phát triển rừng giai đoạn 2026 - 2030. Thứ hai, các ban quản lý rừng và công ty lâm nghiệp thực hiện mật độ trồng ban đầu từ 1.660 đến 2.000 cây/ha, tiến hành tỉa thưa lần 1 ở tuổi 5 đến 6 và tỉa thưa lần 2 ở tuổi 10 đến 12 nhằm duy trì mật độ nuôi dưỡng cuối cùng khoảng 900 đến 1.250 cây/ha để đạt mục tiêu kinh doanh gỗ lớn đường kính trên 30 cm sau chu kỳ 20 đến 25 năm. Thứ ba, cán bộ kỹ thuật và chủ rừng áp dụng nghiêm ngặt quy cách đào hố 40x40x40 cm, bón lót tối thiểu 0,2 kg phân NPK cho mỗi hố trồng, thực hiện chăm sóc vun xới quanh gốc bán kính 0,8 đến 1,2 m với tần suất 2 lần mỗi năm liên tục trong 3 đến 4 năm đầu. Thứ tư, Viện Khoa học Lâm nghiệp và các trung tâm khuyến nông mở rộng xây dựng mô hình rừng trồng hỗn giao Giổi bắc với Sa mộc hoặc Thông theo tỷ lệ 1:3, vừa nâng cao khả năng phòng hộ chống cháy lan bề mặt nhờ tán lá rậm xanh quanh năm, vừa hạn chế sâu bệnh hại và tối ưu hóa hệ số sử dụng đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà khoa học và giảng viên chuyên ngành Lâm học có thể sử dụng công trình như một tài liệu học thuật giá trị để tham khảo phương pháp luận sinh trắc học rừng, ứng dụng hàm phân bố Weibull và giải tích thân cây trong nghiên cứu cấu trúc quần thể thực vật. Thứ hai, kỹ sư lâm sinh và cán bộ kỹ thuật tại các ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng tìm thấy quy chuẩn định lượng rõ ràng về điều kiện lập địa, định mức bón lót và chu kỳ chăm sóc khi phát triển rừng gỗ lớn bản địa. Thứ ba, các doanh nghiệp lâm nghiệp và chủ trang trại trồng rừng nắm bắt cơ sở thực tiễn để chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ cây nguyên liệu ngắn ngày sang cây gỗ lớn giá trị cao, đón đầu thị trường gỗ xẻ và xây dựng cao cấp. Thứ tư, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý tài nguyên rừng tìm thấy một hình mẫu chuẩn mực về phương pháp bố trí ô tiêu chuẩn thực địa, phân tích hồi quy toán học và kiểm định thống kê phi tham số.

Câu hỏi thường gặp

Cây Giổi bắc sinh trưởng thích hợp nhất trên loại đất và điều kiện khí hậu nào?

Cây sinh trưởng tối ưu trên đất Feralit đỏ vàng phong hóa từ sa thạch hoặc phiến thạch sét, độ dày tầng đất trên 50 cm, thoát nước tốt, độ chua pH từ 3,9 đến 4,9. Khí hậu phù hợp có nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 độ C, lượng mưa 1.400 đến 2.000 mm và độ ẩm không khí duy trì trên 80%.

Tốc độ tăng trưởng về đường kính và chiều cao của Giổi bắc vùng Đông Bắc đạt bao nhiêu?

Trong 6 năm đầu, cây đạt mức tăng trưởng đường kính bình quân từ 1,13 đến 1,38 cm/năm và chiều cao từ 0,82 đến 1,09 m/năm. Ở giai đoạn 11 tuổi, đường kính ngang ngực bình quân đạt 10,4 cm và chiều cao đạt 9,3 m, thể hiện tốc độ phát triển rất triển vọng đối với cây gỗ lớn bản địa.

Tại sao luận văn lựa chọn hàm Weibull và mô hình Logarit để phân tích cấu trúc lâm phần?

Hàm phân bố Weibull có tính linh hoạt cao, mô phỏng chính xác các dạng phân bố thực nghiệm từ lệch trái, đối xứng đến lệch phải với tham số alpha từ 1,7 đến 4,5. Mô hình hồi quy logarit phản ánh chặt chẽ mối tương quan phi tuyến giữa chiều cao và đường kính với hệ số tương quan R đạt tới 0,91.

Khả năng tỉa cành tự nhiên và tán lá của Giổi bắc thay đổi như thế nào theo tuổi?

Giai đoạn dưới 3 tuổi cây phân cành thấp với chiều cao dưới cành khoảng 0,29 m và tán lá hẹp 0,83 m. Đến 11 tuổi, chiều cao dưới cành đạt 1,53 m và đường kính tán mở rộng lên 2,95 m, quá trình tự tỉa cành diễn ra mạnh giúp thân cây tròn thẳng và nâng cao tỷ lệ gỗ chính phẩm.

