Đánh giá sinh trưởng các giống bạch đàn lai ở Nam Bộ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sinh trưởng các giống bạch đàn lai tại một số tỉnh Nam Bộ, góp phần phát triển ngành lâm nghiệp Việt Nam.

• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Học Lâm Nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Sinh Trưởng Giống Bạch Đàn Lai Tại Các Tỉnh Nam Bộ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Bình Phước

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các hình vẽ, đồ thị
• Lời cảm ơn
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương I: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1. Vai trò của công tác giống trong sản xuất lâm nghiệp
• 1.2. Nghiên cứu về chọn giống bạch đàn trên Thế giới
• 1.3. Nghiên cứu về chọn giống bạch đàn ở Việt Nam
• 2. Chương II: Đối tượng nghiên cứu, Mục tiêu, Nội dung và Phương pháp nghiên cứu
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. Chương III: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 3.1. Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Minh Đức - Bình Phước
• 3.1.1. Sinh trưởng của giống lai sau 2 năm khảo nghiệm
• 3.1.2. Sinh trưởng của giống lai sau 3 năm khảo nghiệm
• 3.1.3. Sinh trưởng của giống lai sau 4 năm khảo nghiệm
• 3.2. Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Tân Lập - Bình Phước
• 3.2.1. Sinh trưởng của giống lai sau 2 năm khảo nghiệm
• 3.2.2. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 3 năm khảo nghiệm
• 3.2.3. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 4 năm khảo nghiệm
• 3.3. Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Bàu Bàng - Bình Dương
• 3.3.1. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 3 năm khảo nghiệm
• 3.3.2. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 4 năm khảo nghiệm
• 3.3.3. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 5 năm khảo nghiệm
• 3.4. Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Kinh Đứng - Cà Mau
• 3.4.1. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 2 năm khảo nghiệm
• 3.4.2. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 3 năm khảo nghiệm
• 3.4.3. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 4 năm khảo nghiệm
• 4. Chương IV: Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống bạch đàn lai

Giống bạch đàn lai đã trở thành một trong những lựa chọn hàng đầu trong sản xuất lâm nghiệp tại các tỉnh Nam Bộ. Việc nghiên cứu và đánh giá sinh trưởng của giống này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng rừng trồng. Các giống bạch đàn như E. urophyla, E. grandis, và E. camaldulensis đã được lai tạo nhằm tạo ra các tổ hợp có khả năng sinh trưởng tốt hơn. Những tổ hợp này đã được khảo nghiệm tại nhiều địa phương, cho thấy sự vượt trội về khả năng sinh trưởng so với các giống bố mẹ. Theo nghiên cứu, các giống lai này có khả năng sinh trưởng nhanh hơn từ 20% đến 40% so với giống đối chứng. Đặc biệt, nghiên cứu đã chỉ ra rằng các tổ hợp lai này không chỉ thích ứng tốt với điều kiện sinh thái của vùng mà còn có khả năng chống chịu với bệnh tật tốt hơn.

II. Đánh giá sinh trưởng của giống bạch đàn lai

Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá sinh trưởng của các giống bạch đàn lai sau 2, 3 và 4 năm khảo nghiệm tại các tỉnh như Bình Phước và Cà Mau. Kết quả cho thấy, sau 2 năm, giống lai TIPI7 và CI8PI7 có sinh trưởng vượt trội với thể tích thân cây đạt 26,1 dm/cây, cao hơn 384% so với giống đối chứng PN14. Sau 3 năm, các giống lai này tiếp tục thể hiện ưu thế về chiều cao và đường kính, với tốc độ sinh trưởng ngày càng tăng. Đặc biệt, trong năm thứ 4, sự khác biệt về sinh trưởng giữa các dòng bạch đàn lai được ghi nhận là có ý nghĩa thống kê với xác suất F < 0,001, chứng tỏ rằng các dòng khác nhau có khả năng sinh trưởng khác nhau đáng kể.

III. Thực nghiệm và phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu, các giống bạch đàn lai được trồng khảo nghiệm theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn. Các chỉ tiêu như chiều cao, đường kính và thể tích của cây được đo đạc định kỳ. Kết quả thu được từ các đợt khảo nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các tổ hợp lai và giống đối chứng. Nghiên cứu cũng đã áp dụng phân tích phương sai để xác định sự khác biệt giữa các dòng giống. Các số liệu này không chỉ cung cấp thông tin quan trọng cho việc tuyển chọn giống mà còn giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về khả năng sinh trưởng của từng giống trong điều kiện cụ thể của Nam Bộ.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về đánh giá sinh trưởng của giống bạch đàn lai tại các tỉnh Nam Bộ cho thấy tiềm năng lớn trong việc nâng cao năng suất rừng trồng. Việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện sinh thái cụ thể sẽ góp phần quan trọng vào phát triển bền vững ngành lâm nghiệp. Các giống như UE24, UE27, UCI và UC2 đã được xác định là có khả năng sinh trưởng nhanh và tỷ lệ sống cao, hứa hẹn sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người trồng rừng. Ngoài ra, nghiên cứu còn mở ra hướng đi mới trong việc cải thiện giống cây trồng, phục vụ cho nhu cầu phát triển lâm nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1943 - 1993, diện tích rừng của Việt Nam suy giảm mạnh từ 14,3 triệu ha xuống còn 9,3 triệu ha trước khi phục hồi lên mức 12,3 triệu ha với độ che phủ 36,7% vào năm 2004. Mặc dù diện tích rừng trồng tăng trưởng nhanh chóng đạt khoảng 1,5 triệu ha vào năm 1999, chất lượng và năng suất lâm phần vẫn duy trì ở mức rất thấp, trung bình chỉ đạt từ 10 đến 16 mét khối/ha/năm do tập quán thu hái hạt giống xô bồ và thiếu chọn lọc di truyền. Trong chiến lược phát triển lâm nghiệp quốc gia và chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng (bao gồm 2 triệu ha rừng sản xuất), bạch đàn được xác định là đối tượng ưu tiên hàng đầu tại Hội thảo quốc gia năm 2001.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các giống cây trồng lâm nghiệp có năng suất cao, chu kỳ kinh doanh ngắn và tính thích nghi rộng với các điều kiện lập địa đặc thù tại miền Nam. Luận văn tập trung đánh giá khả năng sinh trưởng của các tổ hợp lai và dòng vô tính bạch đàn lai thế hệ mới được tạo ra từ 9 loài bố mẹ chính, so sánh với các giống sản xuất đại trà nhằm tuyển chọn những nguồn gen vượt trội phục vụ sản xuất.

Nghiên cứu được triển khai liên tục trong giai đoạn 2003 - 2007 (theo dõi từ 2 đến 4 năm tuổi) tại 4 địa điểm khảo nghiệm trọng điểm thuộc khu vực Nam Bộ: Minh Đức và Tân Lập (Bình Phước), Bầu Bàng (Bình Dương) và Kinh Đứng (Cà Mau). Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp các giống bạch đàn lai đạt năng suất 25 - 35 mét khối/ha/năm, rút ngắn chu kỳ khai thác gỗ nguyên liệu bột giấy và ván dăm xuống còn 5 - 6 năm, góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi hecta đất lâm nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) trong di truyền học thực vật rừng, khẳng định các cá thể lai thế hệ thứ nhất (F1) sở hữu sức sống, tốc độ sinh trưởng sinh khối và khả năng chống chịu điều kiện bất lợi vượt trội so với dạng bố mẹ thuần chủng. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng học thuyết nhân giống sinh dưỡng của Zobel và Talbert (1984), kết hợp với quy luật đóng góp của yếu tố di truyền theo tuổi cây của Davidson, trong đó tỷ trọng đóng góp của giống vào sinh trưởng tăng từ 10 - 15% ở giai đoạn 1 - 2 năm đầu lên 50 - 60% ở giai đoạn 4 - 5 năm tuổi.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Tổ hợp lai (Hybrid combination): Dòng cây tạo ra từ phép lai hữu tính có kiểm soát giữa các loài hoặc các xuất xứ khác nhau thuộc chi Bạch đàn (Eucalyptus).
• Dòng vô tính (Clone): Tập hợp các cá thể được nhân bản vô tính bằng phương pháp giâm hom hoặc nuôi cấy mô từ một cây trội đã qua tuyển chọn.
• Lượng tăng trưởng bình quân hàng năm (Mean Annual Increment - MAI, ký hiệu Am): Đại lượng thể hiện tốc độ tích lũy thể tích gỗ trên một hecta rừng sau mỗi năm tuổi, tính bằng mét khối/ha/năm.
• Hệ số hình dạng thân cây (Form factor, ký hiệu f): Chỉ số hiệu chỉnh hình học thân cây, được xác định ở mức thực nghiệm bằng 0,5 đối với cây gỗ non phục vụ tính toán thể tích thân cây có vỏ.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu khảo nghiệm bao gồm 40 công thức tại Minh Đức (9 dòng lai, 27 tổ hợp lai, 4 đối chứng), 30 công thức tại Tân Lập (27 dòng lai, 3 đối chứng), 36 công thức tại Bầu Bàng (33 dòng lai, 3 đối chứng) và 35 công thức tại Kinh Đứng (24 dòng lai, 7 tổ hợp lai, 4 đối chứng). Tất cả các mô hình khảo nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần lặp lại, mật độ trồng tiêu chuẩn 1.100 cây/ha. Phương pháp điều tra toàn diện được áp dụng bằng việc đo đếm 100% số cây trong từng ô tiêu chuẩn nhằm loại bỏ triệt để sai số chọn mẫu cục bộ.