Mô hình trồng hỗn giao Giổi bắc mang lại lợi ích sinh thái nào nổi bật?

Trồng hỗn giao Giổi bắc với Sa mộc hoặc Thông theo tỷ lệ 1:3 tạo tầng tán dày rậm quanh năm, giúp cách ly và ngăn chặn hữu hiệu cháy rừng mặt đất. Đồng thời, mô hình này cải thiện độ phì đất nhờ thảm mục thực vật và giảm thiểu rõ rệt nguy cơ bùng phát sâu bệnh hại cục bộ.

Kết luận

• Cây Giổi bắc sinh trưởng và thích ứng rất tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng vùng Đông Bắc Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh Quảng Ninh và Lạng Sơn.
• Lượng tăng trưởng đường kính bình quân đạt đỉnh 1,23 cm/năm ở tuổi 6 và duy trì mức 0,94 cm/năm ở tuổi 11, chiều cao vút ngọn đạt 9,3 m sau 11 năm.
• Cấu trúc lâm phần tuân thủ chặt chẽ quy luật phân bố Weibull và mô hình tương quan logarit sinh trắc học với hệ số tương quan đạt mức cao từ 0,73 đến 0,91.
• Mật độ trồng ban đầu tối ưu từ 1.660 đến 2.000 cây/ha kết hợp tỉa thưa định kỳ là chìa khóa then chốt để hình thành rừng gỗ lớn thương phẩm chất lượng cao.
• Mô hình hỗn giao phòng hộ mở ra hướng đi bền vững vừa phát triển kinh tế vừa nâng cao khả năng phòng chống cháy rừng và bảo tồn nguồn nước.

Luận văn đã đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và luận cứ khoa học vững chắc về sinh trưởng của loài Giổi bắc, tạo tiền đề hoàn thiện quy trình kỹ thuật lâm sinh nhân rộng quy mô lớn. Các địa phương vùng Đông Bắc cần sớm đưa loài cây này vào danh mục cơ cấu cây trồng rừng phòng hộ và sản xuất gỗ lớn giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời các nhà nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi động thái tăng trưởng thể tích ở chu kỳ khai thác 20 đến 25 năm nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế lâm nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới Giổi bắc là loài cây phân bố tự nhiên ở vùng nam Á nhiệt đới, chủ yếu phân bố trên các vùng đồi núi thấp từ 300 – 800m, có lượng mưa tương đối cao, khu phân bố trung tâm là miền đông nam bộ tỉnh Quảng Tây, một số ít ở bắc bộ Quảng Tây [17, 19]. Vùng trung tâm phân bố có nhiệt độ bình quân năm trên 21oC, nhiệt độ bình quân tháng lạnh nhất là 11,5oC, nhiệt độ tối thấp tuyệt đối khoảng -3oC. Lượng mưa bình quân năm 1500 – 1800mm, độ ẩm tương đối khoảng 80%.

Đất thường gặp trên vùng phân bố là Feralit đỏ, đỏ vàng phong hóa từ đá granit, sa thạch, diệp thạch. phần lớn đều chua hoặc hơi chua. Đất phong hóa từ đá vôi và đất kiềm ven biển đều không thích hợp. Thích hợp nơi đất tốt, ẩm và tơi xốp.

Những nơi đất nhiều đá lẫn, khô hạn, nghèo xấu và đất sét nặng thoát nước kém đều không thích hợp [17, 19]. Giổi bắc là cây gỗ thường xanh, cao tới trên 30m, đường kính tới trên 1m, thân thẳng, gỗ tốt, hoa thơm, tán lá tròn, gọn và đẹp mắt, cành lá dày rậm che bóng tốt. Đây là cây có giá trị cao về kinh tế và sinh thái cảnh quan, có thể dùng làm cây đường phố và trong công viên với khả năng thích hợp cao [17, 19, 31]. Tại Trung Quốc đã có những nghiên cứu về khả năng thích ứng của loài cây này, đã được dẫn giống tới Phúc Kiến, Hồ Nam hơn 20 năm, vùng có cực hạn tuyệt đối xuống tới -7oC cây vẫn không bị tổn thương [17].