Phương pháp xử lý số liệu dựa trên phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) sử dụng các phần mềm sinh trắc học lâm nghiệp chuyên dụng là DATAPLUS và GENSTAT. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm kiểm định chính xác mức độ sai khác di truyền giữa các công thức lai thông qua tiêu chuẩn Fisher (F-test) với độ tin cậy 95% và 99,9%, tính toán khoảng sai dị nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD). Đồng thời, tác giả sử dụng phần mềm Excel để mô hình hóa các hàm tương quan sinh trưởng thực nghiệm theo tuổi cây có hệ số xác định R bình phương cao nhất, kết hợp phân loại quan hệ tương quan chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực (H - D) thành 4 góc phần tư sinh thái để sàng lọc cá thể tối ưu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Sau 4 năm khảo nghiệm liên tục từ tháng 7/2003 đến tháng 5/2007, các giống bạch đàn lai đã chứng minh tính ưu việt rõ rệt so với các giống đối chứng sản xuất:

Thứ nhất, tại Minh Đức (Bình Phước) trên đất xám phù sa cổ, 2 tổ hợp lai C18P17 và T1P17 đạt năng suất vượt bậc lần lượt là 33,48 mét khối/ha/năm và 32,41 mét khối/ha/năm. Hai tổ hợp này có tốc độ tăng trưởng thể tích vượt hơn 470% so với dòng đối chứng sản xuất PN14 (chỉ đạt 5,86 mét khối/ha/năm) và vượt xa các dòng bố mẹ thuần như U29C3 (18,99 mét khối/ha/năm). Đặc biệt, dòng vô tính UC1 đạt năng suất cao nhất đạt 35,26 mét khối/ha/năm, đường kính ngang ngực đạt 15,27 cm và chiều cao vút ngọn đạt 14,83 m.

Thứ hai, tại Tân Lập (Bình Phước), 4 dòng vô tính xuất sắc gồm UE24, UE27, UC1 và UC2 đạt năng suất thương phẩm dao động từ 21,86 đến 28,74 mét khối/ha/năm. Đáng chú ý, dòng UE24 (28,74 mét khối/ha/năm, tỷ lệ sống 76,7%) và UE27 (26,67 mét khối/ha/năm, tỷ lệ sống 90,0%) đã vượt qua cả giống nhập nội cao sản U6 (đạt 25,46 mét khối/ha/năm) vốn là giống tốt nhất trong giai đoạn 2 - 3 năm đầu.

Thứ ba, phân tích tốc độ tăng trưởng thể tích thông qua tham số b của hàm sinh trưởng logarit cho thấy dòng UC1 có tốc độ lớn nhanh gấp 6,85 lần so với đối chứng PN14 (tham số b của UC1 đạt 142,6 so với 20,81 của PN14). Tổ hợp lai T1P17 có tham số b đạt 134,7, tăng trưởng nhanh gấp 6,47 lần so với đối chứng.

Thứ tư, khảo nghiệm phát hiện sự phân hóa rõ rệt về tính chống chịu sâu bệnh và mối hại. Mối đất là tác nhân chính làm giảm tỷ lệ sống nghiêm trọng ở các dòng mẫn cảm như UU8 (tỷ lệ sống chỉ còn 3,3%) và UE5 (tỷ lệ sống 20,0%), trong khi các dòng ưu tuyển như UE27, UC1, UC2 duy trì tỷ lệ sống cao ổn định từ 73,3% đến 90,0%.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về sinh trưởng của các giống lai F1 bắt nguồn từ hiệu ứng cộng gộp và tương tác không alen của các gen quy định khả năng quang hợp và hấp thu dinh dưỡng. Dữ liệu thực nghiệm được trực quan hóa thông qua sơ đồ phân loại quan hệ tương quan H - D chia làm 4 vùng sinh thái. Các tổ hợp C18P17, T1P17, P18U29C3 và dòng UC1 phân bố tập trung tại Vùng 1 - khu vực biểu thị sự phát triển nhanh nhất, đồng đều và cân đối hoàn hảo giữa đường kính thân và chiều cao cây. Ngược lại, các dòng rơi vào Vùng 3 hoặc Vùng 2b bộc lộ sự phát triển lệch trục hoặc suy giảm sinh trưởng rõ rệt.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu chọn giống bạch đàn tại Brazil và Trung Quốc, khẳng định ưu thế lai biểu hiện mạnh nhất ở các lập địa có điều kiện lập địa khắc nghiệt. Phân tích phương sai một nhân tố cho thấy giá trị xác suất Fpr của các chỉ tiêu D1.3, Hvn và thể tích đều nhỏ hơn 0,001, xác nhận sự khác biệt về sinh trưởng giữa các dòng lai có ý nghĩa thống kê ở mức độ tin cậy 99,9%. Hiện tượng đảo bậc sinh trưởng giữa năm thứ 2 và năm thứ 4 ở một số dòng lai chứng minh tính tất yếu của việc duy trì thời gian khảo nghiệm tối thiểu 3 - 4 năm trước khi công nhận giống chính thức.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận khoa học, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển rừng trồng thâm canh gỗ lớn:

Thứ nhất, phê duyệt và đưa vào cơ cấu giống quốc gia 4 dòng vô tính ưu việt gồm UC1, UE24, UE27, UC2 cùng 2 tổ hợp lai C18P17 và T1P17. Mục tiêu hướng tới nâng năng suất bình quân rừng trồng đạt từ 25 đến 35 mét khối/ha/năm trong giai đoạn 2008 - 2012. Cơ quan chủ trì thực hiện là Cục Lâm nghiệp phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Giống cây rừng thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình công nghệ nhân giống sinh dưỡng quy mô công nghiệp thông qua phương pháp vi nhân giống (nuôi cấy mô) kết hợp giâm hom có xử lý chất kích thích ra rễ IBA nồng độ 0,5 - 1,0%. Đảm bảo hệ số biến động đường kính lâm phần dưới 10% và sản xuất tối thiểu 5 triệu cây giống thuần chủng mỗi năm. Lộ trình thực hiện từ năm 2008 đến năm 2010 do các Trung tâm Lâm nghiệp vùng triển khai.

Thứ ba, xây dựng gói kỹ thuật lâm sinh thâm canh và phòng trừ mối tích hợp cho các lập địa đất xám Đông Nam Bộ. Bắt buộc xử lý hố trồng bằng thuốc phòng trừ mối sinh học chuyên dụng trước khi trồng từ 10 đến 15 ngày, kết hợp bón lót phân vi sinh nhằm duy trì tỷ lệ sống của rừng trồng đạt trên 85%. Thời gian áp dụng ngay trong các vụ trồng rừng từ mùa mưa năm 2008, giao các Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp địa phương thực hiện.

Thứ tư, mở rộng hệ thống khảo nghiệm đa lập địa tại vùng đất phèn và ngập mặn bán phần Tây Nam Bộ (Cà Mau, Kiên Giang) với quy mô từ 5 đến 10 ha mỗi điểm trong giai đoạn 2009 - 2015. Đơn vị chủ trì là Viện Khoa học Lâm nghiệp phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu khoa học chuẩn mực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lâm học, Di truyền học và Chọn giống cây rừng: Tài liệu cung cấp toàn bộ quy trình thiết kế khảo nghiệm hậu thế, phương pháp đo đếm sinh trắc học và hệ thống câu lệnh phân tích phương sai trên phần mềm chuyên ngành DATAPLUS và GENSTAT.

Thứ hai, các doanh nghiệp chế biến bột giấy, ván nhân tạo và công ty lâm nghiệp thương mại: Dữ liệu thực nghiệm giúp đơn vị lựa chọn chính xác các dòng vô tính đạt năng suất trên 28 mét khối/ha/năm, tối ưu hóa chu kỳ luân canh gỗ nguyên liệu từ 7 năm xuống còn 5 năm và tiết kiệm chi phí đầu tư cây giống.