Giổi bắc vừa có thể trồng thuần loài vừa có thể trồng hỗn giao rất tốt với các loài cây lá rộng và lá kim khác đạt hiệu quả tăng sản và tăng hiệu ích LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 sinh thái. Một số nghiên cứu ở Trung Quốc về mật độ, phương thức trồng rừng Giổi bắc cho thấy [29, 30, 34, 35]: Trồng rừng lấy sản phẩm gỗ vừa ở điều kiện lập địa trung bình có thể trồng với mật độ từ 2500 – 3333 cây/ha, không nên vượt quá mật độ 3333 cây/ha. Ở lập địa tốt, trồng rừng lấy gỗ xẻ thì mật độ trồng phù hợp là 2000 cây/ha, căn cứ vào tình hình sinh trưởng của rừng có thể tỉa thưa để lại mật độ 1650 cây/ha là phù hợp. Tại Bằng Tường – Quảng Tây, rừng thí nghiệm trồng năm 1981 với diện tích 12,5ha, mật độ 2500 cây/ha, tỉa thưa 2 lần để lại mật độ cuối cùng 900 cây/ha đến năm 2001 chiều cao bình quân đạt 17,3m, đường kính bình quân đạt 18,3cm, trữ lượng cây đứng đạt 245,7 m3/ha, lượng tăng trưởng bình quân về trữ lượng đạt 12,5m3/ha/năm.

Tại Quảng Tây, tuổi khai thác chính xác định là 25 năm cho đường kính bình quân 30cm, được coi là nhanh trong sản xuất gỗ lớn [17]. Bên cạnh việc bố trí mật độ hợp lý để phát huy tốt hiệu suất sinh khối thì phương thức trồng Giổi bắc hỗn loài với một số loài cây còn phát huy tốt hiệu quả sinh thái, môi trường. Theo Li Zhen (1992) [32] thì mô hình trồng hỗn loài Sa mộc – Giổi bắc với tỉ lệ 3:1 có sức sinh trưởng và khả năng phòng lửa tốt, ngoài ra còn hạn chế được sâu hại chủ yếu. Cây Giổi bắc có khả năng phòng lửa, ngăn cách lửa mặt đất tốt vì có tán lá dày, rậm [32, 36].

Ở Việt Nam Ở Việt Nam cũng như trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu về loài cây này nhưng chưa nhiều và còn hạn chế, mới chủ yếu tập trung vào thử nghiệm gieo ươm, gây trồng. Khúc Đình Thành (2003) [21] đã đưa ra một số kết quả nghiên cứu thử nghiệm gieo ươm và trồng khảo nghiệm. Về gieo ươm, thử nghiệm 2 phương pháp đều cho kết quả tỉ lệ nảy mầm đạt từ 75% đến 86% sau 30 ngày, tỉ lệ cây con đạt tiêu chuẩn bình quân từ 70 – 76%. Về trồng khảo nghiệm với mật độ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 ban đầu 2000 cây/ ha trong 6 năm đầu, lượng tăng trưởng bình quân về đường kính từ 1,13 – 1,33 cm/năm, về chiều cao đạt 0,82 – 1,19 m/năm.

Với mô hình mật độ 1660 cây/ha trong 4 năm đầu, lượng tăng trưởng bình quân về đường kính từ 1 – 1,13 cm/năm, về chiều cao đạt từ 0,77 – 0,96 m/năm. Nguyễn Minh Thanh (2005) [20], trong báo cáo chuyên đề nghiên cứu khoa học về thử nghiệm nhân giống Giổi bắc đã đưa ra kết quả nhân giống Giổi bắc bằng hom được xử lý bằng chất kích thích sinh trưởng 2,4D được giâm và chăm sóc dưới giàn che 50% ánh sáng trực xạ có khả năng sinh trưởng tốt nhất so với các phương pháp khác trong điều kiện chăm sóc tương đương. Vũ Văn Dảo (2004) [5] đã đưa ra một số thông tin về đặc điểm sinh vật học của cây Giổi bắc ở giai đoạn vườn ươm tại Hữu Lũng – Lạng Sơn, bước đầu cho thấy tại Hữu Lũng ở giai đoạn vườn ươm, loài Giổi bắc có tỉ lệ nảy mầm, tỉ lệ sống cao, sinh trưởng khá nhanh. Khi nghiên cứu giải phẫu các tầng mô dậu, mô khuyết, biểu bì trên lá Giổi bắc ở giai đoạn vườn ươm cho thấy giai đoạn nhỏ cây chịu bóng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là loài cây Giổi bắc (Michelia macclurei Dandy) thuộc họ Ngọc lan (Magnoliaceae). Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung - Tìm hiểu được đặc điểm hình thái, sinh thái và sinh trưởng của loài Giổi bắc trồng tại một số địa điểm vùng Đông Bắc.

Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được đặc điểm hình thái, sinh thái và sinh trưởng của loài Giổi bắc trồng tại vùng Đông bắc Việt Nam (Quảng Ninh, Lạng Sơn). - Triển vọng gây trồng loài Giổi bắc tại vùng Đông Bắc. - Đề xuất được một số biện pháp kỹ thuật gây trồng loài cây này. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

Do hạn chế về điều kiện thực hiện, thời gian nghiên cứu và hiện trường thực tiễn, đề tài chỉ tìm hiểu sinh trưởng của loài cây Giổi bắc ở một số tuổi khác nhau được trồng tại Quảng Ninh và Lạng Sơn (Hữu Lũng và Thành phố Lạng Sơn). Nội dung nghiên cứu. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đặt ra, đề tài tiến hành thực hiện một số nội dung nghiên cứu sau đây: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tìm hiểu đặc điểm hình thái: Thân cây, vỏ cây, cành cây, lá cây và quả.