Thứ ba, các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp các tỉnh Nam Bộ: Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện danh mục loài cây trồng lâm nghiệp ưu tiên và xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống cây lâm nghiệp công nghệ cao.

Thứ tư, các chủ trang trại và hộ nông dân trồng rừng kinh tế: Hướng dẫn người dân nhận diện các dòng bạch đàn lai kháng mối, sinh trưởng nhanh, thay thế hoàn toàn cây thực sinh truyền thống nhằm nâng cao thu nhập thực tế từ 15 triệu lên 45 triệu đồng/ha cho mỗi chu kỳ thu hoạch.

Câu hỏi thường gặp

Các giống bạch đàn lai có ưu thế sinh trưởng vượt trội như thế nào so với giống truyền thống? Kết quả thực nghiệm cho thấy dòng vô tính UC1 đạt năng suất 35,26 mét khối/ha/năm, cao gấp 6 lần so với dòng đối chứng sản xuất phổ biến PN14 (5,86 mét khối/ha/năm). Tốc độ tăng trưởng thể tích thân cây của các tổ hợp lai chọn lọc đạt từ 32 đến 33 mét khối/ha/năm, vượt hơn 75% so với các dòng bố mẹ thuần chủng.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm tỷ lệ sống ở một số dòng lai trong giai đoạn đầu là gì? Mối đất là nguyên nhân chủ yếu tấn công hệ rễ cây con trong 2 năm đầu sau khi trồng. Các dòng có tính mẫn cảm cao như UU8 chỉ đạt tỷ lệ sống 3,3%, trong khi những dòng có tính đề kháng và sức sống tốt như UE27 đạt tỷ lệ sống lên tới 90,0% trong cùng điều kiện canh tác.

Những dòng bạch đàn lai nào thích hợp nhất cho vùng đất xám Đông Nam Bộ? Tại các tỉnh Đông Nam Bộ như Bình Phước và Bình Dương, 4 dòng vô tính được khuyến nghị lựa chọn hàng đầu gồm UC1, UE24, UE27 và UC2. Các dòng này đạt năng suất từ 21,86 đến 35,26 mét khối/ha/năm và có tỷ lệ sống cao từ 73,3% đến 90,0%.

Tại sao cần theo dõi khảo nghiệm giống cây rừng liên tục từ 3 đến 4 năm? Theo quy luật di truyền của Davidson, yếu tố giống chỉ quyết định 10 - 15% mức độ sinh trưởng ở 1 - 2 năm đầu nhưng sẽ tăng lên 50 - 60% ở năm thứ 4 - 5. Khảo nghiệm dài hạn giúp phát hiện hiện tượng đảo bậc sinh trưởng và tránh sai lầm khi chọn giống thoái hóa muộn.

Ý nghĩa của việc phân loại tương quan chiều cao và đường kính vào sơ đồ 4 vùng sinh thái là gì? Phương pháp sơ đồ hóa giúp sàng lọc các dòng lai nằm trong Vùng 1, nơi có sự tăng trưởng đường kính ngang ngực và chiều cao vút ngọn nhanh và cân đối nhất. Điều này bảo đảm cây lấy gỗ có độ thon đều, thân thẳng, không bị gãy ngọn do gió bão và tối đa hóa trữ lượng gỗ thương phẩm.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện và khoa học động thái sinh trưởng của 40 công thức lai và dòng vô tính bạch đàn thế hệ mới trên các vùng sinh thái trọng điểm Nam Bộ qua 4 năm theo dõi.
• Tuyển chọn thành công dòng vô tính đột phá UC1 đạt năng suất 35,26 mét khối/ha/năm cùng 2 tổ hợp lai C18P17 (33,48 mét khối/ha/năm) và T1P17 (32,41 mét khối/ha/năm).
• Chứng minh ưu thế lai F1 rõ rệt với tham số tốc độ tăng trưởng thể tích thân cây cao gấp 6,85 lần so với đối chứng sản xuất đại trà.
• Ứng dụng thành công mô hình tương quan sinh thái H - D phân 4 vùng, tạo tiêu chuẩn mới cho công tác chọn giống lâm nghiệp thâm canh.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ từ tuyển chọn giống, công nghệ nhân mô - hom công nghiệp đến quy trình phòng trừ mối sinh học.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xác lập luận cứ khoa học vững chắc và cung cấp nguồn vật liệu di truyền vượt trội để hiện đại hóa ngành trồng rừng sản xuất Nam Bộ. Trong giai đoạn 2008 - 2010, các đơn vị cần khẩn trương mở rộng diện tích sản xuất thử nghiệm quy mô 50 ha tại các vùng nguyên liệu tập trung. Độc giả và các đơn vị sản xuất quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình để tiếp cận chi tiết hệ thống bảng phân tích phương sai và quy trình nhân giống chuẩn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I - Tổng quan vấn để nghiên cứu.1 Vai trò của công tác giống trong sản xuất lâm nghiệp 1.2 Nghiên cứu vẻ chọn giống bạch đàn trên Thế giới 1.3 Nghiên cứu về chọn giống bạ€ đàn ở Việt Nam. Chương II - Đối tượng nghiên cứu, Mục tiêu, Nội dung và Phuong pháp nghiên cứu.1 Đối tượng nghiên cứu, 2.2 Mục tiêu nghiên cứu +„ 2.3 Nội dung nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu. “Chương IIL - Kết quá nguié cứu và thảo luận .1 Đánh giá sinh luướng bạch đàn lại tại Minh Đức ~ Bình Phước.1 Sinh trường của giống lai sau 2 năm khảo nghiệm.2 Sinh trường của giống lai sau 3 năm khảo nghiệm 3. Sinh trưởng của giống lai sau 4 năm khảo nghiệm 3.2 Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Tân Lập — Binh Phước.

Sinh trưởng của giống lai sau 2 năm khảo nghiệm 3. Sinh trường của bach đàn lai sau 3 năm khảo nghiệm .3 Sinh trường của bach dan lai sau 4 năm khảo nghiệm .3 Đánh giá sinh trưởng bạch đàn lai tại Bau Bàng - Bình Dương. Sinh trường của bạch dan lai sau 3 năm khảo nghiệm. Sinh trường của bạch đàn lai sau 4 năm khảo nghiệm.

Sinh trưởng của bạch dn lai sau 5 năm khảo nghiệm .4 Đánh giá sinh trưởng bạch dan lai tại Kinh Đứng - Cà Mau. Sinh trưởng của bạch đàn lai sau 2 năm khảo nghiệm .2 Sinh trưởng của bach dan lai sau 3 năm khảo nghiệm. Sinh trưởng của bach đàn lai sau 4 năm khảo nghiệm. Chương IV - Kết 4.

‘Tai liệu tham khảo. DANH MUC CAC BANG BIEU Bảng 3. Sinh trưởng của bach đàn lai tại Minh Đức (đo: 5/2005) Bảng 3.2a: 'Các tổ hợp sinh trưởng nhanh tại Minh Đức (đo: 7/2006) Bảng 3.2b: Các dòng sinh trưởng nhanh tại Minh Đức (đo: 7/2006) Bảng 34: Sinh trưởng của bạch đàn lai tại Minh Đức (đo: 5/2007) Bảng 3.4a: Các tổ hợp sinh trường nhanh tại Minh Đức (do: 5/2007) Bing 3.4b: 'Các dong sinh trưởng nhanh tại Minh Đức (do: 5/2007) Bảng 3.5: Sinh trưởng của bạch đàn lai tại Tân Lập (đo: 5/2005) Bảng 3.6: Các dòng sinh trưởng nhanh tại Tân Lap (đo: 7/2006) Bảng 3.7: Sinh trưởng của bach đàn lai tại Tân Lập (đo: 5/2007).9: Sinh trưởng của bạch đàn lai tại Bau Bàng (đo: 8/2005) Bing 3.10: Các dong sinh trưởng nhanh tại Bau Bàng (đo: 7/2006) Bảng 3.11: Sinh trường của Bạch đàn lai tại Bầu Bàng (đo: 5/2007) Bing 3.12: 'Các dòng sinh trưởng nhanh tại Bầu Bàng (đo: 5/2007) Bing 3.13: Sinh trưởng Của bạch dan lai tại Kinh Đứng (đo: 8/2005).14a: “Các tổ hợp Sieh trưởng nhanh tại Kinh Đứng (đo: 7/2006) Bang 3.14b: 'Các dòng sinh trưởng nhanh tại Kinh Đứng (đo: 7/2006) Bing 3.15: Sinh trưởng của bạch dan lai tại Kinh Đứng (đo: 5/2007) Bing 3.16a: “Các tổ hợp sinh trường nhanh tại Kinh Đứng (đo: 5/2007) Bing 3.16b: Các dòng sinh trưởng nhanh tại Kinh Đứng (đo: 5/2007) DANH MỤC CÁC HÌNH VỀ, ĐỒ THỊ Hình 3.1: Sinh trưởng đường kính của các 16 hợp lai được chọn tại M.2: inh trưởng đường kính của các đòng lai được chon tại M.3: Sinh trưởng chiều cao của các rổ hợp lai được chon tại Minh Đức.4: Sinh trưởng chiều cao của các dang lai được chọn tại Minh Đức, Hình 3.5: Sinh trưởng thể tích của các 16 hợp lai được chọn tại Minh Đức.6: trưởng thé tích của các đồng la¿ được chọn tại Minh Đức.7; hệ H ~ D của các tổ hợp lai tại Minh Đức. Sơ đồ phân loại quan Hình 3.8: Sơ đồ phân loại quan hệ H~ D của các đồng lai tại Minh Đức.9: Sinh trường đường kính của các đông lai được chon tại Tân Lập.10: Sinh trưởng chiều cao của các đồng lai được chọn tại Tân Lap.11: Sinh trưởng thể tích của các đòng lai được chọn tại Tan Lập.12: Sơ đồ phân loại quan hệ H — D của các dong lai tại Tân Lập, Hình 3.13: Sinh trường đường kính của các dòng lai được chọn tại Bầu Bàng.14: Sinh trưởng chiếu cao của các dòng lai được chọn tại Bau Bàng.15: Sinh trưởng thể tích của các dòng lai được chọn tại Bầu Bàng.16: Sơ đồ phân loại quan hệ H ~ D của các dòng lai tại Bầu Bang.17: Sinh trường đường kính của các tổ hợp lai được chọn tại K.18: Sinh trường ©hiều cao của các tổ hợp lai được chọn tại K.19: Sinh trường thể tích của các rổ hợp lai được chọn tại Kinh Đứng.