Tìm hiểu đặc điểm vật hậu: Mùa ra lá, mùa ra hoa kết quả. Tìm hiểu một số nhân tố sinh thái nơi loài Giổi bắc phân bố. Nhân tố khí hậu. Nhân tố đất đai.

Tìm hiểu tình hình sinh trưởng của loài Giổi bắc trồng ở một số địa điểm tại vùng Đông bắc Việt Nam. Sinh trưởng và tăng trưởng đường kính 1. Sinh trưởng và tăng trưởng chiều cao vút ngọn (Hvn) 2. Sinh trưởng chiều cao dưới cành (Hdc) 2.

Sinh trưởng đường kính tán lá (Dt) 2. Giá trị sử dụng của loài cây Giổi bắc. Tìm hiểu kỹ thuật gây trồng loài cây Giổi bắc. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp luận - Sinh trưởng của cây rừng nói chung là sự tăng kích thước về đường kính ngang ngực, chiều cao vút ngọn, thể tích cây. Hay nói cách khác đó là sinh trưởng của một thực thể sinh học, nó chịu sự tác động của các nhân tố môi trường và các nhân tố nội tại trong bản thân mỗi cá thể và quần thể. Vì vậy, khi nghiên cứu sinh trưởng không thể tách rời ảnh hưởng tổng hợp của các nhân tố đó. - Sinh trưởng của cá thể và của quần thể (lâm phần) là hai vấn đề khác nhau nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Sinh trưởng của lâm phần gồm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 toàn bộ sự tăng khối lượng vật chất được tích lũy bởi từng cá thể và vật chất bị mất đi từ những bộ phận hay cá thể bị đào thải (chết hoặc tỉa thưa). Những đại lượng sinh trưởng bình quân như đường kính ngang ngực, chiều cao vút ngọn, thể tích thân cây. luôn phụ thuộc vào tuổi và tuân theo những qui luật nhất định. Sự tăng lên của những chỉ tiêu này là kết quả tổng hợp của hai quá trình trên.

Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn trong quá trình sinh trưởng của lâm phần, sự tăng lên của các đại lượng sinh trưởng trên đã tạo ra những biến đổi về chất của lâm phần đó theo những nguyên lý của qui luật “lượng đổi chất đổi”. - Bản chất của nghiên cứu sinh trưởng rừng là định lượng được tác động của các nhân tố nội tại, những yếu tố môi trường tự nhiên và của các biện pháp kỹ thuật tác động tới các cá thể và lâm phần. - Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi cố gắng đảm bảo tính khách quan, điều tra đánh giá trung thực các chỉ tiêu thông qua áp dụng triệt để các kỹ thuật thu thập và xử lý thông tin. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu 2.

Kế thừa tài liệu - Các tài liệu về điều kiện cơ bản của khu vực nghiên cứu như: Đất đai, địa hình, khí hậu và những tài liệu liên quan khác. - Các kết quả nghiên cứu khoa học trước đó. - Lịch sử rừng trồng 2. Thu thập số liệu ngoại nghiệp  Đơn vị điều tra nghiên cứu là các ô tiêu chuẩn (OTC) được chọn lập đại diện cho tình hình sinh trưởng của rừng trồng Giổi bắc ở một số tuổi khác nhau tại các địa điểm nghiên cứu, đảm bảo nguyên tắc nhắc lại 3 lần lặp.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9  Ô tiêu chuẩn được lập bằng thước dây và địa bàn cầm tay với sai số khép kín ≤ 1/200, diện tích ô tiêu chuẩn được xác định là 500m2 (20m x 25m), đảm bảo dung lượng mẫu quan sát ≥ 30 cây cho mỗi ô tiêu chuẩn.  Điều tra trong ô tiêu chuẩn: Trong mỗi ô tiêu chuẩn tiến hành đo đếm các chỉ tiêu như sau: - Đường kính: Đo đường kính tất cả các cây trong ô tiêu chuẩn, đơn vị tính là cm. + Đối với độ tuổi có đường kính ngang ngực ≥ 5 cm thì đo đường kính ngang ngực (D1.3) được đo bằng thước kẹp kính hoặc thước dây có độ chính xác đến 0. Nếu dùng thước dây đo chu vi ngang ngực C1.

+ Đối với độ tuổi có đường kính ngang ngực < 5cm thì đo đường kính cổ rễ (D00) bằng thước kẹp panme có độ chính xác 0,1 cm. - Chiều cao vút ngọn (Hvn) được đo bằng thước Blumleiss và sào, độ chính xác đến 0.