Hình 320: Sơ đồ phân loại quan hệ H ~ D của các tổ hợp lai tại Kinh Đứng.21: Sinh trưởng đường kính của các dòng lai được chọn tại K.22: Sinh trưởng chiều cao của các dòng lai được chọn tại Kinh Đứng.23: Sinh trường thể tích của các dong lai được chọn tại Kinh Đứng. Hình 324: Sơ đồ phan loại quan hệ HD của các dòng lai tại Kinh Đứng. LỜI CẢM ON Hoàn thành Luận văn “Đánh giá sinh trưởng các giống bạch đàn lai tại một số tỉnh Nam Bộ” là thành quả của một quá trình mà ngoài những nổ lực của bản thân, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của nhiều đơn vị và cá nhân. Nhân dip này tác giả xin chân thành cắm ơn Lãnh đạo trường Đại học Lâm Nghiệp, Lãnh đạo trường Đại học Tây Nguyên và Lãnh dao cùng, toàn thể cán bộ Khoa sau đại học - Trường Bat học Lim Nghiệp.

Đặc biệt, ác gid xin bày tổ lòng biết ơn sâu sắc đếp: - TS. Phạm Đức Tuấn - Cục Lâm nghiệp, là giáo viên hướng dẫn khoa học đã quan tâm hướng dẫn tác gid trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nguyễn Việt Cường + Viện Khoa học Lâm nghiệp, đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác gid hoàn thành luận văn. Bảo Huy - Trường ĐH.Tây Nguyên, đã tận tình hỗ trợ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn.

Tác gid xin gửi lai tảm ơn chân thành đến anh Nguyễn Minh Chí và các cần bộ của Trung tâm nghiên cứu Giống cây rừng thuộc Viện khoa hoc Lâm nghiệp đã nhiệt Uli lẻ trợ tác giả trong qué trình thực hiện luận văn Tác giả cũng xin cảm ơn các thay cô giáo, các nhà khoa học và các ban bè, đồng nghiệp. đã quan tâm, giúp dd tác giả trong qué trình học tập. nghiên cứu và hoàn thiện luận văn. "Mặc dù làm việc rất nổ lực nhưng vì nhiều lý do khác nhau nên không thé tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những § kiến đồng góp của các thdy cô, các nhà khoa học và các ban đồng nghiệp.

Hà Tây, tháng 08 năm 2007 Tác giả MÔ ĐẦU Rừng có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế ~ xã hội va bảo, vệ môi trường; nhưng thực tế cho thấy, trong vòng 5 thập kỷ qua, diện tích xùng của Việt Nam giảm đi liên tục (năm 1943 được ước tính là 14,3 triệu ha đến năm 1993 chỉ còn 9,3 triệu ha). Tuy nhiên, nhờ các chính sách khuyến khích phát triển lâm nghiệp của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua mà tình trạng diện tích rừng của Việt Nam đã được cải thiện đáng kể. Đến năm 2004, diện tích rừng ở nước ta là 12,3 triệu ha với độ che phủ là 36,7% [1]; đặc biệt là diện tích rờng trồng đã tăng nhanh trong vòng 10 năm tr lại đây. Nếu như năm 1943, diện tích rừng trồng hầu nhữ không đáng kể thì đến cuối năm 1999 diện tích này đã lên đến 1,5 triệu hà.

Một điều nghịch lý là tuy diện tíCh rừng trồng có chiều hướng tăng, trong những năm gần đây nhưng chất lượng rừng lại rất kém. Sở di có tình ra là trồng rừng “phủ xanh đất trống trạng như vậy là vì trước đây mục tiêu đặt đổi núi trọc”, nên trong một thời gian đài chúng ta không quan tâm đây đủ En công tác cải thiện giống, giống cho trồng rừng được thu hái xô bổ. Kết quả là chỉ phí cho trồng rừng rất tốn kém, nhưng năng suất rừng trồng vin rất thấp và thậm chí nhiệm vy phủ xanh vẫn không thực hiện được. “Trong Hội thảo jie gia về loài cây ưu tiên cho trồng rừng ở Việt Nam năm 2001, bạch đàn là đổi tượng wu tiên số 1 trong “Danh mục các loài cây ưu tiên cho trồng rừng trong toàn quốc"(3].

Do đó, việc nghiên cứu lai tạo các giống bach đàn mới với chất lượng di truyền được cải thiện, phù hợp với mục tiêu kinh tế và điều kiện sinh thái của từng vùng để không ngừng nâng cao năng suất và chất lượng của rừng đang là vấn để được các nhà sản xuất và các nhà khoa học hết sức quan tâm. 'Vấn để lai tạo giống cây rừng Ở nước ta tuy còn ít được nghiền cứu, nhưng từ năm 1994 - 2005, Trung tâm nghiên cứu giống cy rừng đã thực hiện việc lại nhân tạo cho một số loài bạch đàn và đã tạo ra hàng trăm tổ hợp lai (hybrid combination) gồm các cây lai khác loài và cây lai trong loài với 9 loài bạch đàn chính của nước ta là Bạch đàn urd (E. urophylia), Bạch đàn caman (E. camaidutensis), Bạch din liều (B.

exserta), Bach đàn tere (E.tereticornis), Bạch dan grandis (Egrandis), Bạch đàn saligna (E.saligna), Bạch dan microcorys (E.microcorys), Bạch đàn pellita (E. Các tổ hợp lai này đã được trồng khảo nghiệm ¥ các vùng khẩế nhau trên phạm vi cả nước và nói chung, bước đầu được đánh giá là cổ khả năng sinh trường nhanh hơn các loài bố mẹ tạo ra chúng và hơn cả các giống bach đàn sản xuất đang sử đụng hiện nay. Tuy nhiên để có thể tuyển chọn được giống bạch đàn lai nào có năng suất cao và phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng nào thì cẩn phải được khảo nghiệm và chọn lọc cây trội, rồi tiếp tục khảo nghiệm sau đó mới có thể đưa vào sin xuất được. “Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và khoa học nói trên, chúng tôi thực hiện để tài "Đánh giá sinh trưởng các giống bạch đàn lai tại một số tỉnh Nam Bộ” với mong muốn đánh giá khả năng sinh trưởng của các giống bach đàn lai được trồng khảo ochiệm tại một số tỉnh Nam Bộ một cách khoa học và chính xác, làm cơ sỹ GH việc tuyển chọn các giống mới nhằm phục vụ sản xuất và cung cấp nguỏn cho công tác cải thiện giống.

Dé đánh giá đầy đủ và chính xác về khả năng sinh trưởng của một giống mới đồi hồi phải có thời gian và cả một quá trình. Vì vậy, thực hiện để tài này tác già đã kế thừa hiện trường và kết quả nghiên cứu vẻ lai giống bạch đàn ‘trong giai đoạn 2001 - 2010 của Trung tâm nghiên cứu Giống cây rừng thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp thực hiện (TS. Nguyễn Việt Cường làm chủ nhiệm).